V. Labu is. Jonas Jablonskis e
la p oibizione dei gio nali li uani 19
VITAS LABUTIS
Uni e si à di Vilnius
JONas JabLONskis
IRETUVI SPAUDOS DRAUDIMAS XIX a. nella seconda me à della lingua
Li uania e lie u i à ken ėjo a kūjo e p iekalo a nuožmios
usi ikacijos e lė os, pe ò già da empo cominciėjusios polonizacijos
lenkinimo e lenkėjimo. Rusi icazione pa icola men e acu amen e smogè
in odo osi della s ampa li uana p oibimen o la yniško pag indo
ašmenimis (18641865 m.). Jau iausiai ques o sop a isse sub endusa
li a ians š iesuomenė, ma p essupudai unacune o un al o modo esis ensi
la maggio pa e dei li a ians nau os.
Jonui Jablonskiu anche kliu o o ca inės p iespaudos kūjo smūgių, pe ché lui
e a e isuomenininkas. Nei suoi ico di ques o no ò e An anas Sme ona:
Dažnas accon a che J. Jablonskis s a ous solo pa binico, che gli non
occupciu a né poli ica né i a della socie à. Ne iesa. Gli cu a a u o, che
oc a a li a ians des ino, labis ica, na u almen e, lo o lingua e sc i e.
- Sme ona 1930: 43.
Anco a più de aglia amen e Jono Jablonskio sociomeniškumą desc i o il suo
sc i i edi o e Juozas Balčikonis. T umpame J. Jablonski nella biog a ia della
sua i a ha de o: Apdo ano a di un g ande e baisciu men e, egli po e a a o'
ben ol eco e e i mu i della scienza della lingua Li uania e lasciame si no a e
alla comune scienza linguis ica, se non a esse a sis ojusi sco sia del cammino
un'al a sua ca a e is ica pe sonale il suo in incibile deside io di aggiunge e
se i e il p op io k aš ia, il deside io che i isul a i della sua scienza osse o
apposi i alla più ampia socie à. [...] Gli cu a a egualmen e u a la i a dei li uani:
gioia a i ai p op i conna iečių successi, paudemen e a jausce a disagi, s esso
o unque po endo con ibuì a il suo la o o e dėkle. [...] Do e e quando solo
mad e ynè chiama a i suoi igli, egli p imo iudi a la sua oce e p imo danza a a se i la. (Balčikonis 1932: XI).
Galu inai J. Jablonskis apposizione di dedica e la sua i a la o a e
lie uu ybės labui e sop a u o p eoccupa si lie u ių kalba, quando 1881 m., baigęs Ma-
20 KALBOS KULTÜRA | 83 ijampolės gimnaziją1, iniziò a s udia e all'uni e si à di
Mosca2. Siì de e minizimą p omo ò pa ecchie ci cos anze: 1) a i i dal
p eceden emen e a i o Mosca s uden i li uani, scy usius se dai polkų, bu elio
a i i à; 2) l'impo anza della scienza delle lingue li uane agli s udi di al e lingue
solle a i da docen i di lezioni F. Ko šo (g aikų, successi amen e e la ynų
kalbos), F. Fo una o o (ligginamoji kalbo y a3, specialmen e il suo insegna o
co so di lingua li uani; plg. Pi očkinas 1977: 32), V. Mile io (Ry ų is o ija); 3) Mos ą
aggiungu a qui già aspe a a l'83 P ūsijoje appa si illegali Auš a4. Occo e
ico da e e s a ie iška J. Jablonskio kilmę da meno in luenza a polonizazione
Užnemunės pap ūsės, e lie u iškumo kibi kš is, che gli en ò anco a negli anni di
gimnasio da incon i con Pe u
K iaučiūnu e Jonu Basana ičiumi.
m. inizia o il di ie o della s ampa Li uania5 è s a o dangs omas no u ius a a ci dal polkų,
u a ia ca o go e nan i più p eoccupò la nazione Li uania assimilia e, ip is ina e esą qualche
ol a exusuusa uni isą usų als ybę, nella quale pa la a e sc i a usi 18646. Tu o il p og amma
dei Li uani usinimo cos i uì 1 Ma ijampolės gimnaziją J. Jablonskis baigė medaglia d'o o,
acquisi o acquisi o nonbadus basi delle lingue classiche e nonleidęs om akių no s e silpnokai
insegna o co si di lingua Li uani, da oikusio possibili à o ene e la s ipendia dell'Uni e si à di
Mosca. 2 A. XIX seconda pa e s udia o p esso l'uni e si à di Mosca nemažas bū ys u u emių
įžymių Lie u os isuomenės i mokslo eikėjų J. Basana ičius, A. Bo y ius, K. G inius, J. Jablonskis,
P. Mašio as, S. Ma ulai is, V. Pie a is e k . 3 F. Fo uno o e V. Mile io a o e olezza a J. Jablonski
p obabilmen e a o za o e lo o da an i a dieci anni ha isi a a e desc i a Liud ina Jablonski's
šnek a, a ima (ž . MUI, 1872, No. 1). A ende, F. Fo una o inco aggiò J. Jablonskį domė is
au osaka i gy ąja kalba. Con Fo una o a Jablonskis nonu aukè i con a i e ini o la
uni e si à più di 20 anni. 4 J. Jablonskis subi o cominciò Auš ai si mandinė i ko espondencijas da
Mosca e da il suo k aš o žmonių gy enimo (ž . Palionis 1957).
5 Abunda le e a u a sulla p oibizione della s ampa qui nė nebandoma ap ėp i menziona
solo alcuni au o ių: Ruseckas 1929; Me kys 1978, 1994; Vėb a 1992; Tyla 2004; S aliūnas (sud.)
2004 e k .
6 La p oibizione della s ampa u e una delle ep essionali misu e, dei quali la au o i à ussa
ėmėsi con o la nazione Li uania dopo 1863 m. ibellione. Il suo malšinimu guida a con e M.
Mu a jo , che già e a paga sėjęs in lo a con 18301831 m. ibellione pa ecipan i, isi kęs
ca ą p oponendo chiude si Vilniaus uni e si e ą e aka inių gube nijų mokyklose iską
dės y i usų kalba (I inskij, Masionienė i k . (sud.) 1998: 212). Di enu o Vilniaus
gene algube na o ium, da osi i p imo i o dini p oibi e lie u ių spaudą lie u iškomis aidėmis
M. Mu a jo ui k aš as, da cui e a o iginesso J. Jablonskis, Augus a o (Su alkų) gube nija
en ò in cosidde a egia Polonia non e a sub aldus, u a ia di e amen e M. Mu a jo si
esigi a che i suoi po a kiai po esse o qui a causa del di ie o della s ampa. T a le al e cose,
J. Jablonskis non menziona al i di ie o s ampa somany oji e esecu o i, solo elionį g a ą
Mu a jo ą. E lo o bū a nemažo bu io: K. Kau mann, I. Ko nilo as, V. Kulinas, S. Mikuckis, N. Miliu inas e k .
(ž . Me kys 1978).
V. Labu is. Jonas Jablonskis e dei Li uani p ados p oibizione 21 cos ingimen o
della lingua li uane nella i a u iciale, p oibizione delle scuole di insegnamen o in
lingua li uana, lie u iškos p ados la ynišku e go išku aidynu p ohibizione e
in ece di lo o in oduzione di usiški ašlai, Ka alikų bažnyčios pe sekiojimas i
s ačia ikybės p o ega imas, p oibizione ai Li uani ca olici la o a e come
insegnan i, dipenden i dell'amminis azione, e in ece di lo o assiklius. Tyla 2004:
8). Lie u iškos spaudos la yniško pag indo dedica a sc i menimis di ie o più
impo an i ackli i e ano elemen o iai e школų ado ėliai, maldaknygės,
kalenda i, al a collomenei le e a u a, pe iodinė p uda. In segui o eccezioni
limi a e comincia e applica e solo ai la o i della scienza. Dai empi di s udi J.
Jablonskis impegnò in comba imen o con i mo i i ideeiini del di ie o della
s ampa, a i amen e pa ecipò nella p oibiziamojoje s ampa, ją slėpė, pla ino,
padėjo lib ignešiam, apais sc isse libe ali nei gio nali e i is e della Russia e
più ampieis ques ioni li eu i à. Quella ko a pe smelkè i suoi e decim i di
a i i à pedagogica e scien i ica anni. Al us ù, ca ine p i s ampa po a kiai e
aldininkų ep essioni cos an emen e lamdė s esso J. Jablonskio i a.
Tu o il empo J. Jablonskis neišleido om akių i polonizacijos po eikio
lie u ių kalbai e pačiai lie u ybei. Essendo uno s uden e del e zo co so, nel
1884 us. sc isse alla s ampa legaliaia 5 g andi a icoli, i cui indi izzo indica e
i oli: Lie u a i abėcėlė jai, Shis as apie Lie u ą, Li uu os d asininkų jėga,
Lie u io balsas (Da abou aid), Dėl P. P. Visi Mu a Visi Mu a P ūsų
a sisky imas nuo lie u ių lenkų7. Qui p incipalmen e g ildena i due emi:
nesèkmingi en a i i applica e ci ilicą Li u iškiem sc i i e ul e io e
spi imen o polonizazione, al quale con ibuì e nemaža pa e ka alikų kunigų.
Nel p imo a icolo, polemizzando con qualche signo P. B., che ce caan di dimos a e che ci ilica
negli sc i i li uani sia usa o dall'anno e lo o u o inkan i, J. Jabauglonskis espinge u i i
p esumi p. P. B. a gumen us, ico da che i li uani con le le e e usiche imp usden i odiano lib i,
pe sino li b uciano, e apposi amen e o mulano le agioni p incipali, pe ché ai li uani quei lib i
non s anno bene: 1) Li uaniano si sc i e in ca a e i la ini pe en 'anni e è en a o nella ca ne
e nel sangue dei li uani; 2) la nazione Li uania, p incipalmen e ag icol u a, abbas anza
konse a i i e neno omi inuncia anųjų o me; 3) la nuo a abėcėlę pasme kė didelę į aką
u in ys ie iniai 7 I p imi qua o a icoli pubblica i nel gio nalis a Современные известия, e
quin asis žu nale Русь. (Rispe o A. Pi očkino di quelle a icoli s abilimen o au o i à e
aduzioni, o ni e nella sua compilazione; c . Pi očkinas 1991: 1254).
22 KALBOS KULTÜRA | 83 p ies ; 4) u o mondo li uanis ai usa la la yniška
abėcėlę imp usdindami lie u iškus es ius; 5) il a o s esso che o dina o
s ampdi i usiškai, agisce comple amen e con a io (Pi očkinas, sud., 1991: 15).
Ponui P. B., a e mando, che u i i suoni della lingua li uanei puì esse e
segnalimi usiškomis aidėmis, J. Jablonskis p opone pae a e almeno in F.
Fo una o o e V. Mile io usci e lie u ių liaudies dainas, nelle quali a usiškų
as come solo la iniškos e anche nuo a sugge io ų le e e e segnali, non
con enen i co ispondmenų usų abėcėlėje. Nel Legaliame Rusijoje pubblica o
quo idiano J. Jab lonskis un paio di ol e ci a da P ussia a ėjusią Auš ą e in ine
di e amen e accon a: Rusų planai Lie u oje bank u a o...8 Baigęs 1885 m.
Moscow os uni e si e ą, J. Jab lonskis qu e ius con mezzo anni di icilmen e
ce ca a il maes o di Vilnius, Va šu os e in al e locali à scien i iche. In
pa icola e lo a i ò Ma ijampolės gimnazia, do e la o ò alcuni conosci i
insegnan i e inca ichi di ispe o e ėjo ques o k aš o uomo And ius Bo y ius.
Pu oppo, l'ul imo, sichia a o pe Li uu ybę con sla o ilu di e o eum, da
quelli s essi anni augpjūčio 1 d. già e a ele a o a Kališą (ž . Ci kulia 1885: 253). J.
Jablonskis pe qualche empo do e a e disi la o i casuali. Pe p o ekcję J.
Jablonskiui 1889 m. inalmen e iuscì o ene e il pos o di insegnan e di lingue
la ynų i g eikų Min aujoje. Qui i e a e s udiò nemaja Li uani. Jablonskių
namai pasida ė e u lie u ių mokslei ių i š iesuomenės židiniu, in cui a i i à
includima u a amiglia (Pi očkinas 1977: 7375;
Lukėnai ėG iciu ienė 2009: 25).
Min aujoje a iali modi e o me J. Jablonskis la o ò la o o del p omadin o della li eu i à: dò a
s abili e seg e a Kūdikio compagnia, collabo ò con V. Kudi kos sumany ąja Li e a iškąja
d augija, dò a o ganizza e a pininkų su ažia imus, qui lo isi a a e lib oneš Ju gis Biel (ž .
A ižonis 1921: 532). Pa icola men e p odu i amen e a io ie slapy a džiais
pasi ašinėdamas ques o pe iodo egli collabo ò con V. Kudi kos edaguojamu Va pu. A.
Pi očkino calcolo, 18901894 m. J. Jablonskis Va pe pubblicò più che 24 a icoli (Pi očkinas 1977:
78). In esse s a s y i lie u ių mokyklų i elemen o ių eikalai, ūkininkams ski ų knygelių
ema ika e k . Va pininkai 8 Po qualcheolico anni be il iškumą del di ie o della s ampa li uani e
p incipali le sue nonusuccessi agioni similmen e ėmė solle i alcuni apdai esni aldininkai della
Russia: 1896 m. Va šu os gene algube na o ius A. Ime e inskis, Kauno go e na o ius S.
Suchadolskis, successi amen e anche e Vilniaus gene algube na o ius P.
S ia opolkasMi skis, o eigiau, echiamas secondo accumula a in o mazioni, e minis as degli
a a i in e ni (pe esempio, a is a o u a la p oibizione della s ampa li uana) Vė ė Plė
(1904). Na u almen e, ci sono s a i e a acalli amminis a o i, di usius la p oibizione dei
gio nali li uani (Tyla 2004: 5, 9).
V. Labu is. Jonas Jablonskis e Li uanei s ampa p oibizione 23 già pe ceppa,
che comba endo con s ampa p oibizione e polonizzazione bisogna
p eoccupa si e dei li uani lingua u u ei imi, ad s ampausdino e comunina
linguaba onda us klojusius J. Jablonskio la o i, anche e ale didelį pu nai
kalbinį suo la o o come
Medega sin assiui.
Ampiamen e zgliando in li eu i à a a i, J. Jablonskis pe me esi e in discussioni pe Li uania
s o ia. Pakanca menziona e du Va pe pubblica i a icoli di ques a s e a (ž . Jablonskio
sc i i 1932: 1322, 2324). Nella p ima si so olinea come ido o il li ello scien i ico del
cong esso degli a cheologi ussi o ganizza o a Vilnius ichiedendo agli scienzia i li uani e
polkų legge e i appo i solo in ussi lingua (mol i degli a cheologi di ques i paesi in emo
cong esso del u o non pa ecipa e ano). J. Jablonskis, ico dando in okiechi pa la
leggi a a A. Bezzenbe ge io appo o, accon a ligi šiolei a ualią men ì: Caop smagu,
uscendo da bjau ias poli iche landynių, ede e con i p op i occhii, che e ai scienza semp e
pas imbi science. - Jablonskio sc i i 1932: 17. Dal min aujos J. Jablonskio sc i a pa ecchie
le e e di le e e us s udiosi i is a Ži á s a ina eda o e V. Lamanskiu, p o . F.
Fo una o , A. Šach ma o ui e k . (Pi očkinas, sud., 1985: 205206). J. Jablonskis insemina che e a
accol o ci ca 1000 li e ians liaudies dainų e ci ca 100 pasakų (collega a nau osaka des ino
sconosciu o). In un'al a le e a Lamanskiui ico da che p ima di 1215 anni i p o esso i
dell'Uni e si à di Mosca F. Ko šas, F. Fo una o , V. Mile is en a ono c ea e una Li uanian
ilologų d augiją, che i p op i la o i e a numačiusi s ampdi i in le e e la yniškomis.
Pu oppo, compagnia non ice usi il pe messo ope a e, pe ché esą po ėjusi i en i
Li u išką sa imonę. J. Jablonskis 1896 m. eikęs E nog a ijos sky iui s eig i lie u ių i la ių
d augiją, panašią kaip kadaise Mask oje neleis a lie u ių ilologų d augija. mol o
se e amen e J. Jablonskis suk i icò P. B iance o, colui che conside a a se s esso sc i o e,
s o ico e publicis a, lib o Oche k d e nej Li y i zapadnej Rusiji (isc i o Vilniuje 1891 m.)9,
nella quale si a e ma che la maggio pa e dei li aui già dal XIII a. puikiai kalbėję usiškai, bu ę
p iėmę usų pap očius i s ačia ikių ikėjimą. P. B iance o apib aiža do ėjusi app esen a e
Li uia a ada a a della s o ia ussa manuėlį, en inusį dimos a e Li u ians e usų au ų
bend ys9 Pa elo B iance o (il suo nome non Dimi ijus) apib aižos es a o si può o a e
p ima di alcuni anni edi o in ch es oma ijoje (ž . I inskij, Masionienė and k . 1998: 242243). P.
B iance as, sembi, p e ende a ince e an icamen e M. Mu a jo o annuncib à conco so pe
sc i e e No d Occiden ù k aš ui des ina a specialà guida della s o ia ussa. Anche se u
p omessi a a solidi 1000 ublių p emia, pa ecchi anni l'uni e si à di Mosca als i u conco so
nessuno nesusiža ėjo (ž . MUI 1872).

24 KALBOS KULTÜRA | 83 ques a dal più an ichi empi, kas ca o poli ici mol o
p eoccupėję. Daugiapusė J. Jab lonskio a i i à, in pa icola e il suo in lusso ai
gio ani, a i ò gli occhi usų genda ų e è s a o ele a o più lon ano dalla Li uania
in Taliną (Re elį). Taline J. Jablonskiu ebbe di e amen e subi e
pe seguiojimen o della s ampa li uana condussi dei aldininkų ussa
ep essioni. Jiems p opone galas u, quando, mol o ku acendo k a as,
Palangoje p esso L. Vaineikį o a o nemažai indi ì, a lo o e J. Jablonskio.
Im a k ės i u i lie u ius, u ėjusius legami con L. Vaineikiu. 1900 m. ine
o ob e k a a a izza a e J. Jablonskio bu e. Ganda ai p ese o u a la
manosc i i a ma e iale, nemaja lib i. P aside ano a dymai, Liepoja genda
capo capo del depu a o A. Vonsiackis ėmė ku p i caso10. Ci ca i casi eigą e
me amus accusinimus J. Jablonskis abbas anza de aglia amen e sc è usų
academiam F. Ko šui, F. Fo una o , A. Šachma o , i is a Ži á s a ina
eda o e a V. Lamanski. Da lo o spe a amo aiu o. Nei p op i le e e discu è,
quali menchi cosidde i ogge iiniai p o e. Ques o osse s a o juod aščiai dei
due V. Kudi kai sc i y ų le e e, dell'a icolo Apsid audimo d augija da
pe seguiojimo juod aš is, za ašų knygu ė con a ie ilologiche no e. Piu os o
spa en a o appa so uno buodesc i o, nel quale e a s a a neg aži azė:
Užuos kokį niekniekį šungal iai, e salu o spęs11. Inol e, è i yskėjo, che Va pe
slapi a džiu Obuolai is i minėjęs pe sona è J. Jab lonskis. Pe a dymus e
sc i i oni miaiškinimuose su u e le accuse
J. Jablonskis s ancamen e di ese, pe ò u cos e o p esen a e ichies a
esse e a leas dal la o o di insegnan e.
Ene gicamen e J. Jablonskį ėmėsi in i F. Ko šas, bene conoscinojęs a Rygoje la o busì del
dis iga dos scien i ico, cui appa ene a J. Jablonskis, cu a o ių A. Š a cą, u a ia
ques o, una ol a ex s a o suo la ino di lingua insegnan e, o a J. Jablonskį conside aė pubblic
illegalinių kū ėju e dis ibin oju. S o una amen e, il caso aggiunè Pe e bu go
p oku a ū a, In e i a a i e Teisingumo minis e i. Qui J. Jablonskiui nons engè aiu a e
nemmeno acadikai. Su ca o minia lui e g uppo al i Li uani in modo amminis a i o è s a o
nubaus i iešąja policijos p iežiū a d ejiem me am i em imi. T em ia luogo J. Jablonskis
p escel o Psko ą. Anche e 10 P ima alcuni anni lo s esso A. Vonsiackis daužė Ma ijampolėje
Sie yno compagnia. L'in e o co so del caso solle a o a J. Jablonski è discusso in de aglio in
uno speciale a icolo di A. Pi očkin (Pi očkinas 1971: 113124).
11 Dal 7 m. dicemb e 1900 le e a a F. Fo una o (ž . Pi očkinas, sud., 1985: 105). Ques o e
al e aš iški p o e mai desc i e e e m. il 2 ebb aio 1901 d. le e a a V. Lamanski, solo
qui anco a i yškin a, che quel aš ello sc i o a osono in a ( enim, 222224).
Appa en emen e, genda us quell'inchial osono u a innascia o.
V. Labu is. Jonas Jablonskis e la s ampa li uana di ie o 25 p eslėg os, em yje kalbininkas non
lowido manių12. Da Psko egli in iò alla Accademia delle scienze ussa nusiè A. Juškos dizzyno del
p imo omo,,Baigiamąjį žodį (ci ca 50 p.). Qui, a al o ko, si menziona che le pe sone, g azieusius al
ocynia ma e ia, se ykus obza ašinė ojui, ganda ai al ol a be ce imonies išk a yda o
(Pi očkinas, sud., 1991: 143). Inol e, 1903 m. J. Jablonskis d ìso in ia e Va pui luoš ą dei p op i
ico di […] pe ò solo su in anzia, mokymąsi, Auš os appa izione, Kudi kos a si e imą, ma su
nien e la o o Min aujoje e su p op io bylą. Quos'ammemo azioni i mò uno speciale sop annome
[…] Ki elis Nusmuko (Jablonskio sc i i 1932: 6973). J. Jablonskiui depo is è s a a abb e ia a e
leis a a i a e Šiauliuose, pe ché acce a a il di ie o s ampa annullamen o. Anco a da Psko a
Po ilui Višinski in una le e a sc i a J. Jablonskis dalla s ampa ussa in uì ali segni13. La
esis enzza della nazione Li uania in a i modi di endendo Li u iškąją spaudą (čia nemažas i J.
Jablonskio indėlis), usų mokslo žmonių e alcuni dei aldininkų oci, che quel di ie o nepasi eisinęs14,
in u a l'impé ia ussa p asidėjęs e oliucinis judėjimas i nepasi enkinimas gue a con baigija
Japon imi u o ques o inalmen e pa en ò la au o i à ussa e m. maggio 7 d. 1904 u pubblica o
l'o dine ca o aboli e quel di ie o. Ci ca l'annullamen o del di ie o s ampa J. Jablonskis Šiauliuose
impa ò da gio nalis i. E o dine ca o subi o medesimo lie u iškai u pubblica o e Vilniaus Š .
Mikalojaus chiesa. Succudi i pe sone inco sc šus ing azia e al gene algube na o e
S ia opolkuiMi ski o anche e ca ui. J. Jablonskis ali padėkų nonlaikė. 12 P. Mašio as è ap amen e
osse a o: [j]uo ekda o Jablonskiui skaudesnė punismė, lui s'incalca a s a kia del la o o
in e o o (Mašio as 1930: 46). 13 All'epoca nella i is a Новое время espe o gio nalis a Se gejus
Sy omia niko as, sc i o non solo in a ie usse, ma anche s anie e pubblicazioni di s ampa,
pubblicò un a icolo, indicando che l'au o i à inalmen e si p eoccupò della ques ione del
ca a e o li uaniško e che quan o più elocemen e se bisse e oca o il di ie o di s ampa e lie u e
zemaičių knygas lie u ių usla ynų š i u, an o sa à più u ile al caso (Pi očkinas, sud, 1985: 393). 14
Lie u ių spaudos lie u iškaislo yniškais ašmenimis eikalai a ie is i uzioni dell'impe o usso
sono s a e conside a i più di 7 anni: dal 1896 m. ino al 1904 m. inizi 10). (plg. Tyla 2004: Bu a e gynusių
di ie o di s ampa, e accinkan en i sos i ui lo in pa e pe me e e le e e la yniškimi s ampdi i
solo elemen o ius, maldaknyges e calenda io, e esigusių quella di ie o di s ampa comple amen e
annulla e. Indubbiamen e, che gli opposi o i dell'abolizione del di ie o sono s a i p incipalmen e dal
Liaudies minis e o dell'is uzione, e shalininkų dal Minis e o degli A a i In e ni (K. S olman, V.
Plė ė e k .). Tsas e a cos i ui o un specialų komi e ą, che i e ì annulla e u i anks esnius
decisioni del go e no usso e po a kius, ap ibojusius lie u ių i zemaičių aš iją jos eikalu;
senza usichi sc i en, pe me e e usa e la yniškus e al i sc i enis. Ca as 'acce ò decisione
del comi a o.
26 LEBBOS
CULTÜRA | 83
Egli lišku Po ilą Višinskį in i ò subi o subi o ad a i a si a Šiaulius, a l'al o
gio no già p omise ano iaggia e in Vilnių pa gua da e, cosa anno ilniečiai.
La più g ande s en e J. Jablonskis conside a a quel gio no, quando a Vilnia
enne inizia o pubblica o il gio nalis a Vilniaus žinios. Legalūs lie u iški
laik aščiai, calenda i, sc i i a u i comp ensibile buona lingua, do e a
solle a e li a ians sa imonę; ol e a ques o, anco a aspe a a pesan i
kamba pe Li u iche scuole e i messi ada i a lo o di igigli. Li uania e a
anco a pa e dell'impe o Russo, p ensa censu a non scompa sa, asbesiplė ojo polonizzazione15.
Sunki condizione pa icola men e p essa a scuole a a i. Vilniuje è s a a
leis a lec u a e lingua Li uani nelle ijose scuole, pe ò l'au o i à am dena o
nesky ė. La gen e s essi della lingua Li uani dėjo dena o, da cui šiokia ale
alga paga a e in ques o la o o kibusiam J. Jablonskiui. P o incijoje e a
anco a peggio. Šiauliuose e Pane ėžyje, come 1912 m. J. Jablonskis sc ì J.
Basana iči, sono ik ai polkų kalbos moky ojai, e lie u ių kalbos là nessuno
nemoko. La ile anza del ilancio della s ampa Li uania Jonas Jablonskis ben
pe cepì, pe ò capi o e quali di icol à anco a do à spe imen a e pe il
a o zamen o li eu i à e a a i della lingua Li uania. Jì p egiamo come
bend inesa lie u ians lingua puoselė oja, no minamosios nos a g amma ikos
kū ėja, pe ò do emmo alu a e e come isuomenės eikėją, comba o oją
pe lie u ybės, pe lie u ians lingua di i i.
LITERATūRA
A i ž on is P. 1921: Jablonskis Min aujoj, Re ely, Psko e. – Lie u ių mokykla,
N . 12.
A i ž on is P. 1930: Žodis ki as apie Joną Jablonskį. – Kalba 1 (2), 48–55.
B a l č ikon is J. 1932: T umpas [Jablonskio] gy enimo ap ašymas. – Jablons-
kio aš ai 1, XI–XXX.
B iance P. D. 1891: П. Д. Брянцев. Очерк древней Литвы и запад ной
России. – Русская литература в Литве: XIV–XX в. в., Vilnius: Lie u os
ašy ojų sąjungos leidykla, 1998, 241–243.
C yl o N. I. (sud.) 1866: Н. И. Цылов. Сборник распоряжений графа
Ми хаи ла Николаевича Муравьева. – Русская литература в Литве: XIV–
XX в. в., Vilnius: Lie u os ašy ojų sąjungos leidykla, 1998, 213–217.
15 P ieš pa spaudos a ga imą polonizacijos mas ais Lie u oje laiške kun. J. TumuiVaižgan ui
baisėjosi i Ša ijos Ragana (ž . Žėkai ė 1986: 142).
V. Labu is. Jonas Jablonskis i lie u ių spaudos d audimas
27
Ci kulia 1885: Циркуляр по Варшавскому учебному округу, N . 9.
i inskij P., Side a ičius R., Masionienė B., Me ž inskai ė B.
1998: Русская литература в Литве: XIV–XX в. в. Хрестоматия, Vil nius:
Lie u os ašy ojų sąjungos leidykla.
Jablonskio aš ai 1932: Jablonskio aš ai 1. Visuomenės s aipsniai. Sud. J. Bal-
čikonis, Kaunas.
L i i n s k a i ė D. 2005: Ki ilikos E angelijų ašyba: Lau ynas I inskis i
Jonas K eščinskis. – A chi um Li huanicum 7, 123–138.
Lukėnai ėG iciu ienė E. 2009: Kons ancijos i Jono Jablonskių šeima,
Vilnius: Lie u os nacionalinis muziejus.
M a š i o as P. 1930: Šis as iš Rygiškių Jono sunkaus gy enimo. – Kalba 1 (2),
44–48.
M e k e l is A. 1930: Jonas Jablonskis. – Kalba 1 (2), 7–36.
M e k ys V. 1978: Nelegalioji lie u ių spauda kapi alizmo laiko a piu (ligi 1904 m.),
Vilnius: Mokslas.
Me kys V. 1994: D audžiamosios lie u iškos spaudos kelias 1864–1904 m.,
Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
MUI 1872: Московскиe университетскиe известия, N . 1–4.
Pa li o n i s J. (sud.) 1957: J. Jablonskis. Rink iniai aš ai 1, Vilnius: Vals ybinė
poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Peckus V., Viliūnas V. 2005: Ma ijampolės moky ojai, Šiauliai: Saulės
del a.
P i oč ki n a s A. 1971: J. Jablonskio bylos medžiaga. – Kalbo y a 23 (1),
113–125.
P i oč ki na s A. 1977: P ie bend inės kalbos iš akų, Vilnius: Mokslas.
P i oč ki na s A. 1980: Jonas Jablonskis, Kaunas: Š iesa.
P i oč ki na s A. (sud.) 1985: Jono Jablonskio laiškai, Vilnius: Mokslas.
P i oč ki na s A. (sud.) 1991: J. Jablonskis. S aipsniai i laiškai, Vilnius:
Mokslas.
R u s e c k as P. 1929: Spaudos d audimo gadynė, Kaunas: Spaudos ondas.
Sabaliauskas A. 1979: Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija iki 1940 m., Vilnius:
Mokslas.
S m e o n a A. 1930: A siminimų b uožai. – Kalba 1 (2), 37–44.
S a l iū na s D. (sud.) 2004: Raidžių d audimo me ai, Vilnius: Lie u os is o i-
jos ins i u as.
S u b a č i us G. 2006: Kazimie o Lelio i Ipoli o Liu os anskio lie u iškos ki-
ilikos modeliai, 1887–1891. – A chi um Li huanicum 8, 279–316.
Ty la A. 2004: Lie u ių spaudos d audimo panaikinimo byla, Vilnius: Lie u os
is o ijos ins i u as.