scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Bendrinės kalbos normintojai ir besikurianti skaitmeninio modernizmo visuomenė

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Bendrinės kalbos normintojai ir besikurianti skaitmeninio modernizmo visuomenė

Author: Rita Miliūnaitė
Year: 2010
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/277/342
98 Lingbos
Kul ū a | 83
Língua
RITA MILIŪNAITĖ
lie u ių kalbos ins i u as
bend inês Kalbos no min ojai e besiKu ian i sKai meninio mode nizmo
Visuomenė lie u oje susiklos ė s ip ios no minamojo da bo e bend inės
kalbos p iežiū os adições: p epa am-se e deixam-se codi ikacijos eikalas,
c iam-se no minamosios da abases, edaguam-se ašy inės kalbos eks ai,
publicam-se de á ias leidinių kalbos ecenzijas. escul u adas š isos ka os
no min ojos, que a i amen e con ibuí am e con ibuem pa a a comun inês
no mas de ixação, implan agimo e uncionamen o. nemaža pa e isso oi e
aindaė a a s a a ou os idiomas de início sla ų, ago a já inglês in luênciau.
aigi bend inês linguagem no minism Li u eja é yški e bene melho is a
sociedade s i is da kalbo y os. po an o e lingüis as pa a pessoas
p incipalmen e aqueles que se p eocupam com a egula idade da linguagem.
Ao longo do empo muda am-se no min ojos papel na sociedade, lhes su janças p ob lemos e
elação com consumido es de língua bend inesa. mas os mé odos de abalho dos
no min ojos p esumi elmen e mudam menos. es a é uma das azões po que ecen emen e
a sociedade libe ada não ecebe a lingbinis as de pala as nega i as po causa da a ual
polí ica de linguagem e conc e a no mamó ia compo los*. p incipalmen e ecusaujama
po duas coisas: 1) esą ope an e echada sei a kalbininkų e ado ando decisões neno malius; 2)
lingüis as di icul am a ida da sociedade pe manen es ameaças, demais kabinėjasi e, em
ezui ocupa amem só pesquisas de linguagem, a žo aiškos libe dade. em ge al * a igo
p epa ado ainda an es de 2011 m. começo iniciadas polemicas sob e linguagem no mimismo
sen ido e mé odos. (no a da au o a lendo a co ecção do a igo R. M.)
. miliūnai ė. no minhas de linguagem comum e emc ian e sociedade de
mode nismo digi al 99 publicamen e exp essas obse ações sob e a
egula idade da linguagem a qualque ho a e qualque quem pode se
suman adas a šipulius1.
pa e da sociedade já é comple amen e di e en e e i e em um mundo di e en e
do que an es po ą décadas. Em á ios sis emas de pa ilhões oco e a chamada de
mudança de pa adigmas. a ual globalização, in e ne ização e spa i no os das
ecnologias in o macionais aida, ambém di e sas, mui as ezes a é
ex emi umes iauuganças ideologias ( eminizmo, poli ico co ek iškumas,
gende izmas2, an iseksizmas e.) k a i amen e a ua a oseną, e no mas de
linguagem ambém coloca no os zadada inos. po an o não é es anho que as
adicionais no minamões das ações medidas cada ez mais enha deixado
dea en a necessidades da sociedade. Po ou o lado, como mos am pesquisas,
na sociedade há e pad ão do po eikio, e nepas sa is ação, quando da koma lie u ių
kalba. Pessoas oli amen e discu em ques ões de linguagem, só c i icam modos
em que a linguagem no mmin ojai diegia ou keičia no mas. al si uação enco aja
a enciosamen e olha pa a no min ojus, panag inė i seus p oblemas de abalho
de den o, juolab que ais pesquisas quase não emos. , endo em con a a
sociedade a ual, os acon ecimen os oco en es, elacionados com os p ocessos
de in e ne ização, a igo examina, onde no ma o es de em di igi suas a i idades, pa a que os esul ados do seu abalho ossem mais acei á eis à sociedade.
1. bend inês Lbos no min ojai.
au o i e as e subjeK ai a i as socialines jãs, que ac uam no minamen o p ocesso, schemų e
modelos lingubininha li e a u a pode encon a de á ios. nagoling is ica, nag inėjando eó icos
ques ões de no mas da linguagem, às ezes baseia-se suedes de o igem 1 Um dos
ca ac e ís icos exemplos mais ecen es dos comen a is as da in e ne à eação de um
espo i o žiū o o, pasi adinho im ydu Ž., ação à Comissão Es adual de língua li uana sob e
di e amen e do jogo do Campeona o Mundial de basque e da ele isão u quia anslia usia V3,
o comen a is a espo i o obe o Pe ausko, que usa a inco ec amen e a sociologia an ede a
em ez de nug iškį (p p dėliai). Ž . www.del i.l : <h p://spo as.del i.l wbc2010/
k epsinio-ais uolis-apskunde-ne aisyklingai-kalban i-komen a o iu.d? id=36165731> ( iu 2010 09 06,
1242 comen á ios); www.balsas.l : <h ps://www.balsas.l /naujiena/500696/
linguagem-comisija-sulauke-skundo-del-ne aisyklingos-k epsinio-komen a o iaus-kalbos>
( isualizada 2010 09 06, 9 comen á ios). Quando o a o sob e a queixa oi publicado em po ais de
no ícias da In e ne , seus comen á ios esc i o es, em ez de econhecendo que o comen a is a
de e iam pasi aisse, eno me luxo eme gia em uma o e ocupação dos au o es do lei o, como
ele de odo oįs ąs kabinė is po ais menosas coisas. Na u almen e, o cul o do basque e em
Li uânia não compa igi i o p esnis do que espei o à língua, po ém aqueles comen á ios
cla amen e mos ê e isso, quan o in ole ancia às co eções da língua é acumula a pelo menos
pa e da sociedade, a i amen e besi eiškian i espaço in e ne . 2 sob e gende ismo
in e essações com mudanças de linguagem e . Pa ackas, Ža skus 2010.
100 Kalbos Kul ū a | 83 ilóso o inlandês Geo go Hen iko on W igh o (W igh
1963) noção de no ma, segundo a qual são dis inguidas no mas au o i as e
no mas sujei os3. Es a di isão é impo an e quando alamos sob e as
elações dos no mmin ojos e sociedade. no mas au o i e as a o , que
o nece p esk ipção, i. y. o nece no mai no minę pode . no minė galia
di ige-se no mas sujei os, lhes au o i e as comanda, pe mi e ou p oíbia algo
aze . na eó ica de planejamen o de linguagem acei a linguagem planea jus, i.
i. a i as o ças, conscien iamen e eikiančias linguagem aidá, caixa em
qua o g upos (plg. Haa mann 1990: 120121; baldau 2006: 151154):
• o icialis ní el polí ico decisões do pode do país, • ins i ucinis
ní el es a ís icas ins i uições (mesclo, educação, e c.), •
socie a inių ní el á ias o ganizações (d ougijas) e g upos, •
indi idų ní el sepa ada pe sonalidade.
Um dos obse á eis mudanças du an e o úl imo bend inês desen ol imen o da língua
li uãs e sua no minagem sucessi amen e cen o anos e oi no mmin ojos concep o e
seus aidmens sociedade: da au o i e ingos pe sonalidade, mais a de o ganizuo o
cole i o o e a é às ins i uições de go e nança e no minamen o da língua es a al.
Mesmo no minamosi abalho bend inês das línguas li uanas an esauš yje, XVii XViii
a. eas e n P ūsijoje, ambém Auš os e Va po empos, oi cole y inis (ž . Pupkis
2010: 13). e na mesma XiX a. inal início do XX a. como pe sonalidade au o i a inga,
poklojusi undamen os comun ines às no mas da língua li uanas, en e
sh iesuomenės mais b ilhan emen e se des acou jonas jablonskis aigi es yškėjo
indi idų lygmuo (Pupkis 1995: 2): Li u a, não endo adicionais de seu al o (a é XX a.
inícios ela e a de essencia ou sulenkėjusi, ou su us išsiugdusi), ais ca ac e ís icas
não e a p es ijosas pa a ou os. e dade, pelo menos um pa a décadas p es ijosas
de linguagem e alonu é ex-jablonski e seus esc i os, mas e isso p incipalmen e só
linguagem no min oje s e linguagem mes es, e não a oda a sociedade des eji
idioma exempli iu laikė laik aščių i knygų oli g ažu não oda exempingą lingua. Após
j. jablonskio mo e (1930 m.) começou o pe íodo do cole i o de no min ojos
o ganizuo o. Con aka inėje lie u oje a i amen e a uou companhia de língua li uãs,
cujos memb os (P anas ska džius, an anas salys, Pe as jonikas, 3 da s . ammon
2004: 277; akahashi 2004: 173174 sob e no mas p opaguo ojus, pasipelny o de no mas,
no mas pik ada ius, no mas aukas e k .
. miliūnai ė. comunhinhas língua no min ajai e besiku ian es digi al
mode nimo sociedadeê 101 leona das damb auskas e ou os)
exp essdiscu a am eó icos undamen os de comunhinhas linguagem
no minamen o e abalhou p á ico no minamen o abalho (ž . miliūnai ė 1991:
7–21). assim passai a pa a ou o ní el.
coybiniais emposis no minamąio abalho abalhou en ãoinis ins i u o da língua e
li e a u a Li uãs, al as escolas ka ed os, e 7ajame décadaie ins i uída a Li u ians
language komisija à mokslų akademijos. embo a o abalho já osse cole i ínico,
ambém se dis inguiu yškių au o i e ingų pe sonalidades, cujo impac o à sociedade
nemaža pa e lėmė e mídia: Kazys ul ydas, juozas Pikčilingis e ou os. e kū os
independemybę A Linbos komisija en ouga a s a us de es a al commissioná,
simul aneamen e su giu e es a al language supe isão ins i uição Vals ybinė kalbos
inspekcija. aigi ago a Li uânia o maio peso do no mina i o abalho emca ao ní el
das ins i uições, e pa ienias, o es in luência à sociedade galinhas aze au o i e as
nebeliko. po ém a ques ão au o i e as não é ão simples. Pe pon o de is a aos
au o i a us, simboliska p incipalmen e em j. jablonskį a scleidzia maio ou meno
con ap ieša en e os mesmos especialis as da linguagem pažiū ų (Pupkis 1995: 3):
deja, hoje jablonskio au o i e as sociedade comple amen e expalês, no min ojos
abalhos jablonskiu emiamasi excessi ag a amen e e mui as ezes só naqueles
casos, quando au o es opiniões coincidem com g ande do linguis a. Em ou as ocasiões
acon ece, que ácil a ca a sijadama maio íssimo bend inês língua no min ojo
opiniões e en a-se basea não semp e cla os, uni e salmen e neaps a s y os
c i é ios. esquece-se e a p óp ia adição no mminimo: desde jablonskio pe balčikonį,
ska džių, salį, joniką a é mesmo nossos dias.
j. jablonskio idėjos apoiado es e de pojablonskinės ge ação idosas enan es
con ap iešą da b onys sa ukynas é į a dijęs como liaudininkų e mode nis ų
dispu us (diskusija 2005): não podemos ago a ol a a al comun inês da língua li uãs,
à qual oi beįdiegi jonas jablonskis 19221930 anos. aquele modelo já elho, saído de
idade e não co esponde XXi a. po eikios. Passou-se e o p óp io en endimen o da
linguagem gene ina. jablonski on e das no mas conside a a só a língua das
pessoas. já Gim oji kalba (193340 m.) su o mulou p incípio, que bend inês c i é io
p incipal é a a ual sua a osena. so ie mečiu, quando s eigisse a seção de línguas
li uanas à K aš o y os d augija e quando e a in encionada pe mi i mūsų kalbą,
no amen e ėmė eikš is e gy osios liaudies kalbos c i e ius šalininkai, a i os a é
šiol. [...] O abalho da cul u a da língua ainda pe manece mais p incipalmen e j.
jablonskio aisymų implan agimen o de no o. mas é p eciso e e ou i aquilo que
jablonskis nem sonhou. [...] ais é p eciso p ocu a , que na sociedade su gisse a
língua comun inês p es ijes. seu p es ijez já é bemokai amukęs. o nusmukęs po
causa dos p óp ios kalbininkų liaudininkų e mode nis as dispu as e desaco damen o.
102 Kalbos Kul ū a | 83 edescob i acei á el elação com adição cadaõs
no min ojos ka õs es o ços de semp e de no o exigindo abalho. Hoje
p o a elmen e já ninguém ala sob e clen jablonskio aisymų ins algimen o de
no o, po ém pe manecem undamen a adicionais e empo e i ica as
coisas, às quais, endo em con a as mudadas condições de ida da sociedade,
pode e p ecisa da no o sen ido. de ido à me ade de século du ada ocupação
so ié ica na Li uânia ge al em sen ido cul u al a mudança dos enômenos ainda
es á ne olygi, e do Ociden e indinhas á ias ideologias e cul u á ias
co en es skinasi caminho po múl iialypes an e io es sis emas de pa ilhões
deixi ados sanklodas e bas an e longos i eu pa alelamen e com os enômenos
de pe íodos passėjusių. po an o não é su p eenden e que no início do XXi
século ainda se alasse sob e liaudinis as e mode nis as, e na cul u a a ual
ainda no XX a. segunda me ade da sociedade indus ial começou a i na
bend inės lie u ių kalbos no minamojoje eikloje andama oman inės
ideologijos pėdsakų (ž . Vaicekauskienė 2008: 36), no s Vaka ų eu opos
sociedade de consumido es, e na cul u a du an e os úl imos ês XX a.
dezmeios mode nismo subs i uiu pos mode niosas endências (plg. lyo a d
2010: 17; Žmuida 2010: 189). se o pos mode nismo en endéssemos mais
amplamen e não apenas como cul u a e a e enomškinį, mas e em ge al como
modo de pensamen o e a i idade, a i mando só čia e ago a, pasihinin į
skep išku pe spec i a ao mundo (ž . Pennycook 2006: 6263), pode íamos dize
que na Li uânia só no úl imo empo bem a dos pelo mais cada ez ka iima
jaunesnės pe sõs especialis as de linguagem.
2. bend inês Kalbos Va Žy ojai. an iau o idades e no os in eleK ualai
mode nizmas su eikšmino ais ideais como acionalidade, obje i idade e
p og esso, e o pos mode nismo pe gun a se a exis ência desses ideais em
ge al é possí el (plg. h p://l .wikipedia.o g/wiki/Pos mode nizmas). Aqui é po
isso e a ques ão de au o idades no mmin ojos da linguagem na a ual nossa
sociedade paside a bas an e opus. an e io men e em no mminho sujei os, i. i.
na sociedade, oi acei a olha pa a como em bas an e passy ią jėgą, que
de e ia só execu a no mmin ojos decisões. po ém hoje emos já algo ou o.
no minamen o au o i e as e sujei os elação muda: au o i e us en e eles e
j. jablonskį en a-se o na an iau o i e ais, e seus abalho des alo iza ou
a é abe amen e zombisa . No público ou i -se cada ez mais
descon en amen o no men ado es e abe-

. miliūnai ė. no mmin ajos da linguagem comum e besiku ian es do
mode nizmo digi al sociedade 103 jojimo no sen ido do seu abalho (plg.:
no s ilgai mesma com con oleui os da linguagem azgu idienė 2009: 276).
esusidu da au ne iesiogiai, kalbos egulia imo eiškinys man isada a odė
ne eisingas, nep asmingas i apsk i ai kažkoks i in bjau iai žeidžian is“;
jonas Klima ičius sob e es a pos mode niinha no a no a in elec ualos li u os
(ci uando alguns a es e pak aipai ípingo e is a Naujasis židinys-Aidai anúncios)
esc e o (Klima ičius 2008: 94): os mais jo ens empos p o incialus naujalie u ius já há
mui o empo es ou desc úbido deles sem pala as, mas qual de odas elas puikybės
a sičiais pala as e a anas, na, neben G eimas, mas só não jablonskis. po ém,
apa ece, e j. jablonskis oi. apenas aos olhos dos no os in elec uais ele o na-se...
au oc á ico p ecu so do ex emismo cul u al: neposição no mas
não-democ a iškumu, indi iduais e si uacines exp essões linguís icas a žymu,
conse a i im no mimojima como pe mi e apenas supo a linguagem s anda diza
glūdin į cul u al ex emismo inicią (Vaicekauskienė 2010: 17), pois nes e a i mação daí
naina: Įdomo, que a planosão de sub e são au oc a iamsk exis ia já na e cei a
década, quando conhecidos esc i o es, suas pala as, jablonskio dik a e exigi am o
di ei o de c ia apenas uma medida de egula idade. so ie mečiu es e pasip ensão oi
apelidado a mine ana chija. Simila es pensamen os não mos a iam es anhas,
an es dêsningas, se en endêssemos a sua apa ição mudando pa adigmas de
pensamen o base. Pode-se neben pô em conside ação, qual se ia ais a i mações
o is e signi icância, se e umemos não em cen o, e em ês ou qua os cen s
codi icados comun ines da língua li uanas manu enção e uncionamen o de anos,
como que ca ac e ís ico não uma única dos países eu opeus ociden ais mil oy, suba
mil oy 1999: 2433; 2004čius). Tal ez cem o sucess anos simplesmen e nedêkingiais
pequeno in e alo de empo, se du an e ele isaugusį bend inês lie u ių kalbos s a inį
можно легкая рука обернуть высойн kojom.
sem p e ende ab ange no a igo odas as p oblemá icas do pós-mode nismo,
mesmo e aquelas que es ão elacionadas com a linguo y a e ainda mais
conc e amen e planejamen o da linguagem (b . Pennycook 2006: 6076), bas a dize
que a essência da posição pós-mode nis a se pa ibije, a le an a expe iências
subjec i as, o sujei o con a o aco do cole i o; pos mode niia cul u a e a e
associamos com agmen iškumu e žaismingumu, i onija, hib idiškumu,
104 Cul u a de Línguas | 83 lumu, nihilizmo e na ciziškumu, quando desapa ece
as on ei as de empo e espaço, pe de-se sen ido c onologia e linea
analí ico pensamen o, quando ab iu-se do ipo eó iais (plg. Pennycook 2006:
60; a na ke ičiū ė 2006; ba ano a 2006). Pa a os pos mode nis as em ge al
ca ac e ís ico adicaus modnių p essupos os sob e cul u a, iden idade,
his ó ia ou língua, ea aliação, nusis o ėjusių e ybių demi ologiza ion,
decla ando que é uma eação ao mode nismo e sua k ypsmą em au o i a ismo
bem o ali a ismo (ž . Kaspa a ičius 2010). Uma das di eções do
pos mode nismo ce icismo apon ada a mui os pelos adicionalmen e
puoselėjamos concei os e modos de pensa : homem, mulhe , classe, asé,
e niškumas, nau a, iden idade, conscien igumas, língua, pode , polí ica e e c.
acei a não como a aminés, e como c iadas pa a um de e minado caso de
concei os (plg. Pennycook 2006: 62).
eklek iškumu, in e eks ua Į e indo posi i amismos do pos mode nismo, dizem
que [p]os mode nizmu p ocu a não seiskelb i, que podemos success ulamen e
en oliei i sem nossos pi m akų a é nossa acumulada ismin ies, e de no o
a gamin i posi i os alo es passados. [...] posi i as p op iedades do
pos mode nismo glūdi em sua in enção de adia escondidą eį, que pode glūdė i
sob a supe ície de um mé odo, a i ude ou es a égia inadequada (Cla k 2010).
po ém hoje o concei o de pos mode nismo mais equen emen e es ando usado
alando sob e quase comple a uma ejeição dos alo es, aspi ações e obje i os
das an e io es épocas: deja, pio es em sua o ma o pos mode nismo apa ece
ess as apenas mais um p e ex sel i aliau i e a i a -se de odos su a jimen os,
cob s an is-se de no as no mas cul u ais acei as. [...] o maio desa io da cul u a
pós-mode na é que ela pe mi e nsucia -se de qualque ipo de óškios pon os de
e e ência [...] (Cla k 2010). na Li uânia pos mode niosas disposições começa am
mais o emen e a eikis is pe íodo pós-so ié ico, clos ando à chamada
elações de li e me cado, simul aneamen e pe imendo odas a g imas do a dio
capi alismo. conside a-se que nos pos so ie ónicos países a pos mode na
aspi aąs mui o mais p o undamen e do que no Ociden e, po que ela i i ismo e
nihilizmo aqui são não eó ico, e de na u eza p á ica (ž . Žukauskai ė 2002 e lá
e e ída a. s e diolo a igo). Em isso pode se is o como em na u alão
cul u á ia da min ia, po que Li u eja, como mencionada, só ago a acabam de
ixa -se in elec ualų ka a, à qual pa imos pos mode nismo idėjos:
decons uídos nau inhos mi osi, nebelieka ienõs iden idades, siejamõs su lingua.
eugenijus Žmuida, embo a esc e a sob e mode niosios al onso nykosniliūno
ob as no con ex o da cul u a li uânica, compa ando com a diesne
pos mode niąja li e a u a, pa aiko bem mais amplamen e e a si o nece a ual Li uu as pos mode no es ado de es ado o og a ia (2010: 194195):
. miliūnai ė. comum inês língua no min ojai e besiku ian e digi al mode nimo
sociedadeé 105 Pos mode nis inis homem se a leido do slegiančių ob igações. [...].
Pos mode nismo desac aliza o p óp io a e, nãoieško e ybių nem no mundo, nem
em si mesmo. Tudo o na-se igualmen e ela i a i o, impo an e e não impo a ao
mesmo empo. Tudo é libe alizado. Joga quan o in en ii, não dando-lhe impo ância,
mas endo o bene ício al ez o único shūkis. Ca na alas sem hie a chinių e čių, ou
e ybė é uma p aze . [...] No es ado pós-mode no pe de a impo ância ė ynės,
gim inės są oka [...]. não impo a, onde i es, po que um país pouco di e e de ou o,
ė ynė pode se o luga , que ga an e a boa sel ijau , domés ico kom o e quan o
menos exige idealis ino engaža imosi. Pode-se dize que os mais b ilhan es mudanças
des es dias, ab angen es as bases da i ência da sociedade, oco e nãoia pa e po
causa de que apčiai al inėja ou o a cla o iden idade humana de e minan e a
ligação zemė au alingba; au iškumas a zelado do e i ó io. Acei ando isso como
ine i abilamidade (i mui as ezes não sendo p eciso opo -se a isso) decla a-se
libe alia pak aipai ca ac e ís ica men i , que mansa a pe sonalidade mais
impo an e do que cole i o, comunidade, nação, e ago a a nossa sociedade Xi es á em
dekons ução anach oniška e sme onos laikų laik, que a so ie conse ou e que
decons ui há mui o empo. em que su gi uma no a es a al e nacional consciência
(Venclo a 2010).
Reconhecendo que a demi ologização da his ó ia em si mesma é necessá ia, and ius
ma inkus e ela e ou a pa e do p ocesso medo de esponsabilidade e comp omisso
(ma inkus 2003): des e pa ece que os decons uido es e g io ado es dos elhos mi os
são homens šaun e b a os, que execu am uma g ande missão cul u al, que le am a
nossa konse a y iá, pu i oniçada sociedade no mal ida e um ci ilizado mundo abu. a
ques ão é que boa o igem, hono inga passagem, como e al os de e es, empedeiga e
o ça assumi esponsabilidade, que ge almen e não eque ujama de mais so e
nusk iaus as, p as ão desen ol inimen o ga usių e menkesnę expe iência de ida
endo indi íduos. Aqui é cão e pakas a. [...] nosso k aš e pa a elhos mi os c í icas e
yčiojimosi de oman iško lie u os p aei as idealizamen o (ku iam, p ecisa
econhece , nes enimas nai uma) mui as ezes esconde Li uu os nacionalismo
his ó ia, Li u ias nação passado e suas his ó icas aspi ações e ambições
za aunamas esponsabilidade baimė. nem pag ažida, nem sumencin a, a his ó ia
li uana impõe a alguns a quem mais do que a sua c ia i idade eal impo encia
jus i icinančiam guodimuisi pelo que somos pequenos e ne eikšmingi, a silikę,
cons an emen e aka us besi ejan ys amžini s uden ai. e de a o plu ialypê na
nossa sociedade, liscando en e p o incialismo e globalismo, in e ss a e
ex emu inas apa ições do pos mode nismo. De aco do com as ci cuns âncias muda a
iden idade ans o ma-se eidmainis e, esponsabilidade a sainumu, k i-
106 Kalbos Kul ū a | 83 iškumas nihilizmu. línguas li uãs ní el apa ece um dos mais b ilhan es
c uzi as achas libe dade do indi íduo con a bend inês no mas da língua dik a ū ą. A
língua a sidu ia num mundo sem limi es, onde cada no minamasis ação signi ica libe dade
indi idual a žymą. po isso nãoenui agan e que i onizando, pașepiando e manipulando
ci ações, puolama adicional Bend inė lie u ių kalbos no min ojų k yp is palaiky i nuosaikią
kalbos aidą e execu a bas an e igo a, compa adas com algumas ou as quais países
eu opos, publõsios polí ica de manu enção de linguagem. Ši okia kon on acine poza
decla a-se p ocu a em essencial libe aliza codi ikuo as no mas da língua comum (ž .
Vaicekauskienė 2008, 2010). Os no ma i os de linguagem en am empu a pa a a pe aš í da
sociedade pos mode niosa aos chamados adicionalis as, que ainda assim apa ismo
p incipalmen e baseiaz em memó ia nacional, cos umes e mundialėjau os alo esidades,
di ei os humanos e libe dade indi idual a o ecem à mo alidade nacional cole i a, e abe u a a
ou as cul u as e globalismo p incipalmen e como ameaça à iden idade nacional (Š a plys
2010). só oji pos mode nis as decla ada indi idualioji libe dade como e nemku ne eda.
po an o simp omiška l. jonušio eplika em l. Vaicekauskienės a igo sob e no minamen os
ideologias (jonušys 2010; Vaicekauskienė 2010): Nes a cien í ica his ó ica esumo em
essaima-se a š en ų š enčiausiąjį p incípio p esk ip y ią disposição de no mimo da
linguagem. isso é in e essan e, mas aqui não há duas coisas uma pe spec i a compa a ó ia
(juk odas línguas mais ou menos a é šiol no minadas) e p á icas p opos as ou pe mi i
qualque coisa e mas como? e hão quando, quando na no a na ca a dos cul u alis as li uanos
pos mode nis ina ideologia, como dêsninga poso ie inas sociedade de min es, começa a
in asibėgė i, Occiden ų eu opoje, paju us, com g esia libe dade do indi íduo (a e iančios
kelią i kon lik iškoms daugul ū iškumo apa aiakškoms) sup emaenybė con a comuns
aspi ações isuomenės, decla a-se: pos mode nizmas mi ė4. No início XXi a. do
pos mode niosa i oniškosios consumido es sociedade pouco a pouco começa a c esce no a
digi alinė isuomenė. 4 Em á ias on es isso liga-se a é com da as e e en os especí icos: em
2001 o 11 de se emb oąją jaV a o men ado e o o (užgob ais a ião des ui dois
skysc aaižiai, os chamados gêmeos) dos undamen os mudou a comunidade mundial, e
pos mode nismoubussous en e ado em suas uínas; 2007 m. mo eu um dos mais amosos
eó icos e ideologos do pos mode nismo jeans baud illa d‘as; 2010 M. si e da in e ne
Wikileaks publicando ence cladada, especialmen e polí icas dos g andes es ados
comp ome edo a, in o mação undamen almen e mudou a isão da humanidade pa a a
publicidade e pa a as ecnologias digi ais e ei o nele.
. miliūnai ė. comumes da linguagem no minha e besiku ian e sociedade do
mode nizmo digi al 113 aisas al uís o do abalho comum p oblemas de
le an ação e suas solução opo unidades em quan o mais amplamen e
explo a e codi ikuo ojai: da p adinį impulsão, indica di ecì, o mula
aiškius ikslos e, mais impo an e, p eeng i uma c ia ibišką aplinką palaiky i
lie u ių kalbai. Cla o, não se ia possí el dize , que uções. en a-se c ia
lie u oje no min ojai isai nesis engia ieško i yšių su isuomene. y a
ge ų inicia y ų iš Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos, ki ų kalbos ins i-
nacional dic an o, á ias ik o ínas adições, pede-se c ia naujada us
(lie u iškus a i ikmenis s e imžodžiams). mas, pa a se ecupe a con iança
pública e au o idade, ainda exigi á conside á el abalho e empo.
4.Giamosios Pas abos Cada ez mais pessoas en ol em-se indi e amen e no
p ocesso no ma i o. a min ojai capazes de a enua sua di e sidade de
opiniões? isso pode se de alguma o ma con olado? A es as pe gun as
pode-se en a esponde escla ecendo e es u u ando conc e os p oblemas
no min ojos e p ocu ando manei as, como as esol e . Pe bend inês da língua
li uãs a his ó ia de c iação muda am b uscamen e não só o ol dos
no min ojos, mas e seus a ados p oblemas. de início de aco do comuns
línguas de desen ol imen o dėsningumus p ecisou apossudi sob e base de
língua gene inesa, codi ica no mas básicas, desen ol e uncionalcinius
es ilos. Ac ualmen e, endo em men e as discu idas pe spec i as da sociedade
digi al, os mais impo an es na Li uânia comun inês p oblemas que su am aos
no ma i os da língua ou no a esols inos assun os podem asse -se assim:
• undamen o cien í ico da codi icação: como eno a a eo ia da
codi icação e de ini sua elação com a adição?
• pesquisas a osenos: como nelas inclui e a alia medialec os
uncionando online?
• possibilidades de mode nização da língua: como adap a adap ada
comunhinha língua li a ians às necessidades do p esen e (incluindo
desen ol imen o de ocabulá io, no as e minos c iação e
adminis a i a linguagem léxico e sin ase a ualização, que pa icula men e es á elacionado com es documen os anslações)?
• codi icação p ocesso o ganizando: como egula a codi icação kai ą e
passa pa a o planejamen o da linguagem?
• no mmina i o abalho con inuidade e pe spec i as: como o ma
especialis as em planeamen o de linguagem?

Ling os
Cul u a | 113 83
• no min ojos e consumido es de linguagem: como c ia no o, mú uous
pasi ikėjimu pag įs as yšio o mas?
Šiems dalykams s a s y i labai p a e s ų kalbos specialis ų o umas, a-
čiau condições lhe al ez ainda es eja apenas b ęs a.
iŠVados
Na sociedade pós-so ié ica li uu os ecen emen e yškią lie u iškosios
apa ybės, au inių mi ų dekons ukciją, au o i e ų e imą an iau o i e ais,
jun o e adicinės no minamosios eiklos k i iką bei siekį libe alizuo i bend inės
kalbos no mas, que suas ne a žy ų libe dade do indi íduo e sa i aiškos, pode
explica -se na u alu pos mode nis inės min ies adimusi i slink imi. po ém, XXi a.
início já se ala no mundo sob e o im da pos mode niosa i oniškosios sociedade
de consumido es e no as di eções de cul u a, a e e iloso ia, cujo su gimen o
es imula globalização e no os desen ol imen os ecnológicos in o macinių,
pa icula men e elacionado com a p opagação da in e ne . na Li uânia desses
no os apa aços ambém exama.
Uma das no as pos pos mode nismo di ecções do mode nismo digi al é a
essência das mudanças das o mas cul u ais comuns, que são dadas po
no as ecnologias in o ma i as. do mode nismo digi al a noção p opos o
b i ânicos kul ú ologo alanas Ki bys en a iza que isso não ideologia, e ao
pos mode nismo seop esen an e campo de o ça cul u al: e ei o
compu ado ização à cul u a, à a e e exalum. Aqui não se ala nem sob e
di ei os ou libe dades humanos, nem sob e esponsabilidade. po an o a é
ago a de espos a cla a à pe gun a, o que é a au o idade e qual o seu papel na
no a sociedade digi al, es e au o não o nece. po ém mesmo e c i icamen e
olhando em algumas esiku ianças apa ição do mode nismo digi al, igno a na
sociedade seus es imulados p ocessos impossí el. no mom ojos é
impo an e a alia no as opo unidades, pois conhecimen o da no õsiasa
sociedade digi al de desen ol imen o dêsnių pode ajuda a melho se adap a
a ais necessidades da sociedade. besiku iancio do mode no digi al em
condições pa icula men e impo an e o na-se comunidade kalbinês como
papel de ac i a iõs o ça. e dade, na Li uânia ela ge almen e ebe eikia
como negailes inga no min ojos k i ikė, po ém a si an . miliūnai ê.
comun inês língua no min ojai e besiku ian e digi al mode nimo sociedadeé
115 da palanki di a es a no min ojos e sociedade con ap ieš a diminuin i. Os
no mado es da língua êm que isso ap o ei a pa a o p ocesso de
codi icação melho a :
• p ocu a manei as de como es u u a s ichišką no os no mos
a osena de c iação e disseminação p ocesso;
• inclui a i os usuá ios da língua na c iação e conside ação de no mas;
• ope a di ecionalmen e os pode es c ia i os da sociedade;
• c ia e cons an emen e a ualiza ias de codi icação digi ais
acessí eis à comunidade, o ien ando-se na sua qualidade con iabilidade
dos dados e g ei ą eagação a mudanças.
li e a u a a m m o n u. 2004: s anda d Va ie y. Sociolinguis ics. An
in e na ional handbook o he science o language and socie y. eds. u.
ammon, n. di ma , K. j. ma heie , P. udgill, 2nd ed., V. 1, Wal e de G uy e ,
273283. a n a k e i č i ū ė l. 2006: lie u ių esė pos mode nismo si uação:
olandas as auskas. Li uanis ica 65 (1), 6372. azgu idienė G. 2009: Como eu
icau sem a do. No a la ei a-Aidai 7, 275276. P ieiga po in e ne :
<h p://www.aidai.l /db/ge _ ile_nza_a icle.
php?id=1442> ( isualizado 2010 10 27).
b a l d a u . b. j . 2006: ea icula ing he Case o mic o language Planning in
a language ecology Con ex . Cu en Issues in Language Planning 7(23), 147170.
Accesso po in e ne : <h p://espace.lib a y.uq.edu.au/ese
UQ:121324/HCA10UQ121324.pd > ( isualizado 2010 11 01). b a a n o a j. 2006:
Pos mode nism in li huanian li e a u e. A hena 3, C l a k j. 2010:
135–155.
Pos mode nusis pasaulis. [Ve ė K. Pulokas]. www.be na dinai.l , 18 de julho.
P ieiga po in e ne : <h p://www.be na dinai.l /
a igo/2010-07-18-je -cla k-pos mode nusis-pasaulis/47604> (supe isada
2010 07 20).
discussão: de discussão lie u ių kalba i lie u os kul ū a a ei ies eu opoje:
aidos pe spek ī as Lie u os espublikos seimo Kons i ucijos salėje 2005 m.
asa io 14 d. Li e a ū a i menas, 6 maio 2005) H a m a n n H. 1990: language
planning in he ligh o a gene al heo y o language: a me hodological
amewo k. In e na ional Jou nal o he
Sociology o Language 86 (1), 103126.
seu nuš ys l. 2010: Pala as Es ados. No e A enas, 16 de julho. K a s p a a i č
i u s a. 2010: Cul u a, polí ica, mo alė e elicidade. www.balsas. l , 18 de
se emb o. P ieiga po in e ne : <h p://www.balsas.l /naujiena/502487>
cul u a-poli ika-mo ale-i -laime> ( isualizada 2010 09 19).
Ling os
Cul u a | 116 83
K i by a. 2006: he dea h o Pos mode nism and beyond. Philosophy now.
no embe decembe . issue 58. P ieiga po in e ne :
<h p://www.philosophynow.o g/issue58/58ki by.h m> ( isualizado 2010 09
04). K i by a. 2009: Digimode nism: How New Technologies Disman le he
Pos mode n and Recon igu e Ou Cul u e, new yo k. K l i m a ič iu s j. 2008:
língua Li uânica e sociedade: gen asis e e minologico aspec os.
Te minologia 15, 56104. lyo a d j. F. 2010: Pos mode nus bū is, Vilnius:
bal os lankos. ma inkus a. 2003: P incipai, complexosi e baimė. No e
A enas, 9 de agos o.
m i l i ū n a i ė . 1991: Teo ia da no minização da linguagem Gim ojoje
kalboje (1933 1941 m.). Cul u a de línguas 61, 721. m i l oy j., m i l oy l. 1999:
Au ho i y in language: In es iga ing S anda d English, 3 d ed., london:
ou ledge.
Pa a c k a s a. , Ž a s k u s a. 2010: naujakalbė, ou suodoji jezika magija.
Lie u os žinios, julho 1213. P ieiga po in e ne : <h p://www.
lzinios.l /l /2010-07-12/poziu is/naujakalbe_a ba_juodoji_kalbos_magija. h ml>
e
<h p:www.lzinios.l /201l 0-07-13/poziu isnaujakalbe_a ba_juodoji_kalbos_m-
agija_ii.h ml> ( isualizado 2010 10 15). P e n ny c o o k a. 2006: Pos mode nism in
language Policy. An in oduc ion o language policy: Theo y and me hod. ed. .
60–76.
icen o, blackwell Publishing, P u p k i s a. 1995: P es ižinė ala e jablonskio au o i e as. Língua Na i a
12, 1–4.
P u p k i s a. 2010 [1984]: P ê eo ias cul u ais da língua li uãs iš akų.
No min ajai e puoselė ojai da língua Li uânia, Vilnius: mokslo i enciklopedijų
leidybos cen as, 1117.
u s b a č i u s G. 2004: c onologia da his ó ia das línguas pad ão (bend inių). –
Me aphones 84, 97115.
Š a p l y s a. 2010: é G ainio juipa a solução li uana num mundo global?
www.del i.l , 2 de agos o. P ieiga po in e ne : <h p://www.
del i.l /news/ ingas/li /a icle.php?id=35059615> ( isualizado 2010 08 03). a k a
h a sh i H. 2004: language no ms. Sociolinguis ics. An in e na ional handbook o
he science o language and socie y. eds. u. ammon, n. di ma , K. j.
ma heie , P. udgill, 2nd ed., V. 1, Wal e de G uy e , 172179. Vaicekauskienė
l. 2008: P esk ip i idade e desc ip i idade (skolinių) no minimo polí icoje.
T abalhos e dias 50, 3141. Vaicekauskienė l. 2010: cen ená io do no minimo da
língua li uânica. No a la ei a-Aidai 56, 165172.
. miliūnai ė. no min ojai da linguagem bend inesa e besiku ian i do
mode nizmo digi al sociedadeé 117 Ve n c l o a . 2010: eu dūs u. IQ. The
Economis pa ne is Li uânia, liepa. P ieiga po in e ne :
<h p://www.del i.l news/ ingas/li a icle.php?id=/
34549563> ( isualizado 2010 07 23).
Vo n W i g h G. H. 1963: No m and Ac ion. A Logical Inqui y, london: ou ledge &
Kegan Paul. do mesmo con eúdo le ados 19581960 m.: Gi o d lec u es. P ieiga po
in e ne : <h p://www.gi o dlec u es.o g/B owse.asp?
PubID=TPNORM&Co e =TRUE> ( e is o 2010 09 15). Ž m u i d a e. 2010: al onsas
nykaniliūnas e mode nizmas. No a la ei a-Aidai 56, 189195.
Ž u k a u s k ai pai a. 2002: Pos mode nismo, capi alismo e eg esy i his ó ia na
posso ie inha a ealidade. Meno y a 2 (27), 48.
Recebido 2010 11 08
P esC ibe s oF s anda d lanGuaGe and
He eme GinG mode n diGi al soCie y
Summa y he a icle p esen s he changing pe cep ion o language p esc ibe s and
use s, o au ho i a i e pe sonali ies and a ge audiences, and hei ole in he
de elopmen o s anda d li huanian. one o he changes in ol es a shi om an
au ho i a i e pe sonali y (jonas jablonskis) o an ins i u ionalized s a e au ho i y o ,
cu en ly, an an iau ho i y.
he c i icism o au ho i ies and he adi ional s anda diza ion p ocess as well as
di e en a emp s o apply libe al un es ic i e no ms could be accoun ed o by a
na u al de elopmen o pos mode n ideas and shi s in he pos so ie li huanian
socie y. o início do 21s cen u y, no en an o, ma ca o end o he pos mode n
consume socie y and b ings ou new a ic ic and philosophical cul u es and
di ec ions whose appea ance has been mainly s imula ed by globaliza ion and new
echnologies, he in e ne among hem. one o he mos dis inc i e in e p e a ions
o he pos mode n ans o ma ion is he concep o he digi al mode nism. i
p oposes a s uc u al iew o cul u al changes in he mode n socie y. he au ho o
he a icle elies on he ideas o he mode n b i ish cul u ologis alan Ki by o
dis inguish peculia i ies o he digi al mode nism. hese peculia i ies may con ibu e
o a be e unde s anding o social p ocesses and, consequen ly, ease he cu en
ension be ween language p esc ibe s and he socie y a la ge.
118 Kalbos Kul ū a | 83 he digi al mode nism ela es cul u al shi s o he inc eased
ole o he digi al ex in p i a e and public li e. Clea ly, he new i echnologies ha e
essen ially changed he na u e o he au ho , add essee ( eade ) and he ex i sel .
ealiza ions o he digi al mode nism, one o hem being he ise o he language
communi y as an ac i e o ce, p o ides g ounds o a new s anda diza ion p oduc s
and allows o in ol e in he s anda diza ion p ocess he mos ac i e membe s o he
communi y.
i a miliūnai ė
lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, l 10308 Vilnius
[email p o ec ed]