scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Termininiai būdvardžiai internetinėje žiniasklaidoje

Abstract

    Straipsnyje, tęsiant terminų vartosenos internetinėje žiniasklaidoje tyrimus, analizuojami terminologijai aktualūs specialiosios reikšmės būdvardžiai. Remiantis DELFI.lt tekstynu siekiama nustatyti termininių būdvardžių, įtrauktų į bendruosius žodynus, vartosenos polinkius. Aiškinamasi, ar tokie būdvardžiai žiniasklaidoje vartojami kaip terminų dėmenys, ar jie tik eina su terminų funkcijas atliekančiais daiktavardžiais arba daiktavardiniais junginiais, nebūdami tų terminų dalimi, ar termininiai būdvardžiai žiniasklaidoje išlaiko dalykinę reikšmę, leidžiančią juos laikyti specialiosios leksikos vienetais. Būdvardžių vartosena analizuojama atsižvelgiant į jų sintaksinę funkciją.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Termininiai būdvardžiai internetinėje žiniasklaidoje

Author: Asta Mitkevičienė
Year: 2022
DOI: 10.35321/term29-01
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/2178/2304
Te mininiai a ibu os en la p ensa en línea6As a Mi ke ičienė
doi.o g/10.35321/ e m29-01
Te mininiai adje i os en la
media en línea
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5508-1555
ANOTACIÓN el
A ículos, con inuando e minos a osenes en medios online, se analizan en el
a ículo, e minología ak ualús de signi ica i os especiales. Basándose DELFI.l
ex ynu p e ende es ablece e mininių būd a džių, inclux as en comunes dicynos,
a osenos polinkius. Acla en se, si ales adje i os en medios de comunicación se
u ilizan como e minos es imenos, o ellos sólo a con e minos unciones
a liekančiais daik a a džiais o daik a a diniais junginiais, no siendo pa e de esos
e minos, o e mininiai adje i os en medios de comunicación man ienen
obje okinęjącą signi icado, pe mi iendo ellos conside a unidades de la lexis
especial. Būd a džių a osena se analiza eniendo en cuen a su unción
sin ác ica. ESMINIAI VOODŽIAI: e mininai, especialalioji leksika, būd a džiai,
eks ynas, a ibu iniai junginiai.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
Con inuing he esea ch on he use o e ms in online media, he a icle analyzes
specialized adjec i es ele an o e minology. The aim is o de e mine he usage
endencies o e minological adjec i es, which a e included in gene al dic iona ies. The
esea ch, based on he co pus o DELFI.l , is in ended o asce ain whe he such
adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns
o noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms,
and whe he e minological adjec i es e ain a special meaning in he media, allowing
hem o be conside ed uni s o specialised lexis. The usage o adjec i es is analyzed
conside ing hei syn ac ic unc ions. KEYWORDS: e ms, specialised lexis, adjec i es,
co pus, a ibu i e ph ases.
7Te minología | 2022 | 29
Te minais adicionalmen e se conside an sólo daik a a džiai y
daik a a diniai palab as de junginiai, daik a a dinės azės1 como
oda e čiai concep os nomb inimai. Así Kazimie as Gai enis a i mó que los
adje i os pueden i ik compound e minos dėmenimis, pe o sa a ankiškai
e minis ellos no ikiky ini (Gai enis 2002: 31). En algunos abajos más
ecien es y undamen ales de la e minología occiden al en é minos
eiksmažodžiai, p ie eiksmiai (p z.: Cab é 1999 111; L’Homme 2020:
63)2. Būd a džių e miniškumas kons a uojamas Kaa inos Pi känen-Heik-
econocidos no solo daik a a džiai, sino ambién būd a džiai, kilä), en
a ículo en el cual au o ė se basa en da os bo ánicos (augalos mo ologías) (2013.
A pesa de si los a ibu os laiky ini e minis, o no (en es e a ículo es a cues ión pos e io men e no se á
g ildenado), ob iamen e, que su luga en sis emas de é minos neginčy ina a ibu os a de los ma e iales
secunda ios de los é minos compues os, i. e. jun o con daik a a džiais o daik a a diniais palab as
conjun os o man unidades e minologicas. Además, en la li e a u a de e minología se asigna y o a
g ambi a la e minología y e minog a ía ac uales g upo a ibu ínicos e mos koloka ai, que
simplemen e desc iben e minos (ž . de San iago González, G cic Simeuno ic 2017: 203). Tan o e minos
koloka ais, an o e minos dėmenimis a especiales o gene ales lexicica a ib e zii. Būd a džius,
us ojamus specialiąja (dalykine) signi icado, puede conside a se e mininiais būd a džiais4. En
e minología Li uania los adje i os has a aho a p incipalmen e se analizan como secunda ios e minos
dėmenos se discu e su o malioji aiška y (a ) semán ica (p.ej.: Gai enis 2014: 6097; S unžinas 2004;
Aukso iū ė 2016; Zemle ičiū ė 2020 e c.). Jų e minologiškumas no a s omas. En es e a ículo,
desa ollando aún más e minos a osenos popula ío en la medios online (ž .: Mi ke ičienė 2020, 2021), 1
Sudė iniais e minis a y, po ejemplo, sujungiamuoju yšiu susie i daik a a džiai, palab as junginių
g andinės. Según Gin au o Akelaičio, no odos ižodžiai y plu iažodžiai e mininai laiky ini palab as
conjun i os
(Akelai is 2008: 6), sin emba go cuál es o se ía sin aksinė kons ukcija, nopa explicanama. En es e a ículo,
como acos umb ado en la e minología Li uania, compues os e miníos se án conside ados conjun i os de
palab as. 2 Daik a o džiai ebelaikomi en e minos p o o ipiniais. 3 Te minog a ía ak uali su idea, que los
adje i os especiales, que se u ilizan en ex os del obje o como p edika y ai, y no como pažyminiai
(modi ica o iai), e minos dicynas debe ene sa a ankiškus a ículos, ma de ellos pasida y i daik a a džių
abs ac s o daik a a diniai junginiai con ellos se ía ya nena ū alūs. 4 Apa e menė ini sudaik a a dėję
būd a džiai, desempeñan es e minos unción. Tokie ad e bios, sin duda, conside y ini eal aisiais e minis.
Ellos salen ue a del obje o de es e a ículo, sin emba go, lo que es que a ibu o, yendo al secunda io dėmeniu,
puede se comenzado usa en luga de odo é mino, sus ip ina a ibu džių e minologinę e ę.
Te mininiai būd a džiai en la p ensa online 8As a Mi ke ičienė analizuojami
e mininiai būd a džiai. Tí ulo es ablece e mininių būd a džių a osenos
polinkius medios de comunicación. Se busca acla a si ales adje i os se
u ilizan como e minos es imenos, o ellos sólo a con e minos unciones
a liekančiais daik a a džiais o daik a a diniais junginiais, no siendo pa e de
esos e minos, o e mininiai adje i os en medios de comunicación man ienen
dalykinę signi icado (ben apy ikslę), pe mi iendo aquella adje i a
conside a una unidad de lexis especial.
Te mininiai a ibúbios son especiales, o dalykinės, pa e del léxico5, y sociomenei ac ualiausieji pa enka y en
bend ąją a oseną, y de allí en comunes Dic ionynus (apie specialiąją leksiką Bend inės lie u ių kalbos
žodyne (BŽ) ž . Nak inienė 2002; añu ina, que allí minimi sólo daik a a džiai). In es igimui omados 6 medicina
s i es6 a ibu os, que incluidos en BŽ y Daba inės lie u ių kalbos žodyną (DŽ). Seleccionando a ibúe dos, ue
u ilizo asi de allada paeškos unción E. sis ema de lenguaje y abienos dicciona ios iš il a palab as elegus
conocimien o med., ambién adicionalmen e im i ecuni a ibúe dos y ne u in ys ales ma cas, pe o
ak ualús medicina albai y e minijai. Po o žiū ė a, que de seleccionados a ibu os más ampliamen e se
u ilizan en medios de comunicación, aunque, sin duda, ya solo el hecho que esos a ibu os incluidos a los
dicciona ios comunes indica que ellos no es án (o no debe ían se ) solo de un es echo especializada
a osenes. No e i ando la subje i idad, se eligie on es os in e nacionales ( iksliau in e nacionales šaknies)
(a) y Li u iškos kilmės (b) ela i os a ibu os7: a) inmunológico, ale génico, an i i us y b) lė inis, e kinis. A
es os ca ac e a da ges p ecisamen e, belin is oposición con ale ginis ex yškin i e minologicamen e
signi ica i os peculia idades, aún añadido y cuali a i o ca ac e a dis ale giškas, aunque ya de an emano se
puede numanyi , que el é mino dėmens unción no le ipiška. In es igimui seleccion i a ibu zii adosi
dalykinėje kalboje, i. i. en bend ąją a oseną ellos en a on de e minijos o dalykinės kalbos, y no a la
in e sa. Tai pa emia leksicog a ías (ž . E. lengua) y e minog a ías da os. En has a aho a más de allada
Medicinos e minos dicciona io (MedŽ), edi ada c a 1980 m., 5 Sob e suje ikinés lengua concep o y elación con
la especial lengua éase. Kon u y ė 2007. LR e minos banká inclui los equi alen es del é mino angliško
language o special pu poses (LSP) specialioji kalba (iš LST ISO 1087-1:2005), dalykinė kalba, specialioji kalba (iš
Ling odidak ikos e minų žodyno, 2012). 6 Medicina pe enece a aquellos ámbi os, cuyos e minija suelen
alcanza la sociedad. Vida Žilinskienė según conocimien o dicciona io de e minó que DŽ en la e ce a edición
ue dado 227 é minos médicos, cuánybiamen e los lencé 3 emas de ámbi os leksika (Žilinskienė 1997: 46). 7
Funkcinėje g ama ikoje clasi icables los adje i os (Valeckienė 1998: 123).
9Te minologija | 2022 | 29 a ículos sepa ados ue incluída y ca ac e a džių, y en e ellos se puede encon a y
a ios obje os de es e es udio imuninis, lė inis, e kinis. Fuen e de in es igación in e ne medios de comunicación
ep esen ando 70 millones de palab as ex ynas DELFI.l , compues o de el mismo nomb e popula aus po alo de
no icias 20142016 m. publicaciones (plačiau ž . LŽKK 2019: 1415). El mismo ex o ya ha sido omado pa a é minos en
medios de in es igación (Mi ke ičienė 2020, 2021), además, p ecisamen e es e ex o (así como su base suda y a
base de da os) se u iliza pa a es udios de conjun os cons o iųjų de la lengua li uánica (p z.: Bielinskienė i k . 2019;
Ko ale skai ė i k . 2021 i k .)8. Así, su gido mencionė us būd a džius, pe ei a a sus konko dansos análisisés. Del
o al ue on e isadas más de 3 300 eilučių: lė inis 1 084, inmuninis 949, ale giškas 455, ale ginis 434, an i i usinis 221,
e kinis 170. Según con ex o, sob e odo han sido seleccionadas aquellas líneas, en las que se esc ibe sob e emas
de salud o medicina. Así a ibuo i nedalykinės, más p ecisamen e nemedicininės, būd a džių a osenos ejemplos.
Después de esa palab a del compues o ni el ija cali ica i os de signos (modi ikuojamieji) daik a a džiai,
sen inel ni el cali ica i os pa a ojimien o como p edica i ų9. Al analiza los adje i os a oseną se iene en
cuen a su unción sin ác ica, po lo que sky ium se analizan los adje i os como a ibu as y como p edika y ai
(plg. 3-ią išnašą). Tipišką es uc u a del é mino y especieina peculia idad a ibu dis signalizuoja a ibu o
posicionamien o, po lo an o, analizando a ibu inos a ib e džius, p incipalmen e in en ada de e mina , en los
cuales compuamien os ellos son pa e cons i uedamoji del é mino secundu inis dėmuo. Pa a ello, ex yne
as os a ibu ines compuños buscada en dicciona ios y conocynas del ámbi o médico, LR e minos banke,
Visuo inėje lie u ių enciklopedijoje (VLEe) y k . (ž . adelan e), Google Mokslinčiuje10. Sin emba go, hay que
econoce que al mé odo de de e minación de e minidad compues os (pagal o mą i obsza ę) es de icien ina,
o a pa e, no 8 ya se ha en a izada an e io men e (Mi ke ičienė 2021), a DELFI.l ex yn en a en he e ogeniški
eks ai: en ellos se p esen a in o mación de los in o mes a la p ensa, Como popula ización o abajos
cien í icos, los ex os pueden se ci ados o a pasaco an o en lengua de un especialis a en medicina, como
di ec amen e con medicina, se p esen an in e p e aciones y panen os. Las di e encias, sin duda, iene in luencia
y e minos así como léc ica especializa a osenai, sin emba go debido al ca ác e de uen e (žiniasklaidos
eks ynas, y no conc e ūs eks ai) en es e es udio en esas di e encias no se conside a el ma e ial in es igable
se analiza como pa e del discu so de medios online, cuyo des ina a io amplia sociedadė. 9 El concep o de
P edica i o incluye p edica i os de unión, lib es secunda ios p edica i os y esenciales secunda ios p edica i os;
en e ellos no hay lími es es ic os desde el pun o de is a mo osin axiuno (Hol oe , Tamulionienė 2005: 137).
An iniai p edicaka y ai en la g ama ica adicional se llaman a ininos pažyminiais (al mismo: 117). 10 A igosnyje
neda oma di e enciación en e ciencia y ciencia popula ización, in es igado es médicos y p ac icos (goby ojos y
k .) a ojamų e minos.
Te minales adje i os en la media online 10 As a Mi ke ičienė comple amen e
con iable y o a posible mane a de de e minación de é minos obje okinéses
especialis as ealizan la selección de é minos (además, es a mane a más
di ícil de implemen a ). A ículo e i a en da da os cuan i a i os, po que no
en odos los casos se puede asegu a con segu idad deci que conc e o
compuinys es é mino, además, como se á is o adelan e, en di e en es
uen es los mismos concep os pueden se ing esados desiguodai.
A ibUTIN VARTOSENA
Inmuninis. Es e adje i o BŽ aún unde inėž o, y DŽ de él no exis e. En la base de
da os de compues os cons o ios de la lengua Li uania incluido é mino
unción desempeñan e compuinys imuninė sis ema, cuyo ecuencia 783. Y
es o cons i uye al ededo del 83 po cien o de odos los adje i o inmuninis
pa a ojimo casos. Teks yne зафиксирована y más e minos, en los que es e
adje i o desempeña la unción secunda io dėmen: inmuninė apsauga, imuninė
eakcija, imuninės ląs elės, inmunines mechanizmas, imuninė a min is,
imuniniai p oceses, inmuninis se uma, inmuninis p o ilis y k . Es os é minos
de los compues os lo con i man Aiškinamojo inmunología y ale gología
e minos dicciona io (AIATŽ), VLEe da os y (o) Google Mokslinčius paješkos esul ados.
Hablamasis a ibudis jun o con abs ac as signi icaciones daik a o džiais
ambién o man a ibu inius compuños, ej.: imuninė p oducyba, imuninis
pasip iešinimas, imunines ue zas, imunines galios y k ., que no son e mininos,
aunque y u ilizados en emá ica de salud. Junginių daik a a džiais a menudo
exp esškiamo posi i o sis ema inmuni a ia (o inmune o) e aluación. Sin
emba go, el lími e en e é minos y no é minos no es es ic o, como e.g. en
ealiza el es udio compuñado causas inmuni as ue inicialmen e asignado a no
é minos, pe o más a de u o que co egi la desglosamien o, ya que se acla ó
que es á incluido en e minos LR ( e mino a ículos uen es Te mín de
his ología y emb iología de LR (2001) y Ve e ina inas de Medicina Ana omía,
his ología y emb iología (1998)). Añádese que eks yne pa a o i compuños
pueden se a ados como no é minos, sin emba go ellos pueden i é minos
secunda ios es imenimis (plg. eks yno ejemplo imuninė kilmė y e mą
imuninės kilmės odos eakcija IATE). Además, en el ex o lišli, los é minos
ab e iados elipsi icamen e, se u ilizan a ian es más co as de ellos, ad
adje i o modi ica o a daik a a dí y a es a compues o, plg. inmuninis
komponen as eks yne y imunines sis ema komponen a AIATŽ 200.
O a una esc yskėjusi a ibu ines compuños con inmuninis g upo
junginiai, cuyo p incipal dėmen o es medicina e minos, pe o mismos junginiai

11Te minologija | 2022 | 29 no lle a é mino unciones, como an ai las
ho monas inmunes, los genes inmunes. Būd a dis ellos no hay pa e
é mino. Amplia con ex o de compues os pe mi e alega que ales
compues os pe mi en más cla amen e ansmi i in o mación sob e ma-
žiau žinomas są okas – ci okinus (a) i didįjį audinių de mės kompleksą
(MHC)11 (b):
(a) Jie i kokie i m u n i n i a i h o m o n a i, que coo dinan inmunines eacciones,
imuninį espues a. [Vi ación]
(b) Es os esul ados no con adicen a los es udios an e io es, que mos a on que i m u
n i n i a i g e n a i, conocidos como MHC, son di e sosi esis […]. [Gy enim] Pod ía
a i ma se que no sólo esos compues os cons i uyen es daik a a džiai, sino y
a ibu dis ad essan ų se conside an en enda amais y no especialis as, po que sólo en
al caso ellos pueden ealiza la explicaciónamąja unción. Ale gín y ale giškas.
Ale gín BŽ se in e p e a como asiyęs con ale gía, aí po la palab a, que unciona
como é mino (ale gía). Pe i iendo es e cali ica i o conco dansá en ex os
in es igamaje, no ado que más ecuen emen e él se u iliza en compuinio ale ginė
eakcija (apie 60 p oc. eilučių)12, i. y. a é mino secundu iniu dėmeniu. Teks yne as a
y más a ibu ines compuños con ale gín, po los cuales e miniškumo dudas no su ge,
po que ellos, como y ale ginė eacción, incluidos a AIATŽ. Es o ale ginė b onchinė
as ma, ale ginė liga, sinóniminamen e e minas ale ginė sloga y ale ginis ini is.
Teks yne za ixsuo a su onizados é minos médicos con ale ginis a ian as, ej.:
ale ginis de ma i is (plg. ale ginis de ma i is con ac is AIATŽ), ale ginė as ma, aunque
po la úl ima elación con menė o é mino ale ginė b onchinė as ma se puede discu i ,
po que, po ejemplo, TLK-10-AM dicho p ecisamen e compuinys ale ginė as ma.
Sob e o os compues os con ale gínico e minismo se esuel e según a oseną en ex os del campo médico
( a osena e i icada Google Mokslinčius y no sedeliame Ale gijos eks yne13). Según eso, e minis u bū puede
conside a se compuños ale giniai p ocesos, ale gínico in lamado, ale gínico bė imo, ale ginė de ma ozė,
ale giniai susi gimai y k . Algunos exyno a ibu iniais 11 San umpa MHC señalima concep oka, que li a iškai se
llama ne ienodai g anísimo ejidos de mės complejo AIATŽ, ejidos compa ibilidad complejo VLEe. 12 Aquí
p iscičiuo i y conjunciones con įsi e pusius palab as, ej., ale ginė uždegiminė eakcija. 117 000 palab as Ale gías
ex ynas au o del a ículo au omá icamen e compues o a p incipios de 2021 de si ios web alle gomedica.l y
u adubakiene.com ex os, usando Ske ch Engine (Kilga i y k . 2014).
Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje 12 As a Mi ke ičienė niai
junginiais į a dijamos są okos, . y. juos galima laiky i e minais, ačiau
būd a dis juose bū ų daik a a džio kilmininko konku en as, p z.: ale gi-
in es igaciones, ale ginis es , ale giniai simp omai. Abejo inas compuinio
ale gico sudi ginamien o e miniškumas, aunque compuinys y es de medicina
s i es, a ale giniai casos, cuyo p incipal dėmen o ni siquie a e minas, en
gene al conside ey inas noikslios aiškos ejempla u. Giminiškas būd a dis
ale giškas a BŽ incluido de dos signi icados, de los cuales la p ime a di ec a de
medicina s i ies. Toji signi icado (jau us ale genams) se explica basado en el
é mino einančiu daik a a džiu ale genas (plg. ale ginis pe ale giją)14.
Dominan e sin aksína a osena p edika inė (apie 62 po cien o.
konko danso eilučių), y su a ibu inė a osena semán icamen e limi ada15.
Teks yne él a de obik a o des, que ma can i as c ia u as (žmanus,
pe sona, niño, bebé, pacien e, consumido , can inis a; pe o, caballos, e c.),
a ibu o y de los cuales sólo pacien e ė a medicina y é minos de ciencias de
salud16. No un caso al señalimasis palab a pasaidizado, y būd a dis u ilizado
daik a a diškai, plg. A l e g i š k i e m s m e d u i se ecomiendan especialalaus
pu o sucesniojimas.
[Vi ación]
Se dis ingue compuinys ale giška oda a ibu a džiu se desc ibe un ó gano
humano, y el p opio compuinys eje usiai es e minus17. Ki okia ex yne
зафиксирована a ibu ная aiška es i klaidinga, po que a ibu dis ale giškas
pa a o no la signi icación sukelian is ale giją, . y. sus i uy ale gizuojan is,
plg.: ale giškas plan a, ale giškas p oduc o. Lė inis. BŽ būd a dis lė inis se
in e p e a como lė ai, ilgesnį laiką unkan is, se indica sinónimo (ch oniškas),
a ejemplos de medicina s i a o con ella elacionados (lė inė apš i a). El p opio
acla ación del signi icado leksína en medicina no o ien a. e minos LR
e mininos con dėmeniu lė inis pe enecen es e a de de ensa según uen es
ocynus: lė inė apš i a, lė inė apš i os dozė y lė inė spindulinė liga.
14 Daug suje inei kalbai ak ualių būd a džių egali se explicado sólo basado ema ine in o mación
(LHomme 2020: 62).
15 BŽ el p ime signi icado de la palab a ale giškas se ilus a sólo ejemplos p edicaka inas de su a osena. 16
En la base de da os de compuños cons o ios de lengua Li uania se pueden encon a 2 compues os ale giškas
žmogus (dažnis 91) y ale giškas aikas (23).
17 Ac ualmen e Las ex os de la lengua li uanas se puede encon a conjun i o ale giškos ocys.
13Te minología | 2022 | 29 En los medios de comunicación se discu e el a ibu o más
comúnmen e se usa en con ex o médico o salud. Es á u ilizado como secunda io
é mino de dememo, po ejemplo: lé ina, lé ina in ección, lé ina dep esión, lé ina
sloga, lé ina obs uciné pulmona , lé ina mig aena, lé ina mieloleucemia, lé ina de
cabeza ce eb al, lé ina dilgėlinė, lé ina in oxicación, lé ina panc ea i is, lé ina
ne iosismo, lé ina sinusi is, lé ina dolo , lé ina midu ia, lé ina p os a i is, lé ina
au ounidi is, lé ina insu iciencia enosa, lé ina hepa i is C (plg. lé ina C-10K TLAM),
lé ini is, lé ina ao a y lé ina del ne io. ¿ Juninys conside a y inas é mino o no,
esęs a según TLK-10-AM, SNOMED CT nomenkla ū ą, ambién según Google
Mokslinčius paeškos esul ados. Como se e de los ejemplos, é minos con lé ino
an o muy especializados (lé ino au oimun hy oid), an o más amples a osenos
(lé ino dia ea, plg. sinónimos dia u ia, dia ėja). Con es e a ibu džiu
exp esaškiamos uno de esmines en e medades, sín omas o būklių signos, ad él es
p oduc us dėmuo medicina e minijoje y balboje. Būd a dis lė inis a menudo se
u iliza explicando o os concep os, ej. : In e s icinis cis i is l ė i n ė, zadegiminė,
nebak e inė o lapimo pūslės liga.
[Vi ación]
Lė i n i s as o no neu ológico na colepsia ocu e cuando ce eb o no egula
co ec amen e egula los ciclus de sueño-būd a imo. [Vida] Būd a džiu lė inis
ambién se desc ibían e minis signi icimos concep os, sin emba go el p opio
ap a dis no es pa e de esos e minos, ej.: lė inė K ono liga, lė inis diabe as,
lė inis obesimas y k ., būd a džiu simplemen e in o a dijamas a ibu o, p opio del
é mino eiškiamai concep o (K ono liga, cuk inis diabe as,pu ukimas es
en e medad lė ines). En esencia el a ibu dis es excesklino, sin emba go
p ijungiéndose a é mino e icazmen e buscando en a iza a ibu džiu
exp esškiamo požymį po azón cla idad o didác ico p opósi o.
Teks yne encon ado compues os, en los que hablamos adje i o desc ibe no
e miną, además de eso, y el p opio compuinys no es é mino, ej.: lė inės
p oblemos, lė inės s eika os bėdos, lė inis ligos scena ijus y k . Po o a pa e,
ales compuiniai ambién se u ilizan en con ex o de salud.
An i i inis. Būdydis an i i usinis en BŽ, en el que lo se puede encon a po
paješką con sigyma med., incluido de dos signi icados: la p ime a,
naujesnė, es de la compu e ía a enas (ski as p o ilak iki i ob agai
con a kompu inių i usų), y la segunda, pi minė, medicina a enas (ski as i usų)
Te mininiai ad e bios en la media en línea 14 As a Mi ke ičienė causadas
en e medades a a ). An i i inis unciona como un secunda io e minų dėmuo, y
compu ado ijos e minijoje es ans e minologizuo o (pasolin o) de medicina
aleda18. e minos LR e mininos con dėmeniu an i i usinis es sólo de la
in o má ica s i a: an i i us p og am, an i i usinė budin i p og ama, an i i usinė
pe žiū in i p og ama, ad en ellas būd a dis se u iliza en o o signi icado.
Ti iamajame ex yne sólo menos que cua adalia (ap oxim 22 p oc.) de la palab a
an i i us conco danso eilučių ese a ibu dis pa a o o no compu ado ine
signi icado. Būd a dis a secunda iinum dėmeniu de é minos médicos, ej.:
an i i usiniai ais ai, an i i usiniai p epa a ai, a amien o an i i usinis y k . Él
ambién desc ibe daik a o džius, que en las ciencias médicas y de la salud
di ec amen e no o ien an, son amplnés a osenes, pues exac amen e deci , si
ales compuiniai son é minos o no, no puede, ej.: e ec o an i i us, an i i usinė
medžiaga, an i i usinės ypa ybės, an i i usinės sa ybės y k . Además, sólo
desde un con ex o más amplio se de e minó que es os conjun os se u ilizan de
salud y na u al de ciencias ( a pdalykinė e minija y leksika es na u al lenguaje
ac as), y no de compu ado ía con ex o. P onúncio a osenos se e que de la
palab a an i i usinis leksinė signi icación amplsė (ac i o, di igido con a
i usus), que se indica BŽ, donde ella asociada sólo con el a amien o. Būd a dis
an i i usinis dis in as signi icados o man a ibu inius compuños, goingančius
e minis o e minos dėmenimis, con los mismos daik a a džiais (p z.: p o ección,
he amien a), plg. :
(a) 2007 M. un g upo de cien í icos <...> descub ie on e Science e is a
desc ibió nue o bac e ias a n i i u s i n ė s a p s a u g o s sis ema, a la que nomb a on CRISPR.
[Science]
Es necesa io de inmedia o p epa a se ele ono segu idadumu įsidieg i a n i
i u s i n ę a p s a u g ą. [Science]
(b) Es udios ecien es ealizados demos a on que es muy bien comba ien e con
di e sas in ecciones y es e icaz a n i i u s i n ė p i e m o n ė. [Vida] Expe imen ó
lo ealizamos que iendo llama la a ención de la comunidad de compu ado as de
segu idad a la e i icación muchos a n i i u s i n i ų p i e m o n i ų de iciencia <...>.
[Science]
18 Po supues o, puede sump ua se que an i i usino se ha hecho de compu ado ía é mino i us, sin emba go no
se puede nega que al adje i o ya es aba u ilizado en lengua li uana y, además, su a osena p obablemen e no
ue es eu a (plg. incluso y a la sociedad más amplia ak ualos e min an i i us ais ai, incluido a Medinos
enciklopediją (E)).
21Te minología | 2022 | 29
LKŽe Lie u os kalbos žodynas ( . IXX, 19412002), el. a ian as, edac o ių kolegija: G. Nak inienė ( y .
edak o ė), J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2005 (a naujin a e sión, 2018). Acceso en In e ne : www.lkz.l . e minos banco LR. acceso en In e ne :
h p:// e minai. lkk.l [supe isado 2022 m. ugsėjį]. MedE Medicinos enciklopedia 12, ed. V. J. G abauskas
y k ., Vilnius: Mokslo y enciklopedijas edi o ial, MedŽ As auskas Vy au as, Biziule ičius S asys, Pa ilonis
1991–1993.
Salezijus, Vai ila ičius Adomas, Vileišis Aleksand as. Medicinos e minos dicciona io, Vilnius: Mokslas, 1980
[paieška pe aš ija.l ]. Mi ke ičienė As a 2020: Te minai en la p ensa en línea (ž algomasis y imas).
Te minologija 27, Mi ke ičienė As a 2021: Te mininai y ya e mininai en medios popula es. Ac a Linguis ica
108–127.
Li huanica 84, 98121.
Nak inienė Ge ūda 2002: Specialiosios leksikos pa eikimas Bend inės lie u ių kalbos žodyne. Cul u a de
lenguas 75, 4756.
Pi känen-Heikkilä Kaa ina 2015: Adjec i es as e ms. Te minology 21(1), 76101. Si no se ha cumplido el
equisi o de la le a a), el solici an e debe á p esen a una decla ación de con o midad con el a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. SNOMED CT SNOMED CT na šyklė. acceso en In e ne : h ps:www.snomed.l /snomed-c / [www.snomed.l ]
2020 m. jupą].
S unžinas Robe as 2004: Sudu iniai elec o echnikos e minijos būd a džiai. Te minología 11, 5269.
TL-10-KAM TLK-10-AM Sis emísima lis a de en e medades, 2015. acceso en In e ne :
h p://ebook. lk.l /e. ado as/ index.jsp.
ULAC Las en e medades con agiosas. P iega en In e ne : h p://www.ulac.l /ligos [supe i ada 2022
m. liepą]. Valeckienė Adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo y enciklopedijų
leidybos ins i u as.
VLEe Visuo inė lie u ių enciklopedija, el. a ian as, Vilnius: Mokslo y enciklopedijų leidybos cen as.
acceso en In e ne : h ps:www. le.l / [www. le.l ] [supe isado 2022 m. ugpjū į]. VPLŽ Chico cuidado y
en e medades conocynas 1, y . ed. V. Basys, Vilnius: Mokslo y enciclopedías ins i u o de publicación,
2005.
Wikipedia. Acceso en In e ne : h ps://www.wikipedia.o g/. Zemle ičiū ė Palmi a 2020: XIX a. pab. XX
a. p . d ižodžiai sudė iniai pa adinimai con el p incipal dėmeniu liga y būd a džiu eiškiamais
p iklausomaisiais dėmenimis. Te minología 27, 233257. Žilinskienė Vida 1997: Te minų pa eikimas
Daba inės lie u ių kalbos žodyno III edición. Ac a
Linguis ica Li huanica 37, 4652.
TERMINOLOGICAL ADJECTIVES IN ONLINE MEDIA
Summa y
The a icle discusses specialised adjec i es ele an o e minology ( e minological
adjec i es). I is aimed a de e mining he usage endencies o Li huanian e minological
adjec i es in media. The esea ch se busca a asce e whe he e minological
adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns o
noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms, and
whe he e minological adjec i es e ain a special meaning (a leas app oxima e) in he
media, allowing hem o be conside ed uni s o specialised lexis. Te minological
adjec i es a e pa o specialised lexis, and hose mos ele an o he public also
mo e o gene al usage and la e a e included in gene al dic iona ies. Six medical
adjec i es included in gene al dic iona ies o he Li huanian language a e discussed in
he a icle. Wi hou a oiding subjec i i y, he ollowing ela ional adjec i es we e
chosen: imuninis ‘immune, ale ginis ‘alle gic, an i i usinis ‘an i i al, lė inis ‘ch onic, and
e kinis ‘ ick-bo ne. Pu pose ully, he quali a i e adjec i e

Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje 22 As a Mi ke ičienė ale giškas
‘alle gic was also added o hese ela ional adjec i es, wi h he an icipa ion o
highligh ing e minologically signi ican ea u es in i s opposi ion o ale ginis
‘alle gic.
The sou ce o he esea ch is he publicly a ailable DELFI.l co pus compiled om
publica ions o he popula news po al o he same name and ep esen ing online
media. Since he syn ac ic unc ions o adjec i es we e aken in o accoun , adjec i es as
a ibu es and as p edica i es we e analyzed sepa a ely. Como he ypical s uc u e o a
e m and he gene ic p ope y is signaled by he adjec i e in he a ibu i e posi ion, he
i s ask in analysing he a ibu i e adjec i es was o iden i y he ph ases in which hey
unc ion as cons i uen s o a e m.
Analysis o he usage o six medical adjec i es in popula online media shows ha hey
a e mos ly used in a specialised meaning. The dominan usage o he ela ional adjec i es
imuninis, ale ginis, lė inis, an i i usinis and e kinis is a ibu i e, and o he quali a i e
adjec i e ale giškas p edica i e. All analysed ela ional adjec i es unc ion as
cons i uen s o e ms; due o hei equency in he conco dance o a pa icula
adjec i e, some e ms (imuninė sis ema ‘immune sys em, ale ginė eakcija ‘alle gic
eac ion, e kinis ece ali as ‘ ick-bo ne encephali is) can be conside ed a p o o ypical
example o he usage o ha adjec i e in media. Rela i e adjec i es also modi y e ms
wi hou being cons i uen s o hose e ms, al hough he model o he a ibu i e ph ase
is analogous wi h a e m. I is likely ha he adjec i e is added o a didac ic pu pose o
o con ey he domain in o ma ion mo e clea ly. Adjec i es also modi y nouns o noun
ph ases ha do no pe o m he unc ions o e ms (a leas in medicine), which is how
he adjec i e ale giškas is usually used in he a ibu i e posi ion.
The analysis o he p edica i e usage o adjec i es con i med ha he adjec i e ale giškas
can also be conside ed a e minological uni : i co ela es wi h seman ically and
mo phologically ela ed e m ale gija ‘alle gy. Bo h a e used wi h he same con en i es. No
all analyzed ela ional adjec i es unc ion as p edica i es in media, and hose ha unc ion
o m ans o ms o complex e ms o a ibu i e ph ases o he same domain wi h he
subjec o he sen ence.
The igu a i e non-specialised usage o he adjec i es s udied is no equen in he
media; ale giškas, he only one o he s udied ones wi h a igu a i e meaning in gene al
dic iona ies, is used sligh ly mo e o en in i s despecialised meaning. The adjec i es
analyzed (no all, hough) unc ion as cons i uen s o de e minologised ph ases: hey
a e cons i uen s o de e minologised e ms.
Recibió 2022-10-17
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš a as a.mi ke [email protected]