Lietuvių kalbos gyvavimas ir atsinaujinimas šiuolaikinėje visuomenėje
Full text
A. TAmulionienė. da língua li uanas
e i imen o e eju enecimen o sociedade
con empo ânea 317 lieTuVi KAlBoS
GYVAVimAS iR ATSinAuJinimAS
ŠiuolAiKinėJe ViSuomenėJe
20-oji Jono Jablonskio con e ência 2013 m. ou ub o 4 d. ins i u o da língua
li uânica igko jubiliejinė 20-oji Jono Jablonskio con e ência. Como e cada ano a
con e ência o ganizou ins i u o de idiomas li uanos Bend inės kalbos sky ius
jun o com Vilniaus uni e si e o lie u ių kalbos ka ed a. Nes e ano ema da
con e ência Li uânia língua e i ência e e igo ação na sociedade
con empo ânea. Vin e-shin a ez o ganizada con e ência dedicada bend inês
das no mas da língua e a osena mudanças aos examina , s a us dos li uãos
língua e sua implemen ação discu i . Con e ência pa icipou na con e ência
ela o es de á ias ins i uições li uanas, chegou cien is a de izinha le ânia.
Jubiliejininha con e ência leu-se dezesse e ela ó ios.
A abundan emen e eunidos pa icipan es da con e ência e ela ei os
saudou di e o a do ins i u o das línguas li uanas doc. d . JolAnTA
ZABARSKAiTė. Įžanginį žodį a ė lie u ių kalbos ins i u o Bend inės kalbos
sky iaus ado ė, y iausioji mokslo da buo oja d . (HP) RiTA miliAiūnTė.
P imei a sessão a p imei a pa e oi dedicada ao lingüís ico Jono
Jablonskio ida e a i idades, unciona imen o das línguas públicas
li uanas, polí icas de linguagem discu i .
Con e ência na p imei a ap esen ação Jonas Jablonskis e na língua da nação
lêia o lobbis a JonAS KlimAVičiuS. Falbi ada sob e linguagem ugdymo gai es,
en a izou-se que J. Jablonskį p ecisa se is o como unidade a mode nnią
pe sonalidade. In es igando seus abalhos é impo an e exalškinha seus
kel odžius de ida, gui es de a i idades. Bend inę linguagem e suas
concepções mudanças alou a ins i u o de línguas li uanas a uncioná ia
cien í ica che e lAimA KAlėDienė Sob e ela ó io Bend inės lie u ių kalbos
samp a a XXI a. início. Ap a a bend inês condição da língua Li u eja.
B e amen e ap esen ado o p oje o Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai
Lie u oje, seus pi minhos esul ados, pe mi indo eigan ys i, que lie u oje
bend inė kalba usada é de essencia uni e somnai, e o ainda não bu ę.
P anešimo b e emen e e isi ados bend inês linguagem no minimo mudanças s e u , discu a bend inês linguagem c iação, supe isão e sklaida XXi a. lie u oje.
318 KAlBoS
KulTūRA | 86
Apibend in a, que as apniasias g andys de no mminho, codi icação e
cuidados da língua bend inesa são bend inesa no mas de sclaida e
p es ižo kėlimas.
P esiden a da Es a u á ia Comissão de Lí u ios DAiVA VAiŠnienė no ela ó io
Kalbos poli ikos daba is: apie adicijas i naujas įž algas alou sob e polí ica
da linguagem con empo aneio mul iakalbiame e į ai ia e piame pasaulyje. No
p êmio discu idas a uais disposições de desen ol imen o e no minamen o da
língua li uãs, li uãs bend inês si uação de no minamen o da língua, mais
ecen es no mas cai os e p opos as de de inição de a ian es. examina
ques ões, se planejando o desen ol imen o da língua possí el concilia
adição e mudanças, busca undamen o cien í ico e a osenos a iedade de
de mės, deixando espaços peculia i ai aiškai, ab imančiai não gene ines a mains da língua.
Sob e a dyno kilmę i ašybą p anešimą Pie yčių Lie u os a dyno kilmė i
au en iška ašyba skai ė lie u ių kalbos ins i u o senio es moksl da buo ojas
KAZimieRAS GARŠVA. P anešime pa lado sob e Vilniaus, Šalčininkų ajonų
mo ado es luga es nomes de, anden a džių kilmę (dauguma a dyno lie u iškos
kilmės) e pe sonal a džių ašymą. A segunda pa e da p imei a sessão dedicada
mudanças de linguagem em á ias á eas da ida da sociedade discu i . Duas
mensagens des inadas a linguagem publici á ia. Vilniaus uni e si e o p o eso ė
ReGinA KoženiAuSKienė ela ó io no Figū iškas a naujin osios azeologijos
žaismas žiniasklaidoje chamou a enção em a naujin ąją azeologiją, que
mos a peculia idade es ilis inį gy as ingumą da língua li uânica. P anešime no o
olha de olho pasixilhada em pe ku á azeologiją: ela desc i a e analisada
jun amen e com ela andan es sin aksicas des ukcinadas igú ias. Apibend in a,
que au o es igū išku jaismu žū bū en am p ikaus i i a enção ad esa o.
P anešimen o In e eks ualumas anúncio lia Vilniaus uni e si ê docen ė iRenA
SmeTonienė. Nele discu ida a concepção de in e ex ualidade e seus
p essupos os. P anešėja alou, como á ias espécies de in e ex ualidade
ajuda a publicidade kū ėjui exp essil i peculia idades do aic o anuncia ado,
sudomi a ou suin igui po enciales comp êja e pushūmė i ele adqui i
p ekę. P anešimen o kalbininkė ilius a o gausiais exemplos de publicidade.
Ou as duas mensagens o am sob e mudanças de linguagem na mídia. mykolo
Rome io uni e si á ia lek o ė RASA DoBRžinSKienė lei ė p anešimą Policijos
pa eigūno į aizdis Lie u os žiniasklaidoje. P anešimo p ocu a a mos a , que
cono ações posi i as ou nega i as ela os sob e policiais o iciais p e alece
na mídia. P anešêja oma in es igação incen i ou audima cien í ica che e
A. TAmulionienė. da língua li uãs i i ação e e enujamen o con empo ânea
sociedade 319 opinião, que mídia em in luência a maus ei inges da polícia, que
sob e policiais o iciais anuncia-se apenas in o mação nega i a. Cole ou ma e ial
mos ou, que posi i as e nega i as cono ações dos con os p esen es apylygiai.
Uni e sidade de Vilnius Kauno aculdade de humanidades magis an ê Inga
nAnARTonYTė no ela ó io Lexikos ak ualizacijos būdai em e is as pa a
adolescen es desc e eu p incipais leksikos ak ualizacijos modosus pa a
adolescen es pa ai oje publicis ikoje. Pon os que em e is as pa a
adolescen es, especialmen e e is a meninhos, buscando p agmá icos
obje i os (ca a e en a ika lei o ojams) ou c iando ce os ce os olis
nyks a a on ei a en e publicis ino e šnekamojo es ílious. P anešėjos opina
que os au o es de pe iódicos adolescen es de em não segui jo ens linguagem
manie a, e mos a lei o ojos uma igu a inga, no minesa linguagem
a osenos exemplo.
do ins i u o da língua li uânica RiTA miliūnAiTė ela ó io Naujieji
kon aminaciniai da iniai na a ual a osenoje, baseando-se Naujažodžių
duomenyno ka o eka, examinou essas da iniai de oco ência causa, on es e
sanda as peculia idades. Kalbininkė a i mou que a maio pa e de ais da inais
em como skoliniai, especialmen e do inglês, ou os kon aminaciniai da iniai
anslamiam-se de ou os idiomas adėmeniui e sa i aqueles, que kon eks as
liudija c iados em li uãos alados (pas a ųjų de ec a a menos. P anešėja
en a izou que sob e a osenoje padažnėjusius con aminacinius da inos são
p asmies ala , pa a se eno ada e seu concep a, e cien í ica bem
docomojoje li e a u a uncionajan es des a ūšies naujažodžių pa yzdžių
ondas.
A p imei a pa e da segunda sessão dedicada leksikai, suas a osenai, ino o ei.
liepoja uni e sidade docen ê DZinTRA Šulcė no ela ó io In e nacional das
ak ualidades de consumo de pala as discu ê in e nacional das adap ação de
nenhuma língua, ap esen ê na la ônia edi ados de pala as in e nacionais
dicionos, ins i uções, esol ianças ques ões de adap ação de pala as
in e nacionais. P anešėja ligino adap a i ão de pala as in e nacionais em
la ias e li uãs línguas. Pob ebi ado, que os li uanos com g andeąja pa e de
pala as in e nacionais susi a kė mais bem sucedido e os comple amen e
adap ou segundo língua li uânica sis ema g ama ical. do ins i u o de línguas
li uãs cien is a sênio RASuolė VlADARSKienė no ela ó io Adminis acinės kalbos
leksikos naujo ės alou sob e a língua de ou o mo i o, ap esen ė mais
acilmen e camu an e camoksnį do idioma leksiką. Falbė a sob e adminis a i as
linguagem lexicica no idades, sepa adas seus g upos de alhadamen e abo adas
ilus uojan a osenos exemplos. P anešėja desc e e-end ina que a azão da eme gência de ino ações ansčian eu opos União
320 KAlBoS KulTūRA | 86 documen os kylan is po eikis in oduzi no os daic os,
luga es, concei os, limi ado es o ços de o quan o mais p ecisamen e ao e odji
ansmi i o iginal do idioma aišką. Sob e a adução de documen os da União
eu opeia de ancūzs pa a a língua li uãs ela ó ioím o leksinių anali inių
kons ukcijų e imas de documen os da União Eu opeia de ancūzs língua
pa a a língua li uãs skai ė Kauno echnologijos uni e si e o p o eso ė AuReliJA
leonAVičienė e Vilniaus uni e si e o P ancūzų ilologijos bakalau o es udos
s uden ė DAliPuA lieoniūTė. P anešime abo dado um adminis a i o es ilaus
gêne o ibunais conclusão acūzų e lie u ių lingua. P anešėjos en a izou que a
ak ualidade dos emas a ados lemb ou ex emamen e eqüen es adução
de línguas analí icas (anglês, p ancūzos e e c.) em sin é ica língua li uânica
ex os e os, sis ema da língua na al peculia idades, no mas e es ilis inas
a osena nãopaisamen o. Dois ela ó ios dedicados Bend inês diccioná io da
língua li uanas. do ins i u o da língua li uânica che e de ciência abalhado a
DAiVA muRmulAiTYTė lei ê ela ó io Piniginių iene ų pa adinimų seman ika.
P anešime ap esen a y a moniginių iene ų pa adinimų leksinė seman inė g upė,
abo a de ini ions o mula imas des a seman inės g upės į ai ių kalbų
žodynuose. Com base no ma e ial diccioná io de á ias línguas ela o a ez a
p essupos ão, que os nomes de moedinhii unidades êm ês signi icados (a
es signi icms a spal ius): a moedinhii unidade mone á ia de um de e minado
país; es a unidade em e mos de alo , em compa ação com ela com ou as
unidades mone á ias (somen e ienaskai inė a osena); seu alo mone á io
(bankno a e (ou) moeda). P anešėja ap esen ou possí el a igo de nomencla u a
da unidade mone á ia no diccioná io das línguas li uanas da Bend inė. Bend inė
lie u ių kalbos žodyno ema an ą p anešimą Piniginių iene ų pa adinimai
Bend inės lie u ių kalbos žodyne skai ė lie u ių kalbos ins i u o mokslo
da buo oja AuReliJA TAmulionienė. P anešimen o abo dado, com quais
p oblemas en en ada desc e endo nomencla u as de monigínios unidades
Bend inės lie u ių kalbos žodyne, possí eis c i é ios de selecção de
nomencla u as de monigínios unidades, abo as algumas das o mas de
denominações monigínios a ija imas, mos ados casos nesuno min i. A
segunda pa e da segunda sessão dedicada às ques ões de a aliação de idiomas e
sin aksês. P anešimen o G ades de a aliação de Fenômenos da Língua: sob e
(ne) no ma limi a skai ê Li uu os edukologijos uni e si e o docen ė LIna
MuRinienė. P anešime no a coloca-se p oblema de g aus de a aliação
egula idade dos enômenos da linguagem. P anešėja en a izou que a ques ão
undamen al, equen emen e kylan e pa a usuá ios da língua e p a ican es da
língua, é a seguin e: quais do mencionado queb o de g aus de a aliação
nãoinčijamai conside y ini bend ines idiomas
A. TAmulionienė. i ência dos li uanos e eno ação na sociedade
con empo ânea 321 e os? A maio pa e da a enção no ela ó io é
a ibuída ao con ada e ingíssimo segundojam g au de a aliação
egula idade dos enômenos da língua e inam consumi do idioma.
Sob e a sin axe de documen os ju ídicos comunicado a ca ac e ís ica da
sin axe de documen os Teisės eadé mykolo Rome io uni e si á ia lek o ė
lAimA PečKuVienė e Šiaulių uni e si e o p o eso ė GieDRė čePAiTienė.
P anešime esumiu-se di ei o à língua ca ac e ís ica linksnių, p ielinksnių,
polinksnių cons uções, casos de conjunção de pa es de sen ença em elação
à no ma de linguagem comum. Teiginhai ilus a exemplos de código da República
li ua os, seus comen á ios bem como da publicação on-line do Sup emo Teismo
Teismų p ak ika eks ų. Úl imo ela ó io da con e ência Po causa de alguns
enômenos sin aksês no mina i o de a aliação e ag adcia eadê Li uu os
educologijas uni e si á ios docen ViDAS ValSKYS. Ele ap esen ou
uni e sidade de educação da Li uânia depa amen o de língua li o os e
comunicação execu ado desde 2012 anos inanciado pela Comissão Es adual de
línguas li uanas p oje o lie u ių kalbos sin aksės no mų i ekomendacijų
san ykio su daba ine a osena. P êmio discu i alguns enômenos
sin ác icos, po causa dos quais codi icacão da a aliação ela o quan o du ida
e con ida a discu i . Falbė a sob e pasakimo ac edi a em quê a ual a oseną
e no minį a aliação, ambém eng iná ie ininką daik o sinalui eikš i.
P anešedo a i mou que na a ual a osenoje pasakimen os com localininku
bas an e abundús e p odu ús, po an o k iečia a s y i, se abo da am
cons uções de iesų eng inos. A pala a de ence amen o alou JonAS
KlimAVičiuS. O kalbinis a desc e e endas e o gulhou-se que adição da
con e ência ęsiasi e nes es anos ela ecebha ão mui os ou in es e ela o es.
Tezes, in o mações sob e es a e já oco idas Jono Jablonskio con e ências
podem se encon adas no si e do ins i u o da língua li uânica www.lki.l .
Recebido 2013 12 16
AuReliJA TAmulionienė
ins i u o dos li uanos língua
Pe o Vileišio g. 5, lT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]