V. Labu is. Jonas Jablonskis e
la in e dic ion des p esse Li uaniennes 19
VITAS LABUTIS Il es
Uni e si é de Vilnius
JONas JabLONskis
IRETUVI SPAUDOS DRAUDIMAS XIX a. seconde moi ié dans les Li uanies
langue e lie u ybė ken ėjo en e kūjo e p iekalo en e nuožmios
usi ikacijos e lė os, cependan déjà depuis long emps commencées
polonizacijos lenkinimo e lenkėjimo. Rusi ikació pa iculiè emen
doulou eusemen aogé in odui les Li uiniens p esse p ohibimen
la inisko pag indo ašmenimis (18641865 m.). Jau p obablemen cela a
su écu sub enduse Li uiniens sh iesuomenė, mais p essupudai d'une
maniè e ou d'une au e ésis asi la plus g ande pa ie des Li uiniens nau us.
Jonui Jablonskiu aussi kliu a o ca ines p épudos kūjo smūgių, ca il é ai e
publicininkas. Dans ses sou eni s cela ema qua e An anas Sme ona: Dažnas
di a que J. Jablonskis é é un ancien seulemen lebinnik, que lui ne sou enue ni
poli ique ni ie de socié é. Ne iesa. Lui p éoccupé ou , qui oudai les
Li uiniens des in, labiausiai, bien sû , leu langue e éc i s.
- Sme ona 1930: 43.
Enco e plus dé aillémen Jono Jablonskio publiomeniškumu déc i a son éc i s
édi eu Juozas Balčikonis. Dans la biog aphie de J. Jablonski, il a di : Apdonné
d'un g and e beauisciu esp i , il pou ai pa eni loin anchi les mu s de la
science de la langue li ou ienne e se déma que à la commune science
linguis ique, si n'eû a sis ojusi c oix de chemin une au e ca ac é is ique de
sa pe sonne son in incible dési de se i à son pays, dési que ses ésul a s
de science soien apposés à une plus la ge socié é. [...] Lui impo ai égalemen
ou e la ie des Li uiniens: jouyai de ses peuples ies éalisa ions, paudemen
a jausdai des malheu s, lui is-à- is où pou an con ibuai son a ail e
dėkle. [...] Où e quand seulemen mè e ynée appelai ses en an s, il p emie
écou e ai sa oix e p emie dansdai lui se i . (Balčikonis 1932: XI).
Galu inai J. Jablonskis appuya décidai de consac e sa ie a aille au
bien de Li uu e é e p incipalemen s'occupe des Li uiniens langue, quand 1881 m., baigès Ma-
20 KALBOS KULTÜRA | 83 ijampolės gimnaziją1, a commencé à é udie à
l'uni e si é de Moscou2. Ceį dé e minisimu encou agé de plusieu s
ci cons ances: 1) ac i s depuis l'agissan aupa a an Moscou é udian s
Li uiniens, scy usius eux des polkų, bu eau de ac i i és; 2) l'impo ance de la
langue li uanienne aux é udes d'au es langues soule ées pa les con é encie s
F. Ko šo (g aikų, plus a d e la inų kalbos), F. Fo una o o (ligninamoji
kalbo y a3, pa iculiè emen son enseigné cou s de langue li uanien; plg.
Pi očkinas his o ia 1977: 32), V. Mile io (Ry ų); 3) Moscou a i ée ici déjà
a endai l. 1883 P ūsijoje appa ue illégali Auš a4. Il au se sou eni e
é a e ique J. Jablonskio kilmę du moins a ec ée poloniza ion de Užnemunės
pap ūsės, e Li u iškumo kibi kš is, qui lui en aîna enco e des années de
gymnasium de encon es a ec Pe u
K iaučiūnu e Jonu Basana ičiumi.
m. commencée la in e dic ion des p esses Li uanies5 a é é dangs omas no u ius a i e du polkų,
cependan sa les gou e dinks su ou p éoccupè en la na ion Li uiniens assimile , é abli
esą quelque ois ex- an use uni isą usų als ybę, dans laquelle pa lée e éc i e usiquemen
18646. Tou le p og amme des Li uiniens usinimo cons i ué 1 Ma ijampolės gimnaziją J.
Jablonskis baigé médaille d'o , acquisie ap ès nonbadus bases des langues classiques e nonli é de
yeux bien e silpnokai enseigni o cou s des Li uiniens, donnéesikusio possibili é ob eni la
s ipendie de l'uni e si é de Moscou. 2 XIX. dans la seconde moi ié de l'uni e si é de Moscou
é udiai non g and g oupe de u u s enjymes de Li uanie de socié é e science J. Basana ičius, A.
Bo y ius, K. G inius, J. Jablonskis, P. Mašio as, S. Ma ulai is, V. Pie a is e k . 3 F. Fo uno e V.
Mile io a o iskumu J. Jablonski p obablemen en o cé e leu a an ce e année a isi é e
déc i e Liud ina, ou e p oche de Jablonski (j . MUI, 1872, No. 1). A oi , F. Fo una o encou agé
J. Jablonskį domė is au osaka e gy ąja kalba. A ec Fo una o Jablonskis neu aukée des
liens e so i à l'uni e si é plus que 20 ans. 4 J. Jablonskis aussi ô commença Auš ai s'en oye
des ko espondences de Moscou e de son pays des gens de ie (ž . Palionis 1957).
5 Abondan e li é a u e su l'in e dic ion de p esse ici nė nebandoma ab ėp i men ionnée
seulemen quelques au eu s des: Ruseckas 1929; Me kys 1978, 1994; Vėb a 1992; Tyla 2004; S aliūnas (sud.)
2004 e k .
6 L'in e dic ion de la p esse é ai e une des mesu es ep essionnelles, don la puissance
usse ėmėsi con e les Li uiniens na ion ap ès 1863 m. é ol o. Son malšinimu di igeai le
com e M. Mu a jo , qui déjà é ai paga sėjęs en lu e a ec 18301831 m. pa icipan s à
l'insu ec ion, isi kęs ca ą p oposan de clô u e Vilniaus uni e si e ą e aka inių
gube nijų mokyklose iską dės y i usų kalba (I inskij, Masionienė e k . (sud.) 1998: 212).
De enuu Vilniaus gene algube na o ium, donnan les p é igues o d es in e di e Li uiniens
p esse à lie u iškomis aidėmis M. Mu a jo ui k aš as, de lequel é ai né J. Jablonskis,
Augus a o (Su alkų) gube nija en enai dans la soi-disan e oyau é de la Pologne n'é ai pas
sub aldus, mais di ec emen M. Mu a jo exigea que ses po a kiai puissen s'y end e à
cause de l'in e dic ion de p esse. D'ailleu s, J. Jablonskis ne men ionne d'au es in e dic ion
de p esse somany ojs e exécu ojs, seulemen elionį g a ą Mu a jo ą. E leu s bū a nonžo du g oupe: K. Kau mans, I. Ko nilo as, V. Kulinas, S. Mikuckis, N. Miliu inas e k .
(j . Me kys 1978).
V. Labu is. Jonas Jablonskis e Li uanies p ados p ohibi ion 21 li uanies langue
cons ic ion dans la ie o icielle, enseignemen s Li uanies langue écoles
in e dic ion, lie u iškos p ados la ynišku e go išku aidynu in e dic ion e au
lieu d'eux usiques éc i s in oduc ion, Ka alikų bažnyčios pe sécu ion e
s ačia ikybės p o ega imas, in e dic ion Li uaniens ca holiques a aille
enseignan s, employés de l'adminis a ion, e leu emplacinan dans usų
a siklius (pl. 8). Tyla 2004: Lie u iškos spaudos la yniško pag indo ski a
ašmenimis p ohibi ion les plus impo an es ailles é aien elemen o iai e
mokyklų ado ėliai, maldaknygės, calenda iés, au e publiomenei li é a u e,
pe iodinė spauda. Plus a d des excep ions limi ées commencées applique
seulemen aux a aux de science. Depuis les emps de é udes J. Jablonskis
engagea dans la lu e a ec l'in e dic ion de p esse idéejinie ondemen s,
pa icipai ac i emen à la p esse p ohibjiamoje, la slépė, pla ino, aidėjo
knygnešiams, a pais éc ė libalies usses jou naux ainsi que magazines e plus
la ges ques ions du li au s a. Ce e ko a pe smelkée ses ois dizains de
années pedagogiques e scien i iques d'ac i i é. Pa con e, ca ines p p udos
po a kiai e aldininkų ep essions éguliè emen lamdė p op e J. Jablonskio
ie.
Tou le emps J. Jablonskis neišleido du akies e polonizacijos e e des
Li uiniens languebi e pačiai lie u ybei. É an un é udian du oisième cou s,
1884 m. us. legalaiai p esse a p ésen é 5 g ands a icles, don la di ec ion es
indiquée e les i es: Lie u a i abėcėlė jai, Ceci celui su Li uanie, La o ce
des cle cs li ua os, La oix de l'Li uanie (Da abou he le e ), Dėl P. Mu aška
Visi Mu aus P ussianis a sisky imas nuo lie u ių lenkų7. Ici p incipalemen
g ildenams deux hèmes: nesèkmingi en a i es applique cy ilicą Li u iškiem
éc i s e ul é ieu e polonizacijos pli imas, auquel con ibua e nemaža pa ie
ka alikų kunigų.
dans le p emie a icle, polemisan a ec quelquecuns monsieu P. B., essayan de p ou e que la
cy ilica es u ilisée dans les éc i s li ou iques d'ancien e leu ou e pinkan i, J. Jabauglonskis
eje e ous p é endus p. P. B. a gumen s, appelle que les Li uaniens ne dé es aien pas les
li es en le es usiques, e même les b ûlen , e o mulen con enablemen les p incipales
aisons, pou quoi les Li uaniens ne con iennen pas de ces li es: 1) le li ou es éc i en le es
la ines depuis soixan e ans e il es en é dans le co ps e le sang; 2) la na ion Li uanienne,
p incipalemen ag icul eu s, assez conse a y i e neno omis enonce à des o mes ieilles; 3)
la nou elle abėcėlę pasme kė didelę į aką u in ys ie iniai 7 Les qua e p emie s a icles
publiés dans le jou nal Современные известия, e le cinquième magazine Русь. (Répondsi A.
Pi očkino à l'é ablissemen de ces a icles e aux aduc ions ou nies dans sa compila ion
composée; oi Pi očkinas 1991: 1254).
22 KALBOS KULTÜRA | 83 p êgais; 4) ou monde li uanis ai u ilise la inynišką
abėcėlę imp usdindami lie u iškus ex us; 5) le ai même qu'o d e es donné
d'imp ime usiquemen , agi complè emen con ai e (Pi očkinas, sud., 1991:
15). Ponui P. B., a i man que ous les sons de la langue li uanienne peu en
ê e ma qués ussischemis ca ac è es, J. Jablonskis p opose paî e au
moins en F. Fo una o o e V. Mile io éluissés Li uiniens liaudies chansons,
dans lesquelles en e usiques as comme jus e la iniens e même
nou ellemen s'y son suggé és des le es e des signes, ne con enan pas
de co espondmenes uses en abécélè. Dans le Legaliame Rusijoje publié
jou nal, J. Jab lonskis une pai e de ois ci e de la P ūsie l'a ėjusią Auš ą e
en in d oi emen acon e: Rusų planai Li uanie bank u a o...8 Baigès 1885 m.
Uni e si é de Moscou, J. Jablonskis qua e ans e demi che chai a ec
di icul é un p o esseu à Vilnius, Va so ie e dans d'au es lieux de science.
Especiellemen lui i ai Ma ijampolės gymnazie, où a aillai quelques
connaissances enseignan s e inspec eu des onc ions ėjo ce k aš o
žmogus And ius Bo y ius. Malheu eusemen , ce de nie , sequii é pou
Li uu ybę a ec sla o ilu di ec eu um, à pa i de ces mêmes années augpjü s
1 d. a déjà é é éle é à Kališą (ž . Ci kulia 1885: 253). J. Jablonskis a quelque
emps dû e se des a aux occasionnels. Pa p o ek ion J. Jablonskiu 1889
m. éussi en in ob eni le lieu de p o esseu des langues la ynes e g ecques
Min aujoje. Voici i ai e mokėsi nemaja Li uiniens. Jablonskių namai
pasida ė un ai Li uiniens mokslei ių e sh iesuomenės židiniu, dans lequel
ac i i és inclue ou e amille (Pi očkinas 1977: 7375;
Lukėnai ėG iciu ienė 2009: 25).
Min aujoje di e semen e sous di é en es o mes J. Jablonskis a a aillé le a ail de
p omadin oy de Li uu ie: a aidé ins alle sec è emen Kūdikio d augijai, a collabo é a ec V.
Kudi kos sumany ąja Li e a iškąja d augija, a aidé à o ganise a pininkų su ažia imus, ici il
le isi ai e knygneš Ju gis Biel (ž . A ižonis 1921: 532). Especiellemen p oduc i emen
di e ses slapy a džiais signa u e an ce e pé iode il a collabo é a ec V. Kudi kos
edaguojamu Va pu. A. Pi očkino calculan , 18901894 m. J. Jablonskis Va pe a publié plus que 24
a icles (Pi očkinas 1977: 78). Ils y considé e les a ai es des écoles Li uanies e
élémen ai es, les héma iques de li es des inés aux ag icul eu s e k . Va pininkai 8 Po
quelquesolicas ans des Li huanian p ess p ohibi ion be il iškumą e p incipales de son
nonusuccession aisons similai emen ėmė le e quelques-uns apdai esni ussia aldininkai:
1896 m. Va šu os gene algube na o ius A. Ime e inskis, Kauno gube na o ius S. Suchadolskis,
plus a d aussi e Vilniaus gene algube na o ius P. S ia opolkasMi skis, o eigiau, eikiamas
selon l'in o ma ion accumulée, e minis as des a ai es in é ieu es (bien que, appuisgès
ou e la Li huanian p ess p ohibi ion) V. Plė ė (1904). Bien sû , il y a ai e des
adminis a eu s a callius, gynusių l'in e dic ion des p esse Li uanies (Tyla 2004: 5, 9).
V. Labu is. Jonas Jablonskis e Li uiniens p essus p ohibi ion 23 déjà
pe ce ai que dans la lu e a ec p essus p ohibi ion e polonisa ion au
p end e soin e des Li uiniens langues a eni imi, ad imp usdino e
communine languebai onda us klojusius J. Jablonskio a aux, même e el
didelį g ynai kalbinį son a ail comme
Medega au syn ax.
Plačiai je an un coup d'œil dans lie u ybės a ai es, J. Jablonskis pe me i e dans des
discussions pou l'his oi e de Li uanie. Pakanka men ionne du Va pe publib us a icles de
ce e sphè e (ž . Jablonskio éc i s 1932: 1322, 2324). La p emiè e souligne, comme édui le
ni eau scien i ique du cong ès des a chéologues usses o ganisé à Vilnius exigean aux
scien i iques li uaniens e polkks de li e les appo s que usse langue (la plupa des
a chéologues de ces pays 'amènen au cong ès du ou n'ayan pas pa icipé). J. Jablonskis,
en appelan en langue ocaine lui e celle d'A. Bezzenbe ge , acon e a li siolei ak ualię men į:
Kaip smagu, so ėjus de bjau ies poli iques landynių, oi de ses p op es yeux, que é i able
science oujou s se qui e science. - Jablonskio éc i s 1932: 17. Des Min aujos J. Jablonskio
éc i es quelques le es de le es aux scien i iques us des magazine Ži á s a ina
édac eu V. Lamanskiu, p o . F. Fo una o , A. Šach ma o e k . (Pi očkinas, sud., 1985:
205206). J. Jablonskis insis e que a é é ecueilli en i on 1000 Li uiniens liaudies dainos e
en i on 100 pasakų (collec ée nau osakos des inée inconnue). Dans une au e le e
Lamanskiu appelle qu'a an 1215 ans les p o esseu s de l'uni e si é de Moscou F. Ko šas, F.
Fo una o , V. Mile is on essayé c ée des Li uiniens philologues socié é, qui leu s a aux
é ai numachiusi imp uden i en le es la iniens. Malheu eusemen , compagnie n'ayan eçu
la pe mission agi , ca esą a pu p omene Li u išką sa imonę. J. Jablonskis 1896 m. eikęs
E hnog aphijos sky iui s eig i lie u ių i la ių d augiją, panašią kaip kadaise Mosk oje
neleis a lie u ių ilologų d augija. ès s ic emen J. Jablonskis suk i ica o P. B iance o,
qu'il considé ai lui-même éc i ain, his o ien e publicis e, un li e Oche k древней Литвы и
западной России (išleis ą Vilniuje 1891 m.)9, dans laquelle il es a i mé que la g ande pa ie
des Li uiniens déjà depuis XIII a. puikiai pa lėję usiškai, bu ę p iėm usų pap očius i
s ačia ikių ikėjimą. P. B iance o apyb aiže ayan dû ep ésen e Li uie adap ée à un manuél
de l'his oi e de Russie, essayusį p ou e Li uiniens e usų au ų bend ys9 Pa elo B iance o
(son nom n'es Dimi ijus) apyb aižos ex ai peu ê e ou é il y a quelquesdouze ans
émise ch es oma ijoje (ž . I inskij, Masionienė e k . 1998: 242243). P. B iance as, sembleis,
p e endai gagne gagne il y a long emps M. Mu a jo o annoncé la compé i ion éc i e No d
Occiden des iné k ach u une speciales guide de l'his oi e de Russie. Bien qu'ai é é
p omiei ée solidi 1000 oubles p imeja, plusieu s années l'uni e si é de Moscou examini au
concou s pe sonne ne sesža ėjo (ž . MUI 1872).

24 KALBOS KULTÜRA | 83 celle depuis les plus anciens emps, qui ca o poli ici ès
p éoccupėję. Daugiapusė J. Jab lonskio ac i i és, en pa iculie son in lux aux
jeunes, a i é les yeux des genda mes usses e il a é é éle é plus loin de
Li uanie en Taliną (Re elį). Taline J. Jablonskiu a eu di ec emen subi les
pe sécu ions de la p esse Li uanienne menées pa les aldininkų usses. Ils leu
p oposen galas é ai , quand, beaucoup où aisan k a as, Palangoje chez L.
Vaineikį ou é nemažai ad esses, en e eux e J. Jablonskio. Em a k ės i ous
Li u ius, u ėjusius des liens a ec L. Vaineikiu. 1900 m. in oc ob e k a a ai
ai e e J. Jablonskio bu e. Les ganda ai p i en ou e la manusc ip ine
ma é iel, nemaja li es. P asidėjo a dymai, Liepoja genda ų i šininko
padėjėjas A. Vonsiackis ėmė ku p i bylą10. Au suje des dossie s eigą e
me amus accusinimus J. Jablonskis assez dé aillémen éc é uses académiques
F. Ko šui, F. Fo una o , A. Šachma o , magazine Ži á s a ina édac eu à V.
Lamanski. D'eux espé ais de l'aide. Dans Ses le škues discu é, quie menqui les
di s obje siniai p eu es. Ce é an juod aščiai deux V. Kudi kai éc i aien des
le es, de l'a icle Apsid audimo d augija nuo pe sekiojimo juod aš is,
zap ašų knygu ė a ec di e ses no es ilologiques. Le plus e ayan appa u un
nood a is, dans lequel é ai use neg aži azė: Užuos kokį niekniekį šungal iai,
e sain dispa u11. De plus, i yškėjo, que Va pe slapy a džiu Obuolai is
pasi ašinėjęs pe sonne es J. Jab lonskis. Pe a dymus e éc i iniuose
miaiškinimuose su ou es les accusa ions
J. Jablonskis dédaigneusemen se dé endi , cependan a é é o cé
p ésen e demande ê e a le é du a ail de enseignan .
Ene gingai J. Jablonskį ėmėsi gin i F. Ko šas, bien connainojęs Rygoje a aille busį science
olyga dos, laquelle appa enai J. Jablonskis, cu a o ių A. Š a cą, cependan ce, au e ois
é é son la ines langue p éda eu , main enan J. Jablonskį considé ai éd illegalinių kū ėju e
pla in oju. Hélas, a ai e a ein le Pe e bou g p oku a u e , A ai es in é ieu es e Te
Jus ice minis è es. J. Jablonski ne pu pas aide ici ni académiques. Suis ca o minia lui e
g oupe au es Li uiniens adminis a i emen maniè e a é é nubaus i publicąja su eille de
la police d ejiem anams e em imi. T em i lieu J. Jablonskis choisi Psko ą. Bien e 10 Il y a
quelques années le même A. Vonsiackis daužė Ma ijampolėje Sie yno d augiją. Tou le
dé oulemen des a ai es soule ées à J. Jablonski es discu é en dé ail dans un a icle
spécial A. Pi očkinos (Pi očkinas 1971: 113124).
11 Depuis 1900 m. 7 décemb e. le e à F. Fo una o (ž . Pi očkinas, sud., 1985: 105). Ce
e au es aš iški é idences déc i e e m. le 2 é ie 1901 d. le e à V. Lamanski,
seulemen ici enco e i yškin a, que ce le es éc i éc i en ougeon enc e ( ammen,
222224). Appa emmen , genda us ce ougeon encal ou en ui .
V. Labu is. Jonas Jablonskis e des Li uanies p esse in e dic ion 25 imposlêg es, em yje
kalbininkas ne laido mains12. De Psko il en oya à l'académie des sciences usse nusié A. Juškos
dic ionno du p emie omo,,Baigiamąjį žodį (en i on 50 p.). Ici, en e au e chose, il es men ionné
que les gens, eme usius au dicyn ma iè e, en so an записнаятоджу, genda a s pa ois sans
cé émonies é k a yda o (Pi očkinas, sud., 1991: 143). De plus, 1903 m. J. Jablonskis da sa en oye
Va pui pluoš ą ses a semenimų cependan seulemen su l'en ance, mokymąsi, Auš os
appa aissemen , Kudi kos a si e imą, mais su ien a ail Min aujoje e su son bylą. Ceux
sou eni s signè en un pa iculie pseudonyme Ki elis Nusmuko (Jablonskio éc i s 1932: 6973). J.
Jablonskiui ex is a é é ab égée e laissa apsigne à Šiauliuose, ca app ochai l'annula ion de
l'in e dic ion p essus. Déjà de Psko à Po il Višinski dans une le e éc i e J. Jablonskis de la
p esse usse ape çu de els signes13. L'a en ulme des na ions Li uanies de di e ses maniè es
dé endan Li u iškąją spaudą (čia nemažas e J. Jablonskio indėlis), usų mokslo žmonių e
ce ains des aldininkų o es, que ce e in e dic ion nepasi eisinęs14, dans ou l'impé ie usse
p asidėjęs e oliucinis judėjimas e nepasi enkinimas ka o su baigija Japon imi ou cela
inalemen pa écé la Russie e m. mai 7 d. 1904 u publié l'o donnance de sa annule ce e
in e dic ion. Au suje de l'annula ion de l'in e dic ion p esse J. Jablonskis Šiauliuose app i de
jou naux. E l'o d e sa aussi ô même Li u iquemen a é é publié e Vilniaus Š . Mikalojaus à
l'église. Sui udés, les gens encon aien des pa ašus eme cie le gene algou e neu
S ia opolkuiMi ski ou même e le sa . J. Jablonskis de els padėkų ne paikai . 12 P. Mašio as es
ap emen ema qué: [j]uo ek ai Jablonskiui skaudesnė peusmė, lui pa la sui e s a kiau
p enai asai du a ail in e mi en (Mašio as 1930: 46). 13 À l'époque dans la e ue No é čas,
jou nalis e expé imen é Se gejus Sy omia niko as, éc isan non seulemen dans di e s usses,
mais aussi é ange s des publica ions de la p esse, publia un a icle, indiquan que le pou oi en in
s'es p éoccupé de la solu ion de la ques ion du li iško š i a e que le plus ô se ai -ce que soi
le ée l'in e dic ion d'imp ime lie u e zemaičių knygas lie u ių usla ynų š i a, le se a plus
a an ageux pou la cause (Pi očkinas, sud, 1985: 393). 14 Li uu es p ados lie u iškaislo yniškais
ašmenimis eikalai di e ses ins i u ions de l'empi e usse on é é considé és plus de 7 années:
depuis 1896 m. jusqu'à 1904 m. commencemen 10). (plg. Tyla 2004: Bū a e gynusių in e dic ion de
p esse, e consen inan le emplace en pa ie pe me e la inyniškomis aidėmis imp imdi i
seulemen elemen o ius, maldaknyges e calend ie , e exigeusių ce e in e dic ion de p esse
complè emen annule . É onnammen , que les opposan s à la le ée de l'in e dic ion é aien
p incipalemen du Liaudies minis è e de l'éduca ion, e des shalininkų du minis è e des A ai es
in é ieu es (K. S olmans, V. Plė ė e k .). Le Tsa é ai o mé spéciales comi é, qui u i
annule ou es anks esnius décisions du gou e nemen usse e po a kius, ap ibojusius
Li uiniens e zemaičių aš iją dans ses magasins; sans usiques ca ac è es, laisse u ilise
la yniškus e au es ca ac è es. Ca as 'a commi ee's déc e con i mé.
26 LEBROS
CULTURA | 83
Il lašku Po ilą Višinskį in i ai ou de sui e à eni ou de sui e à Šiaulius,
e le lendemain déjà p omi ai condui e à Vilnių pa oi , ce que on
ilniečiai. La plus g ande es i i é J. Jablonskis enai ce jou , quand Vilnius
a commencé à laisse le quo idien Vilniaus žinios. Legalūs lie u iški
laik aščiai, calenda iés, éc i s à ous comp éhensible bonne langue, a aien
à le e les Li uiniens sa imonę; en plus, enco e a endai un du kick pou
Li u iques écoles e joms app op iés guidilles. la Li uanie é ai enco e
pa ie de l'empi e usse, la censu e de p esse n'es pas dispa ue, ebesiplė ojo polonisa ion15.
Sunki é a é pa iculiè emen p égnai écoles a ai es. Vilniuje a é é leis a
lec u e langue li oue ijose écoles, cependan le pou oi am a gen
nesky ė. Les gens eux mêmes langue Li uanienne a ai e au dedo a gen , d'où
šiokia elle alga mokée e dans ce a ail kibusiam J. Jablonskiui.
P o inciejoje é ai enco e pi e. Šiauliues e Pane ėžyje, comme 1912 m. J.
Jablonskis éc é J. Basana ičiui, son iens ai polkų kalbos moky ojai, e des
lie u ių kalbos là pe sonne ne nemoko. La e i alisa ion de la p esse Li uanies
impo ance Jonas Jablonskis bien pe cepé, cependan comp i e quels
di icul és enco e de on ép ou e pou le en o cemen de Li uu ie e
des a ai es de langue Li uanies. Il l'p éhensions comme commun inès
Li uiniens de langue puoselė oja, no minamosios no e g amma ikos kū ėją,
cependan de ions app écie e comme isuomenės eikėją, ko o oją pou lie u ybės, pou lie u ių kalbos eisių.
LITERATūRA
A i ž on is P. 1921: Jablonskis Min aujoj, Re ely, Psko e. – Lie u ių mokykla,
N . 12.
A i ž on is P. 1930: Žodis ki as apie Joną Jablonskį. – Kalba 1 (2), 48–55.
B a l č ikon is J. 1932: T umpas [Jablonskio] gy enimo ap ašymas. – Jablons-
kio aš ai 1, XI–XXX.
B iance P. D. 1891: П. Д. Брянцев. Очерк древней Литвы и запад ной
России. – Русская литература в Литве: XIV–XX в. в., Vilnius: Lie u os
ašy ojų sąjungos leidykla, 1998, 241–243.
C yl o N. I. (sud.) 1866: Н. И. Цылов. Сборник распоряжений графа
Ми хаи ла Николаевича Муравьева. – Русская литература в Литве: XIV–
XX в. в., Vilnius: Lie u os ašy ojų sąjungos leidykla, 1998, 213–217.
15 P ieš pa spaudos a ga imą polonizacijos mas ais Lie u oje laiške kun. J. TumuiVaižgan ui
baisėjosi i Ša ijos Ragana (ž . Žėkai ė 1986: 142).
V. Labu is. Jonas Jablonskis i lie u ių spaudos d audimas
27
Ci kulia 1885: Циркуляр по Варшавскому учебному округу, N . 9.
i inskij P., Side a ičius R., Masionienė B., Me ž inskai ė B.
1998: Русская литература в Литве: XIV–XX в. в. Хрестоматия, Vil nius:
Lie u os ašy ojų sąjungos leidykla.
Jablonskio aš ai 1932: Jablonskio aš ai 1. Visuomenės s aipsniai. Sud. J. Bal-
čikonis, Kaunas.
L i i n s k a i ė D. 2005: Ki ilikos E angelijų ašyba: Lau ynas I inskis i
Jonas K eščinskis. – A chi um Li huanicum 7, 123–138.
Lukėnai ėG iciu ienė E. 2009: Kons ancijos i Jono Jablonskių šeima,
Vilnius: Lie u os nacionalinis muziejus.
M a š i o as P. 1930: Šis as iš Rygiškių Jono sunkaus gy enimo. – Kalba 1 (2),
44–48.
M e k e l is A. 1930: Jonas Jablonskis. – Kalba 1 (2), 7–36.
M e k ys V. 1978: Nelegalioji lie u ių spauda kapi alizmo laiko a piu (ligi 1904 m.),
Vilnius: Mokslas.
Me kys V. 1994: D audžiamosios lie u iškos spaudos kelias 1864–1904 m.,
Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
MUI 1872: Московскиe университетскиe известия, N . 1–4.
Pa li o n i s J. (sud.) 1957: J. Jablonskis. Rink iniai aš ai 1, Vilnius: Vals ybinė
poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Peckus V., Viliūnas V. 2005: Ma ijampolės moky ojai, Šiauliai: Saulės
del a.
P i oč ki n a s A. 1971: J. Jablonskio bylos medžiaga. – Kalbo y a 23 (1),
113–125.
P i oč ki na s A. 1977: P ie bend inės kalbos iš akų, Vilnius: Mokslas.
P i oč ki na s A. 1980: Jonas Jablonskis, Kaunas: Š iesa.
P i oč ki na s A. (sud.) 1985: Jono Jablonskio laiškai, Vilnius: Mokslas.
P i oč ki na s A. (sud.) 1991: J. Jablonskis. S aipsniai i laiškai, Vilnius:
Mokslas.
R u s e c k as P. 1929: Spaudos d audimo gadynė, Kaunas: Spaudos ondas.
Sabaliauskas A. 1979: Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija iki 1940 m., Vilnius:
Mokslas.
S m e o n a A. 1930: A siminimų b uožai. – Kalba 1 (2), 37–44.
S a l iū na s D. (sud.) 2004: Raidžių d audimo me ai, Vilnius: Lie u os is o i-
jos ins i u as.
S u b a č i us G. 2006: Kazimie o Lelio i Ipoli o Liu os anskio lie u iškos ki-
ilikos modeliai, 1887–1891. – A chi um Li huanicum 8, 279–316.
Ty la A. 2004: Lie u ių spaudos d audimo panaikinimo byla, Vilnius: Lie u os
is o ijos ins i u as.