Te mininiai a ibu os en la p ensa en línea6As a Mi ke ičienė
doi.o g/10.35321/ e m29-01
Te mininiai adje i os en la
media en línea
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5508-1555
ANOTACIÓN el
A ículos, con inuando e minos a osenes en medios online, se analizan en el
a ículo, e minología ak ualús de signi ica i os especiales. Basándose DELFI.l
ex ynu p e ende es ablece e mininių būd a džių, inclux as en comunes dicynos,
a osenos polinkius. Acla en se, si ales adje i os en medios de comunicación se
u ilizan como e minos es imenos, o ellos sólo a con e minos unciones
a liekančiais daik a a džiais o daik a a diniais junginiais, no siendo pa e de esos
e minos, o e mininiai adje i os en medios de comunicación man ienen
obje okinęjącą signi icado, pe mi iendo ellos conside a unidades de la lexis
especial. Būd a džių a osena se analiza eniendo en cuen a su unción
sin ác ica. ESMINIAI VOODŽIAI: e mininai, especialalioji leksika, būd a džiai,
eks ynas, a ibu iniai junginiai.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
Con inuing he esea ch on he use o e ms in online media, he a icle analyzes
specialized adjec i es ele an o e minology. The aim is o de e mine he usage
endencies o e minological adjec i es, which a e included in gene al dic iona ies. The
esea ch, based on he co pus o DELFI.l , is in ended o asce ain whe he such
adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns
o noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms,
and whe he e minological adjec i es e ain a special meaning in he media, allowing
hem o be conside ed uni s o specialised lexis. The usage o adjec i es is analyzed
conside ing hei syn ac ic unc ions. KEYWORDS: e ms, specialised lexis, adjec i es,
co pus, a ibu i e ph ases.
7Te minología | 2022 | 29
Te minais adicionalmen e se conside an sólo daik a a džiai y
daik a a diniai palab as de junginiai, daik a a dinės azės1 como
oda e čiai concep os nomb inimai. Así Kazimie as Gai enis a i mó que los
adje i os pueden i ik compound e minos dėmenimis, pe o sa a ankiškai
e minis ellos no ikiky ini (Gai enis 2002: 31). En algunos abajos más
ecien es y undamen ales de la e minología occiden al en é minos
eiksmažodžiai, p ie eiksmiai (p z.: Cab é 1999 111; L’Homme 2020:
63)2. Būd a džių e miniškumas kons a uojamas Kaa inos Pi känen-Heik-
econocidos no solo daik a a džiai, sino ambién būd a džiai, kilä), en
a ículo en el cual au o ė se basa en da os bo ánicos (augalos mo ologías) (2013.
A pesa de si los a ibu os laiky ini e minis, o no (en es e a ículo es a cues ión pos e io men e no se á
g ildenado), ob iamen e, que su luga en sis emas de é minos neginčy ina a ibu os a de los ma e iales
secunda ios de los é minos compues os, i. e. jun o con daik a a džiais o daik a a diniais palab as
conjun os o man unidades e minologicas. Además, en la li e a u a de e minología se asigna y o a
g ambi a la e minología y e minog a ía ac uales g upo a ibu ínicos e mos koloka ai, que
simplemen e desc iben e minos (ž . de San iago González, G cic Simeuno ic 2017: 203). Tan o e minos
koloka ais, an o e minos dėmenimis a especiales o gene ales lexicica a ib e zii. Būd a džius,
us ojamus specialiąja (dalykine) signi icado, puede conside a se e mininiais būd a džiais4. En
e minología Li uania los adje i os has a aho a p incipalmen e se analizan como secunda ios e minos
dėmenos se discu e su o malioji aiška y (a ) semán ica (p.ej.: Gai enis 2014: 6097; S unžinas 2004;
Aukso iū ė 2016; Zemle ičiū ė 2020 e c.). Jų e minologiškumas no a s omas. En es e a ículo,
desa ollando aún más e minos a osenos popula ío en la medios online (ž .: Mi ke ičienė 2020, 2021), 1
Sudė iniais e minis a y, po ejemplo, sujungiamuoju yšiu susie i daik a a džiai, palab as junginių
g andinės. Según Gin au o Akelaičio, no odos ižodžiai y plu iažodžiai e mininai laiky ini palab as
conjun i os
(Akelai is 2008: 6), sin emba go cuál es o se ía sin aksinė kons ukcija, nopa explicanama. En es e a ículo,
como acos umb ado en la e minología Li uania, compues os e miníos se án conside ados conjun i os de
palab as. 2 Daik a o džiai ebelaikomi en e minos p o o ipiniais. 3 Te minog a ía ak uali su idea, que los
adje i os especiales, que se u ilizan en ex os del obje o como p edika y ai, y no como pažyminiai
(modi ica o iai), e minos dicynas debe ene sa a ankiškus a ículos, ma de ellos pasida y i daik a a džių
abs ac s o daik a a diniai junginiai con ellos se ía ya nena ū alūs. 4 Apa e menė ini sudaik a a dėję
būd a džiai, desempeñan es e minos unción. Tokie ad e bios, sin duda, conside y ini eal aisiais e minis.
Ellos salen ue a del obje o de es e a ículo, sin emba go, lo que es que a ibu o, yendo al secunda io dėmeniu,
puede se comenzado usa en luga de odo é mino, sus ip ina a ibu džių e minologinę e ę.
Te mininiai būd a džiai en la p ensa online 8As a Mi ke ičienė analizuojami
e mininiai būd a džiai. Tí ulo es ablece e mininių būd a džių a osenos
polinkius medios de comunicación. Se busca acla a si ales adje i os se
u ilizan como e minos es imenos, o ellos sólo a con e minos unciones
a liekančiais daik a a džiais o daik a a diniais junginiais, no siendo pa e de
esos e minos, o e mininiai adje i os en medios de comunicación man ienen
dalykinę signi icado (ben apy ikslę), pe mi iendo aquella adje i a
conside a una unidad de lexis especial.
Te mininiai a ibúbios son especiales, o dalykinės, pa e del léxico5, y sociomenei ac ualiausieji pa enka y en
bend ąją a oseną, y de allí en comunes Dic ionynus (apie specialiąją leksiką Bend inės lie u ių kalbos
žodyne (BŽ) ž . Nak inienė 2002; añu ina, que allí minimi sólo daik a a džiai). In es igimui omados 6 medicina
s i es6 a ibu os, que incluidos en BŽ y Daba inės lie u ių kalbos žodyną (DŽ). Seleccionando a ibúe dos, ue
u ilizo asi de allada paeškos unción E. sis ema de lenguaje y abienos dicciona ios iš il a palab as elegus
conocimien o med., ambién adicionalmen e im i ecuni a ibúe dos y ne u in ys ales ma cas, pe o
ak ualús medicina albai y e minijai. Po o žiū ė a, que de seleccionados a ibu os más ampliamen e se
u ilizan en medios de comunicación, aunque, sin duda, ya solo el hecho que esos a ibu os incluidos a los
dicciona ios comunes indica que ellos no es án (o no debe ían se ) solo de un es echo especializada
a osenes. No e i ando la subje i idad, se eligie on es os in e nacionales ( iksliau in e nacionales šaknies)
(a) y Li u iškos kilmės (b) ela i os a ibu os7: a) inmunológico, ale génico, an i i us y b) lė inis, e kinis. A
es os ca ac e a da ges p ecisamen e, belin is oposición con ale ginis ex yškin i e minologicamen e
signi ica i os peculia idades, aún añadido y cuali a i o ca ac e a dis ale giškas, aunque ya de an emano se
puede numanyi , que el é mino dėmens unción no le ipiška. In es igimui seleccion i a ibu zii adosi
dalykinėje kalboje, i. i. en bend ąją a oseną ellos en a on de e minijos o dalykinės kalbos, y no a la
in e sa. Tai pa emia leksicog a ías (ž . E. lengua) y e minog a ías da os. En has a aho a más de allada
Medicinos e minos dicciona io (MedŽ), edi ada c a 1980 m., 5 Sob e suje ikinés lengua concep o y elación con
la especial lengua éase. Kon u y ė 2007. LR e minos banká inclui los equi alen es del é mino angliško
language o special pu poses (LSP) specialioji kalba (iš LST ISO 1087-1:2005), dalykinė kalba, specialioji kalba (iš
Ling odidak ikos e minų žodyno, 2012). 6 Medicina pe enece a aquellos ámbi os, cuyos e minija suelen
alcanza la sociedad. Vida Žilinskienė según conocimien o dicciona io de e minó que DŽ en la e ce a edición
ue dado 227 é minos médicos, cuánybiamen e los lencé 3 emas de ámbi os leksika (Žilinskienė 1997: 46). 7
Funkcinėje g ama ikoje clasi icables los adje i os (Valeckienė 1998: 123).
9Te minologija | 2022 | 29 a ículos sepa ados ue incluída y ca ac e a džių, y en e ellos se puede encon a y
a ios obje os de es e es udio imuninis, lė inis, e kinis. Fuen e de in es igación in e ne medios de comunicación
ep esen ando 70 millones de palab as ex ynas DELFI.l , compues o de el mismo nomb e popula aus po alo de
no icias 20142016 m. publicaciones (plačiau ž . LŽKK 2019: 1415). El mismo ex o ya ha sido omado pa a é minos en
medios de in es igación (Mi ke ičienė 2020, 2021), además, p ecisamen e es e ex o (así como su base suda y a
base de da os) se u iliza pa a es udios de conjun os cons o iųjų de la lengua li uánica (p z.: Bielinskienė i k . 2019;
Ko ale skai ė i k . 2021 i k .)8. Así, su gido mencionė us būd a džius, pe ei a a sus konko dansos análisisés. Del
o al ue on e isadas más de 3 300 eilučių: lė inis 1 084, inmuninis 949, ale giškas 455, ale ginis 434, an i i usinis 221,
e kinis 170. Según con ex o, sob e odo han sido seleccionadas aquellas líneas, en las que se esc ibe sob e emas
de salud o medicina. Así a ibuo i nedalykinės, más p ecisamen e nemedicininės, būd a džių a osenos ejemplos.
Después de esa palab a del compues o ni el ija cali ica i os de signos (modi ikuojamieji) daik a a džiai,
sen inel ni el cali ica i os pa a ojimien o como p edica i ų9. Al analiza los adje i os a oseną se iene en
cuen a su unción sin ác ica, po lo que sky ium se analizan los adje i os como a ibu as y como p edika y ai
(plg. 3-ią išnašą). Tipišką es uc u a del é mino y especieina peculia idad a ibu dis signalizuoja a ibu o
posicionamien o, po lo an o, analizando a ibu inos a ib e džius, p incipalmen e in en ada de e mina , en los
cuales compuamien os ellos son pa e cons i uedamoji del é mino secundu inis dėmuo. Pa a ello, ex yne
as os a ibu ines compuños buscada en dicciona ios y conocynas del ámbi o médico, LR e minos banke,
Visuo inėje lie u ių enciklopedijoje (VLEe) y k . (ž . adelan e), Google Mokslinčiuje10. Sin emba go, hay que
econoce que al mé odo de de e minación de e minidad compues os (pagal o mą i obsza ę) es de icien ina,
o a pa e, no 8 ya se ha en a izada an e io men e (Mi ke ičienė 2021), a DELFI.l ex yn en a en he e ogeniški
eks ai: en ellos se p esen a in o mación de los in o mes a la p ensa, Como popula ización o abajos
cien í icos, los ex os pueden se ci ados o a pasaco an o en lengua de un especialis a en medicina, como
di ec amen e con medicina, se p esen an in e p e aciones y panen os. Las di e encias, sin duda, iene in luencia
y e minos así como léc ica especializa a osenai, sin emba go debido al ca ác e de uen e (žiniasklaidos
eks ynas, y no conc e ūs eks ai) en es e es udio en esas di e encias no se conside a el ma e ial in es igable
se analiza como pa e del discu so de medios online, cuyo des ina a io amplia sociedadė. 9 El concep o de
P edica i o incluye p edica i os de unión, lib es secunda ios p edica i os y esenciales secunda ios p edica i os;
en e ellos no hay lími es es ic os desde el pun o de is a mo osin axiuno (Hol oe , Tamulionienė 2005: 137).
An iniai p edicaka y ai en la g ama ica adicional se llaman a ininos pažyminiais (al mismo: 117). 10 A igosnyje
neda oma di e enciación en e ciencia y ciencia popula ización, in es igado es médicos y p ac icos (goby ojos y
k .) a ojamų e minos.
Te minales adje i os en la media online 10 As a Mi ke ičienė comple amen e
con iable y o a posible mane a de de e minación de é minos obje okinéses
especialis as ealizan la selección de é minos (además, es a mane a más
di ícil de implemen a ). A ículo e i a en da da os cuan i a i os, po que no
en odos los casos se puede asegu a con segu idad deci que conc e o
compuinys es é mino, además, como se á is o adelan e, en di e en es
uen es los mismos concep os pueden se ing esados desiguodai.
A ibUTIN VARTOSENA
Inmuninis. Es e adje i o BŽ aún unde inėž o, y DŽ de él no exis e. En la base de
da os de compues os cons o ios de la lengua Li uania incluido é mino
unción desempeñan e compuinys imuninė sis ema, cuyo ecuencia 783. Y
es o cons i uye al ededo del 83 po cien o de odos los adje i o inmuninis
pa a ojimo casos. Teks yne зафиксирована y más e minos, en los que es e
adje i o desempeña la unción secunda io dėmen: inmuninė apsauga, imuninė
eakcija, imuninės ląs elės, inmunines mechanizmas, imuninė a min is,
imuniniai p oceses, inmuninis se uma, inmuninis p o ilis y k . Es os é minos
de los compues os lo con i man Aiškinamojo inmunología y ale gología
e minos dicciona io (AIATŽ), VLEe da os y (o) Google Mokslinčius paješkos esul ados.
Hablamasis a ibudis jun o con abs ac as signi icaciones daik a o džiais
ambién o man a ibu inius compuños, ej.: imuninė p oducyba, imuninis
pasip iešinimas, imunines ue zas, imunines galios y k ., que no son e mininos,
aunque y u ilizados en emá ica de salud. Junginių daik a a džiais a menudo
exp esškiamo posi i o sis ema inmuni a ia (o inmune o) e aluación. Sin
emba go, el lími e en e é minos y no é minos no es es ic o, como e.g. en
ealiza el es udio compuñado causas inmuni as ue inicialmen e asignado a no
é minos, pe o más a de u o que co egi la desglosamien o, ya que se acla ó
que es á incluido en e minos LR ( e mino a ículos uen es Te mín de
his ología y emb iología de LR (2001) y Ve e ina inas de Medicina Ana omía,
his ología y emb iología (1998)). Añádese que eks yne pa a o i compuños
pueden se a ados como no é minos, sin emba go ellos pueden i é minos
secunda ios es imenimis (plg. eks yno ejemplo imuninė kilmė y e mą
imuninės kilmės odos eakcija IATE). Además, en el ex o lišli, los é minos
ab e iados elipsi icamen e, se u ilizan a ian es más co as de ellos, ad
adje i o modi ica o a daik a a dí y a es a compues o, plg. inmuninis
komponen as eks yne y imunines sis ema komponen a AIATŽ 200.
O a una esc yskėjusi a ibu ines compuños con inmuninis g upo
junginiai, cuyo p incipal dėmen o es medicina e minos, pe o mismos junginiai
11Te minologija | 2022 | 29 no lle a é mino unciones, como an ai las
ho monas inmunes, los genes inmunes. Būd a dis ellos no hay pa e
é mino. Amplia con ex o de compues os pe mi e alega que ales
compues os pe mi en más cla amen e ansmi i in o mación sob e ma-
žiau žinomas są okas – ci okinus (a) i didįjį audinių de mės kompleksą
(MHC)11 (b):
(a) Jie i kokie i m u n i n i a i h o m o n a i, que coo dinan inmunines eacciones,
imuninį espues a. [Vi ación]
(b) Es os esul ados no con adicen a los es udios an e io es, que mos a on que i m u
n i n i a i g e n a i, conocidos como MHC, son di e sosi esis […]. [Gy enim] Pod ía
a i ma se que no sólo esos compues os cons i uyen es daik a a džiai, sino y
a ibu dis ad essan ų se conside an en enda amais y no especialis as, po que sólo en
al caso ellos pueden ealiza la explicaciónamąja unción. Ale gín y ale giškas.
Ale gín BŽ se in e p e a como asiyęs con ale gía, aí po la palab a, que unciona
como é mino (ale gía). Pe i iendo es e cali ica i o conco dansá en ex os
in es igamaje, no ado que más ecuen emen e él se u iliza en compuinio ale ginė
eakcija (apie 60 p oc. eilučių)12, i. y. a é mino secundu iniu dėmeniu. Teks yne as a
y más a ibu ines compuños con ale gín, po los cuales e miniškumo dudas no su ge,
po que ellos, como y ale ginė eacción, incluidos a AIATŽ. Es o ale ginė b onchinė
as ma, ale ginė liga, sinóniminamen e e minas ale ginė sloga y ale ginis ini is.
Teks yne za ixsuo a su onizados é minos médicos con ale ginis a ian as, ej.:
ale ginis de ma i is (plg. ale ginis de ma i is con ac is AIATŽ), ale ginė as ma, aunque
po la úl ima elación con menė o é mino ale ginė b onchinė as ma se puede discu i ,
po que, po ejemplo, TLK-10-AM dicho p ecisamen e compuinys ale ginė as ma.
Sob e o os compues os con ale gínico e minismo se esuel e según a oseną en ex os del campo médico
( a osena e i icada Google Mokslinčius y no sedeliame Ale gijos eks yne13). Según eso, e minis u bū puede
conside a se compuños ale giniai p ocesos, ale gínico in lamado, ale gínico bė imo, ale ginė de ma ozė,
ale giniai susi gimai y k . Algunos exyno a ibu iniais 11 San umpa MHC señalima concep oka, que li a iškai se
llama ne ienodai g anísimo ejidos de mės complejo AIATŽ, ejidos compa ibilidad complejo VLEe. 12 Aquí
p iscičiuo i y conjunciones con įsi e pusius palab as, ej., ale ginė uždegiminė eakcija. 117 000 palab as Ale gías
ex ynas au o del a ículo au omá icamen e compues o a p incipios de 2021 de si ios web alle gomedica.l y
u adubakiene.com ex os, usando Ske ch Engine (Kilga i y k . 2014).
Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje 12 As a Mi ke ičienė niai
junginiais į a dijamos są okos, . y. juos galima laiky i e minais, ačiau
būd a dis juose bū ų daik a a džio kilmininko konku en as, p z.: ale gi-
in es igaciones, ale ginis es , ale giniai simp omai. Abejo inas compuinio
ale gico sudi ginamien o e miniškumas, aunque compuinys y es de medicina
s i es, a ale giniai casos, cuyo p incipal dėmen o ni siquie a e minas, en
gene al conside ey inas noikslios aiškos ejempla u. Giminiškas būd a dis
ale giškas a BŽ incluido de dos signi icados, de los cuales la p ime a di ec a de
medicina s i ies. Toji signi icado (jau us ale genams) se explica basado en el
é mino einančiu daik a a džiu ale genas (plg. ale ginis pe ale giją)14.
Dominan e sin aksína a osena p edika inė (apie 62 po cien o.
konko danso eilučių), y su a ibu inė a osena semán icamen e limi ada15.
Teks yne él a de obik a o des, que ma can i as c ia u as (žmanus,
pe sona, niño, bebé, pacien e, consumido , can inis a; pe o, caballos, e c.),
a ibu o y de los cuales sólo pacien e ė a medicina y é minos de ciencias de
salud16. No un caso al señalimasis palab a pasaidizado, y būd a dis u ilizado
daik a a diškai, plg. A l e g i š k i e m s m e d u i se ecomiendan especialalaus
pu o sucesniojimas.
[Vi ación]
Se dis ingue compuinys ale giška oda a ibu a džiu se desc ibe un ó gano
humano, y el p opio compuinys eje usiai es e minus17. Ki okia ex yne
зафиксирована a ibu ная aiška es i klaidinga, po que a ibu dis ale giškas
pa a o no la signi icación sukelian is ale giją, . y. sus i uy ale gizuojan is,
plg.: ale giškas plan a, ale giškas p oduc o. Lė inis. BŽ būd a dis lė inis se
in e p e a como lė ai, ilgesnį laiką unkan is, se indica sinónimo (ch oniškas),
a ejemplos de medicina s i a o con ella elacionados (lė inė apš i a). El p opio
acla ación del signi icado leksína en medicina no o ien a. e minos LR
e mininos con dėmeniu lė inis pe enecen es e a de de ensa según uen es
ocynus: lė inė apš i a, lė inė apš i os dozė y lė inė spindulinė liga.
14 Daug suje inei kalbai ak ualių būd a džių egali se explicado sólo basado ema ine in o mación
(LHomme 2020: 62).
15 BŽ el p ime signi icado de la palab a ale giškas se ilus a sólo ejemplos p edicaka inas de su a osena. 16
En la base de da os de compuños cons o ios de lengua Li uania se pueden encon a 2 compues os ale giškas
žmogus (dažnis 91) y ale giškas aikas (23).
17 Ac ualmen e Las ex os de la lengua li uanas se puede encon a conjun i o ale giškos ocys.
13Te minología | 2022 | 29 En los medios de comunicación se discu e el a ibu o más
comúnmen e se usa en con ex o médico o salud. Es á u ilizado como secunda io
é mino de dememo, po ejemplo: lé ina, lé ina in ección, lé ina dep esión, lé ina
sloga, lé ina obs uciné pulmona , lé ina mig aena, lé ina mieloleucemia, lé ina de
cabeza ce eb al, lé ina dilgėlinė, lé ina in oxicación, lé ina panc ea i is, lé ina
ne iosismo, lé ina sinusi is, lé ina dolo , lé ina midu ia, lé ina p os a i is, lé ina
au ounidi is, lé ina insu iciencia enosa, lé ina hepa i is C (plg. lé ina C-10K TLAM),
lé ini is, lé ina ao a y lé ina del ne io. ¿ Juninys conside a y inas é mino o no,
esęs a según TLK-10-AM, SNOMED CT nomenkla ū ą, ambién según Google
Mokslinčius paeškos esul ados. Como se e de los ejemplos, é minos con lé ino
an o muy especializados (lé ino au oimun hy oid), an o más amples a osenos
(lé ino dia ea, plg. sinónimos dia u ia, dia ėja). Con es e a ibu džiu
exp esaškiamos uno de esmines en e medades, sín omas o būklių signos, ad él es
p oduc us dėmuo medicina e minijoje y balboje. Būd a dis lė inis a menudo se
u iliza explicando o os concep os, ej. : In e s icinis cis i is l ė i n ė, zadegiminė,
nebak e inė o lapimo pūslės liga.
[Vi ación]
Lė i n i s as o no neu ológico na colepsia ocu e cuando ce eb o no egula
co ec amen e egula los ciclus de sueño-būd a imo. [Vida] Būd a džiu lė inis
ambién se desc ibían e minis signi icimos concep os, sin emba go el p opio
ap a dis no es pa e de esos e minos, ej.: lė inė K ono liga, lė inis diabe as,
lė inis obesimas y k ., būd a džiu simplemen e in o a dijamas a ibu o, p opio del
é mino eiškiamai concep o (K ono liga, cuk inis diabe as,pu ukimas es
en e medad lė ines). En esencia el a ibu dis es excesklino, sin emba go
p ijungiéndose a é mino e icazmen e buscando en a iza a ibu džiu
exp esškiamo požymį po azón cla idad o didác ico p opósi o.
Teks yne encon ado compues os, en los que hablamos adje i o desc ibe no
e miną, además de eso, y el p opio compuinys no es é mino, ej.: lė inės
p oblemos, lė inės s eika os bėdos, lė inis ligos scena ijus y k . Po o a pa e,
ales compuiniai ambién se u ilizan en con ex o de salud.
An i i inis. Būdydis an i i usinis en BŽ, en el que lo se puede encon a po
paješką con sigyma med., incluido de dos signi icados: la p ime a,
naujesnė, es de la compu e ía a enas (ski as p o ilak iki i ob agai
con a kompu inių i usų), y la segunda, pi minė, medicina a enas (ski as i usų)
Te mininiai ad e bios en la media en línea 14 As a Mi ke ičienė causadas
en e medades a a ). An i i inis unciona como un secunda io e minų dėmuo, y
compu ado ijos e minijoje es ans e minologizuo o (pasolin o) de medicina
aleda18. e minos LR e mininos con dėmeniu an i i usinis es sólo de la
in o má ica s i a: an i i us p og am, an i i usinė budin i p og ama, an i i usinė
pe žiū in i p og ama, ad en ellas būd a dis se u iliza en o o signi icado.
Ti iamajame ex yne sólo menos que cua adalia (ap oxim 22 p oc.) de la palab a
an i i us conco danso eilučių ese a ibu dis pa a o o no compu ado ine
signi icado. Būd a dis a secunda iinum dėmeniu de é minos médicos, ej.:
an i i usiniai ais ai, an i i usiniai p epa a ai, a amien o an i i usinis y k . Él
ambién desc ibe daik a o džius, que en las ciencias médicas y de la salud
di ec amen e no o ien an, son amplnés a osenes, pues exac amen e deci , si
ales compuiniai son é minos o no, no puede, ej.: e ec o an i i us, an i i usinė
medžiaga, an i i usinės ypa ybės, an i i usinės sa ybės y k . Además, sólo
desde un con ex o más amplio se de e minó que es os conjun os se u ilizan de
salud y na u al de ciencias ( a pdalykinė e minija y leksika es na u al lenguaje
ac as), y no de compu ado ía con ex o. P onúncio a osenos se e que de la
palab a an i i usinis leksinė signi icación amplsė (ac i o, di igido con a
i usus), que se indica BŽ, donde ella asociada sólo con el a amien o. Būd a dis
an i i usinis dis in as signi icados o man a ibu inius compuños, goingančius
e minis o e minos dėmenimis, con los mismos daik a a džiais (p z.: p o ección,
he amien a), plg. :
(a) 2007 M. un g upo de cien í icos <...> descub ie on e Science e is a
desc ibió nue o bac e ias a n i i u s i n ė s a p s a u g o s sis ema, a la que nomb a on CRISPR.
[Science]
Es necesa io de inmedia o p epa a se ele ono segu idadumu įsidieg i a n i
i u s i n ę a p s a u g ą. [Science]
(b) Es udios ecien es ealizados demos a on que es muy bien comba ien e con
di e sas in ecciones y es e icaz a n i i u s i n ė p i e m o n ė. [Vida] Expe imen ó
lo ealizamos que iendo llama la a ención de la comunidad de compu ado as de
segu idad a la e i icación muchos a n i i u s i n i ų p i e m o n i ų de iciencia <...>.
[Science]
18 Po supues o, puede sump ua se que an i i usino se ha hecho de compu ado ía é mino i us, sin emba go no
se puede nega que al adje i o ya es aba u ilizado en lengua li uana y, además, su a osena p obablemen e no
ue es eu a (plg. incluso y a la sociedad más amplia ak ualos e min an i i us ais ai, incluido a Medinos
enciklopediją (E)).
21Te minología | 2022 | 29
LKŽe Lie u os kalbos žodynas ( . IXX, 19412002), el. a ian as, edac o ių kolegija: G. Nak inienė ( y .
edak o ė), J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2005 (a naujin a e sión, 2018). Acceso en In e ne : www.lkz.l . e minos banco LR. acceso en In e ne :
h p:// e minai. lkk.l [supe isado 2022 m. ugsėjį]. MedE Medicinos enciklopedia 12, ed. V. J. G abauskas
y k ., Vilnius: Mokslo y enciklopedijas edi o ial, MedŽ As auskas Vy au as, Biziule ičius S asys, Pa ilonis
1991–1993.
Salezijus, Vai ila ičius Adomas, Vileišis Aleksand as. Medicinos e minos dicciona io, Vilnius: Mokslas, 1980
[paieška pe aš ija.l ]. Mi ke ičienė As a 2020: Te minai en la p ensa en línea (ž algomasis y imas).
Te minologija 27, Mi ke ičienė As a 2021: Te mininai y ya e mininai en medios popula es. Ac a Linguis ica
108–127.
Li huanica 84, 98121.
Nak inienė Ge ūda 2002: Specialiosios leksikos pa eikimas Bend inės lie u ių kalbos žodyne. Cul u a de
lenguas 75, 4756.
Pi känen-Heikkilä Kaa ina 2015: Adjec i es as e ms. Te minology 21(1), 76101. Si no se ha cumplido el
equisi o de la le a a), el solici an e debe á p esen a una decla ación de con o midad con el a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. SNOMED CT SNOMED CT na šyklė. acceso en In e ne : h ps:www.snomed.l /snomed-c / [www.snomed.l ]
2020 m. jupą].
S unžinas Robe as 2004: Sudu iniai elec o echnikos e minijos būd a džiai. Te minología 11, 5269.
TL-10-KAM TLK-10-AM Sis emísima lis a de en e medades, 2015. acceso en In e ne :
h p://ebook. lk.l /e. ado as/ index.jsp.
ULAC Las en e medades con agiosas. P iega en In e ne : h p://www.ulac.l /ligos [supe i ada 2022
m. liepą]. Valeckienė Adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo y enciklopedijų
leidybos ins i u as.
VLEe Visuo inė lie u ių enciklopedija, el. a ian as, Vilnius: Mokslo y enciklopedijų leidybos cen as.
acceso en In e ne : h ps:www. le.l / [www. le.l ] [supe isado 2022 m. ugpjū į]. VPLŽ Chico cuidado y
en e medades conocynas 1, y . ed. V. Basys, Vilnius: Mokslo y enciclopedías ins i u o de publicación,
2005.
Wikipedia. Acceso en In e ne : h ps://www.wikipedia.o g/. Zemle ičiū ė Palmi a 2020: XIX a. pab. XX
a. p . d ižodžiai sudė iniai pa adinimai con el p incipal dėmeniu liga y būd a džiu eiškiamais
p iklausomaisiais dėmenimis. Te minología 27, 233257. Žilinskienė Vida 1997: Te minų pa eikimas
Daba inės lie u ių kalbos žodyno III edición. Ac a
Linguis ica Li huanica 37, 4652.
TERMINOLOGICAL ADJECTIVES IN ONLINE MEDIA
Summa y
The a icle discusses specialised adjec i es ele an o e minology ( e minological
adjec i es). I is aimed a de e mining he usage endencies o Li huanian e minological
adjec i es in media. The esea ch se busca a asce e whe he e minological
adjec i es a e used in he media as cons i uen s o e ms o hey only modi y nouns o
noun ph ases ha unc ion as e ms, wi hou being cons i uen s o hose e ms, and
whe he e minological adjec i es e ain a special meaning (a leas app oxima e) in he
media, allowing hem o be conside ed uni s o specialised lexis. Te minological
adjec i es a e pa o specialised lexis, and hose mos ele an o he public also
mo e o gene al usage and la e a e included in gene al dic iona ies. Six medical
adjec i es included in gene al dic iona ies o he Li huanian language a e discussed in
he a icle. Wi hou a oiding subjec i i y, he ollowing ela ional adjec i es we e
chosen: imuninis ‘immune, ale ginis ‘alle gic, an i i usinis ‘an i i al, lė inis ‘ch onic, and
e kinis ‘ ick-bo ne. Pu pose ully, he quali a i e adjec i e
Te mininiai būd a džiai in e ne inėje žiniasklaidoje 22 As a Mi ke ičienė ale giškas
‘alle gic was also added o hese ela ional adjec i es, wi h he an icipa ion o
highligh ing e minologically signi ican ea u es in i s opposi ion o ale ginis
‘alle gic.
The sou ce o he esea ch is he publicly a ailable DELFI.l co pus compiled om
publica ions o he popula news po al o he same name and ep esen ing online
media. Since he syn ac ic unc ions o adjec i es we e aken in o accoun , adjec i es as
a ibu es and as p edica i es we e analyzed sepa a ely. Como he ypical s uc u e o a
e m and he gene ic p ope y is signaled by he adjec i e in he a ibu i e posi ion, he
i s ask in analysing he a ibu i e adjec i es was o iden i y he ph ases in which hey
unc ion as cons i uen s o a e m.
Analysis o he usage o six medical adjec i es in popula online media shows ha hey
a e mos ly used in a specialised meaning. The dominan usage o he ela ional adjec i es
imuninis, ale ginis, lė inis, an i i usinis and e kinis is a ibu i e, and o he quali a i e
adjec i e ale giškas p edica i e. All analysed ela ional adjec i es unc ion as
cons i uen s o e ms; due o hei equency in he conco dance o a pa icula
adjec i e, some e ms (imuninė sis ema ‘immune sys em, ale ginė eakcija ‘alle gic
eac ion, e kinis ece ali as ‘ ick-bo ne encephali is) can be conside ed a p o o ypical
example o he usage o ha adjec i e in media. Rela i e adjec i es also modi y e ms
wi hou being cons i uen s o hose e ms, al hough he model o he a ibu i e ph ase
is analogous wi h a e m. I is likely ha he adjec i e is added o a didac ic pu pose o
o con ey he domain in o ma ion mo e clea ly. Adjec i es also modi y nouns o noun
ph ases ha do no pe o m he unc ions o e ms (a leas in medicine), which is how
he adjec i e ale giškas is usually used in he a ibu i e posi ion.
The analysis o he p edica i e usage o adjec i es con i med ha he adjec i e ale giškas
can also be conside ed a e minological uni : i co ela es wi h seman ically and
mo phologically ela ed e m ale gija ‘alle gy. Bo h a e used wi h he same con en i es. No
all analyzed ela ional adjec i es unc ion as p edica i es in media, and hose ha unc ion
o m ans o ms o complex e ms o a ibu i e ph ases o he same domain wi h he
subjec o he sen ence.
The igu a i e non-specialised usage o he adjec i es s udied is no equen in he
media; ale giškas, he only one o he s udied ones wi h a igu a i e meaning in gene al
dic iona ies, is used sligh ly mo e o en in i s despecialised meaning. The adjec i es
analyzed (no all, hough) unc ion as cons i uen s o de e minologised ph ases: hey
a e cons i uen s o de e minologised e ms.
Recibió 2022-10-17
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. poš a as a.mi ke [email protected]