scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

5-oji tarptautinė mokslinė konferencija „Moksliniai, administraciniai ir edukaciniai terminologijos lygmenys“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

5-oji tarptautinė mokslinė konferencija „Moksliniai, administraciniai ir edukaciniai terminologijos lygmenys“

Author: Ramunė Vaskelaitė
Year: 2023
DOI: 10.35321/term30-10
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/2268/2374
Ramunė Vaskelai ė 210 5a con e ência cien í ica in e nacional Moksliniai,
adminis aciniai i edukaciniai e minologijos lygmenys“
doi.o g/10.35321/ e m30-10
5a con e ência cien í ica in e nacional
Mocsliniai, adminis a i os e educacinhos
ní eis de e minologia
5 h In e na ional Scien i ic Con e ence Scien i ic,
Adminis a i e and Educa ional Dimensions o
Te minology
RAMUNĖ VASKELAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-6063-9699 Ins i u o da língua Li uânica
Te minologijos cen as in e nacionais con e ências começa am a ealiza já
há mui o empo. Inicialmen e elas p epa adas po á ios emas e só ao longo do
empo adqui i am uma denominação comum. P imeą ez e en o sob esse nome
o ganizado em 2015., e es eanco já conside a ina 5-a in e nacionaline cien í ica
con e ência Moksliniai, adminis a iniai e edukaciniai e minologijos lygmenys.
Ela ou ub o 1920 d. oco ko em Vilniu e, Lie u ių kalbos ins i u e, mas mensagens
lidas a ou deles escu asi e emoliu kompiu e iu conec a de di e en es países.
Ao deco e da con e ência dois dias, leu-se á ias dezenas de ap esen ações.
Es e ano deles hou e quase 40, e dos ela o es ainda mais, po que algumas
mensagens são comuns, p epa adas de á ios cien is as. E s países e
ep esen ados mos a am que a geo ínia da con e ência se es ende além de
pa icipa em a i amen e pesquisado es da Hung ia, Geó gia, Le ônia, Polônia,
Espanha e ou os países, es ean anos as ap esen ações lei ão ambém
e minologos do Canadá, B asil, Colômbia. P anešiais da Canadas Ma ie-Claude
LHomme ela ó io deu om às conside ações, o ien adas pa a o cien í ico
e minologijas ní el. Es a uni e sidade de Mon ealio ealizando pesquisas
k ies inė ela ado a k eipė dėmesį į e minologijoje i in ak ualų i , como se
pode julga a pa i do ela ó io, cada ez mais ak ualėjan į polisemijos, ou
múl iia eikšmiškumo, eiškinį com a mesma pala a in oduziam-se um com o
ou o elacionados assun os, mas a pala a, nelygu kon eks as ou si uacija, em di e en e signi icado, como an ai a ibuiis zaliasis (angl.
211Te minologija | 2023 | 30 g een), que já não só inglês alboje é an o uma
ca ac e ís ica que eiškian co , an o uma pala a, e in uma ce a
ekologiškumo žymę. Da ela á ia o necidos exemplos oi is o, que inglês
alboje a es a p oblema con ibuda mais e isso língua ca ac e ís ica
o mali pa es da linguagem coincidin . An ai an o plan amen o (p z.,
plan as) como a sodimen o (p z., miško) ação que possa eikš i plan chios
gali bū i iek daik a a dis, iek i eiksmažodis. Pas a sčiusi ak ualėjan-
polisemija p oblema solução possibilidades, M.-C. LHomme ap esen ou um
e o no à eo ia de papéis seman inos suge ido po Cha les Fillmo eo e
ap esen ou me odologia, expandida execu ando o p oje o F ameNe . O
p oblema polisemia, po ce o, oi ocado e da Uni e sidade es a al molda a
ep esen an es dos Eugenios Mincu e Do inos Maco ei ela ó io.
Nâ uma dessas con e ências neapsieina sem a ido ou os dês do e minos
uncionamen o nea sejá eis enómenos a ian iškumui e sinonimijai. Como
conhecido, adição de e minologias li uanas eles um do ou o dis inguem-se, e
e minologia es angei a, mui as ezes baseada ex ynas ma e ial, esses
enškinia ge almen e são a ados semb ėžian di e ença ou aplicando ou os
c i é ios de desag egação. Assim, semab êždendo da di e ença de sinónimos e
a iões, incluindo ainda e com concei os elacionados dispa odumas,
a ian iškumo p oblemą nes a con e ência conside s ê da Espanha chegusi
k ies inė ela ado a Pila León A aúz. Com base em dois ecu sos
e minológicos, es a cien is a da Uni e sidade de G anada b iskinou bases de
dados mul iakalbios cada ez mais e elada a o de e minos di e sidade,
ambém o a o de que em di e en es línguas e cul u aise ik o ė
concep ualizada desiguodai, embo a po longo empo e minologijā p e alo a
isão de que os concei os de linguas dispa idades nep iklauso. In e polu iais
di e enças, elacionadas an o com os e mos quan o com os concei os,
e elou e pela p imei a ez na con e ência pa icipan es ep esen a i as
B asilijas Bea izês Cu i-Con esso os e Tali os Se pos. Jį p en achiusi
Bea izė Cu i-Con esso a, analisando elações de casamen os
egulamen uojančius e minus, k eipê a enção e em uma pala a que o mam
os e minos di e umus. Sinonimías eiškinį es a ez a ou As a Mi ke ičienė
e Sigi a Racke ičienė. Ambas os comunicados lei ê em inglês, em es e enômeno
olhê desde di e en es pon os de is a. A. Mi ke ičienė, Ins i u o Li uânico de
cen o mokslininkė, besi ūpinan i eo iniais e minų sinonimijos klausi-
mais, pasi emdama Sabelos Fe nández-Sil os y imais i d iejų lie u iš-
Língua Te minologia de dados kųjų e minų žodynų, kėlė sinonimijos seman inių ski umų
Ramunė Vaskelai ė 212 5a in e nacional cien í ica con e ência Moksliniai, (angl.
adminis aciniai i edukaciniai e minologijos lygmenys“
seman ic dis ance) ques ão. Concen ando-se em compos os sinônimos e mos
(p.x.: es abilidade emocional e emocional cons o umo; nucmeníci dados e
anonimizados dados), ela, baseando-se nas di e enças leksinais dos
componen es do e mo, o e eceu des inados maximalaus, minimalaus e médio
seman ino di e imen o sinonimiją. Assim, analisado o e mo leksinių
peculia idades e sinonimía elação. Sigi a Racke ičienė, cien is a da
Uni e sidade Mykolo Rome io, que in es iga e mos de cibe ne ico segu ança,
jun amen e com Liudmila Mockiene e And iumi U ka p epa a am no ela ó io
analisa am os esul ados da enque e sinonimia de e mos des a á ea g įs os.
Ją conduzindo, di e en es g upos de consumido es de e mos pe gun a, aos
quais de sinonimá ios e mos eles se iam endem a o nece p e e ência.
Apelsos a dis in os g upos ep esen ando 588 esponden es, 10 nomes de
concei os baseados es udo is yškino ne ienodus polinkius. maio ia dos
esponden es bem conhecido concei o igual e se ia endência chama de
e minis de o igem angliškos (p z.: spamas, hake is ou išingas), mas ou os
nomea e mà de inglês linguagem, po exemplo, pe im e es udan es, e
es udies acabadas esponden es p e e emybę eik ų s e imžodį
a s ojančiam sudė iniam e mui. Da y a a conclusão de que pa a odos os
g upos esponden esas mais ele an e a cla eza e p ecisão do e mo e necessa iamen e sua b e idade.
Inglesas língua, pela qual c ia-se pa icula men e mui os me a o inos
e minos, e mui osakalbis con ex o com yškiomis ak ualijomis
e minologijas az não só sinonimiją ou a ian iškumą, mas e me a o ização,
ou me a o inius e minus. Basi ando-se no a o de que ais e mos de
oco em em odas as línguas, ou pasi ulando concep ualiųjų me a o ų
concepção, mui as ezes e nes a ques ão e minologijoje ends ama aze
de abo dagem slink į. Aqui e na con e ência Veng ijos di ei o concep ualiąsias
me á o as en ada dis ingui Réka Sólyom, a k eipusi a enção a adicional
e minologijoje ge almen e en a izada e mo p incipio de
nãoambiasmiškumo, ela mesma oi inclinada a endossa abalhos, nos quais
a i ma-se que concep ualiąsias me á o as ajudam en ende écnica
linguagem. No en an o Kä lin Jä e de B uxelas, in es igando, como as pu as
me á o as ansmi idas nos ac os ju ídicos da União Eu opeia (EU) e seus
adu o es usados na base de e mos IATE, a base dos e mos ansliá eis
em idiomas i alianos e es ões con i mou kel p óp ia a hipó ese, que aduien
ex os me a o as endem a pe de , po an o pelo menos nessas línguas a
e minija ansmi ida aos ac os ju ídicos não é ão me a o iška como
angliška. Pa a mui os países ou cul u as en endidos me á o as (pgs., Ca alo de T óia), como ela chamou a enção, em ex os aduzidos não se p e ende keis i neme a o iniais pasakymais.
213Te minologia | 2023 | 30
O solya Hed ig Ka dos, ep esen an e da União Eu opeia ao Conselho, e elou e
es o ços di e os, doando, pa a que, ao aduzi ac os legisla i os da UE, osse
le ada em con a as di e enças de países e cul u as. Como indicado,
a ibuem-se ao di ei o da UE concei os especí icos, uni e sais e especí icos
de cada país. Inciden emen e, a adução ou da adequada ansmissão de
co espondmenos nessas con e ências popula es, ou seja, a uais
cons an emen e. Es e ano eles conside s y i e ou os ela o es. Ma ia C ina
He eg da Roménia, baseando-se nos dados dos ex os aduzidos, cons a a a
a o es, que pudessem ga an i , que adu o es, e minologia mui as ezes
conhecendo menos do que a espec i a á ea especialis as, a pudessem
adequadamen e ansmi i . Ma ia O-Co nelia We mu h da Bélgica, baseando-se
da on ologia baseada médica nomenkla ū as sis ema SNOMED CT (angl.
Sys ema ized Nomencla u e o Medicine Clinical Te minology), p e enduojança
em secula , e ela, que quais p incipais guiando anschiama a á ea médica
on ologias e com que quais con on a-se di iculdades. Como explicou, elas
aduzindo guiam-se a á ias guias, p incipais da e minologia e pad ões ISO. No
en an o, Ba ba a Heinisch da Áus ia, pondo em ma cha a idéia de que bases de
e minologia de e ia se mais o ien adas pa a di e sos usuá ios, não só pa a
e minologos, no ou que pa a isso não é su icien e guia -se apenas apenas aos
p incípios da e minologia ou ISO s anda ds. ela o a, Gunnhildu
S e ánsdó i da Islândia, compa ou duas nes e país, amėjançada pela
p ese ação de sua língua, c iado bases de e minos, das quais uma islandês
ilólogo e his o iado nomeado no ins i u o Á ni Magnússono c iado islandês
banco de e minos, adessis dos es o ços da sociedade e das ins i uições
o iciais sa islandês e não pa indo da adição de abalho e minológico, e
ou a Islandia do Minis é io dos Negócios Es angei os cen o de e minologia,
adusis ou o pa a aduzi em islandês as leis da UE. Li u iškąją e minų bazą
Lie u os Respublikos e minų banką ap esen ou Al ydas Umb as, cien is a do
Ins i u o Li u ių kalbos i Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos S e imžodžių
kei imo lie u iškais a i ikmenimis seção edėjas, omando a enção ao a o de
que a lei des e banco oi assinada an es mesmo da Li uânia s ojando na UE.
P anešado a de gue a e ubiadas Uk ainas Ma ia Onyshchuk analisou
eks ynus, i. i. isso, como eks ynas pe mi e analisa médicos e minos de
gue a, e Veng ijos ep esen an es, baseando-se ex o, examinou
elacionados com enominiu, oco ido de gue a is aka ėse, pandemija
e minos em línguas usas e okiečių. À mais no a do que bases de e mos ou
ex ynai ecnologia, in eeiklin ą acabou, Cha GPT, exp essi amen e anslai y u mensagem chamou a enção Ma ekas Łukasikas da Polônia.
Ramunė Vaskelai ė 214 5a in e nacional cien í ica con e ência Moksliniai,
adminis aciniai i edukaciniai e minologijos lygmenys“
Cada con e ência e ela que nos países a i amen e se p ocu a manei as,
como melho a adiciškus, con iimus dados e miniji e e minologinio
abalho in ankius e mos de diccioná ios. Es e ano es es es o ços
pa icula men e salien a am ela ó ios p epa ados po in es igado es da
Geó gia. Em um deles ap esen ado ilus eo asis e mo de a iação (Ma ine
Osadze, Na ela Muzash ili, Robe Khachidze, Vazha Kelikhash ili), no ou o,
examinando sa i us, de á ias in luências (Impé io Bizan ino, Rússia)
expe ien es e minos bažny inius da Geó gia, mencionado es á sendo
p epa ado diccioná io de e minos bažny inių (Lia Ka osanidze, Linda
Gio gadze). Ha ia e mais de um ela ó io de e minologos geo gianos nele
conside ou-se que do adequado écnica de e mos diccioná io impossí el de
p epa a an es disso não esol endo os susci ados p oblemas de
e minologia (Manana E komaish ili, Nino Da eshidze). Oi ep esen ando Li ui
ela o a Dalia Gedze ičienė (Lie u os social Sciences cen o Teisės
ins i u as) ęžėsi in o In e nacionalinių žodžių žodyną s a s ė, se pode ele se conside ado on e e minijos di ei o.
Pa a a p óp ia país e mos de manejo di e amen e o ien osi ela o es
la ians. Dacės Šos akos, Ju io Bo zo o e Jānio Zu e io no ela ó io conjun o
a skleis a, como p e ende acili a le iškais nona iškų e minų a i ikmenimis
besi ūpinančios, mas po causa ISO pad ões e ou as on es com nela iškų
e minų g iū imi con on u iančios La ijos e minologijos komisijos da bą. No
ela ó io conjun o dos ep esen an es de uni e sidades ancesas e polacas
(F ançois Be kmans, Maxence Bige elle, Michal Wieczo owski), com base
especi icine domínio de consumo de e mos ilmagens de supe ícies e sua
compa ação com os pad ões ISO, a i ma a-se que, pelo menos já nessa á ea, os
e mos daquelas sis emas de classi icação eža e a ojam, eles não o necem
in o mações p ecisas, po an o, le an ou-se a idéia de que p ecisa de um no o
sis ema de classi icação. É e dade, um ela o des a con e ência, e
nomeadamen e Axelis Eme s da Alemanha, de alhadamen e discu indo os
e mos de in o mação e documen ação egulando pad ão ISO 5127 , o conside ou
como len omusį ha monizada hojeina e minologia daquela á ea. Educacinis
e minologia ní el nes e e en o ambém mui o conside s y o. Já não é a
p imei a ez que nele pa icipan e Rica do Ei o-B unas da Espanha es eane
ap esen ou aos es udan es da Uni e sidade Ca los III de Mad ido iniciada a
lecciona um cu so de e minologia. Veng ijos ep esen an es (And ea Ba a,
Ka alin Foga asi, É a Ka alin Va ga) no ela ó io con a am, como complemen ado
médicos ensinados cu so de e minologia es udan es como p imis on e
ap esen ada mais ecen e, au en iška dokumen acija s i es medicina. G upo de ela o es ijos países (I ene A o Escu edo, Ma ia B uno, Ma ia Ca men S aiano) alou

215Te minologia | 2023 | 30 cijuo as p oje o de Te minologias sem on ei as, e
apie ai, kaip e minologijai moky i diegiamas Eu opos Pa lamen o ini-
ao educacinį ní el um le ido de ela o es de Colômbia e elou que es udan es
de negócio in e nacional e minologias ap endem po incluí-los em eino de
dicioná io (Juan Ca los Díaz Vásquez, Se gi Casals Rispau). Rep esen ados
In o e mo Blancos S ellos Gi aldo Pe ez e Ch is iano Galinskio no ela ó io
p esen a y a mic omocymosi (angl. mic olea ning) concei o e alado sob e al
ap endizado ligšius com e minologia, e Igo is Kudashe , Tampe ês uni e si e
Suomijoje dėsnologai pelo menos a é ago a na Suomijoje não exis e
an is e minijos a kybos (angl. e minology managemen ) ku są, pasakojo,
kaip nus emba jo s uden ai, sužinoję, kad ba siu ys y a be ba ų, – e mi-
p ecisamen e de inida e minos o denquba, abalho e minologico,
e minog a ia. Assim, con e ência oca í odos suge i conside a s y i ní eis
de e minologia, p e is os e não p e is os aspec os. E uma ap esen ação,
pe lei ada k ies inas ela ado as de I ália Má ia Te esos Zanola, lec anças
Ka alikiškajame Š enčiausiosios Ši dies uni e si e e, ní eis e aspec os de uma
le an ada e ainda mais, como e al o aspec o econômico: uma ez p odu os
p ecisam adequadamen e desc e e , especi ica , e minologia que assegu a
qualidade de p odu os, e e minija e ici ião comunicação. Mas especialmen e
des a ela á ias, ao se basea e gló ia a his ó ia de Flo ença, ele ado aspec os
cul u ais e his ó icos: e minologia e e minija e elam conhecidos sob e a
língua, sociedade, sua peculia idade, i idos e i ojanças adições; analisando
e miniją ou e minologiją é possí el začiuop i aidos da min ia e linguagem,
aidos do ocodyne sąsajas.
Impo ância do aspe o his ó ico esškėjo e de já mencionado ela o de
cien is as geo gianos sob e bažny inius e minus, e di e amen e
e minologijas his o ia analisada Ágo os Fó is ela o. Nele esumiu-se a
e olução da e minologia Veng ijos desde mesmo suas zauomazgų. Pa a a
his ó ia g ęžėsi e des a con e ência in e nacional o ganiza o ê, sua
memb o do comi ê cien í ico e di e o a do ins i u o da língua Lie u ių Albina
Aukso iū ė ela discu iu um dos mais eminen es do século XIX. espe ado es
Li uano Ju gio Amb aziejaus Pab ėžos, K e ingas p anciškonų ienuolyne
ašiusio cien í ico bo anikos eikalą Taislius augyminis, aplicy ą manei a de
c iação de e mos simples e minologia de pala as e e elou que naquele
idioma o am cole ados e dados usa nomes de plan as. Vos alguns e mos
adosi manei a me a o ização, mui o aplicado exclusi o J. A. Pab ėžos modo
de c iação de e mos plan as nomea de deidades pagônichas e mi ologicos bū ybių nomes (p z.: aus ėja,
Ramunė Vaskelai ė 216 5a con e ência cien í ica in e nacional Moksliniai,
adminis aciniai i edukaciniai e minologijos lygmenys“
ga dūny is, klemalis, salia as). Pa a o passado a enção apelou e Vilniaus
Uni e sidade Šiaulių academia e Uni e sidade da Le ônia Ins i u o da língua
La ian ep esen ada Regina K ašy ė, ela ó io ambém con abilusi
Li u iško kon e encijos sekcijoje. Ela e elou aquele zênziimen o, com o qual
XX a. p imei a pa e na Le ônia, jun amen e e na Comissão de Te minologia
que a uou na Le ônia, p epa ados de á ios e mos. dicioná ios.
Oi i secções li e iškosei le mensagens, como se ia possí el eles esumi ,
p incipalmen e o am o ien a em e mos e seus g upos, aigi em cien í ico
e minologijos lygmenį. Ju gi a Mikelionienė (Uni e sidade de ecnologia de
Kaunas) lei omu ela ó io pa a e minologijas disku są en ou inclui
deminu i os, que, como ela chamou a enção, mui o são a ados como g ožinei
li e a u a ou šnekamajai língua peculia a o, mas eik não nenag inėjam como
e mininai. No a o iškas segundo emá oi e Linos Ru kienės, ins i u o Li uânico
do Ins i u o de Te minologia do Cen o Cien í ica, ela ó io ela, baseando-se em
e minologia de a qui e u a e cons ução, como obje o de e minologia ap a ė
daik a a dėjimo būdu besi andančius e minus, a k eipė iekodas a enção em
suas adimosi ci cuns âncias, iekoda a ne ienodą da ne ien a diik aškumo. Do
mesmo Cen o de Te minologia cien is a Auš a Rimku ė-Ganusauskienė,
escolhendo discu i ela i amen e pouco analisada g upă de e mos eponiminius
e mos, a enção des inou a oupa eponiminiums e mos, al como makin ošas,
išeljė, gibsonai, sandalas de Jesus, B auno di žas e . . Palmi a Zemle ičiū ė
e elou mudanças, que hoje so e aí já p incipalmen e um e mo da á ea médica
conside y inas e mo dep esija, e des a e isão au o ė ap esen ou
in es igação, o ien ada em e mos mac oeconomicos.
S ečiai conhecin į com a Li uânia inha opo uną p olonga Li uânia
G igiosios Kunigaikš ys ės aldo os palmues.
Recebido 2023-11-20
Ramunė Vaskelai ė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail amune. askelai [email protected]