98 La
langue Kul u | 84
RITA MILIŪNAITĖ
lie u ių kalbos ins i u as
VIENas P IJuNGIaMJ laIKo
saKINI a ec JuNG uKu KAI
Va osENos A VEJIs
EsMINIAI mo sžIAI: sin aksė,
p ijungiamieji emps sakiniai, sin aksės
naujo ės, e imas, no minimas.
1.VaDINs Pas abos
Plus que il y a dix ans dans la S a ybnelle commission de la langue Li uanienne
considé an p épa és Kalbos pa a imų ( oliau KP) no mes de syn axe e
dé iances de eux, on é é a i ées les yeux dans a osenoje équnėjan is
un des langues li ou es nebūdingą p ijungiamųjų emps sakinių su jung uku kai
a ejį. bas asi des données de la P ésa ine a osena ka o eka1, alo s pas
enco e pa iculiè emen plusies de ce e so e d'exemples.
a é é ema qué que an dans les médias ( e s inėje in o macijoje), an
e s inėje g ožinėje e populia iojoje li é a u e ce ains sakiniai a ec
swi ch uku kai c ée nena ū alų p incipal e secondai e ac ion ela ion, pa
exemple (pa yškin a mano. R. M.): Ils é aien edées seulemen a an šešis mois,
quand leu quoi que se soi misiku as heu euse ie a commencé b aškė i. (2003,
sa iugdos knyga, e . de anglais k.) Li u iškai mąs an , ce p opos sen in, comp e
enu au con ex eą, pou ai ê e eiškiama kele iopai, pa exemple: Ils é aien edę
(ou: susi uokė) seulemen a an šešis mėnesius, o (i ) leu quoi jus e susiku as
heu eux ie a déjà commencé b aškė i. Bien qu'ils aien é é edée (ou: susi uokę)
seulemen six mois, leu quoi que se soi é abli une heu euse ie a commencé
b aškė i. Pa enu à peine six mois ap ès le ma iage, leu nou ellemen s'es é ablie
ie heu euse commença b aškė i.
1 Plus loin su dossie à oi . Miliūnai ė 2009: 100106.
. MIlIūNaI . Un p ijungiтельных emps sakinių su jung uku kai a osenos
cas 99 Pe emps oi , que a osenoje similaux padėmeniui adui e
sakiniai su kai e con inue plin a, en plus, ce cas au où qui plus
p écisémen dé ini . aigi bu de l'a icle panag ine nou eaux données
a osenne e en e de p écise KP ecommanda ion dé ini ion d'e
complil is eikin, i. i. p opose di e sesi es meilleu s possibles no mines
aiškos moyens.
2. KP ÉCOMMENDACIJa: MGINIMas aPIb ž I À KP minimasis cas a é é insé é à des
e eu s de liaison sen iniens, abo dan le join kai a oseną2: kai e . n k. = e ,
~ d iem ac esams g e in i: Deux hun o ojai chjouen des o ê s, quand (=i ) l'un
d'eux s aiga sukniumba. Le pè e e sa illeimi oyageaien à a e s le dése ,
quand (=i ) il s'es sen i mal (| Quand le pè e e sa illeimi oyageaien à a e s le
dése , il s'es sen i mal.
Va . du emps aux sen ences secondai es joind e: Il é ai lunches emps, k a i il įžo de le mies elio.
Publie ons, k a i ondne dėsim.
Comme on oi , co ecomasse phénomškinys nusaky as ès claus ai.
ecommanda ion išši uo ina ainsi: le bou on quand deux ac ions à g e in i es
e s inis ne a o inas eiškinys, e au lieu de lui ou ni un bou on e ou k es
aiškos p iemonės.
Hé ési, le ondemen du ec i ica ion malheu eusemen écipiamas deux ac es
ela ionis. p ijungiamieji sudė iniai laiko sakiniai su kai, comme e ous sudė iniai
p ijungiamieji sakiniai, les pa oles li uaniennes habi uellemen mon en l'ac ion du
p incipal dėmens é an plus impo an que l'ac ion du la e al dėmens, e KP
ecommanda ion dé ini ion i pasakoma, que les secondains emps dėmenys a ec kai ne
con ien alo s, quand en e deux ac ions es g e inamasis ela ion. KP lesymes donnée
peu e ne a iai ies, donc du nou eau syn ax de phénomène essen iellemen ils jusqu in
n'on pas enco e pu é éle . Néanmoins a i inne l'a en ion que comme l'un des
possibles secondes KP aisy o exemple du a ian s aussi donné composi e
p ijungiamasis ph ase a ec kai, seulemen appo s des ac ions changé ne dans
g e inamąjį. P incipal sen inium dėmen ac e, éškiam 2 z . Les conseils de langages. Kn. 2.
Syn axé: 3. Į ai ūs des choses. sud. i a Miliūnai ė, ex e au . Vi as labu is e aldonas
Pupkis, y . ed. aldonas Pupkis, Vilnius: Mokslo e encyclopedijah édi ions ins i u , 2003,
2-as éd. 2005, 2930.
100 Kalbos Kul ū a | 84 ac ionmajodžiu kelia o, e secondaun, p ijung s
jung uku kai kelia o, kai pasiju o, ph aseinyje suke localis iomis: kai
kelia o, pasiju o. hence la dé ini ion deux ac ions adéan i s doi ê e
p écisée.
3. NouJI Va osENos FaQ aI E J Y IMo GalIMYbs
De niè e décennie du a osens obse a ion pe me d'a i me que
sukons uo ų (pap as ai – iš e s ų) sakinių su jung uku kai daugėja (pa yš-
kin i pag indiniai i šalu iniai eiksmai i jų a likėjai):
nona ū alie s dimanche p ès de akoma ille (Vašing ono als ija) on é é niqué
qua e policininkai. L'on appo e que les o icie s s'asseyaien ca inée a an le
changemen commencemen e a aillai a ec leu s o dina eu s, quand p o po eis en é i eu e commença i e . (l y as.l
2009 11 29)
On di ai que pa neeilinium inciden à ué un homme. Le polices é ai debou e pa lai au
éléphone, quand les bâ imen s agg iu o. cependan o iciellemen ce e in o ma ion
n'es enco e con i mée. il es annoncé que les habi an s des bâ imen s įg iu usių pû
e acuo is. (l y as.l 2010 06 01) les gens assemblaien dans les bu eaux ap ès la pause
du midi, quand a inkluo le mâ iškis en ésé dans didžiulį ko po acijos Disco e y
pas a ą JaV capi inės šiau ėje. [...] É ai p esque cinq heu es le soi , quand pasipylée au
moins deux šū ių papliūpos.
(l y as.l 2010 09 03) usse Kalining ad égion appa enan à une pa ie du no d
de Ku šių ne ija i an danijilas Ko o kichas anquillemen a ec les pè e
p omenaien a ec pè eš inė pludimiu, quand a i é a en ion à queis ą soleil
b illan emen spindin į daik ą. (l 2011 03 31) de els cas ai e nécessi e un
plus la ge con ex e, qui géné alemen éme geai plus que d'une ph ase.
impo an p end e en comp e non seulemen en syn axinai e, séman ique (ž .
Pajėdienė 2008), mais e en komunikacinį (in o ma ion de ans e )
p ijungiтельных emps sen inių a ec kai aspec .
4. No M suD INI P IJuNGIaMJ laIKo saKINI a ec KAI aIŠKa P asMINI YŠI I
aK ualIosIos saKIN sKaIDos PožIIUū ungi Daba inės lie u ių kalbos
g ama ikoje il es a i mé que dans p ijamuosi sakiniuose a ec le emps
jung uku kai ela ionsis y a dé inis e dépenden de a iais ac ionmajodžų,
a liepi mo s .Il MIūNaI . Un p ijungiтельных emps sakinių a ec swi ch uku
kai a osens casse 101 e au es sanda os ca ac é is iques (DiKG 2005:
680)3. de plus, des ph ases de emps ca ac é is ique des ê emen s
a iniens allan combinaison des emps des ac esmajodjs: les emps des
ac esmajodjs dans les deux ê emen s se coinciden géné alemen , e de
les ac es dépend ela ion du même emps ou séquence des ac ions
signi ica ions (le même). pou plus de cla é, su la base DiKG de p opos e
exemples (DiKG 2005: 681682), les ela ions des sen ences de emps
dépeignen les ela ions de 1 ableau dans le ableau. 1 lEN El. composan s
p ijungian s emps sakinių a ec kai appo s d'ac ions45 ela ions de
DiKG4Pas abos
Veiksmų
Pag inŠa-
inis
dėmuo
ludinis
dėmuo
Pa yzdžiai
1.Des ac ions simul anikiai, coïncide on seulemen en pa ie:
1.1. des
soleilèle
ac ions
Shalu inis
sueigos
ac ion es
eigos (1)
de ien ou
linai juiai .
Quand
le emps ac ionlas ac ionlas ekėjo, no e oninis5.
1.2. les ac ions
coïnciden
seulemen à
am jus u
momen ou
eigos (2) Kai je
emps in e pu
jo eikslas
du é énemen
eikslas déjà
pa zalią gi elę,
e azjojau
pu ino kelmelį.
L'ac ion la i ine es
oninis, ilgesnis
( ęs inis), e le
p incipal ac e à un
ce ain momen
įsi e pia dans secondai e.
1.3. Les ac ions
coïnciden
sou en à un
ce ain
momen eigos
eikslas
é énemen (3)
eikslas d augai
Quand du
a eigné la ille,
le u gus é ai
même
auka š ye.
Pag indinis eiksmas
es ilgesnis ( ęs inis),
e le secondai e ac e
à un ce ain momen
įsi e pie dans p incipal.
2. laike apa ūs
ac ions (leu
du ée ès
umpa ou en elle
en géné al ne
ien pas comp e)
même nu eikslas
é ènemen s
ac ionlas
é ènemen s (4) je
sigandau, g andde,
quand u mudu
p akalbinai.
sukei us dėmenis
end oi s, les ac es
eiliškumas é yškėja: le
secondai e ac e se
passe de an p incipal.
3 Pou plus su les p ijungiamoses sen ines de emps oy. Pajėdienė 2004: 3553. 4 Pou des aisons
de glaus ume DiKG les é é ences des sou ces sakiniens données son omises; des ac ions
signi ian s ac ionmajodžiai pa yškin i. 5 P incipal e secondai e lèmen aux ela ions senso ielles
é élées syn axées spécialis es us ai ono e igū os concep s (plg. Pajėdienė 2008, où
baséamasi l. almyio a ail: almy Šalu inis ac e se dé oule de an p incipal.
1978).
102
Langues Cul u e | 84
3. Des ac ions non simul anikiai:
3.1.
Quand
ac ionlas
ac ions
ès a un
eigos
po
į ykio (5)
ac ionlas
pa a gs -
u, de l'au e sommeug jusqu pusiudienio.
3.2. ac ions du
ap ès eikslas
au e gi ių e
é énemen du
eikslas
(6) Quand déjà
len emen
saueina un
nusédo pou un
ie e sėlis
nusk ido
do mi , a lėkė
pelėda.
Les chalu inées
ac ions se dé oulen
de an le p incipal.
4. in e se ela ion du sens des dėmen, où le emps de l'ac ion ma que le
p incipal dėmen, oujou s allan a an le secondai e:
4.1. ac ions
eikslas
ganyklų a ec
eigos eigos (7)
eikslas
On é é sumos
me as, quand
se passe un
il lo s įžo de
apinas iais.
Pag indinis eiksmas
es phonis, lui
é ic an , se p odui
e le ac e de la sen ence secondai e.
4.2. les ac ions à
un ce ain
momen se
dé oulen un
emps eigos
eikslas eikslas
é énemen kio (8)
slinko aka op,
Diena déjà
quand za ažia ę
su le collnelio,
jiedu i ée le
na ąjį kaimą.
Pag indinis eiksmas
es phonis, lui sex an ,
se p odui l'ac ion du
collu inium sen in.
Nag inėjan des composan s connec i i s emps sen ences a ec quelques ela ions
d'ac ions, selon ac ualiée sen ence skaidą impo an é abli di é en e cha ge
d'in o ma ions des pa ies de sen ence, i. i. cla i ie , comme éškiama ema e comme ema6.
dans les langues li hu ies le hème a géné alemen a an emą, e si emą eu di e
aupa a an , au débu de la ph ase, elle es accen uée soi in onacija, ou a i kš ine o d e des
mo s (DlKG 2005: 646647). 6 Plg.: a sec ion de ph ase qui découpe de la si ua ion ou con ex e des
suje s connus, es appelée hème, e une nou elle, ac ualié in o ma ion p ésen an emain;
lKE 2008: 19). aigi on peu di e que le hème accompli le ex e lijamąją onc ion, a ema
in o muojamąją.
Veiksmų
ela ions de
Pag inŠa-
inis
dėmuo
ludinis
dėmuo
Pa yzdžiai
DiKG Pas abos

. MIlIūNaI . Un p ijungiтельных emps sakinių a ec bou on quand a osens
cas 103 (2) secondai e dėmuo [ ema] + p incipal dėmuo [ ema]: š [ ] + p [ ]; (3) le
1-os len elės pa yzdžiuose emą i emą galima ski i aip:
(1) šalu inis dėmuo [ ema] + pag indinis dėmuo [ ema]: š [ ] + p [ ];
secondai e deme [ ema] + p incipal deme [ ema]: š [ ] + p [ ]; (4) de nie
démen [ ema] + secondai e démen [ ema]: p [ ] + š [ ]; (5) l'a ai e
secondai e [ ema] + p incipal dommage [ ema]: š [ ] + p [ ]; (6) le secondai e
deme [ ema] + p incipal deme [ ema]: š [ ] + p [ ]; (7) démen p incipal [ ema] +
démen secondai e [ ema]: p [ ] + š [ ]; (8) p emie démen [ ema] +
secondai e démen [ ema]: p [ ] + š [ ]. 16 exemples dans le secondu dėmeniu
éškiama ema e elle, é an neu aiemen composi i p ijungiamojo sen in
dėmenų o dkai, a de an le dėmenį p incipal, lequel éškiama ema, sau
4-ième exemple, où dėmenų a ka a i kš inė. 7 e 8 dans les exemples,
comme e ma quée DiKG, dėmenų sensmes ela ionis a i kš inis: le p incipal
dėmeniu eiškiama ema, šalu iniu ema, mais impo an , que le ema e ici a
a an emą. Galinée emos posi ion es considé ée de nomb eux langues
indoeu opéennes polinkiu e p esque langues uni e salija (ž . G iške ičienė
2008: 25 e là indiquée li é a u e).
5. o iginalo I VE IMo
PalYGINIM: VEIKsM saN YKIs
aC ualIosIos sKaIDos PožIū Iu
Puisque les sakinių considé és, comme men ionnée, p incipalemen se
p oduisen dans e s iniuose ex es, se ai p a a i e inio e
o iginalalaus ex e compa a i amoji analizė. cependan e sinius ex es
médias compa e a ec o iginalou p esque il n'y a possibili és, ca
géné alemen média, donnan in o ma ion é angè e, se base pas une
sou ce, e les mêmes sou ces ès p écisémen ne ci e en pas. donc
es e de se é é e à d'au es ex es aduc i s accessibles e leu s
o iginalalu, šiuoka pluoš u g ožinės e science popula a inamosios
li é a u e exemples de (ž . 2-ą len elę; dans les exemples pa yškin i
p ijungiameji s ik uki, a e ime e du p incipal e du secondai e ac ion e des ac eu s les exécu an aiška).
104 La
langue Kul u a | 84
2 lEN El. o iginalalo sakinių a ec le secondai e emps dėmeniu e aduc ion
compa aison (p p incipal dėmuo, š secondai e dėmuo, ema, ema)
o iginalas (angl. k.) Ve imas imas ak ualiosios o iginalas e e skaidos
poin de ue
(1) In No embe 1997 he eam
was su eying whe e we now
s ood, jus a couple hund ed
ya ds om he illage, when
one o i s membe s spo ed a
agmen o a hominid skull.
1997 m. lapk i į g oupe
j alé loco ée, où nous
sommes main enan , à
peine à une couple de
cen aines de mè es du
illage, quand l'un de ses
memb es ema qua
hominïdes kaukolės agmen . (NGl 31) p [ ] + š [ ]
(2) Geo ge McGowan al eady
had he on doo open
when his a he -in-law
a i ed and honked he ca
ho n loudly.
Kai a i é ès uoš is
pasig naliza o, džo džas
Makgo an a déjà a é
ou e ès la po e a endujes.
(Du 99)
o iginalas:
p [ ] + š [ ];
aduc io-
n: š [ ] + p [ ]
(3) I was iling ye ano he
ou inely agic s o y o a
d i eby a ali y when my
edi o , Daniel a ons ein, leaned
my cube, said “ca ch,” […].
Rašiau da ieną agišką
in o his oi e, passi iée pa la
mo , quand édac eu us
danielis A onš eins, kyš elėjęs
cha ą į mano na elį, šūk elėjo
gaudyk i [...]. (b p [ ] + š [ ]
(4) His uni had been
š [ ] sa e house when
bu o paou was gu ed
doo whe e he
es ing in a ž algai
hei looksaugomų du ų
ou side he pjau as leu ga gybinis.
s ood gua d. (b 196)
ilsėjosi, quand pou p [ ] +
(5) Kims claw-hands
as she eached up, hooked
galiuhe inge ips o e
s i į i and pulled down.
embled s'a ach os
i pėjo, quand doig s
he le e kais zakabino
manquek elėjo basyn. (b 17)
Kimées mains p [ ] + š [ ]
(6) He wa ched h ough he Il ega da p o langą, quand p [ ] + š [ ] window as he
blue-and-whi e sky dans e d ią dangaus mé éynę abo e Honolulu. au-dessus
a osenes cas 105 Išnag inėjus donnés des exemples7, on oi que le plus
es le sui an : p incipal ph ases ac eu quelque chose agi ; son ac ion es
ilsėjosi, žiū ėjo e e c.). à ce momen quelque chose a i e, e ce second ac e,
a siplėšė e e c.), cons i ue du cô é du emps dėmens, p ijungiamu swi ch uku
sleek li le mažy is blisgan is a ion uai c a li ed smoo hly o iukas
Honolulu. (b 176) . MIlIūNaI . L'un p ijungičnih emps ph ases a ec swi chku kai
équen composi es p ijungiτικών emps ph ases a ec swi chku kai modèle
géné alemen con inuel e épliqué eigos eikslo eiksmažodžiais (ž algė, ašė,
eiškiamas é énemen du ac e lo ac ionmažodžiais (pas ebėjo, šūk elėjo,
kai, base. ac ualiose aides poin de ue d'un el modèle e s iniuose sakiniuose
sklandžiai a si he unway and ook o he plėšė du sol e pakilo wide
p incipal dėmeniu eiškiama hème connu du con ex e ou in o ma iquemen
an aeilis suje , e šalu iniu emps dėmeniu ema, . i. nou elle, jusqu ol
neinė a e (ou) pou an aeilę impo an esnė men is. cela co espond à la
ela ion du ableau 1, qui dans la langue Li uanienne n'es pas pa iculiè emen
équen e, plu ô excep ionnel e le plus p obablemen ca ac é is ique
seulemen d'un ce ain con enu dé ini des ph ases (g ondin de dėmens
ac ionnion géné alemen éškiamas concep du emps daik a a džiais
žyminčiais). des anglais, qui es analy ique, l'o d e des mo s g andemen
s ic esnée que dans les langues syn hé iques, e les possibili és de sen in
ac ualiąją skaidą eikš i l'o d e des mo s assez limi ées: ixée mo s a ka
joie p incipalemen éškiami les ela ions g amma icales des pa ies du sen in,
e non la s uc u e in o macinée du sen in (plg. G iške ičienė 2008: 25). donc
e imes che cheu s p é enden que dans la langue anglaise sakinys es
8-ą DlKG pa yzdį (4.2 a ejį), aigi a i kš inį sakinio eiksmų p asmės
cons i ué selon syn axienne des mo s e leu conjunc ions onc ion, e dans
les langues Li uanies beaucoup plus impo an e logique: nou elle in o ma ion es
soule ée en in de ph ase, acian il au ans o me les mo s o d e pa
sakinyje (Na ickienė, Kas eckai ė 2010: 44). En d'au es e mes, pou ê e
p écisémen ansmisée communicinée s uc u e de ph ase, anschian un
ex e du anglais langue peu nécessi e de change la s uc u e syn axique de
ph ase. Puisque dans la langue li ouwenne beaucoup àp es plus emą
(nag inėjamų sakinių a eju eiksmo laiką) eikš i šalu iniu laiko dėmeniu, a
emą pag indiniu, ne impo e, où se ai šalu inis dėmuo a an p incipaliniu ou
ap ès lui, 2e ableille des e s ieji sakiniai, sau (2), de aien ê e édagués.
6.GalIMI lIE uVIŠKos aIŠKos būDaI umpos, aisemblablemen , du anglais (même si cela
dans la sou ce nenu odoma) e s os mainu ės ašy inėje (public in e e in e ne )
médiaie su in odu ai7 Il Pai La no e que les la iniè es de emps dėmenys o iginalalo
kalboje p ijungiami jon ukais when (dažniausiai), as e pa ois (no s des exemples di es
nema i i) while.
106 Kalbos Kul ū a | 84 iausius dans le monde appai ancis nu ikimus son
p ésen és panašiuum s yle e d'un même modèle (p [ ] + š [ ]) sen ences,
comme e 2-ième able de exemples. en 3-ioi ableauée g e a pluoš o exemples
de du média indiquen au moins po un possible ki okį li au es kalbai įp as ą
aiškos būdą. cela es impo an , en che chan di e ses co espondmenes,
que donnée KP. I osenos dans les exemples, e les co ec ions pa yškin a des
ac ions p incipales e secondai es e les ac eu s qui les exlieunen aiška.
3 lEN El. Galimi lie u iškos aiškos būdai ie oj e s inių p ijungiamųjų laiko
sakinių su kai
Va osena aisymai aisymų
commen ai es
(1) Une ois un cen e
benamies son bu eau a angai
des documen s, quand à ma
po e pasibeldée une
pa iculiè emen aidinga
mokinė. Elle ne oulai e ec ue elle des inées slduoches. (be na dinai.
l 2011 01 26)
Une ois, quand
benamies cen e
son bu eau
a angai
documen s, en ma
po e seibeldé une
pa iculiè emen aidinga mokinė.
Shalu inis emps
ci cons ance
démen se
pau ece le
p incipal, é é le
p incipal secondau iniu.
(2) sep en iolikame ė Vumilija
Makojė (Vumilia Makoye)
dîne iauja, quand
de iè e la enê e isen
un b ui . Vimulijos mama Džemė
(Jeme) commema a aola
aup ès des po es oėdama les cl em i.
T op a d. ( (b e J)
2010 11 13)
Vaka ieniaudama
sep yniolikame ė
Vumilija Makojė
(Vumilia Makoye)
de iè e la enê e
émou un b ui .
Au lieu du
la u inium dėmen
a ec kai du
p incipal ac e le
emps eiškiam pusdaly iu.
(3) juin 5ème de neu ièmes mois
les jumelles Isabella e lola
cou aien dans leu s
lo y esses, quand leu s pa en s Pauline e Nickas
Kouppa isai émi un c i.
a pen és dans kamba į les
pa en s i en sang ines son
en oal e les a aquée lapée.
(l 2010 07 24)
Le 5 juin, quand
neu yens mois les
jumelles Isabella e
lola do aien dans
leu s lo y ėse, leu s
pa en s Pauline e
Nickas Kouppa isai
écou è en e ksmą.
Le la u inis
démuo se
ans o me
p incipaliniu, e
ancien p incipal secondau iniu.
. MIlIūNaI Ė. Vienas p ijungiamųjų laiko sakinių su jung uku kai a osenos a ejis
113
cons uc ions, e leu s place occupe malemen p ijung i la u inie emps
sakinių dėmenys. Ce asse ion pou ai mieux con i me un plus dé aillé
(ka u e s a is ique) é ude ac uelle de a osens, analyses compa a i es
des o iginaux e des e ex es. mais déjà main enan on peu di e que
ce ains d'en e eux son u ilisés selon anglais modèle de la langue, à cause
duquel pa ois quand pasidi a obscu es sensmiquemen les ela ions des
pa ies d'une ph ase composée, appa aî isque de d ip asmičnos i, e ce, sans dou e , nui à la communica ion.
Du examine ai e imes sakinių analizės oi , que malemen succons ués
(adėmeniui de anglais aduc s) p ijungiamuosius emps dans les sen ences
a ec kai les ac ions ela ion plus équemmen es i ne g e inamasis, ca les
deux ac ions se p odui pas comme lygia e čiai, e un ac e es phonique de
pa ie coïncidan a ec le p incipal ou an é ieu que lui. des langues Li uanies
oninį eiksmą dažniau links ama eikš i ne pag indiniu, o šalu iniu sakinio
dėmeniu. ac ualiose du poin de ue de la lec u e oninis ac e géné alemen
es ema, e p incipal ac e ema. alo s e neu alus modèle de ph ase de ai
ê e š [ ] + p [ ] ou a i kš ine dėmenų o d e: p [ ] + š [ ], e adėmeniu e s ų
sen inių modèle es p [ ] + š [ ]. aigi Les conseils de langage donnée la
dé ini ion de co ec ions sakinių de ce modèle au p écise , en enan
comp e de l'ac ualiée cla i ica ion du p opos. ecommanda ion de ai ê e
indiqué que les secondai es connec an s emps ph asemences a ec kai ne
con ien pas cons ui e de els composés connec amiens emps
ph asemen s, don le p incipal dėmeniu pasakomas déjà connu suje ( ema),
e secondau iniu nou elle in o ma ion ( ema), e ac ion du p incipal dėmen
es ondus ac ion du secondai dėmen . Comme les emplacemen s les plus
app op iés de aien ê e ou nies des pa icip ines, subaly ines e
semdaly ines ci cons ances de emps, qui a s ô en le ê emen p incipal du
modèle e inien, ainsi que le ôle du p incipal e du secondai e ê emen
syn axinai es sukei men , déplaçan le bou uk kai, e seulemen dans les
cas plus a es composi es sujungiamieji sakiniai.
Šal INIaI al a.l po ail In e ne des nou elles h p://www.al a.l . b James
Pa e son, Maxine Pae o. Bikinis. Du anglais adu ima Ka dely ė. Vilnius:
alma li e a, 2009. o iginal as: James Pa e son, Maxine
Pae o. Swimsui 2009.
be na dinai.l po ail In e ne h p://be na dinai.l .
del i.l po ail In e ne des nou elles h p://www.del i.l .

Les
langues Kul u | 84 114
Du – sand a b own. Dūmų uždanga. Iš anglų kalbos e ė Jo i a Liu ku ė.
Vilnius: alma li e a, 2010. o iginalas: sand a b own. Smoke sc een. New
Yo k: simon & schus e , 2008.
l y as.l po ail In e ne des nou elles h p://www.l y as.l .
l dien aš is Li uanie y as. lž dien aš is Lie u os žinios.
NGl Mokslo popula inamasis jou nal Na ional Geog aphic Li uanie. Alma
li e a, 2010, n . 7 (10). Il es à no e que le èglemen n'a pas é é modi ié.
o iginalas: Na ional Geog aphic. ( b e J) dien aš is Respublika (plié B igi a e Julius).
lI E a ū a
DlKG 2005: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. ed. Vy au as amb azas. 4-as
pa aisy as leidimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
G iške ičienė a . 2008: eminių lie u ių kalbos pag indinių sakinio dalių
pe eikimas no egų kalboje. – Kalbo y a 58(3), 25–34.
lKE 2008: Lie u ių kalbos enciklopedija. Pa engė Kazys Mo kūnas, edaga o
Vy au as amb azas. 2-as pa ikslin as i papildy as leidimas, Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
Miliūnai ė . 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian ai, Vilnius:
lie u ių kalbos ins i u as.
Na ickienė G., Kas eckai ė D. 2010: G ama inių i leksinių ans-
o macijų panaudojimo aspek ai s ephen J. Dubne io i s e en D. le i o
knygos „F eakonomics“ e ime. – Kalbų s udijos 16, 44–49.
Pajėdienė J. 2004: Daba inės lie u ių kalbos p ijungiamieji laiko saki-
niai. – Ac a linguis ica Li huanica 50, 35–53.
Pajėdienė J. 2008: Kai ku ie p ijungiamųjų laiko sakinių seman ikos as-
pek ai. – Lie u ių kalba. P ieiga pe in e ne ą: h p://www.lie u iukalba.l /
index.php?id=109 (žiū ė a 2011 11 10).
almy l. 1978: Figu e and G ound in complex sen ences. – G eenbe g J. H.,
Fe guson ch. a., Mo a csik E. a. (eds.), Uni e sals o Human Language 4.
Syn ax. s an o d: s an o d uni e si y P ess, 625–652.
Gau a 2011 11 21
. MIlIūNaI Ė. Vienas p ijungiamųjų laiko sakinių su jung uku kai a osenos a ejis
115
subo DINa E clausEs WI H
HE coNJuc IoN KAI: a casE s uDY
Summa y
he pape analyses a ype o subo dina e clauses wi h he conjunc ion kai, which a e
no cha ac e is ic o li huanian. cu en ly, hey end o appea in ex s ansla ed
om English (c . He wa ched h ough he window as he sleek li le ai c a li ed
smoo hly o he unway and ook o he wide blue-and-whi e sky abo e Honolulu).
Wo d o de in English, due o i s analy ical cha ac e , is much mo e ixed han
in li huanian, which is a syn he ic language. he e o e, he wo d o de in an
English sen ence has limi ed possibili ies o exp ess unc ional sen ence pe spec-
i e. In English, i i s o all exp esses g amma ical ela ionships be ween wo ds
a he han he in o ma ion s uc u e o he sen ence.
he abo e syn ac ic pa e n has been adop ed om English, which makes
ample use o he conjunc ions when, while and as ende ed in li huanian as kai.
I consis s o he main clause, which exp esses backg ound in o ma ion ( ende ed
by an impe ec i e e b), and a subo dina e clause, which ocuses on he main
ac ion o ac i i y ( ende ed by a pe ec i e e b). F om he poin o iew o
unc ional sen ence pe spec i e, he heme o a sen ence is exp essed by he main
cons i uen and he heme—by he subo dina e cons i uen .
such sen ences in ac ual li huanian usage we e no iced mo e han a decade
ago, and hei numbe ends o inc ease. In he publica ion on usage ecommen-
da ions Kalbos pa a imai (2003) an a emp was made o de ine such sen ences;
he e was also a p oposal made o amend hem; howe e , he da a o hei ac-
ual usage was sca ce. a e collec ing mo e da a, hey we e analysed om he
poin o iew o he unc ional sen ence pe spec i e. as a esul , we can see ha
li huanian ends o exp ess he ela ionship be ween an ac ion o ac i i y in he
main clause and ac ion o ac i i y in he subo dina e clause in a comple ely di -
e en way: he heme is exp essed by he subo dina e clause wi h he conjunc ion
kai, and he heme is exp essed by he main clause. an inadequa e ansla ion o
he clauses o ime wi h he conjunc ion kai some imes causes con usion. he e-
o e, backg ound iming o he ac ion o ac i i y in s anda d li huanian should
be exp essed in o he ways, mainly by pa icipial, hal -pa icipial and ge undial
ad e bial modi ie s o ime, some imes by subo dina e clauses, whe e ac ions o
ac i i ies in he wo clauses go in pa allel, a e con as ed on an equal basis.
KEy woRds:
syn ax, subo dina e clauses o ime, syn ac ic inno a ions, ansla ion,
codi ica ion.
I a MIlIūNaI Ė
lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, l -10308 Vilnius
[email p o ec ed]