scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Termininiai būdvardžiai internetinėje žiniasklaidoje

Abstract

    Straipsnyje, tęsiant terminų vartosenos internetinėje žiniasklaidoje tyrimus, analizuojami terminologijai aktualūs specialiosios reikšmės būdvardžiai. Remiantis DELFI.lt tekstynu siekiama nustatyti termininių būdvardžių, įtrauktų į bendruosius žodynus, vartosenos polinkius. Aiškinamasi, ar tokie būdvardžiai žiniasklaidoje vartojami kaip terminų dėmenys, ar jie tik eina su terminų funkcijas atliekančiais daiktavardžiais arba daiktavardiniais junginiais, nebūdami tų terminų dalimi, ar termininiai būdvardžiai žiniasklaidoje išlaiko dalykinę reikšmę, leidžiančią juos laikyti specialiosios leksikos vienetais. Būdvardžių vartosena analizuojama atsižvelgiant į jų sintaksinę funkciją.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Termininiai būdvardžiai internetinėje žiniasklaidoje

Author: Asta Mitkevičienė
Year: 2022
DOI: 10.35321/term29-01
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/2178/2304
Te mininais a ibu os na mídia online6As a Mi ke ičienė
doi.o g/10.35321/ e m29-01
Te miná ios adje i os na
mídia on-line
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5508-1555
ANOTACIA
A igonyje, con inuando e minos a osenos em mídia on-line, analisados
e minologijai ak ualūs a ibu bios de signi icação especial. Com base DELFI.l
ex ynu p e ende es abelece e mininių būd a džių, incluídas em comuns
diccionos, a osenos polinkius. Explicamos se ais a ibu os na mídia são usados
como e minos es imenys, se eles só ai com e minos a liekančiais
daik a a džiais ou daik a a diniais junginiais, não sendo pa e daqueles e mos, se
e mininiai a ibu os na mídia man êm a signi icância sujei inha, pe mi indo eles
conside a em unidades de léxica especial. Būd a džių a osena analisa-se endo
em con a a suas unção sin ác ica. ESMINIAI VOODŽIAI: e mininai, especialalioji
leksika, būd a džiai, eks ynas, a ibu iniai junginiai.
ABSTRACT
Con inuing he esea ch on he use o e ms in online media, he a icle analyses
specialised adjec i es ele an o e minology. The aim is o de e mine he usage
endencies o e minological adjec i es, which a e included in gene al dic iona ies. The
esea ch, based on he co pus o DELFI.l , is in ended o asce ain whe he such
adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns
o noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms,
and whe he e minological adjec i es e ain a special meaning in he media, allowing
hem o be conside ed uni s o specialised lexis. The usage o adjec i es is analyzed
conside ing hei syn ac ic unc ions. KEYWORDS: e ms, specialised lexis, adjec i es,
co pus, a ibu i e ph ases.
7Te minologia | 2022 | 29
Te minais adicionalmen e conside am-se apenas daik a a džiai e
daik a a diniai pala as de combinações, daik a a dinės azės1 como
oda e čiai conce okų pa adinimai. Aqui Kazimie as Gai enis a i mou que os
adje i os podem i ik compos os de e mos de dėmenimis, mas
sa a ankiškais e mos eles não ikiky ini (Gai enis 2002: 31). Em alguns
abalhos mais ecen es e undamen ais da e minologia Ociden al, e mos
eiksmažodžiai, p ie eiksmiai (p z.: Cab é 1999 111; L’Homme 2020:
63)2. Būd a džių e miniškumas kons a uojamas Kaa inos Pi känen-Heik-
são econhecidos não só daik a a džiai, mas ambém būd a džiai, kilä), num
a igo no qual au o ė baseia-se dados bo ânicos (augalos mo ologias) (2013.
Independen emen e de se os a ibu ó ios conside y ini e minis, ou não (nes e a igo es a ques ão não
se á pos e io men e g ildenado), ob iamen e, que seu luga em sis emas de e mos neginčy ina
a ibu ó ios ai compos os de e minos la e al dėmenimis, i. e. jun amen e com daik a a džiais ou
daik a a diniais pala as conjuncionais o mam unidades e minologicas. Além disso, na li e a u a de
e minologia a ibui-se e mais uma g ambi pa a e minologia e e minog a ia ac uais g upo a ibu á ios
a ib a džių e minos koloka ai, que simplesmen e desc e em e minos (ž . de San iago González, G cic
Simeuno ic 2017: 203). Tan o e minos koloka ais, quan o e minos dėmenimis ai especiais ou ge ais
lexicica a ib izes. Būd a džius, us ojamus specialiąja (dalykine) signi icado, pode se conside ados
e mininiais būd a džiais4. Te minologia Li uânica a ibu os a é ago a são p incipalmen e analisados
como secundá ios e minos dėmenos abo da-se sua o malioji aiška e (a ) semân ica (pzj.: Gai enis 2014:
6097; S unžinas 2004; Aukso iū ė 2016; Zemle ičiū ė 2020 k e.). Jų e minologiškumo não a s omas. Nes e
a igo, desen ol endo ainda as pesquisas de e mos a osenos popula iojoje na mídia online (ž .:
Mi ke ičienė 2020, 2021), 1 Sudė iniais e minis ai e, po exemplo, sujungiamuoju yšiu susie i
daik a a džiai, pala as junginių g andinės. Segundo Gin au o Akelaičio, não odos ižodžiai e
plu iažodžiai e mos conside i ini pala as conjun os
(Akelai is 2008: 6), po ém qual isso se ia cons ução sin aksís ica, nãoapaaxkinama. Nes e a igo, como habi ual
e minologia Li uânia, compos os e mos se ão conside ados conjun os de pala as. 2 Daik a a džiai ainda
man ekomios e minos p o o ípicos. 3 Te minog a ia a ual a sua idéia, que os a ibu os especiais, que são
usados em ex os do assun o como p edika y ai, e não como pažyminiai (modi ika o iai), e minos dicynos de e
e sa a ankiškus a igos, ma deles pasida y i daik a a džių abs ac a ou daik a a diniai junginiai com eles
se ia já nena ū alūs. 4 Acessu a džiai sepa adamen e menė ini sudaik a a dėję, execu an es e minų
unkciju. Tokie ad e bios, sem dú ida, conside y ini ik aisiais e minis. Eles saem o a dos limi es do obje o
des e a igo, po ém o que é que o a ibu o, indo a um secundá io dėmeniu, pode se começado a usa ao in és de
odo o e mo, sus ip ina ca ac e a džių e minologinę we ę.
Te mininiai būd a džiai na mídia on-line 8As a Mi ke ičienė analisados
e mininiai būd a džiai. Tí ulo […] es abelece e mininių būd a džių
a osenos polinkius mídiaje. Sequencia-se escla ece se ais a ibu os
são usados como e minos dėmenos, se eles só ai com e minos
a liekančiais daik a a džiais ou daik a a diniais junginiais, não sendo pa e
daqueles e minos, se e mininiai a ibu os na mídia man êm dalykinę
signi icação (ben apy ikslę), pe mi indo aquela a ibuição conside a
unidade de léxica especial.
Te mininiai a ibu os são especiais, ou dalykinês, pa e do léxico5, e soomenei ak ualiausieji pa enka e em
bend ąją a oseną, e de lá em comuns lexynos (apie specialiąją leksiką Bend inės lie u ių kalbos žodyne (BŽ)
ž . Nak inienė 2002; adiu ina, que lá minimi só daik a a džiai). In es iimui omados 6 medicina s i es6
a ibu os, que incluídos em BŽ e Daba inės lie u ių kalbos žodyną (DŽ). Seleccionando a ibu os, oi
u ilizo asi de alhada paiseškos unção E. sis ema de linguagem e em ambos os diccioná ios is il a pala as
escolhus conhecimen o med., ambém adicionalmen e im i eqüni a ibo dzii e não endo ais ma cos, mas
ak ualús de medicina albai e e minijai. Po o žiū ė a, que de selecionadas a ibu os mais amplamen e usados
na mídia, embo a, sem dú ida, já só o a o de aqueles a ibu os incluídos em ocílios comuns indica que eles
não são (ou não de em se ) apenas es eu os especializada a osenos. Sem e i a subjec i idade, o am
escolhidos ais in e nacionais ( iksliau in e nacionais šaknies) (a) e Li u iškos kilmės (b) ela i os a ibu zii7:
a) imunológico, ale gênico, an i i al e b) lė inis, e kinis. A es es a ib a dzes p ecisamen e, belizando oposição
com ale ginis em yškin i e minologicamen e signi ica i os peculia idades, ainda adicionado e quali a i o
a ib a dis ale giškas, embo a já de an emão seja numanyi , que a unção do e mo dėmen não lhe ipiška.
Es ímio a aiu a ibu ó ios adosi dalykinėje kalboje, i. i. em comumąją a oseną eles en a am do
e minijos ou dalykinės kalbos, e não in e so. Isso pa emia leksicog a ia (ž . E. língua) e dados e minog a ia.
Na a é ago a mais comple a Glossá io de Te mos Medicinos (MedŽ), expulsa ainda 1980 m., 5 Sob e o concei o da
língua sujeikinesa e elação com a especial língua e . Kon u y ė 2007. No LR bank de e mos inclui os
equi alen es do e mo inglês language o special pu poses (LSP) specialioji kalba (do LST ISO 1087-1:2005),
dalykinė kalba, specialioji kalba (do Ling odidak ikos e minų žodyno, 2012). 6 Medicina pe ence a aquelas
á eas, cujos e minija ge almen e alcança sociedade. Vida Žilinskienė de aco do com conhecimen o
diccioná io de e minou que DŽ na e cei a edição oi dado 227 e mos médicos, quan i ybiquemen os lencė 3
предметных сфер лексика (Žilinskienė 1997: 46). 7 Funkcinėje g ama ikoje classi icá eisos adje i os
(Valeckienė 1998: 123).
9Te minologija | 2022 | 29 a igos sepa ados o am incluída e ca ac e a džių, e en e eles pode encon a e
á ios obje os des e es udo imuninis, lė inis, e kinis. Fon es de pesquisa in e ne mídia ep esen ando 70
milhões de pala as ex oynas DELFI.l , cons i uído a pa i do mesmo nome popula aus news po al 20142016 m.
publicações (plačiau ž . LŽKK 2019: 1415). O mesmo ex o já oi omado pa a e mos na mídia pesquisa
(Mi ke ičienė 2020, 2021), além disso, exa amen e esse ex o ( ambém sua base de dados cons i uída) é usado pa a
es udos de conjun os cons o iços da língua li uânica (p. k . Bielinskienė e k . 2019; Ko ale skai ė e k . 2021 e
k . z.)8. Assim, su gindo mencionė us būd a džius, passi a a suas konko dansas analisés. Do o al o am
e is as mais de 3 300 eilučių: lė inis 1 084, imuninis 949, ale giškas 455, ale ginis 434, an i i usinis 221, e kinis 170. De
aco do con ex o, em p imei o luga o am selecionadas aquelas linhas, nas quais esc e e sob e saúde ou
medicina. Assim a ibui nedalykinės, mais p ecisamen e nemedicininės, būd a džių a osenos exemplos. Depois
daquela pala a conjun i o ní el de es abelece a ibu os ma cimieji (modi ikuojamieji) daik a a džiai, ase
ní el de a ibu os pa a ojamen o como p edika i ų9. Analisando os a ibu os a oseną é conside ada a sua
unção sin ác ica, po an o sky ium são a ados os a ibu os como a ibu as e como p edika y ai (plg. 3-ią
изнашą). Tipišką es u u a do e mo e espécie peculia idade a ibwa dis signalizuoja a ibu o posição, po an o,
analisando a ibu inius a ib a džius, p incipalmen e en ada de e mina , nos quais conjunções eles são pa e
cons i uedamoji do e mo la e al dėmuo. Pa a isso, ex yne as os a ibu á ios conjun os p ocu ada em
dicioná ios e conhecynhos da á ea médica, LR e minų banke, Visuo inėje lie u ių enciklopedijoje (VLEe) e k . (ž .
abaixo), Google Mokslinčiuje10. No en an o, é p eciso econhece que al mé odo de de e minação da e minidade
de combinações (pagal o mą i obsza ę) é insu icien e, po ou o lado, não é 8 já en a izada an e io men e
(Mi ke ičienė 2021), em DELFI.l o ex o é in oduzido em ex os he e ogeniški: eles ap esen am da in o mação
comunicados à imp ensa, Como popula ização ou abalhos cien í icos, os ex os podem se ci ados ou
a pasacados an o na língua de especialis a em medicina, quan o di e amen e com a medicina. Essas di e enças,
sem dú ida, em in luência e e minos bem como lexicosa especial a osenai, po ém de ido à na u eza da on e
(žiniasklaidos eks ynas, e não konk ūs eks ai) nes e es udo em essas di e enças não é conside ada o ma e ial
in es igado é analisado como pa e do discu so da mídia online, cujo ende eçado la gada sociedade. 9 O concei o
de P edica i o inclui p edica i os de junção, libe os secundá ios p edica i os e essenciais secundá ios
p edica i os; en e eles não há limi es ígidos do pon o de is a mo osin ác ico (Hol oe , Tamulionienė 2005: 137).
An iais p edika y ai na g ama ica adicional chamam-se a ininhos pažyminiais (en ão: 117). 10 O a igonyje
neda oma dis inção en e ciência e ciência popula ização, in es igado es de medicina e p ak ikas (gic ojos e k .)
a ojamų e minos.
Te miná ios adje i os na mídia on-line 10 As a Mi ke ičienė o almen e
con iá el e ou a possí el manei a de ixação de e mos sujei a a
especialis as da á ea do assun o a seleção de e mos (ainda assim, es a
manei a mais di ícil de implemen a ). O a igonyje e i a da dados
quan i a i os, po que não em odos os casos pode ga an i men e dize que
conc e o compoinys é e mo, além disso, como se á is o abaixo, em
di e en es on es as mesmas concei os podem se in oduzidos desiguodai.
ATRIBUTIN VARTOSENA
Imuninis. Es e adje i o BŽ ainda unde inėž o, e DŽ dele não exis e. Na base de
dados dos conjun os cons o iá ios da língua Li uânia incluído o e mo
unção execu an e compoinys imuninė sis ema, cuja equência 783. E isso
cons i ui ce ca de 83% de odos os adje i o imuninis pa o ojimo casos.
Teks yne za ixada e mais e mos de, nos quais es e a ibu o execu a a
unção secundá io dėmens: imuninė apsauga, imuninė eakcija, imuninės
ląs elės, imuniniai mechanizmai, imuninė a min is, imuniniai p ocesai, imuninis
se umas, imuninis p o ilis e k . Es es e minais combinados são con i mados
pelo Aiškinamojo imunologia e ale gologia e minų žodino (AIATŽ), VLEe dados e
(ou) Google Mokslinčius paiseškos esul ados.
Falbamasis a ibu o jun o com abs ak i as signi ica i as daik a a džiais
ambém o ma a ibu inius compounds, например.: imuninė p oduyba, imuninis
pasip iešinimas, imunines o ças, imunines galios e k ., que não são e mos,
embo a e usados con ex os emá icos de saúde. Junginių daik a a džiais
mui as ezes exp essa-se posi i o sis ema imunológico (o imune o) a aliação.
No en an o, a on ei a en e e mos e não e mos não é ígida, como e.g.
du an e a ealização de pesquisa o compos o causas imunológicas oi
inicialmen e a ibuído a não e mos, po ém mais a de e e de co igi a
di isão, pois escla eceu-se que ele es á incluído em banco de e mos ( e mo
a igos on es LR His ologia e Emb iologia de Denomina ion (2001) e Te mos de
Ana omia, His ologia e Emb iologia Ve e iná ia (1998)). Adiciona-se que eks yne
pa a o i compos os podem se a ados como não e mos, po ém eles podem
i e mos secundá ios êmenims (plg. eks yno exemplį imuninė kilmė e e mą
imuninės kilmės odos eakcija IATE). Além disso, no ex o išli, os e mos
ab e iam elipsiicamen e, usam-se a ian es mais cu as deles, ad ad e bio
modi ica ou o daik a a dį e a es a compos o, plg. imuninis komponen as
eks yne e imuninės sis emos komponen ai AIATŽ 200.
Ou a uma em yškėjusi a ibu inių junginių su imuninis g upė junginiai,
cujos p incipal dėmuo é medicina e mas, ačiau pa ys junginiai

11Te minologija | 2022 | 29 não execu a e mo unções, como an ai imuniais
ho mônios, imuniais genes. Būd a dis nelas não é pa e do e mo. Amplo
con ex o de ligações pe mi e alega que ais ligações pe mi em mais
cla amen e ansmi i in o mações sob e ma-
žiau žinomas są okas – ci okinus (a) i didįjį audinių de mės kompleksą
(MHC)11 (b):
(a) Eles i kokie i m u n i n i a i h o m o n a i, que coo denam imunines eacções,
imuninį espos a. [Vida]
(b) Es es esul ados não con adizem os es udos an e io es, que mos a am que i m u
n i n i a i g e n a i, conhecidos como MHC, são di e si icados […]...>. [Gy enim] Pode a-se
a i ma que não só aqueles conjun os cons i uin es daik a a džiai, mas e
p óp ios a dis ad essan ų são conside ados en enda amais e não especialis as,
po que só nesse caso eles podem ealiza a eiškinamąja unkção. Ale gínico e
ale gís ico. Ale gínico BŽ in e p e a-se como susijês com ale gia, aí po pala a,
que unciona como e mo (ale gia). Pe ejendo des e a ibu o konko dansão nos
ex os in es igados, no ado que ge almen e ele é usado no compos o ale ginė eakcija
(apie 60 p oc. eilučių)12, i. y. ai a e mo secundá io dėmeniu. Teks yne as a e mais
a ibu inių compos os com ale gínico, po quais e miniškumo dú idas não su ge, pois
eles, como e ale ginė eação, incluídos em AIATŽ. Isso ale ginė b onchinė as ma,
ale ginė liga, sinoniminamen e e mininai ale ginė sloga e ale ginis ini is. Teks yne
za ixsuada su onizados e mos médicos com ale ginis a ian as, po exemplo:
ale ginis de ma i is (plg. ale ginis de ma inis AIATŽ), ale ginė as ma, embo a po causa
da úl ima elação com menėduo e mo ale ginė b onchinė as ma pode discu i -se,
po que, po exemplo, TLK-10-AM o necido p ecisamen e compoinys ale ginė as ma.
Sob e ou os compos os com ale gínico e minismo esol e-se de aco do a oseną nos ex os da á ea médica
( a osena e i icada Google Mokslinčius e nemideliame Ale gijos eks yne13). Com base nisso, e minos p esumo
pode se conside ados compos os ale giniai p ocessos, ale ginis in lammação, ale ginis bė imas, ale ginė
de ma ozė, ale giniai susi gimai e k . Alguns exyno a ibu iniais 11 San umpa MHC ma cima concep oka, que
li a iškai chama-se ne ienodai g andíssimos ecinių de mės kompleksas AIATŽ, ecinių sude inamumo kompleksas
VLEe. 12 Aqui p iscičiuo i e conjunções com įsi e pusios pala as, po exemplo., ale ginė uždegiminė eakcija. 13 000
pala as Ale gia ex ynas au o ês do a igo au oma icamen e compos o em 2021 m início de si es da in e ne
alle gomedica.l e u adubakiene.com ex os, usando Ske ch Engine (Kilga i e k . 2014).
Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje 12 As a Mi ke ičienė niai
junginiais į a dijamos są okos, . y. juos galima laiky i e minais, ačiau
būd a dis juose bū ų daik a a džio kilmininko konku en as, p z.: ale gi-
in es igações, ale ginis es as, ale giniai simp omai. Abejo ino compos o
ale ginis sudi ginismo e miniškumas, embo a compoinys e é de medicina
s i es, a ale giniai casos, cujo p incipal dėmen o nem não e minas, em ge al
conside ay inas ne ikslios aiškos amos au. Giminiškas būd a dis
ale giškas em BŽ incluído de duas signi icadas, das quais a p imei a
di ec ainė de medicina s i ies. Toji signi icado (jau us ale genams)
explica-se com base no e mo einančiu daik a a džiu ale genas (plg. ale ginis
pe ale giją)14. Dominan e sin aksina des e adje i o a osena p edika inė
(apie 62 po cen o. konko danso eilučių), e seu a ibu inė a osena
seman iicamen e limi ada15. Teks yne ele ai doik a o des, que ma cam
i as en idades (žmanus, pessoa, c iança, bebéis, pacien e, consumido is,
can o ; cão, ca alos, e c.), a ibu o e dos quais só pacien e ė a medicina e
ciência da saúde e mo da di ecção16. Não um caso al sinalimasis pala a
passaidizado, e būd a dis usado daik a a diškai, plg. A l e g i š k i e m s m e d u
i ecomendam-se especialalaus pu o acon eciniojimas.
[Vida]
Dis ingue-se o compos o ale giska oda a ibwa džiu desc e e um ó gão
humano, e o p óp io compos o e e i amen e é e mo17. Ki okia ex yne
za iksuo a a ibu inė aiška es i klaidinga, pois a ibudis ale giškas pa a o
não a signi icado sukelian is ale giją, . y. вместо аллерizuojan is, plg.:
ale giškas augalas, ale giškas p oduk as. Lė inis. BŽ būd a dis lė inis
in e p e ado como lė ai, ilgesnį laiką unkan is, indica-se sinónimo
(ch oniškas), e exemplos de á ea médica ou com ela elacionados (lė inė
apš i a). O p óp io in e p e ação do signi icado leksícia em medicina não
o ien a. e minos LR e mininai com dėmeniu lė inis pe encem à á ea de
de esa de aco do com on es dicynus: lė inė apš i a, lė inė apš i os dozė e
lė inė spindulinė liga.
14 Daug subjec i e langbai ak ualių būd a džių egali se explicado só com base subjec ine in o mação
(LHomme 2020: 62).
15 BŽ p imei a signi icação da pala a ale giškas ilus ada apenas exemplos p edika á ias de sua a osena. 16
Na base de dados de conjun os pe mano iá ios da língua Li uânia pode encon a 2 conjun os ale giškas
žmogus (dažnis 91) e ale giškas aikas (23).
17 A ualmen e das línguas li uanas ex oine pode encon a juninho ale giškos akys.
13Te minologia | 2022 | 29 A ad e biagem discu ida na Geospedália é mais
equen emen e usada em con ex o de medicina ou saúde. Ele é usado como
secundá io e mo de demônio, po exemplo: lêmine liga, lêmine in ecção, lêmine
dep essão, lêmine sloga, lêmine obs ucinê pulmona , lêmine mig aina, lêmine
mieloleucemia, lêmine de cabeça ce eb al, lêmine dilgėlinė, lêmine in oxicação,
lêmine panc ea i is, lêmine ne osismo, lêmine sinusi e, lêmine do , lêmine diú uma,
lêmine p os a i e, lêmine au ounidi e, lêmine hepa i e C (plc C10-K TLAM), lêmine
i al, lêmine ao a e p ocessional. Se a juninys conside a y inas p azo ou não,
esols a de aco do TLK-10-AM, SNOMED CT nomenkla ū ą, ambém de aco do
Google Mokslinčius paieškos esul ados. Como is o a pa i de exemplos, e mos
com lè inis an o mui o especializados (lè inis au oimuninis hy oid), quan o
amplnês a osenos (lè inis dia eação, plg. sinonimus dia u iação, dia ėja). Nes e
a ibwa dinho exp essskiam um dos essenciais doenças, sin omas ou būklių
sinaisimi, ad ele é p odu us dėmuo medicina e minijoje e alboje. Būd a dis
lė inis é mui as ezes usado explicando ou os concei os, exemplo. : In e s icinis
cis i is l ė i n ė, zademinė, nebak e inė u lapimo pūslės liga.
[Vida]
Lê i n i s dis ú bio neu ológico na colepsia oco e quando cé eb o não egula
adequadamen e ciclões de sono-būd a imo. [Vida] Būd a džiu lė inis ambém
desc e e-se e minis signi icimos concei os, po ém o p óp io a ibu o não é pa e
daqueles e minos, ex.: lė inė K ono liga, lė inis diabe as, lė inis obesimas e k .,
būd a džiu simplesmen e in o a dijamo um a ibu o, ca ac e ís ico e mo
eiškiamai concei os (K ono liga, cuk inis diabe as, nu ukimas é lė ines). Em
essência, a ca ac e ís ica é excesslilo, po ém p ijunha-se ao e mo e e i amen e
com o obje i o de en a iza a ca ac e ís ica exp esskiam o sinal po causa de
cla eza ou p opósi o didác ico.
Teks yne encon ada conjun os, nos quais alamos um adje i o desc e e não
e mą, além disso, e o p óp io compoinys não é e mo, например.: lė inės
p oblemos, lė inės s eika os bėdos, lė inis ligos scena ijus e k . Po ou o lado,
ais compos os ambém são usados no con ex o de saúde.
An i í us. Būdindis an i i usinis em BŽ, onde ele pode se encon ado po
pai ešką com sigyma med., incluído de duas signi icações: p imei a, mais
no a, é de compu ação a enas (ski as p o ilak iki i ob agho con a
kompu inių i usų), e segunda, pi minė, medicina a enas (ski as i usų)
Te miná ios a ibu os na mídia on-line 14 As a Mi ke ičienė causadas doenças
a a ). An i i inis unciona como um secundá io e minų dėmuo, e
compu ado ijos e minijoje é ans e minologizuo (pascolin o) do á ea
médica18. e minos LR e mininai com dėmeniu an i i usinis es á só do domínio
in o má ico: an i i usinė p og ama, an i i usinė budin i p og ama, an i i usinė
pe žiū in i p og ama, ad neles būd a dis usado em ou a signi icação.
Ti iamajame eks yne só menos do que qua adália (ce ca 22 p oc.) da pala a
an i i usinis konko danso eilučių esse a ibwa dis pa a o o não
compu ado ine signi icado. Būd a dis ai secundá io medicina e minos dėmeniu,
po exemplo: an i i usiniai ais ai, an i i usiniai p epa a ai, a amen o
an i i usinis e k . Ele ambém desc e e i ik a é sias, que em ciências médicas e
de saúde di e amen e não o ien am, são amplnês a osenes, en ão
exa amen e dize , se ais compos os são e mos ou não, não é possí el, ex.:
e ei o an i i us, an i i usinė medžiaga, an i i usinės ypa ybės, an i i usinės
sa i udes e k . Além disso, só a pa i de con ex o mais amplo de e minado, que
esses compos os são usados de saúde e das ciências da na u eza ( a pdalykinė
e minija e leksika é na u al a o da linguagem), e não de compu ação con ex o.
P onúncio a osenos ê, que da pala a an i i usinis leksinė signi icado
signi icação amplnė (a ado , di ecionado con a i usus), do que indicado BŽ,
onde ela associada só com o a amen o. Būd a dis an i i usinis di e en es
signi icados cons i uem a ibu á ios conjun os, indoanços e minis ou
e minos dėmenimis, com os mesmos daik a a džiais (pzj.: p o eção, ins umen o), plg. :
(a) 2007 M. g upo de cien is as <...> descob i am e Science e is a desc e eu
no o bac é ias a n i i u s i n ė s a p s a u g o s sis ema, que chama am CRISPR.
[Sciência]
Necessi a imedia amen e p epa a -se segu ança ele one emsideg i a n i
i u s i n ę a p s a u g ą. [Sciência]
(b) Es udos ecen emen e ealizados p o a am que ele se es o ça pe ei amen e
com á ias in ecções e é e icaz a n i i u s i n ė p i e m o n ė. [Vi imen o]
Expe imen ão izemos que endo chama a a enção da comunidade de
compu ado es de segu ança à e i icação mui os a n i i u s i n i ų p i e m o n i ų de iciência <...>.
[Sciência]
18 Na u almen e, pode-se sump e que an i i usino se apode ou do e mo compu ação í us, po ém não se pode
nega que al adje i o já es a a usado na língua li uana e, além disso, sua a osena p o a elmen e não oi
es eu a (plg. mesmo e à sociedade mais ampla ak ualų e miną an i i usiniai ais ai, į auk ą į Medicinos
enciklopediją (E)).
21Te minologia | 2022 | 29
LKŽe Lie u ių kalbos žodynas ( . IXX, 19412002), el. a ian as, edac o ių kolegija: G. Nak inienė ( y .
edak o ė), J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2005 (a naujin a e são, 2018). Accesso na in e ne : www.lkz.l . e minos banco LR. acesso na in e ne :
h p:// e minai. lkk.l [supe isada 2022 m. ugsėjį]. MedE Medicinos encyclopedia 12, ed. V. J. G abauskas
e k ., Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidykla, MedŽ As auskas Vy au as, Biziule ičius S asys, Pa ilonis
1991–1993.
Salezijus, Vai ila ičius Adomas, Vileišis Aleksand as. Medicinos e minos diccioná io, Vilnius: Mokslas, 1980
[paieška pe aš ija.l ]. Mi ke ičienė As a 2020: Te minai na mídia on-line (ž algomasis y imas).
Te minologija 27, Mi ke ičienė As a 2021: Te mininai e já e mininai na mídia popula . Ac a Linguis ica
108–127.
Li huanica 84, 98121.
Nak inienė Ge ūda 2002: Specialiosios leksikos pa eikimas Bend inės lie u ių kalbos žodyne. Cul u a de
línguas 75, 4756.
Pi känen-Heikkilä Kaa ina 2015: Adjec i es as e ms. Te minology 21(1), 76101. SNOMED CT SNOMED CT
na šyklė. acesso à in e ne : h ps:www.snomed.l /snomed-c / [www.snomed.l ]
2020 m. liepą].
S unžinas Robe as 2004: Sudu iniai elec o echnikos e minijos būd a džiai. Te minologia 11, 5269.
TL-10-KAM TLK-10-AM Lis a Sis emico de doenças, 2015. acesso na in e ne : h p://ebook. lk.l /e. ado as/
index.jsp.
ULAC In ecciosas doenças. P ieiga na in e ne : h p://www.ulac.l /ligos [ isualizado 2022 m. liepą].
Valeckienė Adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as.
VLEe Visuo inė lie u ių enciklopedija, el. a ian as, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as.
acessí el na in e ne : h ps:www. le.l / [www. le.l ] [supe isado 2022 m. ugpjū į]. VPLŽ Chico
cuidados e doenças conhecynas 1, y . ed. V. Basys, Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidybos ins i u as,
2005.
Wikipedia. acessí el na in e ne : h ps://www.wikipedia.o g/. Zemle ičiū ė Palmi a 2020: XIX a. pab.
XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa adinimai com o p incipal dėmeniu liga e būd a džiu eiškiamais
p iklausomaisiais dėmenimis. Te minologia 27, 233257. Žilinskienė Vida 1997: Te minų pa eikimas
Daba inės lie u ių kalbos žodyno III edição. Ac a
Linguis ica Li huanica 37, 4652.
TERMINOLOGICAL ADJECTIVES IN ONLINE MEDIA
Summa y
The a icle discusses specialised adjec i es ele an o e minology ( e minological
adjec i es). I is aimed a de e mining he usage endencies o Li huanian e minological
adjec i es in media. The esea ch seeks o asce ain whe he e minological adjec i es
a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns o noun
ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms, and
whe he e minological adjec i es e ain a special meaning (a leas app oxima e) in he
media, allowing hem o be conside ed uni s o specialised lexis. Te minological
adjec i es a e pa o specialised lexis, and hose mos ele an o he public also
mo e o gene al usage and la e a e included in gene al dic iona ies. Six medical
adjec i es included in gene al dic iona ies o he Li huanian language a e discussed in
he a icle. Wi hou a oiding subjec i i y, he ollowing ela ional adjec i es we e
chosen: imuninis ‘immune, ale ginis ‘alle gic, an i i usinis ‘an i i al, lė inis ‘ch onic, and
e kinis ‘ ick-bo ne. Pu pose ully, he quali a i e adjec i e

Te mininiai būd a džiai online na mídia 22 As a Mi ke ičienė ale giškas ‘alle gic was also
added o hese ela ional adjec i es, wi h he an icipa ion o highligh ing e minologically
signi ican ea u es in i s opposi ion o ale ginis
‘alle gic.
The sou ce o he esea ch is he publicly a ailable DELFI.l co pus compiled om
publica ions o he popula news po al o he same name and ep esen ing online
media. Since he syn ac ic unc ions o adjec i es we e aken in o accoun , adjec i es as
a ibu es and as p edica i es we e analyzed sepa a ely. Como a ypical s uc u e o a
e m and he gene ic p ope y is signaled by he adjec i e in he a ibu i e posi ion, he
i s ask in analysing he a ibu i e adjec i es was o iden i y he ph ases in which hey
unc ion as cons i uen s o a e m.
Analysis o he usage o six medical adjec i es in popula online media shows ha hey
a e mos ly used in a specialised meaning. The dominan usage o he ela ional adjec i es
imuninis, ale ginis, lė inis, an i i usinis and e kinis is a ibu i e, and o he quali a i e
adjec i e ale giškas p edica i e. All analysed ela ional adjec i es unc ion as
cons i uen s o e ms; due o hei equency in he conco dance o a pa icula
adjec i e, some e ms (imuninė sis ema ‘immune sys em, ale ginė eakcija ‘alle gic
eac ion, e kinis ece ali as ‘ ick-bo ne encephali is) can be conside ed a p o o ypical
example o he usage o ha adjec i e in media. Rela i e adjec i es also modi y e ms
wi hou being cons i uen s o hose e ms, al hough he model o he a ibu i e ph ase
is analogous wi h a e m. I is likely ha he adjec i e is added o a didac ic pu pose o
o con ey he domain in o ma ion mo e clea ly. Adjec i es also modi y nouns o noun
ph ases ha do no pe o m he unc ions o e ms (a leas in medicine), which is how
he adjec i e ale giškas is usually used in he a ibu i e posi ion.
The analysis o he p edica i e usage o adjec i es con i med ha he adjec i e ale giškas
can also be conside ed a e minological uni : i co ela es wi h seman ically and
mo phologically ela ed e m ale gija ‘alle gy. Bo h a e used wi h he same con en i es. No
all analyzed ela ional adjec i es unc ion as p edica i es in media, and hose ha unc ion
o m ans o ms o complex e ms o a ibu i e ph ases o he same domain wi h he
subjec o he sen ence.
The igu a i e non-specialised usage o he adjec i es s udied is no equen in he
media; ale giškas, he only one o he s udied ones wi h a igu a i e meaning in gene al
dic iona ies, is used sligh ly mo e o en in i s despecialised meaning. The adjec i es
analyzed (no all, hough) unc ion as cons i uen s o de e minologised ph ases: hey
a e cons i uen s o de e minologised e ms.
Recebido 2022-10-17
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail as a.mi ke [email protected]