239Te minología | 2021 | 28
doi.o g/10.35321/ e m28-11
XIX a. pab. – XX a. p . d ižodžiai
denominaciones compues as con el
p incipal dėmeniu liga e daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-8679-3253
ANOTACIÓN el
A ículos examinados XIX a. pab. XX a. p . popula a inamojoje medicina aš ijoje
(knygose, knygelėse, laik aščių i kalendo ių s aipsniuose) consumi d ižodžiai sudė iniai
pa adinimai con el p incipal dėmeniu liga y daly iu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis.
Esplicamos es as dėmenas aiškos peculia idades y p incipal dėmen liga seman ína
unciones, ambién g ildenamas dis in a aiškos pa icipio elección, nomb inamien os
e miniškumo cues ión. Los apellidos se discu en en sepa ados g upos, las cuales
dis inguidas según lo que, qué ipos de (ne eikiamosios o eikiamosios) y qué aiškos
o mas (pa as osios o į a džiuo inės) pa icipan es an pe eneomieji dėmenys.
P ediujan e aquellos dėmenos aiškos ipas Dl n k ← Dk liga, o po ipis Dl n k(pp ) ←
Dk liga. Búnindos del subjec i o a spal io denominaciones el p incipal dėmuo liga suelen
desempeña el suje o unció. La mayo ía de nomb inamien os no hay e mininos, po que
ellos no nomb ija concep os, su pe enomasis dėmuo ma ca la empo al ca ac e ís ica.
ESMINIAI VOZŽIAI: medicina, d ižodis compues o nomb e, e minas, p incipal dėmuo,
pe enomasis dėmuo, pa icip, seman inė unkcija.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
El a ículo analiza wo-wo d composi e names wi h liga as he head elemen and dependen elemen s
exp essed by pa iciples, which we e used in he medical ex s o he la e 19 h cen u y ea ly 20 h
cen u y w i en in a popula sci he head elemen liga and add esses he ques ion o he choice o he
en i ic s yle (books, bookle s, newspape and calenda a icles). I explains he
speci ic ea u es o exp ession o hose elemen s and he seman ic unc ions o
pa iciples o di e en exp ession and he a ibu ion o he names unde analysis o e ms. The
names a e discussed in he amewo k o di e en g oups o med ĮVADINS PASTABOS Es e a ículo
con inúasiama XIX a. pab. XX a. p . d ižodžių sudė inių pa adinimų ( oliau eks e a ojamas su onizado
240 Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa aon he basis o he
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
oice (passi e o ac i e) and he o m o exp ession (simple o p onominal) o he
pa iciples, which a e used as dependen elemen s. The dominan ype o hei exp ession
is Dl n k ← Dk liga, and he dominan sub ype is Dl n k(pp ) ← Dk liga. The names wi h he
shade o he subjec a e mos widesp ead: he head elemen liga usually plays he unc ion
o he subjec . Mos names a e no e ms, as hey do no speci y concep s, and hei
dependen elemen deno es a empo a y quali y. KEYWORDS: medicine, wo-wo d composi e
name, e m, head elemen , dependen elemen , pa iciple, seman ic unc ion.
e minus pa adinimas) con p incipal dėmeniu liga analizė. Es a ez se discu en í ulos, cuyos pe íodo
mojo popula a inamías de medicina aš ijas lib os, lib os, pe iódicos y calenda ios a ículos (ž .
Šal inių są ašą). Recue da, que XIX a. pab. XX a. p . del p ado salió mucho nepe iodinių y pe iodinių
spaudinių, en los que medicina y salud žinias populia men e lec aban no sólo médicos, sino y o as
p iklausomieji dėmenys eiškiami daly iais1. Medžiaga su ink a iš kalba-
p o esiones ep esen an es. En ellas i amen e eac ada a la de ese iempo si uación de salud
ealidades, i. y. esc i a ales cues iones, que anuome e an ellos opiausi. Uno de ales g an mo bidum de
las pe sonas. Así, comp ensible que el ema de las en e medades ue bene popula a ia y pedusia. Po
consiguien e y de las denominaciones de en e medades en aquellas imp esiones en e dad gausu y ellos
di e sosos an o signi icanzas, an o aiškos aspec osgías. Ti iamasis obje o, compa ado con
denominaciones con p incipal dėmeniu liga y būd a džiu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis,
negausus. Menė uos uen es encuen an 43 nomb amien os (yas a ian ai2 no cuan iciuojami), cuyos
pe enomieji dėmenis exp es exp esš i pa í iais. El obje i o del a ículo de e mina esos
nomb amien os seman ines y pe eneomíes dėmenos aiškos peculia idades. En su búsqueda se
plan ean ales a eas: 1) euni d ižodžius compues os nomb es con el p incipal dėmeniu liga y daly iu
eiškiamais p iklau1 Sob e XIX a. pab. XX a. p . d ižodžius compues os nomb es con el p incipal dėmeniu
liga y būd a džiu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimi ž . Zemle ičiū ė 2020: 233257. 2Va ian ais aquí se
conside an nomb es, cuyos pe enomieji dėmenys di e en emen e g á icamen e į o mi i, ej.:
apk echiama apk ecziama liga, limpančioji limpanczioji liga, zak echiama użk ečema użk ečiama liga,
zasisenėjusi użsisenėjusi / / użsisenėjusi liga.
241Te minología | 2021 | 28 somaisíes dėmenimis de XIX a. pab. XX a. p .
popula a inan es lib os de medicina, lib os y pe iódicos y a ículos de
calenda io; 2) desglosa esos nomb es en g upos según lo que ipošies y qué
o ma aiškos pa icipan es deniskian las pe enencias pe eneomies; 3)
den o de esos g upos; de e mina ipos y po ipius de aiškos
pe ene menos; 4) acla a , qué unciones semán icas desempeña el p incipal
demeño; 5) pasma cia di e en e de aiškos pa icipio de elección,
denominaciones e miniškumo cues ión. llaminios p esen an se esc i u a
Ap a ian uos pa adinimus emiamasi ap ašomuoju anali iniu, seman inės,
s uk ū inės, ans o macinės analizės, aip pa skaičia imo me odais. Pa-
o iginalalo con da os bibliog a iciais ab e iamien o de uen e, años de
publicación, nume iu (jei pe iodinis leidinys) y pagpapiu. Los apellidos se
esc iben cu sy u, y sus pe enomieji dėmenes dis inguidos semijuodžiu
š i u. Medžiagoje, como ya mencionada, pasái o a ios, en onces ellos se
p esen an po pas i ojo b ūkšnio, sin emba go de ales dėmenos a ija imo
casos as a apenas unos pocos. Ilius aciniai sakiniai ex o se esc iben
smulkesniu š i . Los da os cuan i a i os se p esen an en la abla.
In oduc a ex os de agmen os, en los que son pa a o i examinados
nomb inamien os. DIVIOJIAI SUDTINIAI PONDINMAI SU PONDINIAU PONDINIU LIGA,
KURI PRIKLAUSOMIEJI PONDINIA
REIŠKIAMI DALYVIAIS Es os nomb es (žodžių junginiai) pe enecen
nusakomųjų (apibūdinamųjų) a ibu inių junginių po ipiui. Según los
p e aujan es asgos semán icos se a a del e icaz desc ip o de palab as
conjunciones (Bune ičiū ė 1998: 34). Ypa ybės u ė ojas (pag indinis dėmuo)
eiškiamas abs akčiuoju daik a a džiu, a p iklausomasis dėmuo daly iu. La
p incipal signi icación de ales nomb es a ibu ina, sin emba go debido a la
na u aleza accionmajodína de la opa dependien e en su p o undidad
apa ece aún de adicionales subjec i os y obje i os e lejos, que exhiben
cambiando la cons ucción daik a a dina hacia accionmajodina (ž .: LKG III;
Bune ičiū ė 1998: 34; Bučienė 2007: 229: 20), plg.: kimbama liga y liga kimba, limpama
liga y limpa (subjek inis liga zaal is), liga zagydoma y zagydo liga (objek ina liga
zaal is). En ales denominaciones la p incipal ca ga semán ica ecae al
pe enecido dėmeni (apib ėžiančiajam componen e). Él dis ingue
signi ica i os p incipal dėmeniu (aph ėžiamuoju componen e) eiškiamo
deno a o asgos (ž . Пуя 2012: 75).
Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa aPagal
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
es o, de qué ipo de pa icipa i os se exp esia el pe enomasis dėmuo, se
dis inguen dos p incipales ipos de denominaciones aiškos con
noekiamosios y eikiamosios ūšies deli iais eiškiamais p iklausomaisiais
dėmenimis; 242 sepa adoą aiškos ipą o man nomb imía, cuyos
pe enomasis dėmuo eiškiamos eikiamybės pa í iais. Los p ime os dos
ipos aiškos aún se di iden más inamen e en po ipius, según a
pe eneomojo dėmens aiškos o m, i. y. si pe eneomasis dėmuo es el simple o į a džiuo inis pa icipio
( éase Tabel 1ę).
Tabla 1. Es uc u a io modelo Dl ← Dk liga aiškos ipos y po ipias y su numé ica y po cen aje
exp esionška RAIŠKOS RAIŠKOS SKAITIN IR PROCEN-
TIPAI
POTIPIAI
TIN IŠRAIŠKA
Dl n k ← Dk liga 22 (51 %)
Dl n k(pp ) ← Dk liga 15 (68 %)
Dl n k(į a dž) ← Dk liga 7 (32 %)
Dl k ← Dk liga 18 (42 %)
Dl k(pp ) ← Dk liga 16 (89 %)
Dl k(į a dž) ← Dk liga 2 (11 %)
Dl k ← Dk liga 3 (7 %)
1. Nomb es compuė iniai con el p incipal dėmeniu liga,
cuyos pe enomieji dėmenis eiškiami neekiamosios
ūšies pa icipan es
Ras i 22 esos nomb es, que se han disuel ido en dos ipos según
pe eneomojo dėmens aišką. Se des inan nomb amien os con p os aisiais
y į a džiuo iniais noekiamosios ūšies pa í iais eiškiamais
p iklausomaisiais dėmenimis (ž . 1 ablelę).
1.1. Compues as denominaciones con p incipal dėmeniu liga y p as aisiais
noekiamosios ūšies pa y iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis.
Es os nomb es o man la mayo pa e de ellos as a 15 (ž . 1 abelę). Se
sepa an a ios g upos según lo que la unción suje o, obje o o
ci cuns ancias juninyje desempeña el p incipal dėmuo liga. 1.1.1. Subjec i o
a spal io nomb inimas. Es e po ūšio e icaz ca ac e izamien o compuiniai
ma ca daik o peculia idad, kylancia de su p opio acción. Con es e ac úa, eiké,
243Te minologija | 2021 | 28
a eju ypa ybės u ė ojas y a ak y us. Daik as y a oks dėl o, kad pa s
ac uaba o eiks (Bučienė 2007: 20). Vy auja denominaciones, en los que el
p incipal dėmuo liga es suje o.
Liga (subjek as) gali:
apk ės i apk echiama liga S k 1921 6 2 apk ecziama liga L AK 1886 (1885) /
( Liga apk ečia), izbe i izbe iamos en e medades UL 6, 1914 Vl 18,
1914 Gl 5, 1915 70 2 (liga izbe ia), kib i kimbama liga Dž 3, 1915 Dži 3, 1915
Dži 4, 1918 Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm, Žm,
Žm, Žm,
1.1.2. Obje inio a spal io nomb imimas. Obje i as signi ica i os e leal ío
iene aquellos e bos de desc ipcion e icaz, que signi ican la cualidad de
daik o, kiemancia de o o daik o e ec uado, ealizado o eque ido ealiza
acción. Ypa ybės u ė ojas no ac úa, es pasi o, i. y. ob iene peculia idad de
país, de o o daik o acción (Bune ičiū ė 2007: 21). Nomadinimų, cuyo p incipal
dėmen o liga es obje o, conside ablemen e menos.
Ligą (objek ą) puede: iscu ece iscydoma liga DMS 1912 89, Si 1915 5
(ischydo ligą), iscu ece iscydoma liga Lie K 1918 77 (pagydo ligą),
neišcydy i neišcydoma liga VŽ 226 1906 3, DMS 1912 35, S k 32 1912 8
(neišgydo en e medades), nesuskai y i nesuscu idas en e medades Žin
1911 124 (nesuskai o ligų), neužsik ės i neužsik ečiama liga DMS 1912 62
neužsik ečiama liga S k 1909 5 3 (liga neužsik ečiama), zaleis i zašleis a
liga RAK 1895 11 (užleis i ligą),
Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
pa aužsendin i użsendin a liga Žin 1911 127 (užsendin i ligą), užsik ės i
użsik ečiama liga DMS 1924 1912 89 (liga užsik ečiama). 244 1.1.3. Aplinkinio
a spal io denominaciones. Descubie o un nomb e, causa mue e)
a p ku io pag indinio i p iklausomojo dėmens es i aplinkybiniai san y-
kiai, p z., mi š ama liga KŽP 1904 9 (liga, nuo ku ios mi š ama, ku i
(p iežas ies elaciones).
1.2. Apellidos compuė iniai con el p incipal dėmeniu liga y į a džiuo iniais
noekiamosios ūšies deli iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Es os
nomb es encon ados dos eces menos sólo 7, sus pe enencias es imenes
eiškiami en e a žiuo iniais noekiamosios ūšies pa icipan es (ž . 1
abelę). 1.2.1. Subjec i o a spal io nomb inimas. P incipalmen e as de
palab as subjek inas conjun os. (suje o) puede: izbe i […] izbe iamosios
Liga Žin 1911 173, Šl liga 18 280 (liga išbe ia), lip i […] limpamoji liga KD 1905 VŽ 2, 19
2, 19 2, 19 2, 19 2, 19 2, 19 2, 19 2, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19 3, 19
LA 1917 3 4, UkK 1917 (1916) 70, UkK 1918 9, AVKV 1918 (1917) 57,
ŪK 1920 55 (liga užk ečia).
1.2.2. Aplinkinio a spal io denominaciones. Pasó una denominación, en e
el cual dėmen de exis e en o noibines elaciones, ej., do migamoji liga
DMS 1912 85 (liga, de la cual ima sueño, que seap ecipa somguis umu).
2. Nomb es compuė iniai con el p incipal dėmeniu Es os, como y an es de es o
liga, ku ių p iklausomieji dėmenys eiškiami
eikiamosios ūšies daly iais
discu ió las denominaciones, subdi ís anse en dos ipos según el
pe eneomen e dėmens aišką ( okių pa adinimų as a 18). Ski ia los
245Te minologija | 2021 | 28 con p os aisiais y į a džiuo iniais eikiamosios
ūšies esamojo laiko (mayo men e) pa icipan es eiškiamais
p iklausomaisiais dėmenimis (ž . 1 abelę).
2.1. Comė iniai nomb es con el p incipal dėmeniu liga y pap as aisiais
eikiamosios ūšies deli iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis.
Vy auja nomb es, cuyos pe enomasis dėmuo eiškiamas pap as aisiais
eikiamosios ūšies pa y iais ( as a 16 ales nomb es) (ž . 1 ablelę). 2.1.1.
Subjec i o a spal io nomb inimas. Es os compuños signi ican elaciones
señimiosos con subjec i a signi icancia e leal iu (LKG III 229). El ma e ial de
es udio con i ma es e eiginį absoliu i ales denominaciones mayo ía son
subjek iniai palab as junginiai, i. i. el p incipal de ellos dėmuo liga es suje as.
Liga (subjek as) gali:
nomb es a ika o i a sika ojan i liga NamG (liga a sika oja), įsike ė i
įsike ėjusi liga UK 1909) 39 38 (liga įsike ėjo), įsisenė i įsisenėjusi liga SK SK
1905 25, SK 1905, 10, 10, 12, 13, 13, 13, 18, 18, 19, 20, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29, 29,
1912 DMS 17 (liga zasisenėjo).
2.2. Comė iniai nomb es con el p incipal dėmeniu liga y į a džiuo iniais
eikiamosios ūšies daly iais eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Es e
ipo nomb amien os no budingi in es igamuosias uen es a es igua dos
subjek iniai palab as conjuniniai, cuyos p incipal dėmuo liga es suje o. Liga
(subje ) puede:
Palmi a Zemle ičiū ė XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa alip i
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
limpančioji liga KD 32, S k 1910 4 1, Lie K 1915 69 limpan czioji liga LAK 52, 1885 V
1899 12 184 (liga limpa), užsisenė i użsējisenji liga DMS 1912 49
užsisenejusioji liga SK 1901 246 / 3
(liga засisenėjo).
Apibend inando lo que dicho dicho en el p ime y segundo a ículo capí ulos,
puede a i ma se que p edominan denominaciones, en los cuales el p incipal
dėmuo liga desempeña el suje o unci. Liga puede ealiza begalę di e sosio
de acciones apk ės i, a sika o i, įsike ė i, įsisenė i, įsišakny i, išbe i,
kib i, naikin i, (ne)lip i, (ne)užk ės i, nublokš i, (nu)silpnin i, pa baig i,
pasenė i, p isimes i, pul i, užsideg i, užsisenė i, pe o gene almen e liga
puede izbe i, lip i, zak ės i. Nomadinimas, cuyo p incipal dėmen o liga
desempeña el obje o unción, se puede deci , no budingi. Ligą se puede
pagüi a , (no)išcu ece , escai y i, zaleis i, zassendin i. Ra os casos,
cuando en e denominaciones dėmenos susqulos o en o noybiniai (p iežas ies) elaciones.
3. D ižodžiai sudė iniai pa adinimai su p incipal dėmeniu liga, cuyos
pe enomieji dėmenys eiškiami subūd a dėjusiais p iesaga - inas
eikiamybės daly iais A ski ą ipą o man pa adinimai, cuyos pe enomieji
dėmenys eiškiami subūd a dėjusiais p iesaga - inas eikiamybės dali iais
(ž . 1 ablelę). Los pa icipan es de equies idad gene almen e ma can
peculia idades que su gen de la eque ida ealiza acción, sin emba go hay y
de ales mencionados p ecep os edinių que no ienen la signi icancia de la
eque ida ealiza acción, ellos simplemen e ma can peculia idades que se
elacionan con una ecuen emen e ealizada, pe manen e o posible
ealiza acción (LKG II 347). Junginiai con eikiamybės daly iu signi ica
ma casimuosius elaciones, no malmen e con obje i as signi ica i as
a spal iu (LKG III 230). A ales se pod ían asigna eje as denominaciones,
po ejemplo: mi ina liga S k 1914 3 10, pasibjau ė ina liga DMS 31,
1912 34.
4. D ižodžių sudė inių pa adinimų su pag indiniu
pasibaisē ina liga DMS 1912 dėmeniu liga di e en es aiškos dali io, einančio
p iklausomu dėmeniu, en cues ión de elección Es a sección abo da los casos
en los que compi en mu uamen e las es imen aciones pe enecien es,
eiškiami eikiamosios y nelimpikiamosios ūšiais dali iai, po ejemplo:
limpan i liga y limpbe iama liga, kimban i liga y kimbama liga, limpan i liga y
limbe iama, nelimpan i liga y nelimpama liga, y
247 Te minología | 2021 | 28 pa icipan es de la o ma simple y į a džiuo inė, ej.:
izbe iama liga e izbe iamoji liga, limpama liga y limpamoji liga, limpan i liga y
limpančioji liga, nelimpama liga y nelimpamoji liga, zak ečiama liga y
zak ečiamoji liga. Como se e de dichosos ejemplos, más ecuen emen e
in es igamuosias uen es a ia o in eccinę ligą į a dijančių pa adinimų
pa icipan es einančių p iklausomųjų dėmenų aiška. ¿Po qué ex os au o es
op an po usa he e odos aiškos daly ios, aunque nomb ados są oka e a la
misma? Tokí p egun a plan ea kažin o sensa a po a ias azones. XIX. pab.
XX a. p . popula a inan es de medicina y salud la in ención más impo an e de
los au o es de los esc i os ue sh iechiamasis ansmi i suje ikines žinias.
Au o ías, man ina, sąmonidamen e no escogie on, qué pa icipio consumi .
Más a menudo ellos esc ibían, como pagaba, al ez incluso nusižiū ėda o en
o os au o es de ex os. Una, que pa a ellos e a pa icula men e impo an e,
es esc ibi a un simple lec o a oja en endida lengua, aigi lie u iškai, a kalbinės
plonybės a gu bau ūpėjo. Veikiamosios o noekiamosios ūšies, simplesias o
į a džiuo inės o mas deli į au o es p obablemen e elec a osi
espon aniamen e. Es o lo demues a, po ejemplo, el hecho de que incluso en
una misma publicación el mismo au o al esc ibi sob e la misma en e medad
usaba di e en es aiškos pa icipan es (ž . 1, 2 y 3 ig.).
1 ig. F agmen as con en e medades in eccionales denominaciones limpamas en e medades,
limpamosios en e medades (Kol 1915 3) 2 ig. F agmen a con denominaciones de en e medades
in ecciosas conk echiamoji liga, conk echiama liga (A 1910 19 69) 3 pa . F agmen a con
denominaciones de en e medades in ecciosas limpančioji liga, limpan i liga (Lie K 1917 69, 70) Así, al
menos kokį nuoseklumą o endencia aquí di ícil se ía en mi a . Po o o lado, ales casos de
usoosenos de pa icipan es concu encíes no hay muchos en la ma e ia in es igada.
Palmi a Zemle ičiū ė 254 XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa a-
dinimai su pag indiniu dėmeniu liga i daly iu
eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis
Карлова Татьяна Михайловна 2009: Особенности перевода терминологических атрибутивных словосо-
четаний в технических текстах. – Научные чтения. Сборник материалов научнопрактической кон
ференции профессорскопреподавательского состава Сыктывкарского лесного института по итогам
научноисследовательской работы в 2008 году, ответственный редактор В. В. Жиделева, ответствен-
ная за выпуск А. М. Попова, Санкт-Петербург: Сыктывкарский лесной институт - филиал государ-
ственного образовательного учреждения высшего профессионального образования «Санкт-Петер-
bu gskaya d ža na lezo ehnička akademija имени С. М. Кирова, 254258. Acceso en in e ne :
h pswww.elib a y. u/download://elib a y_25434368_58853127.pd .
Левенкова Анна Юрьевна 2015: Степень устойчивости терминологического словосочетания. – Науч
ный альманах 7(9), Тамбов: ООО Консалтинговая компания Юком, 13941400. Acceda en in e ne :
h pswww.elib a y. u/download://elib a y_24068596_53596169.pd . Mançae a Ayna No die na 2007:
Te minológicas palab asoñadación. Ling aUni e sum 1, Грозный: Cien í ico-in es igado ski кружок
Lingua-uni e sum, 5355. acceso en in e ne : h ps://www.elib a y.
udownload/elib a y_26258070_59569985.pd .
Подолина Оксана Владимировна 2017: К вопросу о специфике термина и особенностях его функцио-
нирования в языке. – Проблемы модернизации современного высшего образования: лингвистические
aspec os: ma e iales III In e nacional cien í ica-mé odica de la con e encia: en 2 omos, Omsky
автобронетанковый инженерный институт, Москва: ООО «Издательство Ипполитова», 84–88.
Acceda en in e ne : h pswww.elib a y. u/download://elib a y_29175260_13434274.pd .
Подолина Оксана Владимировна 2018: Аспекты изучения терминологических словосочетаний (ТС) в
лингвистической литературе. – Проблемы модернизации современного высшего образования: лингви
es é icas aspec os: ma e iales IV In e nacional cien í ica-mé odica con e encia, Omsk:
OO Izdaтельство Ипполитова, 7579. Acceso en in e ne : h pswww.elib a y. u/download/
elib a y_34890372_50252206.pd .
Пуя Фазели 2012: Синтаксический способ образования политических терминов в современном рус-
ском языке. – Веснік БДУ. Серыя 4: Філалогія. Журналістыка. Педагогіка 1, Минск: Белорусский
es a al uni e sidad, 7478. Acceso en in e ne : h pswww.elib a y. u/download/elib a y_
21812920_82597329.pd . 21812920_82597329.pd . 21812920_82597329.pd . 21812920_82597329.pd .
Сабанчиева Асият Камиловна 2016: Особенности терминов как специальных лексических единиц (на
ejeme e de é minos es e a as onómía). Filología: cien í icos es udios 4, 314324. DOI:
10.7256/2305-6177.2016.4.20476. Acceso en in e ne : h ps://nbpublish.com/lib a y_ge _pd .
php?id=39409.
Тимофеева Надежда Павловна, Огнева Татьяна Николаевна 2018: Особенности синтаксической дери-
вации в отраслевой терминологии. – Язык и мир изучаемого языка: сборник научных статей, ред.
совет: А. А. Зарайский, Е. А. Елина, С. П. Хижняк, Саратов: Саратовский социально-экономиче-
ский институт (филиал) федерального государственного бюджетного образовательного учреждения
высшего образования «Российский экономический университет им. Г. В. Плеханова», 29–38.
Acceso en in e ne : h pswww.elib a y. u/download://elib a y_35002042_35737893.pd . TWO-WORD
COMPOSITE NAMES OF LATE 19Th EARLY 20Th CENTURY WITH liga AS hEAD ELEMENT AND
DEPENDENT ELEMENTS Exp essed bY PARTICIples
Summa y
El a ículo analiza wo-wo d composi e names wi h liga as he head elemen and dependen
elemen s exp essed by pa iciples, which we e used in he medical ex s o he la e 19 h
cen u y ea ly 20 h cen u y w i en in a popula scien i ic s yle (books, bookle s, newspape
and calenda a icles). I was ound ha he dependen elemen s o hose names a e
exp essed by passi e and ac i e pa iciples, as well as he adjec i ized pa iciples o
necessi y wi h he su ix - inas, bu he la e o m o exp ession is no e y common. The
pa iciples o bo h ypes a e exp essed by simple and p onominal o ms. Dependen
elemen s exp essed by simple passi e o ac i e pa iciples p e ail.
Te minología | 2021 | 255 28
Th ee ypes o exp ession o dependen elemen s we e singled ou : Dl n k ←
Dk liga, Dl k ← Dk liga, Dl k ← Dk liga. The dominan ype is Dl n k ← Dk liga.
Fou sub ypes o exp ession we e dis inguished wi hin he i s wo ypes: Dl n k(pp ) ←
Dk liga, Dl n k(į a dž) ← Dk liga, Dl k(pp ) ← Dk liga, Dl k(į a dž) ← Dk liga. The
dominan sub ype is Dl n k(pp ) ← Dk liga.
I was asce ained ha he head elemen liga plays h ee seman ic – subjec , objec
and ad e bial modi ie – unc ions. The wo d ph ases wi h he shade o he subjec
p e ail. In o he wo ds, he head elemen liga usually plays he unc ion o he subjec , i.e., i
akes an ac i e posi ion. A e we ans o m he noun cons uc ions unde analysis in o
e bal ones, we can see ha liga is used in combina ion wi h wen y in ansi i e e bs; lip i
and заk ės i a e mos common. Cases whe e he abo emen ioned elemen plays he unc ion
o he objec o ad e bial modi ie a e indi idual only. El análisis de he names wi h he
pa iciples o di e en exp ession (ac i e and passi e oice, simple and p onominal o m)
como sus dependen es elemen os p esupone que he au ho s o he ex s in ques ion chose
speci ic pa iciples spon áneamen e más que consciously; hey usually w o e as hey knew
o saw in he ex s o o he au ho s. Thei p incipal aim was o ende subjec -speci ic
knowledge o an o dina y eade in he unde s andable language o , in o he wo ds, hey
we e mo e p eoccupied wi h he con en a he han o m ela ed linguis ic sub le ies. As
ega ds he a ibu ion o names o e ms, wo g oups o names s and ou . The names o
he i s g oup can be conside ed p ope e ms, as hey deno e medical concep s and hei
dependen elemen exp esses a dis inc i e speci ic quali y. The ph ases wi h he dependen
elemen s exp essed by ac i e pa iciples used in he medical ex s o he pe iod unde
analysis can be a ibu ed o e ms as well. The e ms comp ending he second g oup a e
imp ope e ms; hey ha e no connec ion wi h he medical concep , whe eas hei dependen
elemen deno a a empo a y quali y, which is only ele an in a speci ic ex .
Ga a 2021-04-19
Palmi a Zemle ičiū ė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš a palmi a.zemle[email p o ec ed]
