Vienas prijungiamųjų laiko sakinių su jungtuku „kai“ vartosenos atvejis

98 La langue Kul u | 84 RITA MILIŪNAITĖ lie u ių kalbos ins i u as VIENas P IJuNGIaMJ laIKo saKINI a ec JuNG uKu KAI Va osENos A VEJIs EsMINIAI mo sžIAI: sin aksė, p ijungiamieji emps sakiniai, sin aksės naujo ės, e imas, no minimas. 1.VaDINs Pas abos Plus que il y a dix ans dans la S a ybnelle commission de la langue Li uanienne considé an p épa és Kalbos pa a imų ( oliau KP) no mes de syn axe e dé iances de eux, on é é a i ées les yeux dans a osenoje équnėjan is un des langues li ou es nebūdingą p ijungiamųjų emps sakinių su jung uku kai a ejį. bas asi des données de la P ésa ine a osena ka o eka1, alo s pas enco e pa iculiè emen plusies de ce e so e d'exemples. a é é ema qué que an dans les médias ( e s inėje in o macijoje), an e s inėje g ožinėje e populia iojoje li é a u e ce ains sakiniai a ec swi ch uku kai c ée nena ū alų p incipal e secondai e ac ion ela ion, pa exemple (pa yškin a mano. R. M.): Ils é aien edées seulemen a an šešis mois, quand leu quoi que se soi misiku as heu euse ie a commencé b aškė i. (2003, sa iugdos knyga, e . de anglais k.) Li u iškai mąs an , ce p opos sen in, comp e enu au con ex eą, pou ai ê e eiškiama kele iopai, pa exemple: Ils é aien edę (ou: susi uokė) seulemen a an šešis mėnesius, o (i ) leu quoi jus e susiku as heu eux ie a déjà commencé b aškė i. Bien qu'ils aien é é edée (ou: susi uokę) seulemen six mois, leu quoi que se soi é abli une heu euse ie a commencé b aškė i. Pa enu à peine six mois ap ès le ma iage, leu nou ellemen s'es é ablie ie heu euse commença b aškė i. 1 Plus loin su dossie à oi . Miliūnai ė 2009: 100106. . MIlIūNaI . Un p ijungiтельных emps sakinių su jung uku kai a osenos cas 99 Pe emps oi , que a osenoje similaux padėmeniui adui e sakiniai su kai e con inue plin a, en plus, ce cas au où qui plus p écisémen dé ini . aigi bu de l'a icle panag ine nou eaux données a osenne e en e de p écise KP ecommanda ion dé ini ion d'e complil is eikin, i. i. p opose di e sesi es meilleu s possibles no mines aiškos moyens. 2. KP ÉCOMMENDACIJa: MGINIMas aPIb ž I À KP minimasis cas a é é insé é à des e eu s de liaison sen iniens, abo dan le join kai a oseną2: kai e . n k. = e , ~ d iem ac esams g e in i: Deux hun o ojai chjouen des o ê s, quand (=i ) l'un d'eux s aiga sukniumba. Le pè e e sa illeimi oyageaien à a e s le dése , quand (=i ) il s'es sen i mal (| Quand le pè e e sa illeimi oyageaien à a e s le dése , il s'es sen i mal. Va . du emps aux sen ences secondai es joind e: Il é ai lunches emps, k a i il įžo de le mies elio. Publie ons, k a i ondne dėsim. Comme on oi , co ecomasse phénomškinys nusaky as ès claus ai. ecommanda ion išši uo ina ainsi: le bou on quand deux ac ions à g e in i es e s inis ne a o inas eiškinys, e au lieu de lui ou ni un bou on e ou k es aiškos p iemonės. Hé ési, le ondemen du ec i ica ion malheu eusemen écipiamas deux ac es ela ionis. p ijungiamieji sudė iniai laiko sakiniai su kai, comme e ous sudė iniai p ijungiamieji sakiniai, les pa oles li uaniennes habi uellemen mon en l'ac ion du p incipal dėmens é an plus impo an que l'ac ion du la e al dėmens, e KP ecommanda ion dé ini ion i pasakoma, que les secondains emps dėmenys a ec kai ne con ien alo s, quand en e deux ac ions es g e inamasis ela ion. KP lesymes donnée peu e ne a iai ies, donc du nou eau syn ax de phénomène essen iellemen ils jusqu in n'on pas enco e pu é éle . Néanmoins a i inne l'a en ion que comme l'un des possibles secondes KP aisy o exemple du a ian s aussi donné composi e p ijungiamasis ph ase a ec kai, seulemen appo s des ac ions changé ne dans g e inamąjį. P incipal sen inium dėmen ac e, éškiam 2 z . Les conseils de langages. Kn. 2. Syn axé: 3. Į ai ūs des choses. sud. i a Miliūnai ė, ex e au . Vi as labu is e aldonas Pupkis, y . ed. aldonas Pupkis, Vilnius: Mokslo e encyclopedijah édi ions ins i u , 2003, 2-as éd. 2005, 2930. 100 Kalbos Kul ū a | 84 ac ionmajodžiu kelia o, e secondaun, p ijung s jung uku kai kelia o, kai pasiju o, ph aseinyje suke localis iomis: kai kelia o, pasiju o. hence la dé ini ion deux ac ions adéan i s doi ê e p écisée. 3. NouJI Va osENos FaQ aI E J Y IMo GalIMYbs De niè e décennie du a osens obse a ion pe me d'a i me que sukons uo ų (pap as ai – iš e s ų) sakinių su jung uku kai daugėja (pa yš- kin i pag indiniai i šalu iniai eiksmai i jų a likėjai): nona ū alie s dimanche p ès de akoma ille (Vašing ono als ija) on é é niqué qua e policininkai. L'on appo e que les o icie s s'asseyaien ca inée a an le changemen commencemen e a aillai a ec leu s o dina eu s, quand p o po eis en é i eu e commença i e . (l y as.l 2009 11 29) On di ai que pa neeilinium inciden à ué un homme. Le polices é ai debou e pa lai au éléphone, quand les bâ imen s agg iu o. cependan o iciellemen ce e in o ma ion n'es enco e con i mée. il es annoncé que les habi an s des bâ imen s įg iu usių pû e acuo is. (l y as.l 2010 06 01) les gens assemblaien dans les bu eaux ap ès la pause du midi, quand a inkluo le mâ iškis en ésé dans didžiulį ko po acijos Disco e y pas a ą JaV capi inės šiau ėje. [...] É ai p esque cinq heu es le soi , quand pasipylée au moins deux šū ių papliūpos. (l y as.l 2010 09 03) usse Kalining ad égion appa enan à une pa ie du no d de Ku šių ne ija i an danijilas Ko o kichas anquillemen a ec les pè e p omenaien a ec pè eš inė pludimiu, quand a i é a en ion à queis ą soleil b illan emen spindin į daik ą. (l 2011 03 31) de els cas ai e nécessi e un plus la ge con ex e, qui géné alemen éme geai plus que d'une ph ase. impo an p end e en comp e non seulemen en syn axinai e, séman ique (ž . Pajėdienė 2008), mais e en komunikacinį (in o ma ion de ans e ) p ijungiтельных emps sen inių a ec kai aspec . 4. No M suD INI P IJuNGIaMJ laIKo saKINI a ec KAI aIŠKa P asMINI YŠI I aK ualIosIos saKIN sKaIDos PožIIUū ungi Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje il es a i mé que dans p ijamuosi sakiniuose a ec le emps jung uku kai ela ionsis y a dé inis e dépenden de a iais ac ionmajodžų, a liepi mo s .Il MIūNaI . Un p ijungiтельных emps sakinių a ec swi ch uku kai a osens casse 101 e au es sanda os ca ac é is iques (DiKG 2005: 680)3. de plus, des ph ases de emps ca ac é is ique des ê emen s a iniens allan combinaison des emps des ac esmajodjs: les emps des ac esmajodjs dans les deux ê emen s se coinciden géné alemen , e de les ac es dépend ela ion du même emps ou séquence des ac ions signi ica ions (le même). pou plus de cla é, su la base DiKG de p opos e exemples (DiKG 2005: 681682), les ela ions des sen ences de emps dépeignen les ela ions de 1 ableau dans le ableau. 1 lEN El. composan s p ijungian s emps sakinių a ec kai appo s d'ac ions45 ela ions de DiKG4Pas abos Veiksmų Pag inŠa- inis dėmuo ludinis dėmuo Pa yzdžiai 1.Des ac ions simul anikiai, coïncide on seulemen en pa ie: 1.1. des soleilèle ac ions Shalu inis sueigos ac ion es eigos (1) de ien ou linai juiai . Quand le emps ac ionlas ac ionlas ekėjo, no e oninis5. 1.2. les ac ions coïnciden seulemen à am jus u momen ou eigos (2) Kai je emps in e pu jo eikslas du é énemen eikslas déjà pa zalią gi elę, e azjojau pu ino kelmelį. L'ac ion la i ine es oninis, ilgesnis ( ęs inis), e le p incipal ac e à un ce ain momen įsi e pia dans secondai e. 1.3. Les ac ions coïnciden sou en à un ce ain momen eigos eikslas é énemen (3) eikslas d augai Quand du a eigné la ille, le u gus é ai même auka š ye. Pag indinis eiksmas es ilgesnis ( ęs inis), e le secondai e ac e à un ce ain momen įsi e pie dans p incipal. 2. laike apa ūs ac ions (leu du ée ès umpa ou en elle en géné al ne ien pas comp e) même nu eikslas é ènemen s ac ionlas é ènemen s (4) je sigandau, g andde, quand u mudu p akalbinai. sukei us dėmenis end oi s, les ac es eiliškumas é yškėja: le secondai e ac e se passe de an p incipal. 3 Pou plus su les p ijungiamoses sen ines de emps oy. Pajėdienė 2004: 3553. 4 Pou des aisons de glaus ume DiKG les é é ences des sou ces sakiniens données son omises; des ac ions signi ian s ac ionmajodžiai pa yškin i. 5 P incipal e secondai e lèmen aux ela ions senso ielles é élées syn axées spécialis es us ai ono e igū os concep s (plg. Pajėdienė 2008, où baséamasi l. almyio a ail: almy Šalu inis ac e se dé oule de an p incipal. 1978). 102 Langues Cul u e | 84 3. Des ac ions non simul anikiai: 3.1. Quand ac ionlas ac ions ès a un eigos po į ykio (5) ac ionlas pa a gs - u, de l'au e sommeug jusqu pusiudienio. 3.2. ac ions du ap ès eikslas au e gi ių e é énemen du eikslas (6) Quand déjà len emen saueina un nusédo pou un ie e sėlis nusk ido do mi , a lėkė pelėda. Les chalu inées ac ions se dé oulen de an le p incipal. 4. in e se ela ion du sens des dėmen, où le emps de l'ac ion ma que le p incipal dėmen, oujou s allan a an le secondai e: 4.1. ac ions eikslas ganyklų a ec eigos eigos (7) eikslas On é é sumos me as, quand se passe un il lo s įžo de apinas iais. Pag indinis eiksmas es phonis, lui é ic an , se p odui e le ac e de la sen ence secondai e. 4.2. les ac ions à un ce ain momen se dé oulen un emps eigos eikslas eikslas é énemen kio (8) slinko aka op, Diena déjà quand za ažia ę su le collnelio, jiedu i ée le na ąjį kaimą. Pag indinis eiksmas es phonis, lui sex an , se p odui l'ac ion du collu inium sen in. Nag inėjan des composan s connec i i s emps sen ences a ec quelques ela ions d'ac ions, selon ac ualiée sen ence skaidą impo an é abli di é en e cha ge d'in o ma ions des pa ies de sen ence, i. i. cla i ie , comme éškiama ema e comme ema6. dans les langues li hu ies le hème a géné alemen a an emą, e si emą eu di e aupa a an , au débu de la ph ase, elle es accen uée soi in onacija, ou a i kš ine o d e des mo s (DlKG 2005: 646647). 6 Plg.: a sec ion de ph ase qui découpe de la si ua ion ou con ex e des suje s connus, es appelée hème, e une nou elle, ac ualié in o ma ion p ésen an emain; lKE 2008: 19). aigi on peu di e que le hème accompli le ex e lijamąją onc ion, a ema in o muojamąją. Veiksmų ela ions de Pag inŠa- inis dėmuo ludinis dėmuo Pa yzdžiai DiKG Pas abos . MIlIūNaI . Un p ijungiтельных emps sakinių a ec bou on quand a osens cas 103 (2) secondai e dėmuo [ ema] + p incipal dėmuo [ ema]: š [ ] + p [ ]; (3) le 1-os len elės pa yzdžiuose emą i emą galima ski i aip: (1) šalu inis dėmuo [ ema] + pag indinis dėmuo [ ema]: š [ ] + p [ ]; secondai e deme [ ema] + p incipal deme [ ema]: š [ ] + p [ ]; (4) de nie démen [ ema] + secondai e démen [ ema]: p [ ] + š [ ]; (5) l'a ai e secondai e [ ema] + p incipal dommage [ ema]: š [ ] + p [ ]; (6) le secondai e deme [ ema] + p incipal deme [ ema]: š [ ] + p [ ]; (7) démen p incipal [ ema] + démen secondai e [ ema]: p [ ] + š [ ]; (8) p emie démen [ ema] + secondai e démen [ ema]: p [ ] + š [ ]. 16 exemples dans le secondu dėmeniu éškiama ema e elle, é an neu aiemen composi i p ijungiamojo sen in dėmenų o dkai, a de an le dėmenį p incipal, lequel éškiama ema, sau 4-ième exemple, où dėmenų a ka a i kš inė. 7 e 8 dans les exemples, comme e ma quée DiKG, dėmenų sensmes ela ionis a i kš inis: le p incipal dėmeniu eiškiama ema, šalu iniu ema, mais impo an , que le ema e ici a a an emą. Galinée emos posi ion es considé ée de nomb eux langues indoeu opéennes polinkiu e p esque langues uni e salija (ž . G iške ičienė 2008: 25 e là indiquée li é a u e). 5. o iginalo I VE IMo PalYGINIM: VEIKsM saN YKIs aC ualIosIos sKaIDos PožIū Iu Puisque les sakinių considé és, comme men ionnée, p incipalemen se p oduisen dans e s iniuose ex es, se ai p a a i e inio e o iginalalaus ex e compa a i amoji analizė. cependan e sinius ex es médias compa e a ec o iginalou p esque il n'y a possibili és, ca géné alemen média, donnan in o ma ion é angè e, se base pas une sou ce, e les mêmes sou ces ès p écisémen ne ci e en pas. donc es e de se é é e à d'au es ex es aduc i s accessibles e leu s o iginalalu, šiuoka pluoš u g ožinės e science popula a inamosios li é a u e exemples de (ž . 2-ą len elę; dans les exemples pa yškin i p ijungiameji s ik uki, a e ime e du p incipal e du secondai e ac ion e des ac eu s les exécu an aiška). 104 La langue Kul u a | 84 2 lEN El. o iginalalo sakinių a ec le secondai e emps dėmeniu e aduc ion compa aison (p p incipal dėmuo, š secondai e dėmuo, ema, ema) o iginalas (angl. k.) Ve imas imas ak ualiosios o iginalas e e skaidos poin de ue (1) In No embe 1997 he eam was su eying whe e we now s ood, jus a couple hund ed ya ds om he illage, when one o i s membe s spo ed a agmen o a hominid skull. 1997 m. lapk i į g oupe j alé loco ée, où nous sommes main enan , à peine à une couple de cen aines de mè es du illage, quand l'un de ses memb es ema qua hominïdes kaukolės agmen . (NGl 31) p [ ] + š [ ] (2) Geo ge McGowan al eady had he on doo open when his a he -in-law a i ed and honked he ca ho n loudly. Kai a i é ès uoš is pasig naliza o, džo džas Makgo an a déjà a é ou e ès la po e a endujes. (Du 99) o iginalas: p [ ] + š [ ]; aduc io- n: š [ ] + p [ ] (3) I was iling ye ano he ou inely agic s o y o a d i eby a ali y when my edi o , Daniel a ons ein, leaned my cube, said “ca ch,” […]. Rašiau da ieną agišką in o his oi e, passi iée pa la mo , quand édac eu us danielis A onš eins, kyš elėjęs cha ą į mano na elį, šūk elėjo gaudyk i [...]. (b p [ ] + š [ ] (4) His uni had been š [ ] sa e house when bu o paou was gu ed doo whe e he es ing in a ž algai hei looksaugomų du ų ou side he pjau as leu ga gybinis. s ood gua d. (b 196) ilsėjosi, quand pou p [ ] + (5) Kims claw-hands as she eached up, hooked galiuhe inge ips o e s i į i and pulled down. embled s'a ach os i pėjo, quand doig s he le e kais zakabino manquek elėjo basyn. (b 17) Kimées mains p [ ] + š [ ] (6) He wa ched h ough he Il ega da p o langą, quand p [ ] + š [ ] window as he blue-and-whi e sky dans e d ią dangaus mé éynę abo e Honolulu. au-dessus a osenes cas 105 Išnag inėjus donnés des exemples7, on oi que le plus es le sui an : p incipal ph ases ac eu quelque chose agi ; son ac ion es ilsėjosi, žiū ėjo e e c.). à ce momen quelque chose a i e, e ce second ac e, a siplėšė e e c.), cons i ue du cô é du emps dėmens, p ijungiamu swi ch uku sleek li le mažy is blisgan is a ion uai c a li ed smoo hly o iukas Honolulu. (b 176) . MIlIūNaI . L'un p ijungičnih emps ph ases a ec swi chku kai équen composi es p ijungiτικών emps ph ases a ec swi chku kai modèle géné alemen con inuel e épliqué eigos eikslo eiksmažodžiais (ž algė, ašė, eiškiamas é énemen du ac e lo ac ionmažodžiais (pas ebėjo, šūk elėjo, kai, base. ac ualiose aides poin de ue d'un el modèle e s iniuose sakiniuose sklandžiai a si he unway and ook o he plėšė du sol e pakilo wide p incipal dėmeniu eiškiama hème connu du con ex e ou in o ma iquemen an aeilis suje , e šalu iniu emps dėmeniu ema, . i. nou elle, jusqu ol neinė a e (ou) pou an aeilę impo an esnė men is. cela co espond à la ela ion du ableau 1, qui dans la langue Li uanienne n'es pas pa iculiè emen équen e, plu ô excep ionnel e le plus p obablemen ca ac é is ique seulemen d'un ce ain con enu dé ini des ph ases (g ondin de dėmens ac ionnion géné alemen éškiamas concep du emps daik a a džiais žyminčiais). des anglais, qui es analy ique, l'o d e des mo s g andemen s ic esnée que dans les langues syn hé iques, e les possibili és de sen in ac ualiąją skaidą eikš i l'o d e des mo s assez limi ées: ixée mo s a ka joie p incipalemen éškiami les ela ions g amma icales des pa ies du sen in, e non la s uc u e in o macinée du sen in (plg. G iške ičienė 2008: 25). donc e imes che cheu s p é enden que dans la langue anglaise sakinys es 8-ą DlKG pa yzdį (4.2 a ejį), aigi a i kš inį sakinio eiksmų p asmės cons i ué selon syn axienne des mo s e leu conjunc ions onc ion, e dans les langues Li uanies beaucoup plus impo an e logique: nou elle in o ma ion es soule ée en in de ph ase, acian il au ans o me les mo s o d e pa sakinyje (Na ickienė, Kas eckai ė 2010: 44). En d'au es e mes, pou ê e p écisémen ansmisée communicinée s uc u e de ph ase, anschian un ex e du anglais langue peu nécessi e de change la s uc u e syn axique de ph ase. Puisque dans la langue li ouwenne beaucoup àp es plus emą (nag inėjamų sakinių a eju eiksmo laiką) eikš i šalu iniu laiko dėmeniu, a emą pag indiniu, ne impo e, où se ai šalu inis dėmuo a an p incipaliniu ou ap ès lui, 2e ableille des e s ieji sakiniai, sau (2), de aien ê e édagués. 6.GalIMI lIE uVIŠKos aIŠKos būDaI umpos, aisemblablemen , du anglais (même si cela dans la sou ce nenu odoma) e s os mainu ės ašy inėje (public in e e in e ne ) médiaie su in odu ai7 Il Pai La no e que les la iniè es de emps dėmenys o iginalalo kalboje p ijungiami jon ukais when (dažniausiai), as e pa ois (no s des exemples di es nema i i) while. 106 Kalbos Kul ū a | 84 iausius dans le monde appai ancis nu ikimus son p ésen és panašiuum s yle e d'un même modèle (p [ ] + š [ ]) sen ences, comme e 2-ième able de exemples. en 3-ioi ableauée g e a pluoš o exemples de du média indiquen au moins po un possible ki okį li au es kalbai įp as ą aiškos būdą. cela es impo an , en che chan di e ses co espondmenes, que donnée KP. I osenos dans les exemples, e les co ec ions pa yškin a des ac ions p incipales e secondai es e les ac eu s qui les exlieunen aiška. 3 lEN El. Galimi lie u iškos aiškos būdai ie oj e s inių p ijungiamųjų laiko sakinių su kai Va osena aisymai aisymų commen ai es (1) Une ois un cen e benamies son bu eau a angai des documen s, quand à ma po e pasibeldée une pa iculiè emen aidinga mokinė. Elle ne oulai e ec ue elle des inées slduoches. (be na dinai. l 2011 01 26) Une ois, quand benamies cen e son bu eau a angai documen s, en ma po e seibeldé une pa iculiè emen aidinga mokinė. Shalu inis emps ci cons ance démen se pau ece le p incipal, é é le p incipal secondau iniu. (2) sep en iolikame ė Vumilija Makojė (Vumilia Makoye) dîne iauja, quand de iè e la enê e isen un b ui . Vimulijos mama Džemė (Jeme) commema a aola aup ès des po es oėdama les cl em i. T op a d. ( (b e J) 2010 11 13) Vaka ieniaudama sep yniolikame ė Vumilija Makojė (Vumilia Makoye) de iè e la enê e émou un b ui . Au lieu du la u inium dėmen a ec kai du p incipal ac e le emps eiškiam pusdaly iu. (3) juin 5ème de neu ièmes mois les jumelles Isabella e lola cou aien dans leu s lo y esses, quand leu s pa en s Pauline e Nickas Kouppa isai émi un c i. a pen és dans kamba į les pa en s i en sang ines son en oal e les a aquée lapée. (l 2010 07 24) Le 5 juin, quand neu yens mois les jumelles Isabella e lola do aien dans leu s lo y ėse, leu s pa en s Pauline e Nickas Kouppa isai écou è en e ksmą. Le la u inis démuo se ans o me p incipaliniu, e ancien p incipal secondau iniu. . MIlIūNaI Ė. Vienas p ijungiamųjų laiko sakinių su jung uku kai a osenos a ejis 113 cons uc ions, e leu s place occupe malemen p ijung i la u inie emps sakinių dėmenys. Ce asse ion pou ai mieux con i me un plus dé aillé (ka u e s a is ique) é ude ac uelle de a osens, analyses compa a i es des o iginaux e des e ex es. mais déjà main enan on peu di e que ce ains d'en e eux son u ilisés selon anglais modèle de la langue, à cause duquel pa ois quand pasidi a obscu es sensmiquemen les ela ions des pa ies d'une ph ase composée, appa aî isque de d ip asmičnos i, e ce, sans dou e , nui à la communica ion. Du examine ai e imes sakinių analizės oi , que malemen succons ués (adėmeniui de anglais aduc s) p ijungiamuosius emps dans les sen ences a ec kai les ac ions ela ion plus équemmen es i ne g e inamasis, ca les deux ac ions se p odui pas comme lygia e čiai, e un ac e es phonique de pa ie coïncidan a ec le p incipal ou an é ieu que lui. des langues Li uanies oninį eiksmą dažniau links ama eikš i ne pag indiniu, o šalu iniu sakinio dėmeniu. ac ualiose du poin de ue de la lec u e oninis ac e géné alemen es ema, e p incipal ac e ema. alo s e neu alus modèle de ph ase de ai ê e š [ ] + p [ ] ou a i kš ine dėmenų o d e: p [ ] + š [ ], e adėmeniu e s ų sen inių modèle es p [ ] + š [ ]. aigi Les conseils de langage donnée la dé ini ion de co ec ions sakinių de ce modèle au p écise , en enan comp e de l'ac ualiée cla i ica ion du p opos. ecommanda ion de ai ê e indiqué que les secondai es connec an s emps ph asemences a ec kai ne con ien pas cons ui e de els composés connec amiens emps ph asemen s, don le p incipal dėmeniu pasakomas déjà connu suje ( ema), e secondau iniu nou elle in o ma ion ( ema), e ac ion du p incipal dėmen es ondus ac ion du secondai dėmen . Comme les emplacemen s les plus app op iés de aien ê e ou nies des pa icip ines, subaly ines e semdaly ines ci cons ances de emps, qui a s ô en le ê emen p incipal du modèle e inien, ainsi que le ôle du p incipal e du secondai e ê emen syn axinai es sukei men , déplaçan le bou uk kai, e seulemen dans les cas plus a es composi es sujungiamieji sakiniai. Šal INIaI al a.l po ail In e ne des nou elles h p://www.al a.l . b James Pa e son, Maxine Pae o. Bikinis. Du anglais adu ima Ka dely ė. Vilnius: alma li e a, 2009. o iginal as: James Pa e son, Maxine Pae o. Swimsui 2009. be na dinai.l po ail In e ne h p://be na dinai.l . del i.l po ail In e ne des nou elles h p://www.del i.l . Les langues Kul u | 84 114 Du – sand a b own. Dūmų uždanga. Iš anglų kalbos e ė Jo i a Liu ku ė. Vilnius: alma li e a, 2010. o iginalas: sand a b own. Smoke sc een. New Yo k: simon & schus e , 2008. l y as.l po ail In e ne des nou elles h p://www.l y as.l . l dien aš is Li uanie y as. lž dien aš is Lie u os žinios. NGl Mokslo popula inamasis jou nal Na ional Geog aphic Li uanie. Alma li e a, 2010, n . 7 (10). Il es à no e que le èglemen n'a pas é é modi ié. o iginalas: Na ional Geog aphic. ( b e J) dien aš is Respublika (plié B igi a e Julius). lI E a ū a DlKG 2005: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. ed. Vy au as amb azas. 4-as pa aisy as leidimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. G iške ičienė a . 2008: eminių lie u ių kalbos pag indinių sakinio dalių pe eikimas no egų kalboje. – Kalbo y a 58(3), 25–34. lKE 2008: Lie u ių kalbos enciklopedija. Pa engė Kazys Mo kūnas, edaga o Vy au as amb azas. 2-as pa ikslin as i papildy as leidimas, Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Miliūnai ė . 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian ai, Vilnius: lie u ių kalbos ins i u as. Na ickienė G., Kas eckai ė D. 2010: G ama inių i leksinių ans- o macijų panaudojimo aspek ai s ephen J. Dubne io i s e en D. le i o knygos „F eakonomics“ e ime. – Kalbų s udijos 16, 44–49. Pajėdienė J. 2004: Daba inės lie u ių kalbos p ijungiamieji laiko saki- niai. – Ac a linguis ica Li huanica 50, 35–53. Pajėdienė J. 2008: Kai ku ie p ijungiamųjų laiko sakinių seman ikos as- pek ai. – Lie u ių kalba. P ieiga pe in e ne ą: h p://www.lie u iukalba.l / index.php?id=109 (žiū ė a 2011 11 10). almy l. 1978: Figu e and G ound in complex sen ences. – G eenbe g J. H., Fe guson ch. a., Mo a csik E. a. (eds.), Uni e sals o Human Language 4. Syn ax. s an o d: s an o d uni e si y P ess, 625–652. Gau a 2011 11 21 . MIlIūNaI Ė. Vienas p ijungiamųjų laiko sakinių su jung uku kai a osenos a ejis 115 subo DINa E clausEs WI H HE coNJuc IoN KAI: a casE s uDY Summa y he pape analyses a ype o subo dina e clauses wi h he conjunc ion kai, which a e no cha ac e is ic o li huanian. cu en ly, hey end o appea in ex s ansla ed om English (c . He wa ched h ough he window as he sleek li le ai c a li ed smoo hly o he unway and ook o he wide blue-and-whi e sky abo e Honolulu). Wo d o de in English, due o i s analy ical cha ac e , is much mo e ixed han in li huanian, which is a syn he ic language. he e o e, he wo d o de in an English sen ence has limi ed possibili ies o exp ess unc ional sen ence pe spec- i e. In English, i i s o all exp esses g amma ical ela ionships be ween wo ds a he han he in o ma ion s uc u e o he sen ence. he abo e syn ac ic pa e n has been adop ed om English, which makes ample use o he conjunc ions when, while and as ende ed in li huanian as kai. I consis s o he main clause, which exp esses backg ound in o ma ion ( ende ed by an impe ec i e e b), and a subo dina e clause, which ocuses on he main ac ion o ac i i y ( ende ed by a pe ec i e e b). F om he poin o iew o unc ional sen ence pe spec i e, he heme o a sen ence is exp essed by he main cons i uen and he heme—by he subo dina e cons i uen . such sen ences in ac ual li huanian usage we e no iced mo e han a decade ago, and hei numbe ends o inc ease. In he publica ion on usage ecommen- da ions Kalbos pa a imai (2003) an a emp was made o de ine such sen ences; he e was also a p oposal made o amend hem; howe e , he da a o hei ac- ual usage was sca ce. a e collec ing mo e da a, hey we e analysed om he poin o iew o he unc ional sen ence pe spec i e. as a esul , we can see ha li huanian ends o exp ess he ela ionship be ween an ac ion o ac i i y in he main clause and ac ion o ac i i y in he subo dina e clause in a comple ely di - e en way: he heme is exp essed by he subo dina e clause wi h he conjunc ion kai, and he heme is exp essed by he main clause. an inadequa e ansla ion o he clauses o ime wi h he conjunc ion kai some imes causes con usion. he e- o e, backg ound iming o he ac ion o ac i i y in s anda d li huanian should be exp essed in o he ways, mainly by pa icipial, hal -pa icipial and ge undial ad e bial modi ie s o ime, some imes by subo dina e clauses, whe e ac ions o ac i i ies in he wo clauses go in pa allel, a e con as ed on an equal basis. KEy woRds: syn ax, subo dina e clauses o ime, syn ac ic inno a ions, ansla ion, codi ica ion. I a MIlIūNaI Ė lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, l -10308 Vilnius [email p o ec ed]