239Te minologia | 2021 | 28
doi.o g/10.35321/ e m28-11
XIX a. pab. – XX a. p . d ižodžiai
denominações com o compos o
p incipal dėmeniu liga e daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-8679-3253
ANOTACIA
O a igo examinam XIX a. pab. XX a. p . popula a inamojoje medicinos aš ijoje (knygose,
knygelėse, laik aščių i kalenda iu s aipsniuose) a o i d ižodžiai sudė iniai pa adinimai
su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Explicam-se
essas dėmenas aiškos peculia idades e p incipal dėmen liga seman ína unções, ambém
g ildenamas di e en e aiškos pa icipio escolha, denominações e miniškumo ques ão.
Nomeinhos abo dam-se em sepa ados g upos, as quais dis inguidas segundo isso, de que
ipos (ne eikiamosios ou eikiamosios) e de qual aiškos o ma (pa as osios ou
į a džiuo inės) pa icipan es po ão pe enomieji dėmenys. Valiujan e daqueles
dėmenos aiškos ipas Dl n k ← Dk liga, e po ipis Dl n k(pp ) ← Dk liga. Bunjões do
sujei o p incipal dėmen o liga ge almen e execu a a unção do sujei o. Mui as
denominações não exis em e mininai, pois eles não nomeia conce okos, seu pe enmass
dėmuo ma ca a empo a inha peculia idade. ESMINIAI VOODŽIAI: medicina, d ižodis nome
compos o, e mas, p incipal dėmuo, pe enomasis dėmuo, daly is, seman inė unkcija.
ABSTRACT
O a igo analisa wo-wo d composi e names wi h liga as he head elemen and dependen elemen s
exp essed by pa iciples, which we e used in he medical ex s o he la e 19 h cen u y ea ly 20 h
cen u y w i en in a popula sci he head elemen liga and add esses he ques ion o he choice o he
en i ic s yle (books, bookle s, newspape and calenda a icles). I explains he
speci ic ea u es o exp ession o hose elemen s and he seman ic unc ions o
pa iciples o di e en exp ession and he a ibu ion o he names unde analysis o e ms. The
names a e discussed in he amewo k o di e en g oups o med ĮVADINS PASTABOS Nes e a igo
con inua-ama XIX a. pab. XX a. p . d ižodžių sudė inių pa adinimų ( oliau eks e a ojamas
240 Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa aon he basis o he
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
oice (passi e o ac i e) and he o m o exp ession (simple o p onominal) o he
pa iciples, which a e used as dependen elemen s. The dominan ype o hei exp ession
is Dl n k ← Dk liga, and he dominan sub ype is Dl n k(pp ) ← Dk liga. The names wi h he
shade o he subjec a e mos widesp ead: he head elemen liga usually plays he unc ion
o he subjec . Mos names a e no e ms, as hey do no speci y concep s, and hei
dependen elemen deno es a empo a y quali y. KEYWORDS: medicine, wo-wo d composi e
name, e m, head elemen , dependen elemen , pa iciple, seman ic unc ion.
su ump adas e minas pa adinimas) com p incipal dėmeniu liga analizė. Es a ez discussam-se í ulos,
cujos pe íodo mojo popula a inam medicina aš iias li os, li os, jo nações e calendá ios a igos (ž .
Šal inių są ašą). Reco da-se que XIX a. pab. XX a. p . da imp ensa saiu mui o nepe iodinių e pe iodinių
spaudinių, nos quais medicina e saúde žinias populia men e lec em não só médicos, mas e ou as
p iklausomieji dėmenys eiškiami daly iais1. Medžiaga su ink a iš kalba-
p o issões ep esen an es. Em elas i ai eagiada à daquele empo da si uação de saúde ealidades, i. i.
esc i a ais ques ões, que anuome e am eles mesmos opiausi. Um desses g ande doença das pessoas.
Assim, comp eende-se que o ema das doenças oi bene popula á ia e emquali icada. Po an o e das
denominações de doenças naqueles imp essó ios em e dade gausu e eles di e sosos an o signi icância,
quan o aiškos aspec os. Ti iamasis obje o, compa ado com denominações com o p incipal dėmeniu liga e
būd a džiu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis, negausus. Menė uas on es encon am 43
denominações (jams a ian ai2 nescuciuojami), cujos pe enomieji dėmenys exp exp esss i
pa icipan es. Obje i o do a igo de e mina aqueles nomes seman ines e pe enimiais dėmenos aiškos
peculia idades. Ele p e ende le an a ais a e as: 1) euni d ižodžius compos os nomeinimen os com o
p incipal dėmeniu liga e daly iu eiškiamais p iklau1 Sob e XIX a. pab. XX a. p . d ižodžius compos os
nomesinimos com o p incipal dėmeniu liga e būd a džiu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis ž .
Zemle ičiū ė 2020: 233257. 2Va ian es aqui são conside adas denominações, cujos pe enomieji dėmenys
di e en emen e g a icamen e į o mi i, exemplo.: apk echiama apk ecziama liga, limpančioji limpanczioji
liga, закречиama użk ečema użk ečiama liga, засiена użsėjusi / засiена лига.
241Te minologija | 2021 | 28 somais em dėmenimis de XIX a. pab. XX a. p .
popula a iná eis li os de medicina, li os e jo nais e a igos de calendá ios;
2) subdi idi aqueles nomes em g upos de aco do com o que ipo de e que
o ma aiškos pa icipan es ep esen am os dependomíli cadeis; 3)
es abelece den o daqueles g upos os ipos e po ipius de aiškos
pe ençados; 4) escla ece que unções semân icas desempenha o p incipal
demão; 5) passe conside a a ques ão de e minidade de di e en es aiškos
pa icipan e de escolha, denominações. chamamen os ap esen am-se
Ap a ian uos pa adinimus emiamasi ap ašomuoju anali iniu, seman inės,
s uk ū inės, ans o macinės analizės, aip pa skaičia imo me odais. Pa-
esc i a o iginalalo com dados bibliog a iciais abb e iação de on e, anos de
publicação, numé io (seji pe iodinis leidinys) e páginiu. Nomeadinhas esc e em
cu sy u, e seus dependomieji dėmenys dis inguem-se semijuodžiu š i u.
Medžiagoje, como já mencionada, pas ou a ian as, en ão eles são
ap esen ados após pas i ojo b ūkšnio, po ém desses casos de dėmenos
a ijamen o as a apenas alguns. Ilius aciniai sakiniai ex o são esc i os
smulkesniu š i u. Os dados quan i a i os ap esen am-se na abela.
inse ida agmen os de ex os, nos quais são pa a o i examinados
denominações. DIVIOŽIAI SUDTINIAI PONDINMAI SU PORMINDINIU DEMENIU LIGA,
KURI PRIKLAUSOMIEJI DEMENYS
REIŠKIAMI DALYVIAIS Essas denominações (žodžių junginiai) pe encem
nusakomųjų (apibūdinamųjų) a ibu inių junginių po ipiui. De aco do com
p e aujan es aços semân icos é um e icaz desc ição de pala as
conjunções (Bune ičiū ė 1998: 34). Ypa ybės u ė ojas (pag indinis dėmuo)
eiškiamas abs akčiuoju daik a a džiu, e p iklausomasis dėmuo daly iu. A
p incipal signi icação de ais denominações a ibu á ia, po ém de ido à
na u eza accionmažodinė da es imen a pe encen e na p o undidade deles
su ge ainda de adicionais subjec i os e objec i os a spal ios, que se
exp essam mudando a cons ução daik a a dina numa accionmažodinska (ž .:
LKG III; Bune ičiū ė 1998: 34; Bučienė 2007: 229: 20), plg.: kimbama liga e liga kimba,
limpama liga e limpa (subjek inis ligaal is), liga o gydoma e o gydo liga
(objek ina ligaal is). Nes as denominações, a p incipal ca ga semân ica ecai
no pe encen e dėmeni (apib ėžiančiajam componen e). Ele dis ingue
signi ica i os p incipal dėmeniu (ap e ėziamuoju componen e) eiškiamo
deno a o aços (ž . Пуя 2012: 75).
Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa aPagal
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
isso, de qual ipo de pa icipados signi icado pe enomasis dėmuo,
dis inguem-se dois p incipais ipos de denominações aiškos com não
iikiamosios e eikiamosios ūšies dali iais eiškiamais pe enomaisiais
dėmenimis; 242 sepa adoą aiškos ipą cons i uem denominações, cujos
pe enomasis dėmuo eiškiamo eikiamidade pa icipa iais. Os p imei os
dois ipos aiškos ainda se di idem mais inamen e em po ipius, de aco do
com o dependomojo dėmens aiškos o m, i. i. se dependomasis dėmuo é o simples ou į a džiuo inis pa icipio
( g. Tabelê 1).
Tabela 1. Es u u al modelo Dl ← Dk liga aiškos ipos e po ipiais e sua numé ica e pe cen ual exp essão
RAIŠKOS RAIŠKOS SKAITIN IR PROCEN-
TIPAI
POTIPIAI
TIN IŠRAIŠKA
Dl n k ← Dk liga 22 (51 %)
Dl n k(pp ) ← Dk liga 15 (68 %)
Dl n k(į a dž) ← Dk liga 7 (32 %)
Dl k ← Dk liga 18 (42 %)
Dl k(pp ) ← Dk liga 16 (89 %)
Dl k(į a dž) ← Dk liga 2 (11 %)
Dl k ← Dk liga 3 (7 %)
1. Nomeamen os cons i uídos com o p incipal dėmeniu
liga, cujos pe enomieis dėmenis signi iam não
p a icamosios ūšies pa icipan es
Ras i 22 ais nomes, que se subdi idi am em do ipos de aco do
pe enomojo dėmens aiška. Di e em-se denominações com p os aisiais e
į a džiuo iniais nãoikiamosios ūšies pa icipan es eiškiamais
p iklausomaisiais dėmenimis (ž . 1 len elę).
1.1. Compos o nomes com o p incipal dėmeniu liga e p os aisiais não
iikiamosios ūšies daly iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Es es
nomes cons i uem a maio pa e deles as a 15 (ž . 1 abelę). Di idem-se
á ios g upos de aco do com isso, qual a unção sujei o, obje o ou
ci cuns ância juninyje execu a o p incipal dėmuo liga. 1.1.1. Nomeinhas do
subjec i o a spal io. Nes e po ūšio e e i o desc ição de junções ma cam
daik o peculia idade, kianança de seu p óp io eiksmo. Nes e a ua, eikė,
243Te minologija | 2021 | 28
a eju ypa ybės u ė ojas y a ak y us. Daik as y a oks dėl o, kad pa s
a ua a ou eiks (Bučienė 2007: 20). Vy auja denominações, nos quais o p incipal
dėmen o liga é sujei o.
Liga (subjek as) gali:
apk ės i apk echiama liga S k 1921 6 2 apk ecziama liga L AK 1886 (1885) /
(liga apk ečia), isbe i izbe amos doenças Dez UL 6, 1914 Vl 18, 1914
Gl 5, 1915 70 2 (liga isbe ia), kib i kimbama liga Dž 3, 1915 Dži 3, 1915 Dži 4,
1918 Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm
1.1.2. Nomeinhas do e lexo obje i o. Obje i as signi ica i as a spal į em
aqueles e e i o desc ibimen o pala as conjunções, que signi icam daik o
peculia idade, su gindo de ou o daik o execu ado, ealizado ou necessá io
ealiza ação. Ypa ybės u ė ojas não a ua, é passi o, i. i. ecebe
ca ac e ís ica do país, de ou o daik o ação (Bune ičiū ė 2007: 21).
Denominamen os, cujo p incipal dėmen o liga é obje o, bem menos.
Ligą (objek ą) pode: iscu ece iscudoma liga DMS 1912 89, Si 1915 5
(ischudo ligą), iscu ece pagydoma liga Lie K 1918 77 (pagydo ligą),
neišcu ece neišcudoma liga VŽ 222 1906 3, DMS 1912 35, S k 32 1912 8
(neišgydo doenças), nesuskai y i nesusci adas doenças Žin 1911 124
(nesuskai o ligų), neužsik ės i neužsik ečiama liga DMS 1912 62
neužsik ečiama liga S k 1909 5 3 (liga neužsik ečiama), zaleis i zašleis a
liga RAK 1895 11 (užleis i ligą),

Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
pa aužsendin i użsendin a liga Žin 1911 127 (užsendin i ligą), užsik ės i
użsik ečiama liga DMS 1924 1912 89 (liga užsik ečiama). 1.1.3. Aplincinio
a spal io denominações. Descobe o um nome, causa a mo e)
a p ku io pag indinio i p iklausomojo dėmens es i aplinkybiniai san y-
kiai, p z., mi š ama liga KŽP 1904 9 (liga, nuo ku ios mi š ama, ku i
(p iezas ies elações).
1.2. Nomeamen os compė inhos com o p incipal dėmeniu liga e į a džiuo iniais
nãoikiamosios ūšies daly iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Esses
nomes encon ados duas ezes menos apenas 7, seus pe enomônios
êmenos eiškiam en e a žiuo iniais nãoikiamosios ūšies pa icipan es
(ž . 1 abelę). 1.2.1. Nomeinhas do subjec i o a spal io. P incipalmen e as a
subjec i os de pala as conjun os. (suje o) pode: izbe i izbe iamosios Liga
Žin 1911 173, Šl liga 18 280 (liga išbe ia), lip i limpamoji liga KD 1905 2, 2, 2, 2, 3, 2, 3,
3, 3, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 9, 9, 10, 10, 10, 10, 10, 12, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 14, 14, 14, 14, 14,
14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 15, 15, 16, 17, 17, 17, 17, 17, 18, 19, 19, 21, 21, 21, 21,
22, 22, 22, 22, 22, 22, 22, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 24, 24, 24,
24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 25, 24, 25, 24, 25, 25, 25, 25,
25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25,
25, 26, 27, 27, 27, 27, 27, 27, 27, 27, 27, 27, 28, 28, 28, 29, 29, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31, 31,
LA 1917 3 4, UkK 1917 (1916) 70, UkK 1918 9, AVKV 1918 (1917) 57,
ŪK 1920 55 (liga užk ečia).
1.2.2. Aplincinio a spal io denominações. Apa eceu um nome, en e o qual
dėmenas exis e ambien eibinos elações, ex., liga do mimomi DMS 1912
85 (liga, da qual ima sono, que seap ecipa sonois umu).
2. Nomeamen os Complemen á ios com o p incipal dėmeniu Es es, como e
liga, ku ių p iklausomieji dėmenys eiškiami
eikiamosios ūšies daly iais
an es disso discu idos nomeamen os, subdi ís e si em wo ipos de aco do
do pe enomen e dėmens aišką ( okių pa adinimų as a 18). 1891 - Skigie i, os
245Te minology | 2021 | 28 com sim as aisiais e į a džiuo iniais eikiamosios
ūšies esamojo laiko (daugiausia) pa icipan es eiškiamais p iklausomaisiais
dėmenimis (ž . 1 abelę).
2.1. Compu iniai nomes com o p incipal dėmeniu liga e p as aisiais
eikiamosios ūšies daly iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis.
Vy auja nomes, cujos pe enomasis dėmuo eiškiamas pap as aisiais
eikiamosios ūšies pa i iais ( as a 16 desses nomes) (ž . 1 len elę). 2.1.1.
Nomeinhas do subjec i o a spal io. Es es conjun os signi icam elações
assinimiosos com subjec i a signi icância e lal iu (LKG III 229). Ma e ial do
es udo con i ma es a eiginha absoliu i ais denominações maio ia são
subjek iniai pala as junginiai, i. i. o p incipal deles dėmuo liga é sujea .
Liga (subjek as) gali:
seus apelidados a i ados a i ados pela liga NamG 3 (liga a sika oja),
ins alados ins alados pela liga UK 1909) 38 (liga ins alou), įsisenė i įsisenėjusi
liga SK SK SK 25, 1905, 1905, 1905, 1905, 1905, 1905, 1905, 1905, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912,
1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1912, 1913 , 1913 , 1913 ,
1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 ,
1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 ,
1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 ,
1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 ,
1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , 1913 , , , 1913 , , , 1913 , , , 1913 , , 1913 , , ,
, 1913 , , , , , e c. , e c. , e c. , e c. , e c. , e c. , e c. , e c. , e c.
1912 DMS 17 (liga засisenėjo).
2.2. Compu iniai nomes com o p incipal dėmeniu liga e į a džiuo iniais
eikiamosios ūšies daly iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Es e
ipo nomeiões não budingi in es igamuosias on es apon a dois
subjek iniai pala as conjuniniai, cujos p incipal dėmuo liga é subjek e . Liga
(subs an e) pode:
Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa alip i
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
limpančioji liga KD 32, S k 1910 4 1, Lie K 1915 69 limpan czioji liga LAK 52, 1885 V
1899 12 184 (liga limpa), užsisenė i użsējisenji liga DMS 1912 49
užsisenejusioji liga SK 1901 246 3 /
(liga zásisenhou).
Apibend inando o que di o no p imei o e segundo a igo, secções, pode-se
a i ma que p e alece denominações, nos quais o p incipal dėmen o liga
execu a a unção do sujei o. Liga pode ealiza begalê di e sosos ações
apk ês i, a sika o i, įsike ė i, įsisenė i, įsišakny i, изберти, kib i, naikin i,
(ne)lip i, (ne)užk ės i, nublokš i, (nu)silpnin i, pa baig i, pasenė i, p isimes i,
pul i, засидeg i, засisenė i, mas ge almen e liga pode изbe i, lip i, заk ės i.
Nominimas, cujos p incipal dėmen o liga execu a a unção do obje o, pode-se
dize , nebūdingi. Ligą pode pagui , (ne)iscui a , escai y i, zaleis i,
zazsendin i. Ra os casos, quando en e denominações dėmenas susquelos o
en o noybiniai (p iežas ies) elações.
3. D ižodžiai sudė iniai pa adinimai su pag indiniu dėmeniu liga, ku ių
p iklausomieji dėmeniai eiškiami subūd a dėjusiais p iesaga - inas
eikiamybės daly iais A ski ą ipą suda o pa adinimai, ku ių p iklausomieji
dėmeniai eiškiami subūd a dėjusiais p iesaga - inas eikiamybės dali iais
(ž . 1 len elę). Os pa icipan es de equisi o ge almen e ma cam as
peculia idades que su gem do eque ido ealiza a ação, po ém exis e e ais
de ci ada p eceição edinių, que não êm o signi icado do eque ido ealiza
a ação, eles simplesmen e ma cam as peculia idades elacionadas com a
equen emen e ealizada, pe manen e ou possí el ealiza a ação (LKG II
347). Junginiai com eikiamybės daly iu signi ica ma ca imuosius elações,
no malmen e com obje i as signi icâncias a spal iu (LKG III 230). A ais
pode ia se a ibuída eje ão de denominações, po exemplo: mi ina liga
S k 1914 3 10, pasibjau ė ina liga DMS 31, pasibaisē ina liga DMS 1912 dėmeniu
1912 34.
4. D ižodžių sudė inių pa adinimų su pag indiniu
liga de di e en es aiškos pa icipio, einančio p iklausomu dėmeniu, ques ão
de escolha Nes a secção são a ados os casos em que compe em en e si
denominações pe enciosas, eiškiami eikiamosios e nelimpikiamosios
ūšies pa icipi iais, po exemplo: limpan i liga e limpbe iama liga, kimban i
liga e kimbama liga, limpan i liga e limbe iama, nelimpan i liga e nelimpama liga,
e
247 Te minologia | 2021 | 28 simples e in oduziuo á ias o mas pa icipan es,
exemplo: isbe iama liga e isbe iamoji liga, limpama liga e limpamoji liga, limpan i
liga e limpančioji liga, nelimpama liga e nelimpamoji liga, zak ečiama liga e
zak ečiamoji liga. Como is o a pa i o necidos exemplos, ge almen e
in es igamuosias on es a ia o in eccinę ligą į a dijančių pa adinimų dalibiais
einančių p iklausomųjų dėmenų aiška. Po que au o es de ex os escolhiam
usa desiguodos aiškos daly ios, embo a nomeada są oka osse a mesma? Tal
ques ão le an a algumain ou sensa a po á ias azões. XIX. pab. XX a. p .
popula a iná ios de medicina e saúde os au o es dos mais impo an es
obje i o e a es echiamasis ansmi idos sujeikines conhecis. Au o es,
man ina, sąconscien emen e não escolhe am, que pa icipio usa . Mais
equen emen e eles esc e iam, como mokėjo, al ez a é nusižiū ėda o em
ou os au o es dos ex os. Uma, que pa a eles e a pa icula men e
impo an e, é esc e e a um simples lei o comp eensama língua, aigi
lie u iškai, a kalbinės plonybės a gu bau ūpėjo. Veikiamosios ou não
iekiamosios ūšies, simplessias ou į a džiuo inės o mas pa icipį au o es
mais p o a elmen e elec a osi spon aniamen e. Is o é es emunhado, po
exemplo, pelo a o de que mesmo na mesma publicação o mesmo au o ao
esc e e sob e a mesma doença usou di e en es aiškos pa icipan es (ž . 1, 2 e 3 ig.).
1 ig. F agmen a com doenças in eccionais denominações limpamos doenças, limpamosios doenças
(Kol 1915 3) 2 ig. F agmen a com denominações de doenças in ecciosas conk ečiamoji liga,
conk ečiama liga (A 1910 19 69) 3 pa . F agmen ai com denominações de doenças in eccionais
limpančioji liga, limpan i liga (Lie K 1917 69, 70) Assim, pelo menos kokį nuoseklumą ou endência aqui
di ícil se ia įžiū ė i. Po ou o lado, ais casos de conco encões de pa icipan es não exis em
mui os no ma e ial in es igado.
Palmi a Zemle ičiū ė XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX XX
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
Карлова Татьяна Михайловна 2009: Особенности перевода терминологических атрибутивных словосо-
четаний в технических текстах. – Научные чтения. Сборник материалов научнопрактической кон
ференции профессорскопреподавательского состава Сыктывкарского лесного института по итогам
научноисследовательской работы в 2008 году, ответственный редактор В. В. Жиделева, ответствен-
ная за выпуск А. М. Попова, Санкт-Петербург: Сыктывкарский лесной институт - филиал государ-
ственного образовательного учреждения высшего профессионального образования «Санкт-Петер-
bu gskaya d ža na lezo ehnička akademija имени С. М. Кирова, 254258. Accesso na in e ne :
h pswww.elib a y. u/download/elib a y_25434368_58853127.pd .
Левенкова Анна Юрьевна 2015: Степень устойчивости терминологического словосочетания. – Науч
ный альманах 7(9), Тамбов: ООО Консалтинговая компания Юком, 13941400. Accesso na in e ne :
h pswww.elib a y. u/download://elib a y_24068596_53596169.pd . Mançae a Ayna Новрдиевна 2007:
Терминологические словосочетание. Ling aUni e sum 1, Грозный: Cien í ico-in es ido ский кружок
Lingua-uni e sum, 5355. acesso na in e ne : h ps://www.elib a y.
udownload/elib a y_26258070_59569985.pd .
Подолина Оксана Владимировна 2017: К вопросу о специфике термина и особенностях его функцио-
нирования в языке. – Проблемы модернизации современного высшего образования: лингвистические
aspec os: ma e iais III In e nacional cien í ica-mé odica de con e ência: 2 olumes, Omsky
автобронетанковый инженерный институт, Москва: ООО «Издательство Ипполитова», 84–88.
Accesso na in e ne : h pswww.elib a y. u/download://elib a y_29175260_13434274.pd .
Подолина Оксана Владимировна 2018: Аспекты изучения терминологических словосочетаний (ТС) в
лингвистической литературе. – Проблемы модернизации современного высшего образования: лингви
es é icas aspec os: ma e iais IV In e nacional Cien í ica-mé odica Con e ência, Omsk:
OO Izdaтельство Ипполитова, 7579. Accesso na in e ne : h pswww.elib a y. u/download/
elib a y_34890372_50252206.pd .
Пуя Фазели 2012: Синтаксический способ образования политических терминов в современном рус-
ском языке. – Веснік БДУ. Серыя 4: Філалогія. Журналістыка. Педагогіка 1, Минск: Белорусский
uni e si á io es a al, 7478. Accesso na in e ne : h pswww.elib a y. u/wwwdownload/elib a y_
21812920_82597329.pd .
Сабанчиева Асият Камиловна 2016: Особенности терминов как специальных лексических единиц (на
exemplos de e mos es e a as onomia). Filologia: pesquisas cien í icas 4, 314324. DOI:
10.7256/2305-6177.2016.4.20476. Accesso na in e ne : h ps://nbpublish.com/lib a y_ge _pd .
php?id=39409.
Тимофеева Надежда Павловна, Огнева Татьяна Николаевна 2018: Особенности синтаксической дери-
вации в отраслевой терминологии. – Язык и мир изучаемого языка: сборник научных статей, ред.
совет: А. А. Зарайский, Е. А. Елина, С. П. Хижняк, Саратов: Саратовский социально-экономиче-
ский институт (филиал) федерального государственного бюджетного образовательного учреждения
высшего образования «Российский экономический университет им. Г. В. Плеханова», 29–38.
Accesso na in e ne : h pswww.elib a y. u/download://elib a y_35002042_35737893.pd . TWO-WORD
COMPOSITE NAMES OF LATE 19Th EARLY 20Th CENTURY WITH liga AS hEAD ELEMENT AND
DEPENDENT ELEMENTS Exp ESSED bY PARTICIples
Summa y
O a igo analisa wo-wo d composi e names wi h liga as he head elemen and dependen
elemen s exp essed by pa iciples, which we e used in he medical ex s o he la e 19 h
cen u y ea ly 20 h cen u y w i en in a popula scien i ic s yle (books, bookle s, newspape
and calenda a icles). Foi encon ado que he dependen elemen s o hose names a e
exp essed by passi e and ac i e pa iciples, bem como he adjec i ized pa iciples o
necessi y wi h he su ix - inas, bu he la e o m o exp ession is no e y common. The
pa iciples o bo h ypes a e exp essed by simple and p onominal o ms. Dependen
elemen s exp essed by simple passi e o ac i e pa iciples p e ail.

Te minologia | 2021 | 255 28
Th ee ypes o exp ession o dependen elemen s we e singled ou : Dl n k ←
Dk liga, Dl k ← Dk liga, Dl k ← Dk liga. The dominan ype is Dl n k ← Dk liga.
Fou sub ypes o exp ession we e dis inguished wi hin he i s wo ypes: Dl n k(pp ) ←
Dk liga, Dl n k(į a dž) ← Dk liga, Dl k(pp ) ← Dk liga, Dl k(į a dž) ← Dk liga. The
dominan sub ype is Dl n k(pp ) ← Dk liga.
I was asce ained ha he head elemen liga plays h ee seman ic – subjec , objec
and ad e bial modi ie – unc ions. The wo d ph ases wi h he shade o he subjec
p e ail. In o he wo ds, he head elemen liga usually plays he unc ion o he subjec , i.e., i
akes an ac i e posi ion. A e we ans o m he noun cons uc ions unde analysis in o
e bal ones, we can see ha liga is used in combina ion wi h wen y in ansi i e e bs; lip i
and заk ės i a e mos common. Cases whe e he abo emen ioned elemen plays he unc ion
o he objec o ad e bial modi ie a e indi idual only. A análise de he names wi h he
pa iciples o di e en exp ession (ac i e and passi e oice, simple and p onominal o m)
como seus elemen os dependen es p essupõe que he au ho s o he ex s in ques ion chose
speci ic pa iciples spon aneously a he han consciously; hey usually w o e as hey knew
o saw in he ex s o o he au ho s. Thei p incipal aim was o ende subjec -speci ic
knowledge o an o dina y eade in he unde s andable language o , in o he wo ds, hey
we e mo e p eoccupied wi h he con en a he han o m ela ed linguis ic sub le ies. As
ega ds he a ibu ion o names o e ms, wo g oups o names s and ou . The names o
he i s g oup can be conside ed p ope e ms, as hey deno e medical concep s and hei
dependen elemen exp esses a dis inc i e speci ic quali y. The ph ases wi h he dependen
elemen s exp essed by ac i e pa iciples used in he medical ex s o he pe iod unde
analysis can be a ibu ed o e ms as well. The e ms comp ending he second g oup a e
imp ope e ms; hey ha e no connec ion wi h he medical concep , whe eas hei dependen
elemen deno es a empo a y quali y, which is only ele an in a speci ic ex .
Ga a 2021-04-19
Palmi a Zemle ičiū ė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. paço palmi a.zemle[email p o ec ed]