scieee Open visual document viewer

Termininiai būdvardžiai internetinėje žiniasklaidoje

Asta Mitkevičienė

Abstract

    Straipsnyje, tęsiant terminų vartosenos internetinėje žiniasklaidoje tyrimus, analizuojami terminologijai aktualūs specialiosios reikšmės būdvardžiai. Remiantis DELFI.lt tekstynu siekiama nustatyti termininių būdvardžių, įtrauktų į bendruosius žodynus, vartosenos polinkius. Aiškinamasi, ar tokie būdvardžiai žiniasklaidoje vartojami kaip terminų dėmenys, ar jie tik eina su terminų funkcijas atliekančiais daiktavardžiais arba daiktavardiniais junginiais, nebūdami tų terminų dalimi, ar termininiai būdvardžiai žiniasklaidoje išlaiko dalykinę reikšmę, leidžiančią juos laikyti specialiosios leksikos vienetais. Būdvardžių vartosena analizuojama atsižvelgiant į jų sintaksinę funkciją.

Full text

Te mininais a ibu os na mídia online6As a Mi ke ičienė doi.o g/10.35321/ e m29-01 Te miná ios adje i os na mídia on-line ASTA MITKEVIČIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5508-1555 ANOTACIA A igonyje, con inuando e minos a osenos em mídia on-line, analisados e minologijai ak ualūs a ibu bios de signi icação especial. Com base DELFI.l ex ynu p e ende es abelece e mininių būd a džių, incluídas em comuns diccionos, a osenos polinkius. Explicamos se ais a ibu os na mídia são usados como e minos es imenys, se eles só ai com e minos a liekančiais daik a a džiais ou daik a a diniais junginiais, não sendo pa e daqueles e mos, se e mininiai a ibu os na mídia man êm a signi icância sujei inha, pe mi indo eles conside a em unidades de léxica especial. Būd a džių a osena analisa-se endo em con a a suas unção sin ác ica. ESMINIAI VOODŽIAI: e mininai, especialalioji leksika, būd a džiai, eks ynas, a ibu iniai junginiai. ABSTRACT Con inuing he esea ch on he use o e ms in online media, he a icle analyses specialised adjec i es ele an o e minology. The aim is o de e mine he usage endencies o e minological adjec i es, which a e included in gene al dic iona ies. The esea ch, based on he co pus o DELFI.l , is in ended o asce ain whe he such adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns o noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms, and whe he e minological adjec i es e ain a special meaning in he media, allowing hem o be conside ed uni s o specialised lexis. The usage o adjec i es is analyzed conside ing hei syn ac ic unc ions. KEYWORDS: e ms, specialised lexis, adjec i es, co pus, a ibu i e ph ases. 7Te minologia | 2022 | 29 Te minais adicionalmen e conside am-se apenas daik a a džiai e daik a a diniai pala as de combinações, daik a a dinės azės1 como oda e čiai conce okų pa adinimai. Aqui Kazimie as Gai enis a i mou que os adje i os podem i ik compos os de e mos de dėmenimis, mas sa a ankiškais e mos eles não ikiky ini (Gai enis 2002: 31). Em alguns abalhos mais ecen es e undamen ais da e minologia Ociden al, e mos eiksmažodžiai, p ie eiksmiai (p z.: Cab é 1999 111; L’Homme 2020: 63)2. Būd a džių e miniškumas kons a uojamas Kaa inos Pi känen-Heik- são econhecidos não só daik a a džiai, mas ambém būd a džiai, kilä), num a igo no qual au o ė baseia-se dados bo ânicos (augalos mo ologias) (2013. Independen emen e de se os a ibu ó ios conside y ini e minis, ou não (nes e a igo es a ques ão não se á pos e io men e g ildenado), ob iamen e, que seu luga em sis emas de e mos neginčy ina a ibu ó ios ai compos os de e minos la e al dėmenimis, i. e. jun amen e com daik a a džiais ou daik a a diniais pala as conjuncionais o mam unidades e minologicas. Além disso, na li e a u a de e minologia a ibui-se e mais uma g ambi pa a e minologia e e minog a ia ac uais g upo a ibu á ios a ib a džių e minos koloka ai, que simplesmen e desc e em e minos (ž . de San iago González, G cic Simeuno ic 2017: 203). Tan o e minos koloka ais, quan o e minos dėmenimis ai especiais ou ge ais lexicica a ib izes. Būd a džius, us ojamus specialiąja (dalykine) signi icado, pode se conside ados e mininiais būd a džiais4. Te minologia Li uânica a ibu os a é ago a são p incipalmen e analisados como secundá ios e minos dėmenos abo da-se sua o malioji aiška e (a ) semân ica (pzj.: Gai enis 2014: 6097; S unžinas 2004; Aukso iū ė 2016; Zemle ičiū ė 2020 k e.). Jų e minologiškumo não a s omas. Nes e a igo, desen ol endo ainda as pesquisas de e mos a osenos popula iojoje na mídia online (ž .: Mi ke ičienė 2020, 2021), 1 Sudė iniais e minis ai e, po exemplo, sujungiamuoju yšiu susie i daik a a džiai, pala as junginių g andinės. Segundo Gin au o Akelaičio, não odos ižodžiai e plu iažodžiai e mos conside i ini pala as conjun os (Akelai is 2008: 6), po ém qual isso se ia cons ução sin aksís ica, nãoapaaxkinama. Nes e a igo, como habi ual e minologia Li uânia, compos os e mos se ão conside ados conjun os de pala as. 2 Daik a a džiai ainda man ekomios e minos p o o ípicos. 3 Te minog a ia a ual a sua idéia, que os a ibu os especiais, que são usados em ex os do assun o como p edika y ai, e não como pažyminiai (modi ika o iai), e minos dicynos de e e sa a ankiškus a igos, ma deles pasida y i daik a a džių abs ac a ou daik a a diniai junginiai com eles se ia já nena ū alūs. 4 Acessu a džiai sepa adamen e menė ini sudaik a a dėję, execu an es e minų unkciju. Tokie ad e bios, sem dú ida, conside y ini ik aisiais e minis. Eles saem o a dos limi es do obje o des e a igo, po ém o que é que o a ibu o, indo a um secundá io dėmeniu, pode se começado a usa ao in és de odo o e mo, sus ip ina ca ac e a džių e minologinę we ę. Te mininiai būd a džiai na mídia on-line 8As a Mi ke ičienė analisados e mininiai būd a džiai. Tí ulo […] es abelece e mininių būd a džių a osenos polinkius mídiaje. Sequencia-se escla ece se ais a ibu os são usados como e minos dėmenos, se eles só ai com e minos a liekančiais daik a a džiais ou daik a a diniais junginiais, não sendo pa e daqueles e minos, se e mininiai a ibu os na mídia man êm dalykinę signi icação (ben apy ikslę), pe mi indo aquela a ibuição conside a unidade de léxica especial. Te mininiai a ibu os são especiais, ou dalykinês, pa e do léxico5, e soomenei ak ualiausieji pa enka e em bend ąją a oseną, e de lá em comuns lexynos (apie specialiąją leksiką Bend inės lie u ių kalbos žodyne (BŽ) ž . Nak inienė 2002; adiu ina, que lá minimi só daik a a džiai). In es iimui omados 6 medicina s i es6 a ibu os, que incluídos em BŽ e Daba inės lie u ių kalbos žodyną (DŽ). Seleccionando a ibu os, oi u ilizo asi de alhada paiseškos unção E. sis ema de linguagem e em ambos os diccioná ios is il a pala as escolhus conhecimen o med., ambém adicionalmen e im i eqüni a ibo dzii e não endo ais ma cos, mas ak ualús de medicina albai e e minijai. Po o žiū ė a, que de selecionadas a ibu os mais amplamen e usados na mídia, embo a, sem dú ida, já só o a o de aqueles a ibu os incluídos em ocílios comuns indica que eles não são (ou não de em se ) apenas es eu os especializada a osenos. Sem e i a subjec i idade, o am escolhidos ais in e nacionais ( iksliau in e nacionais šaknies) (a) e Li u iškos kilmės (b) ela i os a ibu zii7: a) imunológico, ale gênico, an i i al e b) lė inis, e kinis. A es es a ib a dzes p ecisamen e, belizando oposição com ale ginis em yškin i e minologicamen e signi ica i os peculia idades, ainda adicionado e quali a i o a ib a dis ale giškas, embo a já de an emão seja numanyi , que a unção do e mo dėmen não lhe ipiška. Es ímio a aiu a ibu ó ios adosi dalykinėje kalboje, i. i. em comumąją a oseną eles en a am do e minijos ou dalykinės kalbos, e não in e so. Isso pa emia leksicog a ia (ž . E. língua) e dados e minog a ia. Na a é ago a mais comple a Glossá io de Te mos Medicinos (MedŽ), expulsa ainda 1980 m., 5 Sob e o concei o da língua sujeikinesa e elação com a especial língua e . Kon u y ė 2007. No LR bank de e mos inclui os equi alen es do e mo inglês language o special pu poses (LSP) specialioji kalba (do LST ISO 1087-1:2005), dalykinė kalba, specialioji kalba (do Ling odidak ikos e minų žodyno, 2012). 6 Medicina pe ence a aquelas á eas, cujos e minija ge almen e alcança sociedade. Vida Žilinskienė de aco do com conhecimen o diccioná io de e minou que DŽ na e cei a edição oi dado 227 e mos médicos, quan i ybiquemen os lencė 3 предметных сфер лексика (Žilinskienė 1997: 46). 7 Funkcinėje g ama ikoje classi icá eisos adje i os (Valeckienė 1998: 123). 9Te minologija | 2022 | 29 a igos sepa ados o am incluída e ca ac e a džių, e en e eles pode encon a e á ios obje os des e es udo imuninis, lė inis, e kinis. Fon es de pesquisa in e ne mídia ep esen ando 70 milhões de pala as ex oynas DELFI.l , cons i uído a pa i do mesmo nome popula aus news po al 20142016 m. publicações (plačiau ž . LŽKK 2019: 1415). O mesmo ex o já oi omado pa a e mos na mídia pesquisa (Mi ke ičienė 2020, 2021), além disso, exa amen e esse ex o ( ambém sua base de dados cons i uída) é usado pa a es udos de conjun os cons o iços da língua li uânica (p. k . Bielinskienė e k . 2019; Ko ale skai ė e k . 2021 e k . z.)8. Assim, su gindo mencionė us būd a džius, passi a a suas konko dansas analisés. Do o al o am e is as mais de 3 300 eilučių: lė inis 1 084, imuninis 949, ale giškas 455, ale ginis 434, an i i usinis 221, e kinis 170. De aco do con ex o, em p imei o luga o am selecionadas aquelas linhas, nas quais esc e e sob e saúde ou medicina. Assim a ibui nedalykinės, mais p ecisamen e nemedicininės, būd a džių a osenos exemplos. Depois daquela pala a conjun i o ní el de es abelece a ibu os ma cimieji (modi ikuojamieji) daik a a džiai, ase ní el de a ibu os pa a ojamen o como p edika i ų9. Analisando os a ibu os a oseną é conside ada a sua unção sin ác ica, po an o sky ium são a ados os a ibu os como a ibu as e como p edika y ai (plg. 3-ią изнашą). Tipišką es u u a do e mo e espécie peculia idade a ibwa dis signalizuoja a ibu o posição, po an o, analisando a ibu inius a ib a džius, p incipalmen e en ada de e mina , nos quais conjunções eles são pa e cons i uedamoji do e mo la e al dėmuo. Pa a isso, ex yne as os a ibu á ios conjun os p ocu ada em dicioná ios e conhecynhos da á ea médica, LR e minų banke, Visuo inėje lie u ių enciklopedijoje (VLEe) e k . (ž . abaixo), Google Mokslinčiuje10. No en an o, é p eciso econhece que al mé odo de de e minação da e minidade de combinações (pagal o mą i obsza ę) é insu icien e, po ou o lado, não é 8 já en a izada an e io men e (Mi ke ičienė 2021), em DELFI.l o ex o é in oduzido em ex os he e ogeniški: eles ap esen am da in o mação comunicados à imp ensa, Como popula ização ou abalhos cien í icos, os ex os podem se ci ados ou a pasacados an o na língua de especialis a em medicina, quan o di e amen e com a medicina. Essas di e enças, sem dú ida, em in luência e e minos bem como lexicosa especial a osenai, po ém de ido à na u eza da on e (žiniasklaidos eks ynas, e não konk ūs eks ai) nes e es udo em essas di e enças não é conside ada o ma e ial in es igado é analisado como pa e do discu so da mídia online, cujo ende eçado la gada sociedade. 9 O concei o de P edica i o inclui p edica i os de junção, libe os secundá ios p edica i os e essenciais secundá ios p edica i os; en e eles não há limi es ígidos do pon o de is a mo osin ác ico (Hol oe , Tamulionienė 2005: 137). An iais p edika y ai na g ama ica adicional chamam-se a ininhos pažyminiais (en ão: 117). 10 O a igonyje neda oma dis inção en e ciência e ciência popula ização, in es igado es de medicina e p ak ikas (gic ojos e k .) a ojamų e minos. Te miná ios adje i os na mídia on-line 10 As a Mi ke ičienė o almen e con iá el e ou a possí el manei a de ixação de e mos sujei a a especialis as da á ea do assun o a seleção de e mos (ainda assim, es a manei a mais di ícil de implemen a ). O a igonyje e i a da dados quan i a i os, po que não em odos os casos pode ga an i men e dize que conc e o compoinys é e mo, além disso, como se á is o abaixo, em di e en es on es as mesmas concei os podem se in oduzidos desiguodai. ATRIBUTIN VARTOSENA Imuninis. Es e adje i o BŽ ainda unde inėž o, e DŽ dele não exis e. Na base de dados dos conjun os cons o iá ios da língua Li uânia incluído o e mo unção execu an e compoinys imuninė sis ema, cuja equência 783. E isso cons i ui ce ca de 83% de odos os adje i o imuninis pa o ojimo casos. Teks yne za ixada e mais e mos de, nos quais es e a ibu o execu a a unção secundá io dėmens: imuninė apsauga, imuninė eakcija, imuninės ląs elės, imuniniai mechanizmai, imuninė a min is, imuniniai p ocesai, imuninis se umas, imuninis p o ilis e k . Es es e minais combinados são con i mados pelo Aiškinamojo imunologia e ale gologia e minų žodino (AIATŽ), VLEe dados e (ou) Google Mokslinčius paiseškos esul ados. Falbamasis a ibu o jun o com abs ak i as signi ica i as daik a a džiais ambém o ma a ibu inius compounds, например.: imuninė p oduyba, imuninis pasip iešinimas, imunines o ças, imunines galios e k ., que não são e mos, embo a e usados con ex os emá icos de saúde. Junginių daik a a džiais mui as ezes exp essa-se posi i o sis ema imunológico (o imune o) a aliação. No en an o, a on ei a en e e mos e não e mos não é ígida, como e.g. du an e a ealização de pesquisa o compos o causas imunológicas oi inicialmen e a ibuído a não e mos, po ém mais a de e e de co igi a di isão, pois escla eceu-se que ele es á incluído em banco de e mos ( e mo a igos on es LR His ologia e Emb iologia de Denomina ion (2001) e Te mos de Ana omia, His ologia e Emb iologia Ve e iná ia (1998)). Adiciona-se que eks yne pa a o i compos os podem se a ados como não e mos, po ém eles podem i e mos secundá ios êmenims (plg. eks yno exemplį imuninė kilmė e e mą imuninės kilmės odos eakcija IATE). Além disso, no ex o išli, os e mos ab e iam elipsiicamen e, usam-se a ian es mais cu as deles, ad ad e bio modi ica ou o daik a a dį e a es a compos o, plg. imuninis komponen as eks yne e imuninės sis emos komponen ai AIATŽ 200. Ou a uma em yškėjusi a ibu inių junginių su imuninis g upė junginiai, cujos p incipal dėmuo é medicina e mas, ačiau pa ys junginiai 11Te minologija | 2022 | 29 não execu a e mo unções, como an ai imuniais ho mônios, imuniais genes. Būd a dis nelas não é pa e do e mo. Amplo con ex o de ligações pe mi e alega que ais ligações pe mi em mais cla amen e ansmi i in o mações sob e ma- žiau žinomas są okas – ci okinus (a) i didįjį audinių de mės kompleksą (MHC)11 (b): (a) Eles i kokie i m u n i n i a i h o m o n a i, que coo denam imunines eacções, imuninį espos a. [Vida] (b) Es es esul ados não con adizem os es udos an e io es, que mos a am que i m u n i n i a i g e n a i, conhecidos como MHC, são di e si icados […]...>. [Gy enim] Pode a-se a i ma que não só aqueles conjun os cons i uin es daik a a džiai, mas e p óp ios a dis ad essan ų são conside ados en enda amais e não especialis as, po que só nesse caso eles podem ealiza a eiškinamąja unkção. Ale gínico e ale gís ico. Ale gínico BŽ in e p e a-se como susijês com ale gia, aí po pala a, que unciona como e mo (ale gia). Pe ejendo des e a ibu o konko dansão nos ex os in es igados, no ado que ge almen e ele é usado no compos o ale ginė eakcija (apie 60 p oc. eilučių)12, i. y. ai a e mo secundá io dėmeniu. Teks yne as a e mais a ibu inių compos os com ale gínico, po quais e miniškumo dú idas não su ge, pois eles, como e ale ginė eação, incluídos em AIATŽ. Isso ale ginė b onchinė as ma, ale ginė liga, sinoniminamen e e mininai ale ginė sloga e ale ginis ini is. Teks yne za ixsuada su onizados e mos médicos com ale ginis a ian as, po exemplo: ale ginis de ma i is (plg. ale ginis de ma inis AIATŽ), ale ginė as ma, embo a po causa da úl ima elação com menėduo e mo ale ginė b onchinė as ma pode discu i -se, po que, po exemplo, TLK-10-AM o necido p ecisamen e compoinys ale ginė as ma. Sob e ou os compos os com ale gínico e minismo esol e-se de aco do a oseną nos ex os da á ea médica ( a osena e i icada Google Mokslinčius e nemideliame Ale gijos eks yne13). Com base nisso, e minos p esumo pode se conside ados compos os ale giniai p ocessos, ale ginis in lammação, ale ginis bė imas, ale ginė de ma ozė, ale giniai susi gimai e k . Alguns exyno a ibu iniais 11 San umpa MHC ma cima concep oka, que li a iškai chama-se ne ienodai g andíssimos ecinių de mės kompleksas AIATŽ, ecinių sude inamumo kompleksas VLEe. 12 Aqui p iscičiuo i e conjunções com įsi e pusios pala as, po exemplo., ale ginė uždegiminė eakcija. 13 000 pala as Ale gia ex ynas au o ês do a igo au oma icamen e compos o em 2021 m início de si es da in e ne alle gomedica.l e u adubakiene.com ex os, usando Ske ch Engine (Kilga i e k . 2014). Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje 12 As a Mi ke ičienė niai junginiais į a dijamos są okos, . y. juos galima laiky i e minais, ačiau būd a dis juose bū ų daik a a džio kilmininko konku en as, p z.: ale gi- in es igações, ale ginis es as, ale giniai simp omai. Abejo ino compos o ale ginis sudi ginismo e miniškumas, embo a compoinys e é de medicina s i es, a ale giniai casos, cujo p incipal dėmen o nem não e minas, em ge al conside ay inas ne ikslios aiškos amos au. Giminiškas būd a dis ale giškas em BŽ incluído de duas signi icadas, das quais a p imei a di ec ainė de medicina s i ies. Toji signi icado (jau us ale genams) explica-se com base no e mo einančiu daik a a džiu ale genas (plg. ale ginis pe ale giją)14. Dominan e sin aksina des e adje i o a osena p edika inė (apie 62 po cen o. konko danso eilučių), e seu a ibu inė a osena seman iicamen e limi ada15. Teks yne ele ai doik a o des, que ma cam i as en idades (žmanus, pessoa, c iança, bebéis, pacien e, consumido is, can o ; cão, ca alos, e c.), a ibu o e dos quais só pacien e ė a medicina e ciência da saúde e mo da di ecção16. Não um caso al sinalimasis pala a passaidizado, e būd a dis usado daik a a diškai, plg. A l e g i š k i e m s m e d u i ecomendam-se especialalaus pu o acon eciniojimas. [Vida] Dis ingue-se o compos o ale giska oda a ibwa džiu desc e e um ó gão humano, e o p óp io compos o e e i amen e é e mo17. Ki okia ex yne za iksuo a a ibu inė aiška es i klaidinga, pois a ibudis ale giškas pa a o não a signi icado sukelian is ale giją, . y. вместо аллерizuojan is, plg.: ale giškas augalas, ale giškas p oduk as. Lė inis. BŽ būd a dis lė inis in e p e ado como lė ai, ilgesnį laiką unkan is, indica-se sinónimo (ch oniškas), e exemplos de á ea médica ou com ela elacionados (lė inė apš i a). O p óp io in e p e ação do signi icado leksícia em medicina não o ien a. e minos LR e mininai com dėmeniu lė inis pe encem à á ea de de esa de aco do com on es dicynus: lė inė apš i a, lė inė apš i os dozė e lė inė spindulinė liga. 14 Daug subjec i e langbai ak ualių būd a džių egali se explicado só com base subjec ine in o mação (LHomme 2020: 62). 15 BŽ p imei a signi icação da pala a ale giškas ilus ada apenas exemplos p edika á ias de sua a osena. 16 Na base de dados de conjun os pe mano iá ios da língua Li uânia pode encon a 2 conjun os ale giškas žmogus (dažnis 91) e ale giškas aikas (23). 17 A ualmen e das línguas li uanas ex oine pode encon a juninho ale giškos akys. 13Te minologia | 2022 | 29 A ad e biagem discu ida na Geospedália é mais equen emen e usada em con ex o de medicina ou saúde. Ele é usado como secundá io e mo de demônio, po exemplo: lêmine liga, lêmine in ecção, lêmine dep essão, lêmine sloga, lêmine obs ucinê pulmona , lêmine mig aina, lêmine mieloleucemia, lêmine de cabeça ce eb al, lêmine dilgėlinė, lêmine in oxicação, lêmine panc ea i is, lêmine ne osismo, lêmine sinusi e, lêmine do , lêmine diú uma, lêmine p os a i e, lêmine au ounidi e, lêmine hepa i e C (plc C10-K TLAM), lêmine i al, lêmine ao a e p ocessional. Se a juninys conside a y inas p azo ou não, esols a de aco do TLK-10-AM, SNOMED CT nomenkla ū ą, ambém de aco do Google Mokslinčius paieškos esul ados. Como is o a pa i de exemplos, e mos com lè inis an o mui o especializados (lè inis au oimuninis hy oid), quan o amplnês a osenos (lè inis dia eação, plg. sinonimus dia u iação, dia ėja). Nes e a ibwa dinho exp essskiam um dos essenciais doenças, sin omas ou būklių sinaisimi, ad ele é p odu us dėmuo medicina e minijoje e alboje. Būd a dis lė inis é mui as ezes usado explicando ou os concei os, exemplo. : In e s icinis cis i is l ė i n ė, zademinė, nebak e inė u lapimo pūslės liga. [Vida] Lê i n i s dis ú bio neu ológico na colepsia oco e quando cé eb o não egula adequadamen e ciclões de sono-būd a imo. [Vida] Būd a džiu lė inis ambém desc e e-se e minis signi icimos concei os, po ém o p óp io a ibu o não é pa e daqueles e minos, ex.: lė inė K ono liga, lė inis diabe as, lė inis obesimas e k ., būd a džiu simplesmen e in o a dijamo um a ibu o, ca ac e ís ico e mo eiškiamai concei os (K ono liga, cuk inis diabe as, nu ukimas é lė ines). Em essência, a ca ac e ís ica é excesslilo, po ém p ijunha-se ao e mo e e i amen e com o obje i o de en a iza a ca ac e ís ica exp esskiam o sinal po causa de cla eza ou p opósi o didác ico. Teks yne encon ada conjun os, nos quais alamos um adje i o desc e e não e mą, além disso, e o p óp io compoinys não é e mo, например.: lė inės p oblemos, lė inės s eika os bėdos, lė inis ligos scena ijus e k . Po ou o lado, ais compos os ambém são usados no con ex o de saúde. An i í us. Būdindis an i i usinis em BŽ, onde ele pode se encon ado po pai ešką com sigyma med., incluído de duas signi icações: p imei a, mais no a, é de compu ação a enas (ski as p o ilak iki i ob agho con a kompu inių i usų), e segunda, pi minė, medicina a enas (ski as i usų) Te miná ios a ibu os na mídia on-line 14 As a Mi ke ičienė causadas doenças a a ). An i i inis unciona como um secundá io e minų dėmuo, e compu ado ijos e minijoje é ans e minologizuo (pascolin o) do á ea médica18. e minos LR e mininai com dėmeniu an i i usinis es á só do domínio in o má ico: an i i usinė p og ama, an i i usinė budin i p og ama, an i i usinė pe žiū in i p og ama, ad neles būd a dis usado em ou a signi icação. Ti iamajame eks yne só menos do que qua adália (ce ca 22 p oc.) da pala a an i i usinis konko danso eilučių esse a ibwa dis pa a o o não compu ado ine signi icado. Būd a dis ai secundá io medicina e minos dėmeniu, po exemplo: an i i usiniai ais ai, an i i usiniai p epa a ai, a amen o an i i usinis e k . Ele ambém desc e e i ik a é sias, que em ciências médicas e de saúde di e amen e não o ien am, são amplnês a osenes, en ão exa amen e dize , se ais compos os são e mos ou não, não é possí el, ex.: e ei o an i i us, an i i usinė medžiaga, an i i usinės ypa ybės, an i i usinės sa i udes e k . Além disso, só a pa i de con ex o mais amplo de e minado, que esses compos os são usados de saúde e das ciências da na u eza ( a pdalykinė e minija e leksika é na u al a o da linguagem), e não de compu ação con ex o. P onúncio a osenos ê, que da pala a an i i usinis leksinė signi icado signi icação amplnė (a ado , di ecionado con a i usus), do que indicado BŽ, onde ela associada só com o a amen o. Būd a dis an i i usinis di e en es signi icados cons i uem a ibu á ios conjun os, indoanços e minis ou e minos dėmenimis, com os mesmos daik a a džiais (pzj.: p o eção, ins umen o), plg. : (a) 2007 M. g upo de cien is as <...> descob i am e Science e is a desc e eu no o bac é ias a n i i u s i n ė s a p s a u g o s sis ema, que chama am CRISPR. [Sciência] Necessi a imedia amen e p epa a -se segu ança ele one emsideg i a n i i u s i n ę a p s a u g ą. [Sciência] (b) Es udos ecen emen e ealizados p o a am que ele se es o ça pe ei amen e com á ias in ecções e é e icaz a n i i u s i n ė p i e m o n ė. [Vi imen o] Expe imen ão izemos que endo chama a a enção da comunidade de compu ado es de segu ança à e i icação mui os a n i i u s i n i ų p i e m o n i ų de iciência <...>. [Sciência] 18 Na u almen e, pode-se sump e que an i i usino se apode ou do e mo compu ação í us, po ém não se pode nega que al adje i o já es a a usado na língua li uana e, além disso, sua a osena p o a elmen e não oi es eu a (plg. mesmo e à sociedade mais ampla ak ualų e miną an i i usiniai ais ai, į auk ą į Medicinos enciklopediją (E)). 21Te minologia | 2022 | 29 LKŽe Lie u ių kalbos žodynas ( . IXX, 19412002), el. a ian as, edac o ių kolegija: G. Nak inienė ( y . edak o ė), J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e são, 2018). Accesso na in e ne : www.lkz.l . e minos banco LR. acesso na in e ne : h p:// e minai. lkk.l [supe isada 2022 m. ugsėjį]. MedE Medicinos encyclopedia 12, ed. V. J. G abauskas e k ., Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidykla, MedŽ As auskas Vy au as, Biziule ičius S asys, Pa ilonis 1991–1993. Salezijus, Vai ila ičius Adomas, Vileišis Aleksand as. Medicinos e minos diccioná io, Vilnius: Mokslas, 1980 [paieška pe aš ija.l ]. Mi ke ičienė As a 2020: Te minai na mídia on-line (ž algomasis y imas). Te minologija 27, Mi ke ičienė As a 2021: Te mininai e já e mininai na mídia popula . Ac a Linguis ica 108–127. Li huanica 84, 98121. Nak inienė Ge ūda 2002: Specialiosios leksikos pa eikimas Bend inės lie u ių kalbos žodyne. Cul u a de línguas 75, 4756. Pi känen-Heikkilä Kaa ina 2015: Adjec i es as e ms. Te minology 21(1), 76101. SNOMED CT SNOMED CT na šyklė. acesso à in e ne : h ps:www.snomed.l /snomed-c / [www.snomed.l ] 2020 m. liepą]. S unžinas Robe as 2004: Sudu iniai elec o echnikos e minijos būd a džiai. Te minologia 11, 5269. TL-10-KAM TLK-10-AM Lis a Sis emico de doenças, 2015. acesso na in e ne : h p://ebook. lk.l /e. ado as/ index.jsp. ULAC In ecciosas doenças. P ieiga na in e ne : h p://www.ulac.l /ligos [ isualizado 2022 m. liepą]. Valeckienė Adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. VLEe Visuo inė lie u ių enciklopedija, el. a ian as, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as. acessí el na in e ne : h ps:www. le.l / [www. le.l ] [supe isado 2022 m. ugpjū į]. VPLŽ Chico cuidados e doenças conhecynas 1, y . ed. V. Basys, Vilnius: Mokslo i encyclopedijų leidybos ins i u as, 2005. Wikipedia. acessí el na in e ne : h ps://www.wikipedia.o g/. Zemle ičiū ė Palmi a 2020: XIX a. pab. XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa adinimai com o p incipal dėmeniu liga e būd a džiu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. Te minologia 27, 233257. Žilinskienė Vida 1997: Te minų pa eikimas Daba inės lie u ių kalbos žodyno III edição. Ac a Linguis ica Li huanica 37, 4652. TERMINOLOGICAL ADJECTIVES IN ONLINE MEDIA Summa y The a icle discusses specialised adjec i es ele an o e minology ( e minological adjec i es). I is aimed a de e mining he usage endencies o Li huanian e minological adjec i es in media. The esea ch seeks o asce ain whe he e minological adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns o noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms, and whe he e minological adjec i es e ain a special meaning (a leas app oxima e) in he media, allowing hem o be conside ed uni s o specialised lexis. Te minological adjec i es a e pa o specialised lexis, and hose mos ele an o he public also mo e o gene al usage and la e a e included in gene al dic iona ies. Six medical adjec i es included in gene al dic iona ies o he Li huanian language a e discussed in he a icle. Wi hou a oiding subjec i i y, he ollowing ela ional adjec i es we e chosen: imuninis ‘immune, ale ginis ‘alle gic, an i i usinis ‘an i i al, lė inis ‘ch onic, and e kinis ‘ ick-bo ne. Pu pose ully, he quali a i e adjec i e Te mininiai būd a džiai online na mídia 22 As a Mi ke ičienė ale giškas ‘alle gic was also added o hese ela ional adjec i es, wi h he an icipa ion o highligh ing e minologically signi ican ea u es in i s opposi ion o ale ginis ‘alle gic. The sou ce o he esea ch is he publicly a ailable DELFI.l co pus compiled om publica ions o he popula news po al o he same name and ep esen ing online media. Since he syn ac ic unc ions o adjec i es we e aken in o accoun , adjec i es as a ibu es and as p edica i es we e analyzed sepa a ely. Como a ypical s uc u e o a e m and he gene ic p ope y is signaled by he adjec i e in he a ibu i e posi ion, he i s ask in analysing he a ibu i e adjec i es was o iden i y he ph ases in which hey unc ion as cons i uen s o a e m. Analysis o he usage o six medical adjec i es in popula online media shows ha hey a e mos ly used in a specialised meaning. The dominan usage o he ela ional adjec i es imuninis, ale ginis, lė inis, an i i usinis and e kinis is a ibu i e, and o he quali a i e adjec i e ale giškas p edica i e. All analysed ela ional adjec i es unc ion as cons i uen s o e ms; due o hei equency in he conco dance o a pa icula adjec i e, some e ms (imuninė sis ema ‘immune sys em, ale ginė eakcija ‘alle gic eac ion, e kinis ece ali as ‘ ick-bo ne encephali is) can be conside ed a p o o ypical example o he usage o ha adjec i e in media. Rela i e adjec i es also modi y e ms wi hou being cons i uen s o hose e ms, al hough he model o he a ibu i e ph ase is analogous wi h a e m. I is likely ha he adjec i e is added o a didac ic pu pose o o con ey he domain in o ma ion mo e clea ly. Adjec i es also modi y nouns o noun ph ases ha do no pe o m he unc ions o e ms (a leas in medicine), which is how he adjec i e ale giškas is usually used in he a ibu i e posi ion. The analysis o he p edica i e usage o adjec i es con i med ha he adjec i e ale giškas can also be conside ed a e minological uni : i co ela es wi h seman ically and mo phologically ela ed e m ale gija ‘alle gy. Bo h a e used wi h he same con en i es. No all analyzed ela ional adjec i es unc ion as p edica i es in media, and hose ha unc ion o m ans o ms o complex e ms o a ibu i e ph ases o he same domain wi h he subjec o he sen ence. The igu a i e non-specialised usage o he adjec i es s udied is no equen in he media; ale giškas, he only one o he s udied ones wi h a igu a i e meaning in gene al dic iona ies, is used sligh ly mo e o en in i s despecialised meaning. The adjec i es analyzed (no all, hough) unc ion as cons i uen s o de e minologised ph ases: hey a e cons i uen s o de e minologised e ms. Recebido 2022-10-17 As a Mi ke ičienė Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E-mail as a.mi ke [email protected]