scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Mokslinis seminaras „Terminologija: mokslo ir praktikos klausimai“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Mokslinis seminaras „Terminologija: mokslo ir praktikos klausimai“

Author: Ramunė Vaskelaitė
Year: 2020
DOI: 10.35321/ter
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/2030/2126
282 Ramunė Vaskelai ė Cien í ico semina io Te minologija:
mokslo i p ak ikos klausimai“
doi.o g/10.35321/ e m27-12
Semina io Cien í ico Te minología:
mokslo i p ak ikos klausimai“
Ramunė Vaskelai ė
Lie u ių kalbos ins i u as
Rudeninis Lie u os kalbos ins i u e ( oliau Ins i u as)
kū ėjus mas cien í ico semina io, in i ando Lie u os e minologus ( iek bei
o ganizuojamokslininkaius, an o e minų a kymo a s o us), o y e minų
a o ojus apž elg i e minologijai важные события и работы, nag inė i
ak ualias e minologijos p oblemi, ya es habéis adición, aigi él su eng as y
es e spalį (spalio 16 d.), ik ne adiciniu būdu o ganizamini pasi elkus Google
Mee olinio semina ų i kon e encijų o ganiza imo. Ella apa eció besan i ídolos
cómodos semina e sin ningún obs áculos pa icipó, p esen ado es escuché y
discu ió más de sesen a años e minologías mokslu, aida y e minos o denkyba
así como c eaciónimu besidominčių daly ių. El más impo an e e minología
pa a es os años e en o, sin dudo, es el es ado independencia de
es ablecimien o ein a ani e sa io. Mi ando a él con la mi ada del e minólogo,
en el in o me Te minología hace 30 años y aho a Ins i u o senio cien í ico
abajado Al ydas Umb asas p ime o señaló a la a ención el hecho de que el año
de es ablecimien o del es ado de Li uania es o y sa a ankiško Ins i u o
a gimimo me ai (has a 1990 m. él ac uaba como conjun o con ins i u o de
li e a u a Lie u ių). Ins i u e desa oll ojamai e minologijai es ado
ecuú imas es o y sepa ado, solamen e en e minologiją o ien ado de la unidad
adimasis (1991 m. ís agiamas Te minologijas sky ius), y isai nue o publicación
has a šiol i uojančios Te minologijas nacimien o. Y e minólogos a sus á eas
laiko a pio p adžia – p ak inio pobūdžio da bų g iū is, užg iu usi lie u ių
kalbai po ilgoko d ikalbys ės laiko a pio apus als ybinei i labai išsiplė us
de consumo. Así, como cla i ico del in o me, suscú banse a su ez a la di isión
sepa ada y su gidas a la e is a, susc ibé más posibilidades de desa olla
e minología como ciencia, pe o al p incipio bene más ue zas exigía
e minología como manejo de é minos: u o que p epa a es ánda es de
é minos, ealiza pe icias, abaja a los p epa ados é minos dicciona ios, jun o lamen abajando,
283Te minologija | 2020 | 27 que su si uación de au o ización malada, i. i.
p epa ado de dicynos nadie no quie e pe mi i , que sale y e minologos no
e isa ía dicynos. Toda ía planeada c ea bene odas e minías de
consumo s i is aba cado a e minos base de da os (banką) y 2003 m. baig as
c ea Lie u ių kalbos e minynas. Apibend indando solo abajos del
comienzo del pe íodo, el ela o a i mó que du an e p imiosos unos años
después de la es ablecimien o de la independencia ue c eada e pė lie u ių
e minologijos mokslui, dado pos ūmis e minų žodynų i s anda ų
e minologinio e inimo eiklai, padė i kompiu e inių e minų duomenų bazių
kū imo Lie u oje pama ai.
Ilgainiui abajos de ca ác e p ác ico log ó compa i se con o as
ins i uciones (Lie u os s anda izacijos depa amen u, Vals ybine lie u ių
kalbos komisija, Ma ema ikos y in o ma ikos ins i u u) y, como señalado
a ención en el in o me A. Umb as, casi implemen ado įsis eiguiese en el
depa amen o kel ologijos aún m. 1991 Te minus siūlymas e minologijos da bą
pasiski s si a cua o ins i uciones del es ado. Sin emba go, en es e in o me se
a ó de esumi el signi icado de la es au ación del es ado solo Ins i u e
desa oll ojama e minología, p incipalmen e o ien ándose a la iniciación de la
es au ación. Du an e ein a escu os del es ado años e minología de las
ins i uciones desplejancias adosi más, que y algunas escuelas supe io es, y y
o mas de desa ollo ge okai išsiplė ė. Así de o as dos in o mes es endidos
p esen ados del Ins i u o ep esen o ias ue is o que insejíama pa e del
abajo ac ual de e minología, incluso necesidadbe es habessa pa icipación
en p oyec os in e nacionales, que pe mi en inclui ecu sos de e minología
li uanas en amplį eu opinį con ex o, y al mismo iempo ob ene acceso a
ecu sos e minía de o os países. Ins i u o di ec o a Albina Aukso iū ė
p esen ó p oyec o de desa ollo de la ed eu opea de lenguas, que lle ando a
cabo Ins i u o, como un cen o nacional de compe encia, jun o con o o 31
cen o nacional de compe encia ayuda a c ea pla a o ma nube,
p opo cioniksian acceso a ecnologías de lenguas come ciales y
noncome ciales y se icios de conjun os de da os en odos los idiomas
eu opeos. Ins i u o Cen o de Te minología di ec o a As a Mi ke ičienė
sup oduc o con Fede cinio eT ansla ion Te mBank p oyec o de desa ollo de
ed, po el cual jun o con o as 9 ins i uciones se p e ende expandi
cen alizado au omá ico de aducción (eT ansla ion) ed c eando su locales
nodus, des inados a e minijai maneja i y keysis sus ecu sos. Sin emba go,
especialmen e e minologico o mas de abajo kai ą, en compa ación con los
p ime os años de la es ablecida es ado, sob esalió la lec u a epo ada Mykolo Rome io Uni e sidad p o eso a Sigi os Racke ičienė D ikalbis au o-
284 Ramunė Vaskelai ė Cien í ico semina io Te minologija: ma inis e minų
mokslo i p ak ikos klausimai“
a pažinimas (DVITAS): concepción y p ime os abajos. En él se p esen ó un
p oyec o ejecu ado po dos g upos de ep esen an es de escuelas
supe io es Mykola Rome io Uni e si y y Vy au as Didysis Uni e si y (Sigi a
Racke ičienė, Liudmila U kienė, And ius Mockai is, Ai a as Rokas, Ma ius
Lau ina y Agnė Bielinskienė), cuyo esul ado inal ambién debe ía se una
base de ex os, sólo ya c eada pasi elkus mode nas ecnologías e minus
bazei de un conjun o pa alelo y compa a i o de neu onas debe ía en ena
especialmen e. A es a base de é minos c ea seleccionada sa ea de
cibe ne ico segu idad (pasak no i icado as, debido a su ac ualidad, es a aldea
de e minos nonusis o amien o y su base eque imien o e aluado es,
especialis as de cibe ne ico segu idad), sin emba go base, suda y a
p ecisamen e es a aldea de e minos pag indo, pudie a con e i modelo y
o as aldea de e minos bases c ea . Así, en el p oyec o se p e ende
p opo ciona una cie a me odicá basada en mode nosias ecnologías pa a
c ea bases de é minos. Como ac ual e apa del p oyec o la p esen ado a
menciona la c eación y ano ación de ex os pa alelos y compa a i o, y
ul e io es a eas c eación y en enamien o de edes neu onales.
El semina io o mó posibilidades ecnológico e minologico de abajo šuolí
medi y iman aún ilgesnę iempo a ka pą pun os de e e encia man eniendo
1906 años, cuando ue edlei o p ime o dicciona io de e minos bo ánicos. Sin
emba go Cen o de Te minología la je e cien í ica empleada, Ins i u o
di ec o a Albina Aukso iū ė examinó no des e dicciona io, . y. Ma ulilo
Po ionio Žolynas. Dalys II. Dicciona io de plan as de Li uania y plan as de
aislas, p epa amien o p oceso a o me odiką, y en él Lau yn I inskiu
a ibuidos e minus plan as y hongos gencios nomb es. Juk es ea año
conmemo ado no solo el siglo del es ablecimien o del es ado, sino y L.
I inskio, uno de los p ime os cien í icos de la na u aleza c eado es de
é minos, 210- ani e sa io de su nacimien o. En el p ólogo Lau yno I inskio
plan as de gén icos nomb es Po ilo Ma ulionio Žolyne de odos en es e
dicciona io a L. I inskiu a ibuidos é minos aisla osa p iesagos edinos,
ela ado a apeló a ención a su da yba y mo i ación cla idad y, p ocu ando
ija se en la e dade a au o ía de es os e minos, e mus compa ado con
L. I inskio p epa ada en el P aleig ūmenė (hisc i o emanen e) los é minos,
así simul áneamen e aisleis y di icul ades de es ablecimien o de uen es de
los iejos é minos. Algunos de los cuales L. I inskiu a ibuidos de e minos
P igim ūmenėje no hay, aigi hecho la conclusión, que p obablemen e P. Ma ulionis, a ibuyendo e minus L. I inskiu, enía algúní algun o o, hoy ya sunykusį, L. I inskio hand aš į.
285Te minología | 2020 | 27 Las di icul ades de de e minación de Šal iniai no
mencionó el es udio XIX y XX cen ų sandū os e minus uen e chosiniu
Palmi a Zemle ičiū ė, in es igaciones a liekan i ambién Ins i u o Cen o
Te minologijos. Sin emba go, basándose en es e pe íodo his ó ico
lib ogelías así como a ículos en cues iones de medicina y salud usados con
é minos médicos, en el in o me Apie ne iena eikšmius XIX a. pab.XX a. p .
e minus médicos ella pėlė o a p oblemá, ac ualią ambién y ac ualinu
iempo, . y. e mos mul ia eikšmiškumo cues ión. Cie o axioma de
e minología es conside ado la a i mación de que un é mino haįs ene uno
signi icado, sin emba go no en un solo es udio de ca ác e empí ico e ela se
que buena pa e de e minų signi icado iene no uno, y d i es o incluso más.
Es o omen a p o undugnamen e examina an o en e axioma y
in es igaciones esul an e con adicción, an o y e minos
múl iplesa eikšmiškumo azón. Išnag iná selas en un in o me de semina io,
desde luego, no hay ninguna posibilidades, sin emba go es e in o me
mos ado, que al menos en e los iejos é minos médicos incoma eikšmių
esama poca, aunque e isióg os 98 la publicación popula de ciencia de ese
pe íodo. Como desigua eicšmiai no i icado as p incipalmen e mencionados
u in ys dos signi icados é minos, pe o y de ellos mencionada nedaug
( eidas, ien e, pel elis, nosis, d ugys, abalėlis y e c.), y de ke u eikšmių
e minos no i icado as ex i oje p adinį e minijos medicina o ma imosi
e apą žyminčioje e minijoje e as as sólo e minus gydykla, aigi así
axiomio del pe iodo y de la á ea i iamojo como con i mados aca medida que
an de las palab as de la lengua i a a muchos e minos de disminución.
O o uno de la ciencia de la e minología y el pun o de is a de la p ác ica i in
ak ualią p oblemą en el in o me Te minos sinonimija y e minos a kyba
examinó la empleada y di ec o a del Cen o de Te minología As a
Mi ke ičienė. Como conoce, e asión de sinonimía ambién es uno de axioma
incls amos man ene é minos de manejo p incipios una concep oka u ini
se į a dijama uno é mino, . y. e mas ne u įs ene sinonimos. Po o a
pa e, maža ė a empi inio ca ác e abajos de, en los cuales no mencion en
un o o o campo us ojamų sinonimiškų e minos. Y aunque e minos
sinonimía acos umb a conside a se sólo señal de la e apa de desa ollo
inicial de e minía, sinónimios e minos se puede encon a y en los ámbi os,
cuyos e minija se conside a del pun o de is a del desa ollo a anzada.
Desc ibiendo el en oque no mmina o io a los sinónimos, sus causas de
e asión y p incipios de no mminado de é minos, ela o a, e minos
sinonimiją ya examinada en no un solo a ículo, es a ez apeló a ención a
286 Ramunė Vaskelai ė Mokslinis semina […]Te minologija: a i ma , que
mokslo i p ak ikos klausimai“
a o inas sólo uno de esos sinónimos, no puede. Así, sinonimía cues ión en
semina io le an ada is is nue as mincias, al menos suge ida zépg i á sinonimía
como á mucho qué más complicing, que lo habi ual suponi , eiškinį. Además
sinonimía y plu i eikšmiškumo, aún la e minología ciencia y especialmen e
pe spec i a de la p ác ica cons an emen e ac ualus cues ión de p és amos
de é minos. Semina e encalludido y él o a de una Ins i u o Te minologías
cen o ep esen an es. Es e cen o empleado cien í ico senio Auš a
Rimku ė, úl imamen e in es igando ap angos y a alynės e minus (s aipsnį
Naujieji a alynės pa adinimai can be ound p aei ame nume y Te minologijos),
en el in o me Kelios min ys apie ap angos e minus abo dó a ios e minos de
ap angos y apa o, adop ados del inglés (džeging, egingsai, megingsai, k oksai,
kon e siukai), así como e minos, que c ean sus p opios medios ( impės,
amp ės, ap uk emai, ap ukės, ampdžinsiai, impdžinsiai), sus ejemplos
con i man los ecu sos y los e minos que pueden c ea . Pa yzdžius y ėja
ėmė de Ins i u e o madoomo Li u ians kalbos naujažodžių duomenyno, al cual
en a desde XX a. inal en lenguas li u ias su gidas skoliniai, naujada ai,
palab as junginiai, nue as signi icaciones palab as, san umpos
(h p://naujazodziai.lki.l ). P egun ada, cuáles de los nue os é minos
p es in iniai o lie u iški más endia adqui i se, el in o me au o ė a i mó
especiales in es igaciones nolocusi (y de hecho ales in es igaciones se ían
más gene alenés de la lengua de consumo y no mas el obje o del abajo de los
in es igado es), pe o k eipė mi oosnį en el ámbi o de consumo: jó enes en uso
en el lenguaje ecuen es nelie u iški...
di e en es mo i aciones sinónimos y e eló que son uncionalmen e
p ecisos, po lo que es ic amen e conc e os é minos as o no del
in elec o, e aso men al, incapacidad men al, silpnap o ue on su elc os y
el in o me de la cien í ica del Ins i u o Li uano de De echo Dalbanis a In esa
Ged ičienė En él de alladamen e e eladas an o es os é minos de adimosi
ci cuns ancias, an o sus signi icanzas y signi icanzas elaciones, an o y
a oseno po el consumo de es os é minos susdu an es keblumas. Sin
emba go, más el in o me quiso llama la a ención a é minos como ac o de
disposiciones sociales. Según la ponen e, debido a a ias décadas de du ación
de pe sonas con discapacidad men al social exclusionadas ales pe sonas
aislamien o de ales pe sonas se ha a aigado en la conciencia pública como
o ma habi ual de á ase con pe sona con discapacidad, y es a es bene
p incipal azón po qué se encuen a con di icul ades pa a educi pe sonas
con discapacidad men al aisladas en la ac ualidad (en pa icula pa a in eg a a pe sonas con discapacidad en escuelas de educación gene al o pa a ein eg a a la comunidad)

287Te minology | 2020 | 27 pinio hoga de ida). Como cla i ico, el mayo
pa yzdžiui, mies ų a mies elių cen uose jiems s eigian nedidelius g u-
p oblema de in eg ación no escasez de ondos, y nega i as, incluso
an išiškos disposiciones de la sociedad o moyan es acciones y basándose
neįgalaus žmogaus a ž ilgiu, s e eo ipinis įsi ikinimas, kad neįgalus žmo-
gus y a „pa ojingas“ i u i gy en i a ski ai nuo bend uomenės. Minėda-
ma e minus kaip ieną iš socialinę nuos a ą am ik o subjek o a ž ilgiu
en e minos galia señala nue o concep oá, o ookí con enido,
comunicado a cėlė p ómi a, que de e min i o pasceli a socialines
disposiciones, posición de la sociedad e incluso el modelo de behagsena
espec o del nomb eino pe sona poky į puede ambién y cambio é mino.
P anešime, además de es o, apelado a ención á el aspec o me a o iškidad
de e minos y a i mado que aunque las me á o as se conside an una de las
e minos mane as de da yba, al mane a no a odos los ámbi os igualmen e acep able.
Mokslinį semina ą esumiendo, acla a se que y és e iniame semina e suspė a
abėp i an o e minologijai signi ica i ísimos sucesos, an o ac ualiaus
emas, así como dis in os s i is y sus e minos. Pla us y examinada e minía
ab ep o espec o de iempo: desde his ó icas, L. I inskio o XIX y XX cen u ada
médicos de Li uania ku as e minías, has a ecien es, ya ac uales
c eado es ku iamos impios, amp ios, ap em ukos, ampdjinsios,
impdjinsios y en el u u o ecnologias ismaniosias cada ez más Ku simų
e minų bazių, sankaupų, debesijų. Así una ez más se con i mó, que la
c eación de é minos nope ūks amas p oceso, y que él ue a exi oso y
di ec i o, eque ida nope ūks ama e minía o denmanba, de allús
e minía in es igaciones, nue os mé odos de paieškos.
Recibió 2020-10-22
Ramunė Vaskelai ė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš as amune. [email p o ec ed]