scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Lietuvių kalbos gyvavimas ir atsinaujinimas šiuolaikinėje visuomenėje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Lietuvių kalbos gyvavimas ir atsinaujinimas šiuolaikinėje visuomenėje

Author: Aurelija Tamulionienė
Year: 2013
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/226/292
A. TAmulionienė. da língua li uanas
e i imen o e eju enecimen o sociedade
con empo ânea 317 lieTuVi KAlBoS
GYVAVimAS iR ATSinAuJinimAS
ŠiuolAiKinėJe ViSuomenėJe
20-oji Jono Jablonskio con e ência 2013 m. ou ub o 4 d. ins i u o da língua
li uânica igko jubiliejinė 20-oji Jono Jablonskio con e ência. Como e cada ano a
con e ência o ganizou ins i u o de idiomas li uanos Bend inės kalbos sky ius
jun o com Vilniaus uni e si e o lie u ių kalbos ka ed a. Nes e ano ema da
con e ência Li uânia língua e i ência e e igo ação na sociedade
con empo ânea. Vin e-shin a ez o ganizada con e ência dedicada bend inês
das no mas da língua e a osena mudanças aos examina , s a us dos li uãos
língua e sua implemen ação discu i . Con e ência pa icipou na con e ência
ela o es de á ias ins i uições li uanas, chegou cien is a de izinha le ânia.
Jubiliejininha con e ência leu-se dezesse e ela ó ios.
A abundan emen e eunidos pa icipan es da con e ência e ela ei os
saudou di e o a do ins i u o das línguas li uanas doc. d . JolAnTA
ZABARSKAiTė. Įžanginį žodį a ė lie u ių kalbos ins i u o Bend inės kalbos
sky iaus ado ė, y iausioji mokslo da buo oja d . (HP) RiTA miliAiūnTė.
P imei a sessão a p imei a pa e oi dedicada ao lingüís ico Jono
Jablonskio ida e a i idades, unciona imen o das línguas públicas
li uanas, polí icas de linguagem discu i .
Con e ência na p imei a ap esen ação Jonas Jablonskis e na língua da nação
lêia o lobbis a JonAS KlimAVičiuS. Falbi ada sob e linguagem ugdymo gai es,
en a izou-se que J. Jablonskį p ecisa se is o como unidade a mode nnią
pe sonalidade. In es igando seus abalhos é impo an e exalškinha seus
kel odžius de ida, gui es de a i idades. Bend inę linguagem e suas
concepções mudanças alou a ins i u o de línguas li uanas a uncioná ia
cien í ica che e lAimA KAlėDienė Sob e ela ó io Bend inės lie u ių kalbos
samp a a XXI a. início. Ap a a bend inês condição da língua Li u eja.
B e amen e ap esen ado o p oje o Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai
Lie u oje, seus pi minhos esul ados, pe mi indo eigan ys i, que lie u oje
bend inė kalba usada é de essencia uni e somnai, e o ainda não bu ę.
P anešimo b e emen e e isi ados bend inês linguagem no minimo mudanças s e u , discu a bend inês linguagem c iação, supe isão e sklaida XXi a. lie u oje.
318 KAlBoS
KulTūRA | 86
Apibend in a, que as apniasias g andys de no mminho, codi icação e
cuidados da língua bend inesa são bend inesa no mas de sclaida e
p es ižo kėlimas.
P esiden a da Es a u á ia Comissão de Lí u ios DAiVA VAiŠnienė no ela ó io
Kalbos poli ikos daba is: apie adicijas i naujas įž algas alou sob e polí ica
da linguagem con empo aneio mul iakalbiame e į ai ia e piame pasaulyje. No
p êmio discu idas a uais disposições de desen ol imen o e no minamen o da
língua li uãs, li uãs bend inês si uação de no minamen o da língua, mais
ecen es no mas cai os e p opos as de de inição de a ian es. examina
ques ões, se planejando o desen ol imen o da língua possí el concilia
adição e mudanças, busca undamen o cien í ico e a osenos a iedade de
de mės, deixando espaços peculia i ai aiškai, ab imančiai não gene ines a mains da língua.
Sob e a dyno kilmę i ašybą p anešimą Pie yčių Lie u os a dyno kilmė i
au en iška ašyba skai ė lie u ių kalbos ins i u o senio es moksl da buo ojas
KAZimieRAS GARŠVA. P anešime pa lado sob e Vilniaus, Šalčininkų ajonų
mo ado es luga es nomes de, anden a džių kilmę (dauguma a dyno lie u iškos
kilmės) e pe sonal a džių ašymą. A segunda pa e da p imei a sessão dedicada
mudanças de linguagem em á ias á eas da ida da sociedade discu i . Duas
mensagens des inadas a linguagem publici á ia. Vilniaus uni e si e o p o eso ė
ReGinA KoženiAuSKienė ela ó io no Figū iškas a naujin osios azeologijos
žaismas žiniasklaidoje chamou a enção em a naujin ąją azeologiją, que
mos a peculia idade es ilis inį gy as ingumą da língua li uânica. P anešime no o
olha de olho pasixilhada em pe ku á azeologiją: ela desc i a e analisada
jun amen e com ela andan es sin aksicas des ukcinadas igú ias. Apibend in a,
que au o es igū išku jaismu žū bū en am p ikaus i i a enção ad esa o.
P anešimen o In e eks ualumas anúncio lia Vilniaus uni e si ê docen ė iRenA
SmeTonienė. Nele discu ida a concepção de in e ex ualidade e seus
p essupos os. P anešėja alou, como á ias espécies de in e ex ualidade
ajuda a publicidade kū ėjui exp essil i peculia idades do aic o anuncia ado,
sudomi a ou suin igui po enciales comp êja e pushūmė i ele adqui i
p ekę. P anešimen o kalbininkė ilius a o gausiais exemplos de publicidade.
Ou as duas mensagens o am sob e mudanças de linguagem na mídia. mykolo
Rome io uni e si á ia lek o ė RASA DoBRžinSKienė lei ė p anešimą Policijos
pa eigūno į aizdis Lie u os žiniasklaidoje. P anešimo p ocu a a mos a , que
cono ações posi i as ou nega i as ela os sob e policiais o iciais p e alece
na mídia. P anešêja oma in es igação incen i ou audima cien í ica che e
A. TAmulionienė. da língua li uãs i i ação e e enujamen o con empo ânea
sociedade 319 opinião, que mídia em in luência a maus ei inges da polícia, que
sob e policiais o iciais anuncia-se apenas in o mação nega i a. Cole ou ma e ial
mos ou, que posi i as e nega i as cono ações dos con os p esen es apylygiai.
Uni e sidade de Vilnius Kauno aculdade de humanidades magis an ê Inga
nAnARTonYTė no ela ó io Lexikos ak ualizacijos būdai em e is as pa a
adolescen es desc e eu p incipais leksikos ak ualizacijos modosus pa a
adolescen es pa ai oje publicis ikoje. Pon os que em e is as pa a
adolescen es, especialmen e e is a meninhos, buscando p agmá icos
obje i os (ca a e en a ika lei o ojams) ou c iando ce os ce os olis
nyks a a on ei a en e publicis ino e šnekamojo es ílious. P anešėjos opina
que os au o es de pe iódicos adolescen es de em não segui jo ens linguagem
manie a, e mos a lei o ojos uma igu a inga, no minesa linguagem
a osenos exemplo.
do ins i u o da língua li uânica RiTA miliūnAiTė ela ó io Naujieji
kon aminaciniai da iniai na a ual a osenoje, baseando-se Naujažodžių
duomenyno ka o eka, examinou essas da iniai de oco ência causa, on es e
sanda as peculia idades. Kalbininkė a i mou que a maio pa e de ais da inais
em como skoliniai, especialmen e do inglês, ou os kon aminaciniai da iniai
anslamiam-se de ou os idiomas adėmeniui e sa i aqueles, que kon eks as
liudija c iados em li uãos alados (pas a ųjų de ec a a menos. P anešėja
en a izou que sob e a osenoje padažnėjusius con aminacinius da inos são
p asmies ala , pa a se eno ada e seu concep a, e cien í ica bem
docomojoje li e a u a uncionajan es des a ūšies naujažodžių pa yzdžių
ondas.
A p imei a pa e da segunda sessão dedicada leksikai, suas a osenai, ino o ei.
liepoja uni e sidade docen ê DZinTRA Šulcė no ela ó io In e nacional das
ak ualidades de consumo de pala as discu ê in e nacional das adap ação de
nenhuma língua, ap esen ê na la ônia edi ados de pala as in e nacionais
dicionos, ins i uções, esol ianças ques ões de adap ação de pala as
in e nacionais. P anešėja ligino adap a i ão de pala as in e nacionais em
la ias e li uãs línguas. Pob ebi ado, que os li uanos com g andeąja pa e de
pala as in e nacionais susi a kė mais bem sucedido e os comple amen e
adap ou segundo língua li uânica sis ema g ama ical. do ins i u o de línguas
li uãs cien is a sênio RASuolė VlADARSKienė no ela ó io Adminis acinės kalbos
leksikos naujo ės alou sob e a língua de ou o mo i o, ap esen ė mais
acilmen e camu an e camoksnį do idioma leksiką. Falbė a sob e adminis a i as
linguagem lexicica no idades, sepa adas seus g upos de alhadamen e abo adas
ilus uojan a osenos exemplos. P anešėja desc e e-end ina que a azão da eme gência de ino ações ansčian eu opos União
320 KAlBoS KulTūRA | 86 documen os kylan is po eikis in oduzi no os daic os,
luga es, concei os, limi ado es o ços de o quan o mais p ecisamen e ao e odji
ansmi i o iginal do idioma aišką. Sob e a adução de documen os da União
eu opeia de ancūzs pa a a língua li uãs ela ó ioím o leksinių anali inių
kons ukcijų e imas de documen os da União Eu opeia de ancūzs língua
pa a a língua li uãs skai ė Kauno echnologijos uni e si e o p o eso ė AuReliJA
leonAVičienė e Vilniaus uni e si e o P ancūzų ilologijos bakalau o es udos
s uden ė DAliPuA lieoniūTė. P anešime abo dado um adminis a i o es ilaus
gêne o ibunais conclusão acūzų e lie u ių lingua. P anešėjos en a izou que a
ak ualidade dos emas a ados lemb ou ex emamen e eqüen es adução
de línguas analí icas (anglês, p ancūzos e e c.) em sin é ica língua li uânica
ex os e os, sis ema da língua na al peculia idades, no mas e es ilis inas
a osena nãopaisamen o. Dois ela ó ios dedicados Bend inês diccioná io da
língua li uanas. do ins i u o da língua li uânica che e de ciência abalhado a
DAiVA muRmulAiTYTė lei ê ela ó io Piniginių iene ų pa adinimų seman ika.
P anešime ap esen a y a moniginių iene ų pa adinimų leksinė seman inė g upė,
abo a de ini ions o mula imas des a seman inės g upės į ai ių kalbų
žodynuose. Com base no ma e ial diccioná io de á ias línguas ela o a ez a
p essupos ão, que os nomes de moedinhii unidades êm ês signi icados (a
es signi icms a spal ius): a moedinhii unidade mone á ia de um de e minado
país; es a unidade em e mos de alo , em compa ação com ela com ou as
unidades mone á ias (somen e ienaskai inė a osena); seu alo mone á io
(bankno a e (ou) moeda). P anešėja ap esen ou possí el a igo de nomencla u a
da unidade mone á ia no diccioná io das línguas li uanas da Bend inė. Bend inė
lie u ių kalbos žodyno ema an ą p anešimą Piniginių iene ų pa adinimai
Bend inės lie u ių kalbos žodyne skai ė lie u ių kalbos ins i u o mokslo
da buo oja AuReliJA TAmulionienė. P anešimen o abo dado, com quais
p oblemas en en ada desc e endo nomencla u as de monigínios unidades
Bend inės lie u ių kalbos žodyne, possí eis c i é ios de selecção de
nomencla u as de monigínios unidades, abo as algumas das o mas de
denominações monigínios a ija imas, mos ados casos nesuno min i. A
segunda pa e da segunda sessão dedicada às ques ões de a aliação de idiomas e
sin aksês. P anešimen o G ades de a aliação de Fenômenos da Língua: sob e
(ne) no ma limi a skai ê Li uu os edukologijos uni e si e o docen ė LIna
MuRinienė. P anešime no a coloca-se p oblema de g aus de a aliação
egula idade dos enômenos da linguagem. P anešėja en a izou que a ques ão
undamen al, equen emen e kylan e pa a usuá ios da língua e p a ican es da
língua, é a seguin e: quais do mencionado queb o de g aus de a aliação
nãoinčijamai conside y ini bend ines idiomas
A. TAmulionienė. i ência dos li uanos e eno ação na sociedade
con empo ânea 321 e os? A maio pa e da a enção no ela ó io é
a ibuída ao con ada e ingíssimo segundojam g au de a aliação
egula idade dos enômenos da língua e inam consumi do idioma.
Sob e a sin axe de documen os ju ídicos comunicado a ca ac e ís ica da
sin axe de documen os Teisės eadé mykolo Rome io uni e si á ia lek o ė
lAimA PečKuVienė e Šiaulių uni e si e o p o eso ė GieDRė čePAiTienė.
P anešime esumiu-se di ei o à língua ca ac e ís ica linksnių, p ielinksnių,
polinksnių cons uções, casos de conjunção de pa es de sen ença em elação
à no ma de linguagem comum. Teiginhai ilus a exemplos de código da República
li ua os, seus comen á ios bem como da publicação on-line do Sup emo Teismo
Teismų p ak ika eks ų. Úl imo ela ó io da con e ência Po causa de alguns
enômenos sin aksês no mina i o de a aliação e ag adcia eadê Li uu os
educologijas uni e si á ios docen ViDAS ValSKYS. Ele ap esen ou
uni e sidade de educação da Li uânia depa amen o de língua li o os e
comunicação execu ado desde 2012 anos inanciado pela Comissão Es adual de
línguas li uanas p oje o lie u ių kalbos sin aksės no mų i ekomendacijų
san ykio su daba ine a osena. P êmio discu i alguns enômenos
sin ác icos, po causa dos quais codi icacão da a aliação ela o quan o du ida
e con ida a discu i . Falbė a sob e pasakimo ac edi a em quê a ual a oseną
e no minį a aliação, ambém eng iná ie ininką daik o sinalui eikš i.
P anešedo a i mou que na a ual a osenoje pasakimen os com localininku
bas an e abundús e p odu ús, po an o k iečia a s y i, se abo da am
cons uções de iesų eng inos. A pala a de ence amen o alou JonAS
KlimAVičiuS. O kalbinis a desc e e endas e o gulhou-se que adição da
con e ência ęsiasi e nes es anos ela ecebha ão mui os ou in es e ela o es.
Tezes, in o mações sob e es a e já oco idas Jono Jablonskio con e ências
podem se encon adas no si e do ins i u o da língua li uânica www.lki.l .
Recebido 2013 12 16
AuReliJA TAmulionienė
ins i u o dos li uanos língua
Pe o Vileišio g. 5, lT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]