176 As a Mi ke ičienė | Figū ų y opų pa adinimai 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
Figū ų y opų denominaciones 19181940 m.
ciencia li e a u a en abajos
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ESMINIAI VOZŽIAI: li e a u a de ciencia e mininai, igū os, opai, hipe onimai,
sinóniminiai e minai, sinonimų eilu ės, bend ašakniai sinonimai, da ybiniai sinonimai
ĮVADINS PASTABOS
Figū ų y opų nomb amien os en a en una mayo a ís icas aiškos
medios nomb imimien os seman ína g up. Es os é minos no son solo
p opiedad de la li e a u a ciencia ellos pa eina de e ó ica, pe enecen no
sólo li e ú ina, sino ambién lingüís ica es ilís ica. S ilís ica de la e ó ica he edió oda la ciencias igu a i as
(VLE XIX 791).
Imoji XX a. mi ė li e a u a li uanas ciencia his o iía es un esencial pe iodo
en onces ayuda mode nas es a ama ciencia undamen os (Viliūnas 2003: 261).
En ese momen o ue c eada y madu ada ac ual adicionalis a e minía de
ciencia de la li e a u a li uanas. Pospelbos independencia, empezė oie c ea
Li uania en el sis ema educa i o y más a de li e a u a ue uno de más
impo an es humani a ios Li u iškos mokyklos mokomųjų dalykų. Li e a u as
enseñada en Aukš uosiuose ku suose Kaune ( eikė 19201922), quienes enían
humani a io depa amen o, maes os semina ios. Desde 1922 m. la li e a u a
e a posible es udia en dosuejuos esos años ins i ui o de la Uni e sidad de
Li uania (nuo 1930 m. Vy au o Didžiojo uni e sas) en las acul ades
Humani a inių mokslų y Teologijos- iloso ijos. Li e a ū as enseñamien o y
mokymuisi especialmen e necesi ó no sólo lie u iškų mokymo(si) ins umen os,
pe o y su a ky as lie u iškos li e a ū as mokslo e minijos. In e puka iu
apa eció los p ime os lib os de eo ía de li e a u a especializada, que ambién
son las p ime as Li u iškos s ilis ikos ins umen os de enseñanza,
impo an es e minos de Li u ias s ilis ikos uen es1.
1 Figū as y opos denominaciones Li u iškuose li e a u anės ema ikos ex os ue u ilizada y an e io men e
(plačiau ž . Mi ke ičienė 2007).
177Te minología | 2014 | 21 En es e a ículo se analizan 77 una ozodžiai
igū as y opų nomb amien os, ecopilados de 19181940 m. li e a u a eo ía,
li e a u as li uanas, uni e sominas y ex anje os li e a u as his o ia de
abajos (ž . lis a uen es).
Las uen es del a ículo son las siguien es:
1) odos los manuales de eo ía li e a ia: dos di e en es p ime io
Li u iško li e a ū os eo ijos ado ėlio, pa ašy o Kazio Bizausko, leidimai
(1918, 1922), S asio Češūno (1925), Mo iejaus Gus aičio (1927), Jono No -
kaus (19330) y Juozo Amb aze ičiaus (1938) abajos de eo ía li e a ia; 2)
ob as de his o ia de la li e a u a li uanas: Albino y Ma ijas Iešman ų (1923),
Vinco Zajančkausko (1928), Zigmo Kuzmickio (5 d., 19311934), Mo iejaus
Miškinio (1939) manualías de his o ia de la li e a u a; de la uni e sidad
(VDU) de los p o eso es iendas du Mykolo Bi žiškos li e a u a de his o ia
ediciones (1920, 1925), es Juozo Tumo-Vaižgan o li e a u a de his o ia de
paskai ų knygelės (1924, 1925), Vinco Mykolaičio-Pu ino de la his o ia de la
li e a u a li uanas (1936). También au osaco manualélis M. Bi žiškos Dainų
li e a ū as manualélis (1923), que complemen a in es igados au o os ob as
de his o ia de li e a u a (apie es o zazmina él mismo); 3) manueles de
his o ia de la li e a u a uni e sal: Gab ielės Pe ke ičai ės-Bi ės (2 d., 1922,
1924), Vlado Dubo (duas ediciones, 1923, 1927), J. No kaus (1931), J.
Amb aze ičiaus y cop aau o ius Juozo G iniaus (d. 12), An ano Vaičiulaičio
(d. 1938, 1939) abajos;
4) ob as de his o ia de la li e a u a de países ex anje os: V. Dubo
p ancūzų (2 d., 1929, 1930), Juozo E e o okiečių (1931), Balio S uogos usų (2
d., 1931, 1933), Vladimi o Šilka skio g eikų (1938) ac i idades de la his o ia de
la li e a u a2. El obje i o del a ículo analiza una ozodžių igū ų y opų
nomb amíos kilmę y sinonimiją, mos a e minos kai ą, es ablece
es ableci inusius e minus. Los mé odos de abajo desc omasis anali inis, g e inamasis.
Figū ų y opų concep os
Figu ais y opos concep os, p ime as sus clasi icaciónciones alcanza an igos iempos, an icina e o iká. Pe o
ya desde la an igüedad opai y igū os desiguodai en endidos. Unos opai es una de las igu adas a mainas,
o as igu u as y opus dis inge opos signo es imagina i idad, y igū os se conside an sin aksės eiškiniu
(Zabo skai ė 1982: 97). 19181940 m. eó icos de la li e a u a2 Las ediciones del mismo lib o en es e a ículo se
conside an di e en es uen es, y sepa adamen e edi as las pa es del mismo abajo una uen e.
178 As a Mi ke ičienė | Figū as un opų pa adinimai 19181940 m. a dliuose
| li e a ū os mokslo da buose
opai no conside an igū as ūšimi (dėl o šio s aipsnio an aš ė igū as un
opų pa adinimai), en onces es as dos concep s į a dijančių e minų
šal iniuose nesieja hie a chinis elación. K. Bizauskas 1918 m. guíaėlyje así
de inió opus: žodžiai i išsi eškimai, u ilizados pe kel oje sensé BizR 39.
Do ich mečiu ėlesnė J. Amb aze ičiaus (1938) la de inición es es eu esnė:
žodis, u ilizado en el sen ido indi ec o, es llamado opu Am 43. K. Bizauskas en
1918 bas an e miglo ai explicó que igú imi llamanase ales e upciones, en las
cuales esc ibido sen imien os a au o, aleja de los simples modos de
e upción BizR 47 (palašíamen e o mulada y en la pos e io edición de 1922). J.
Amb aze ičius 1938 m. p esen ó e minologiškesnę igū as de ini į: s iliaus
p iemonės, pa einancias del sen encias cons i ución y sus uniones, se llaman
igū omis. Li u iškojoje enciklopedijoje (1940) concep oka igū a Juozo
Žiugždos se explica simila men e como J. Amb aze ičiaus ado ėlyje.
S. Češūnas (1925) opus a ibuye a la poesía, y igū as a los medios del
lenguaje, M. Gus ai is (1927) opus desc ibe como lenguaje ly is, y igū as
como e o iškus posakius. Po opa en las uen es es udiadas se conside a
me á o a, alego ía, p ozopopėja, me onymía, sinekdocha, an onomazía,
hipe bolé, li o é, i onía, sa casmo, pe i azé, símbolo, y igu as apos o a,
epe ición, pa alelismo, g aduación, an elación, nu ilino, elipsé, cues ión
e o i ez y e o ino sujukimas, co ección (S. Češūnas dis ingue en e
hipe bolé y li o é). No odos los au o es de uen es los odos enume an, unos
indican su mu ua elación, o os no. Algunos au o es opais conside an
epi e ą (Bi žD, No ) y compa ación (Bi žD, Bi ž2, No ). Los úl imos concep os
aho a en la ciencia li e a ia se asignan a opos (ž . Zabo skai ė 1982: 105-106;
LTA 96; LEM 391), aunque se señala que ellos desde la s e as opo ienden a
expulsa se (LTA 96). Į pa alelizmą, g adación J. Amb aze ičiaus y J. G iniaus
ado ėlyje ž elgiama plačiau ellos se conside an medios de composición.
Klasikinėje lie u ių li e a ū ologijoje opai gene almen e se asignan a
igū as (ž . Zabo skai ė 1982: 104; LEM: 391). Li u ias kalbo y oje opai
ambién se conside an s iliaus (kalbos) igū ų especie (ž . KTŽ; Župe ka 2001:
57; Vaskelienė 2007: 19). En e o ikoje se asignan opai y igu as e o inas.
Kele as e o icos min ies (seman inių) igū ų, como y opai, basasi
asėlimi, pe o es no palab a, y min ies opai. Es ex endidas me á o as
alego ija y pa abolė, po las mismas como y opai e minos in ociadas
igū os hipe bolė, i onija, li o ė, em azė (Koženiauskienė 1999: 206). Li e a-
179Te minology | 2014 | 21 u ismoologijoje p ozopopėja pe enece a opos,
y e o ikoje a e o inių min ies igū ų (ž . Zabo skai ė 1982: 108; LŽ; LEM 247;
Koženiaus-
kienė 1999: 334).
En los abajos de his o ia de la li e a u a del pe íodo Ti ia i o ambién hay
igu a u as nomb amien os, pe o en ellas gene almen e no se p esen a
igu a i as y opų clasi icaciónciones, po eso no siemp e es á cla o, qué
a ibuye a igu a u as, y qué se conside a opais. Po eso decíes e en es e
a ículo igu u as y opus discu i jun os. Vol ando e minus a es e
a ículo de ojos no ue educados ac uales enciclopedías y dicciona ios,
li e a u a ciencia, kalbo y os y e ó ica abajos. En onces, basado ac ualine
igu u ais y opų clasi icación, aquí ambién se analizan é minos, po los
cuales nomb ábase aliuzía, eu emizmo, lis asijima, calambū as, pa adoxos,
pa alelismo, pleonazmo, pe iodas, aunque es os e minus a oję in es igados
uen es au o es sus no llama on ni igu ú imos, ni opais. Po ejemplo, sob e
pleonazmą ano me o li e a u as eo ías manualėlios esc ibe que en unos
ex os es o yda, en o os s iliaus ins umen o. a. en el dicciona io
encíclopédico usos iniciales, al que pudo u iliza algunos au o es, eu emizmo,
pleonazmo, pa adoxos minimi igu ados en el a ículo (ž . ЭС XX 1902: 649).
SKOLINIAI
Skolin ų una ozodžių igū ų y opų denominaciones son menos que
Li u iškų. Ellos cons i uyen 40,3 % (de 77) una oodžių e minos.
Hipe onimai igu a y opas
Te minas opa BizR 39 opas BizR 44, BizL. 59, Bi žD 79, Bi ž2 38, Češ 25, Gus 79, Zaj No 25, No V 248, I 24, Pu
257, Am 43, AG 14, Miš 633 son de o igen g ikiškos (be plg. TŽŽe g ., VTŽe lo . < g ., LÉTP g o igū a 47, BizR 70,
BizL 70, Bi žD 93, Bi ž 53, Bi ž 232, 136, Češ 31, No 33, 193, Kuz, I 193, 53, 253, Am Miš 65 Pu , 53 lo . J. No kus (1930) a
opo p i ašė lie u išką kei imą, pe o us ojo ien sólo in e p au inį e miną. En onces queda po acla a
si ese cambio cabía conside a é mino o sólo explicacion. K. Bizauskas (1922) a ojo sudė3 Šal inių
nuo odas po é mino dės omas c onologicamen e. Įs ižuoju b ūkšniu asignados a ian es del é mino
di e en es pa edales del mismo é mino. Lo mismo é mino a ian es ( one iniai y ašybos, mo ologiniai)
se conside an un é mino.
4 Figū os concep o su gió la an igües G ecia (VLE XIX 791), pe o el mismo é mino in e nacional igū a es
de la yniškos o igen.
180 As a Mi ke ičienė | Figū ų y opų pa adinimai 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
inį e miną igu ū inis posakis BizL 173. Sude de e minos, que en los
manualèlios concu en con el é mino igu a, hay y más, po ejemplo:
sinónimai e o iškasis posakis Gus 31 e o iškas posakis Gus 33 y e o ikos
posakis Gus 89 Zaj; sinónimai e o deco imas BizL 174, e o inas paginas
DubB až 37, 157, S II 182 y e o inė puošmena 500; sinonimai e o iška
p iemonė V 111 y e o inska p iemonė Š Kuzil 116 y k . De o os idiomas a ėję
p es i i igū y opų especies nomb imías son in e nacionales e mininai.
Ta p de ellos son p incipalmen e é minos de o igen g ikiško5, e.g.:
an onomazija BizL 68, 85, Gus an opomo izmas AGV au oi onija Bi ž2 133,
chiazmas E 16, epi e as BizR 54, BizL 53, Bi žB 35, Bi žD 80, Bi ž2 38, Bi ž2 38,
Češ Gus 28, 78, 78, 83, 93, 94, 38, 38, 44, 44, 44, 44, 44, 44, 44, 44, 44, 44, 44, 35, 35, 45, 45,
60, 60, 60, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 66, 66, 66, 66, 66, 66, 76, 76, 76,
76, 88, 98, 98, 101, 102, 102, 102, 112, 112, 112, 112, 122, 124, 124, 124, 124, 124, 124, 125, 125,
125, 125, 125, 125, 125, 125, 125, 126, 126, 127, 127, 127, 127, 127, 127, 127, 128, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, Vie ojomo ismo aho a
moksle įsigalėjo ki a a p au inio e mino o ma – an opomo izacija
(ž . Zabo skai ė 1982: 108; LEM 247), plg. lo yniškos kilmės e miną
li e a u a pe soni icación.
Los é minos de o igen g iego analizados du an e el pe íodo a ia on, po ejemplo:
an i ezė BizR 50, BizL 75, 45, 45, 45, 14, Češ DubL 254, DubL 80, DubP II 80, E 139, I 98, II 127,
Pu 203, Šil 254, Am AG An i eza Pe I 33 an i ėzė Bi žėD (pl. 36, 36, 37, TŽŽZ), aho a
ambién an i ezė LEM 35 Kuzmi hipe bolė BizR Češ, TŽ 45, 85, Gus Gus Pu 34, Am 14, Miš,
Ag 54, 544, Bi žė 102 Bi žė, Bi žė 388, KL 80, 6 L, Bi žė, TŽZ, TŽZ, TŽZ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TZ, TZ, TZ, TZ, T 6 La i onía pe enece no solo a la
es ilis ica sino ambién al mundo aizdjo (LTA 102; LEM 155).

181Te minología | 2014 | 21 Ieš 124, Bi ž2 38, Gus 81, No 30, Kuz V 177 (plg.
p ozopopeja BizR 42, Am 44, Miš 107 / p ozopopėja BizL 64, Bi žD 80,
p ozopopėja TŽŽ 1936), sinekdocha BizR 44, BizL 67, Bi ž2 Češ 17, No 30,
S I 152, Kuz II 129, 38, inse ido en 1936 m. el dicciona io de palab as
Pu 257, Am 48 / sinekdokė Bi žD 80 / sinėkdokė Bi žD 87 / sinekdochė
Gus 85 (plg. sinekdocha TŽŽ 1936). Daba a ojamas as a ian as, ku is
in e nacionales. las a ian es de é minos que aho a no en a on en
igo es aban en uso solo en una de las uen es in es igadas, po
ejemplo: alego ija BizR BizL 62, Bi žD 86, DubB 41, Češ Gus 41, 81, DubL 30,
DubP I 73, No No V 51, E 65, E 28, I 114, II 371, Pu 39, Am 45, AG 119, Miš 64
Kuz Kuz opė Bi ž S 280, apos o a BizR 47, apos . BizL 70, I 24 Kuz opė
Bi ž S 93 (plg. Dub o a TŽ 41, 1936), me a o a BizR 39, BizL 60, DubB Bi ž
S 282, Češ 80, 809, DubL 29, I 182, E 6, Kai, I 99, I 149, Am 35, 44, 44, 144, Miš,
Pu Pu , Bi žė Bi žė S 80. G aikišku ambién se conside a a ija ęs
igu a nomb e elipsė BizR 50, BizL 76, Bi žD 93, Češ 28, Kuz I 155 elipsis Gus
29, Am 55 elipsas DubP II 189 (plg. elipsė TŽŽ 1936; TŽŽe g . ; VTŽe lo . < g . ;
LETP g . ).
Lo yniškos o igen ė a keli igū ų pa adinimai. Todos ellos ienen
o man Kuz -ija, ej.: ampli icación Gus 11, g adación BizR 49, BizL 74,
Zaj 110, AGV 190, pe soni icación Gus 81, DubP I 89, E 123, S I 98, I 138,
Pu 348, Miš 65 (TŽŽe lo .; VTŽe p anc. < lo .). Con la ynų a ba p ancūzų
kalba asociado ambién el é mino aliuzija E 155, S II 341, Pu 414.)
alliuzija Šil 206 (TŽŽe, VTŽe p anc. < lo .; VLE I id. a. lo .; ЛЭТП p anc /
Nelie u in ą in e sio Gus 40 (plg. in e sija TŽŽ 1936) dejó el único es e
é mino į a dijamo la concepción pa a ojęs M. Gus ai is. Desde
acūzos habla kilo a ija és é mino calambu as DubB 63 kalambu as
Gus 10, DubL 99. / Ya con acūzų, o con g eikų kalba asociado é mino
pa alelizmas BizR 24, BizL 40, Bi žD 64, Gus 14, No 22, S I 87, Pu 32, Am
41, AG 13, Miš 50 pa alėlizmas I 23 Kuz
(VTŽe an ., LETP g ).
Aunque es os é minos y mono e bojí, no odos ellos son de un ni el, po
ejemplo, J. Amb aze ičiaus (1938) en la clasi icación é mino me o a iene
es especies é minos: p ozopopeja, alego ía, símbolo. Tad
espec i amen e d ižodis é mino me a o a p ozopopeja Am 45 es ilgoji
é mino p ozopopeja o ma y specieinis é mino de me á o a. Hie a chico
elaciónis une e minus i onija y au oi onija.
182 As a Mi ke ičienė | Figū as y opų pa adinimai 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
19181940 m. uen es u ilizadas de abs ac os, cons i uídos de opus
į a dijančių e minų o sus edinių, ej.: hipe bolizmas Pu 397,
i oniza imas Pu 232, sinónimai me o umas Ieš 6 y me a o iškumas
DubP I 182, me onimiškumas Češ 21 y k .
LIETUVIŠKI TERMINALI
Ti iamues 19181940 m. uen es pa a o i 46 lie u iški ienažodžiai igū ų
i opų pa adinimai. En p ime luga , se a a en ese momen o de los
únicos nomb amien os de concep os, que no ienen ningún ni siquie a los
li uani sinónimos: duplicumas anadiplozė? (plg. lo . anadiplosis
sud ejinimas, pad igubinación (Koženiauskien 1999: 266)), ex enuación I 74,
33 (daba Pu ijimas (koženia.koupe ka: Gusko 2001; Vaskelien 2007: 28)), Biz
BizL 76, II Bi ž 93, Češ, 37, 37, 37, 37, 732, 299, pa agina io E sin e o inio
adho acija? (pl.koženia.koupe ka: 322)), pasadec io (pl. Ki i lie u iški
ienažodžiai e mininai iene sinónimos lie u iškų (bend ašaknių y
nebend ašaknių) y in e nacionales (nebend ašaknių).
Lie u iški sinonimai
T ina ę una oodžių sinoniminių e minų eilu ę o ma lie u iški
bend ašakniai sinonimai epe ición BizR 47, BizL 71, DubB 82, Bi ž2 38, DubL
125, E 35, S I 152, Pu 37, Am AG 144, Miš 51 (be plg. pasika ojimo igū a Am
76), ep ojimas7 DubB 9, Bi žD 93, Češ 26, Gus 33, No 54, Kuz I 24, Miš 48 y
a ka ojimas 54. I Įsigalėjo p iešdėlė as é mino epe ijimas (ž .
Zabo skai ė 1982: 114; LTA 111; LEM 352), el cual y in es igamuoju pe íodo
ue popula iaus. A a iés e la a ención que en la lengua ales an esdélė i
palab as no hay nep iešdėlė ų palab as sinónimas, pe o, cuando ellos son
omados eso micha concep as ing esa , sus di e encias de signi icado
neu alizándose.
Ke u na ė lie u iškų bend ašaknių sinonimų eilu ė – palyginimas BizR 35,
BizL 54, Pe I 25, DubB 41, VžgA 43, Češ 22, Gus 79, DubL 8, DubP I 182, No 17, No V 14, E 124, S I 87, Kuz II 145,
35, Pu Šil 27, 7 Te minas ca ojima No V 189 ambién ue u ilizado a uno de los de ec os del abajo
į a dy i. Tokia signi icación él pe enece seman ina de los nomb es de acciones g upo.
183Te minología | 2014 | 21
Am 41, AG 14, Miš 61, compa ación Bi žD 80, Bi ž2 38, No 26, No V 14, Kuz I 23,
ap oximación Bi ž2 96, AGV 210 y sulygina ion DubP I 242, Kuz II 140. In oducino
en la mayo pa e uen es a o an esdėlė o é mino compa ais (ž .
Zabo skai ė 1982: 106; LTA 96; LEM 391). En ke u na ę una oodžių sinoniminių
e minų eilu ę įeina e mininai equisación BizR 51, paklausimas BizL 77, Kuz II
70, įklausimas Bi žD 93 (plg. įšaukimas Bi žD 99), klausimas Bi ž2 E 38, 77, I 47,
Pu Bi žD 253, Am 55. Nop įas as sólo M. Bi žiškos naujada as enca lausimo.
Įsigalėjo nep iešdėlė as e mis klausimas populia iausias anuome (plg.
( e o inis) klausimas, ž . Zabo skai ė 1982: 114; LTA 114; LEM 353). Penkiana ę
una oodžių sinoniminių e minų eilu ę o ma comun ašakniai e minai
šaukimas BizR 51, Bi ž2 38, sušukimas BizL 77, Gus 32, Kuz I 134, Pu 253, Miš 175,
įšaukimas Bi žD 93, S uksmas šaL 71, I 147, šūkis Kuz III 2198. Como y o os
bend ašaknių sinónimos casos adquilėjo in es igado pe íodo popula ísimo
é mino sušukimas (plg. ( e o inis) sušukimas, z . Zabo skai ė 1982: 114; LTA
114; LEM 353). Są oka e o ical вопрос ambién in ie nijama y é mino
compues o e o iškas o ázka Češ 28, Gus 3 i o iškasis o ázka Kuz III 107
e o iškasis o ázka Kuz III 238, o e o inis sušukimas i o iškasis sušukimas
Kuz IV 39. Salu ino ales compues os e minos dėmio no es specieño de es a
seman ís ica g upo e minos con ex o e o iškas klausimas i klausimas,
i o iškasis sušukimas y sušukimas concu en como ilgosios y umposios
e minos o mas. Tad espec i amen e ižodžio é mino lib oginis
e o iškas k eipimasis Pu 19 specieinis dėmuo e minos sis emaje es ien
sólo lib oginis.
Beque odos lis ados lie u iški e mininai pe enecen nomb es de acciones
( eiksmažodžių abs ak ų) daybos ca ego ía. Des aca sólo B. S uogos
pa a o as nesis emiškas e minus duplicumas nomb e de ca ac e ís ica
según da ybą.
Lie u iški y in e nau iniai sinonimai Ya XIX a., cuando empeza lie u iškai
esc ibi li e a u a de la ciencia abajos, cuando in e nacionalidades
igu as y opų concep os ue on eškoma lie u iškų e minų. Tai ęsėsi y
19181940 m. Tad es udiamuos uen es se u iliza 8 Te miną šūkis S I 160 B.
S uoga a ojo o a de izo signi icado.
184 As a Mi ke ičienė | Figū ų y opų pa adinimai 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
lie u iškų y in e nacionales sinoniminos e minos. La misma concep ía
ambién į a dijama in e nacional y más de un Li u išku é mino, po lo
que o ma keliana ės sinonimų eilu ės.
Di e en es sinónimas de o igen son el é mino li a iškas educción BizR 50, BizL
76, Bi žD 93 y a ijuojan e é mino in e nacional elipsė, o mando d ina ę
sinonimų eilu ę. Es os sinónimos concu en sólo al comienzo del pe íodo
in es iga i o: K. Bizauskas en abiejuos publicaciones di igėlio Li u išką
sinonimą p i ašė po in e nacionalino é mino, y M. Bi žiška (1923) a i kščiai. J.
Amb aze ičius (1938) suplaké el elipsės y nu ylėjimo concep os, ad él como
elipsės sinonimą p esen ó no el e má educción, sino el nu ylėjimą Am 55
(dabaño li e a u a en ciencia se u iliza el elipsė, é Zabo skai ė 1982: 113; LEM
353). Da ybiniai sinonimai9 con ap ieša BizR 50, Bi žD 93, Bi ž2 38, No 35 y
con ap iešis Gus 37 bei a ijuojan e é mino in e nacional an i ezė en a
en la ina ę sinonimų eilu ę. En la p ime a edición del guía de K. Bizausko (1918)
y M. Bi žiškos dainų ado ėly (1923), en los cuales sinónimicamen e se usan
es os di e en es é minos de o igen, se da p io idad Li u iškai p iešp iešai,
pe o más a de K. Bizauskas (1922) usa un único in e nacional, y M. Bi žiška
(1975) con a […] un solo e min Li huanišką (plg. ūšinį laipsnišką p ieš Bi ža
97D). M. Gus ai is (1927) ambién p immenybę p oponía lie u iškam é minoui
da ybiniam p iešp iešos sinonimui p iešp iešis. J. No kaus ado ėlyje (1930)
encon amos solo Li u išką sinonimą. en i iamos cua os del XX a. decenio
uen es se u iliza sólo el é mino in e nacional (daba an i ezė, ž .
Zabo skai ė 1982: 112; LTA 112;
LEM 353).
T ina ė sinonimų eilu ė es lie u iški bend ašakniai sinonimai k eipimasis BizR 47, BizL 70, Bi žD 93, Bi ž2 38,
Gus 33, No 35, Kuz II 90, Pu 253, Am 55, a sik eipimas Bi žD 99 y a ijuojan e é mino in e nacional
apos o a. Lie u iškas sinónimo k eipimasis incluso popula esnis que in e acional u ilizado en mayo
pa e de uen es. Pi menybę Li u iškam é mino le p opo cioné ambos sinónimos de di e en e o igen
a ojęs K. Bizauskas (1918 y 1922), M. Gus ai is (1927), y in e nacionalmen e Z. Kuzmickis (1931, 1932). M.
Bi žiškos ado ėlyje (1923) es a concepción de los nomb ijimos o man ina ę sinonimų eilu ę
(k eipimasis, a sik eipimas y apos opė), cuya k eipinio a ių (ž . Koženiauskienė 1999: 331). 9 Da ebinos
sinónimos de da ybinių a ian ų asignados según Jolan os Vaskelienės nusaky us c i e io
dominan ė – k eipimasis. Daba apos o a e o ikoje y a ienas iš e o inio
(ž . Vaskelienė 2013: 207210).
191Te minología | 2014 | 21
These conclusions a e d awn:
1) All bo owings we e in e na ional e ms. Mo e han one hi d o hem had a ian s. 2)
9 concep s we e named only by Li huanian-o igin e ms. 21 e ms we e used o ha
pu pose ( hey made om h ee o i e synonymic lines) and he mos popula e ms a e
s ill used oday.
3) In e na ional e ms had om one o h ee Li huanian synonyms (14 synonymic lines in
o al). Mos Li huanian synonyms o in e na ional e ms we e names o ac ion in espec
o de i a ion and e ms o di e en exp ession we e no es ablished. F om hose
in e na ional and Li huanian synonyms now jus he in e na ional ones a e used excep
he Li huanian e ms g adniación g ada ion and įasmeninimas
pe soni icación.
4) Aunque el núme o de é minos li uanos e a mayo que de in e na ional names o
igu es and opes, he o me named ewe concep s han he la e
( espec i amen e 23 and 31). Tha was due o nume ous synonymy o Li huanian e ms
which e lec s a emp s o name some in e na ional concep s wi h Li huanian-o igin
e ms. Some cases o excessi e Li huanianiza ion a e no iced, bu ha endency was
no widely sp ead in he sou ces in es iga ed.
Recibió 2014-09-01
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš a [email p o ec ed]