scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Kalbos aktai „Naujosios Romuvos“ (1931–1940) higienos ir kosmetikos reklamose

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Kalbos aktai „Naujosios Romuvos“ (1931–1940) higienos ir kosmetikos reklamose

Author: Agnė Aleksaitė
Year: 2019
DOI: 10.35321/bkalba.2019.92.06
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/370/443
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGNĖ ALEKSAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
KALBOS AKTAI NAUJOSIOS ROMUVOS (19311940)
HIGIENOS IR KOSMETIKOS REKLAMOSE
ESMINIAI VOODŽIAI: ling is inė p agma ika, ac os de linguagem, ep ezen a i ai, di ek y ai,
komisy ai, eksp esy ai, hygienean anúncios, cosme icos anúncios, Naujoji Romu a.
ĮVADAS Nes e a igo de es udo o b j ek as Naujosios Romu os ( oliau NR) (19311940) ac os da
linguagem publica ó ios de higiene e cosme ica. Análisei selecionadas imagens de anúncios,
imp essdi as cul u a, li e a u a e a e e is a NR, leis ame 19311940 m. Kaune e 1940 m. Vilniuje.
Edi o e edi o do jo nal Juozas Keliuo is. Embo a NR (19311940) publicidade es udiosos examinados
em á ios aspec os (Bankauskai ė-Se eikienė, Vai ely ė 2010: 145158; Bankauskai ė-Se eikienė,
Ke u akienė 2014: 177189 e e c.), po ém, do pon o de is a p agmá ico des a publicação publicidade
em ge al não i os.
Em p i i n ę me d ži a g ą, desca ado apicica io an es anúncios, cons i ui 176 higiene e cosme ica
anúncios, que, aplicadous eo ia dos ac os de linguagem, e analisa am nes e a igo. Embo a, endo
em con a o en ão ní el econômico e cul u al da Li uânia, ob iamen e, que a quan idade de anúncios
bu o ibo as dėl pasiūlos s ygiaus i skep iškos isuomenės nuos a os (plačiau ž . Janke ičiū ė
2015: 29), po ém e a pa i da negausia publicação NR empi icas ma é ia pode-se inspeciona ce o
endências de publicidade de higiene e cosme ica en euka io Li uânia.
1
S aipsnio i k s l as – nus a y i, kokie kalbos ak ai i mik oak ai y auja NR (1931–1940)
higienos i kosme ikos eklamose.
1
De á ias publicações cole adas igu dinhas a puka io Lie u os anúncios ap esen adas no li o Ta puka io Lie u os
eklama (Minke ičius 2015).
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 2
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
COMPRATA DE TEORIA DE ACTOS DE LINGUISTA EM PRAGAMATICA LINGUÍSTICA A o igem des a di ecção de
linguo y os elaciona-se com os abalhos de Cha les Pei co e Cha les William Mo is (Župe ka 2008: 41).
P ecisamen e Cha les William Mo is a semio ica, i. e. a ciência sob e sinais, subdi idê em ês amos de
pesquisa: sin aksê, que es uda o malião dos sinais in e elação; semân ica, que es uda a in e ação
en e sinais e os i ens signi icinhos eles; p agma iką, que es uda są eiką Župe ka 2008: 42). P agma icas
a p ženklų i in e p e uo ojo“ (Le inson 2000: 1–2, ci uojama iš Sa kauskai ė 2011: 5; da ž .
pesquisas, começando Ch. W. Mo iso abalhosis, paneigė s uk u alis inėje kalbo y oje
nusis o ėjusią p o isão, que língua esan i do consumido es independen e sis ema. P adizada a
pesquisa , como pessoas usam a língua em si uações eais (Sa kauskai ė
2011: 5).
Johno Langshawo Aus ino su o mulou eo ia dos ac os de linguagem (angl. speech ac heo y) e
He be o Paulo G ice’o pa eik a pokalbio implika ū os (angl. con e sa ional implica u e) eo ija
o nou ke iniais lingu is ines p incipais da eo ia p agma ica da linguagem (Zaikauskas 2002: 145;
Ry i y ė 2011: 10; Sa kauskai ė 2011: 55; mais amplamen e sob e P. G iceo ap esen ada pokalbio
implika ū os eo iją ž . Bach 2003: 155–156). Kalbos ak ų eo ijos iš akos siejamos su Oks o do
ilóso o da uni e sidade J. L. Aus inu, embo a es as eo ias o uomazgė esama e Ludwigo
Wi gens eino kalbos games (Župe ka 2008: 42; Ry i y ė 2011: 49). As mais impo an es a i mações da
eo ia dos ac os da linguagem J. L. Aus inas ap esen ou em pales as Ox o d uni e si y (19521954 m.)
e Ha a d uni e si y (1955 m.). Seus pasque as insc i as amplamen e a sociedade alcançou em 1962 o
li o Como aze ações pala as (angl. How o Do Things wi h Wo ds). Toliau J. L. Aus ino su o mula a
eo ia dos ac os do idioma melho ino, de elhado seu ap endiz Johnas Roge s Sea leas (Ry i y ė 2011: 49; mais é.
Bach 2003: 147).
Os a os de ala (angl. speech ac s) chamam-se ais ações que o alan e execu a 1. lokucinis
pasakymais (Ry i y ė 2011: 49). Kiek ieną kalbos ak ą suda o ys a ski i ak ai:
(locu iona y) a o de p odução de exp essões linguís icas signi ica i as, de
p onunciamen o ou de g a ação de di ação;
2. ilokucinis (illocu iona y) a o ação, que p e ende ealiza o o ado ex o cando
pasakymą, komunikacijos ikslo iš eiškimas (p z., įsakymas, įsipa eigojimas, a sip ašymas,
encadação, e . .); doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 3
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3. pe lokucinis (pe locu iona y) a o p onunciado di o do e ei o ou in e a o (p z., į ikinimas,
a kalbėjimas, išgąsdinimas, įžeidimas) (Ry i y ė 2011: 56; mais ž . Yule 1996: 4849;
2
Bach 2003: 149151; Sa kauskai ė 2011: 56).
Bi u ė Ry i y ė indica as p incipais di e enças en e ilokução e pe lokução. Ilokucinis a o
mos a alado in enção, e pe lokucinis a o não semp e é aquele, qualio que ia alado .
Ilokucinius ac os alė ojas con ola, e pe lokucinių não. Ilokuciniais a os iaiškėja alando, e
pe lokuciniais só depois de que alguém enha di o (Ry i y ė 2011: 57).
Kalbos ak ų eo ija nep a anda ak ualumo, p iešingai, kele ą pas a ųjų dešim mečių
p agma inė ling is ika plė ojama bū en kaip kalbos ak ų eo ija (Dob žinskienė 2010a: 58).
LABOS ACT E MICROACT Classi icação
O p imei o ac o da língua classi ica o J. L. Aus inas, po ém a ualmen e įsi y a ês J. R. Sea leo
ski s ymas (Ry i y ė 2011: 59). Len elinha ap esen am-se dados da au o a do a igo consis emi i dos
ac os de linguagem e mic oak os classi icação (Hilbig 2009: 39; Ry i y ė 2011: 60; Sa kauskai ė 2011: 60;
Dob žinskienė 2012: 3842; ainda consul. Yule 1996: 5354; mais sob e mic oac os de publicidade consul.
Župe ka 2008: 4447):
LENTEL. Desc ição da classi icação de ac os de línguas e mic oac os
Eil. n .
Kalbos ak ai
Būdingi
eiksmažodžiai
Kalbos ak ų
mik oak ai
1. Teigamen o, ap esen ação,
ase i ai únicos de pe o ma i os
em signi icado de jus iça, eles
exp essem a disposição do alan e
em elação ao con eúdo
p opozicínio do a o da linguagem
ealizado, например., a i minu, abejoju, nega u. Jais
undamen o,
Rep esen a i ai ( ep esen a i es)
gy imo(si), desc ição,
p essupos os,
in o mação,
pa icação, condições.
2
A es e e ei o denomina -se-ia o e mo pe lokucinis e ec (Hindelang 2000: 11, ci ado de Sa kauskai ė 2011: 57).
No malmen e quase odos os a os ilokuciniais isam um ce o e ei o pe lokucino, só o alan e não pode se ce o, que
ele consegui á a e a ou in eja, i. e. alcança pe lokucinį e ei o (Sa kauskai ė 2011: 57).
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) higiene e publicidade de cosme icos | 4
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 alado con a á que pasakymu eiškiama p opozição é co e a.
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Eil. n .
Kalbos ak ai
Būdingi
eiksmažodžiai
Kalbos ak ų
mik oak ai
2. Pedi , o dena , Ragimen o,
ou ido , pa a que esse izesse isso
neda y ų do que ele exp essa ao
ac o do discu so p opoziciniu
con eúdo, exemplo, įsakau, p ašau,
d audžiu.
Di ek y ai (di ec i es) são
paliep i, concede ,
suge imen o, p oibi ,
conselho e
ecomendações,
pe gun a .
en a i as do alan e in luencia
ins uções,
indica , pedido,
aconselha , suge i ,
ecomenda , pe mi i , k ie imo, o denamen o.
3. Pažadė i, ga an ua , Pažado,
comp ome e-se a ealiza no
u u o isso, o que exp esseškia
p opoziciniu con eúdo do a o de
linguagem, exemplo.,
comp oma eigo, ju iceiu,
ga an ições, Komisy ai
ju a ,
aco da , ameaça , apos in is,
suge i . linkė i, 4. Dėko i, pa eikš i
(commissi es) alado
comp ome e , comp omisso.
exp esseiškia alan e psicológica
p opoziciniame con inho
(jei de is de inido e), padė į, po
p omadu. elici o, desculpo, po ido.
es adouse, pon o de is a em
exemplo, zauojau ą, s eikin is,
pas eikin i, linkėjimo, dėkojimo.
maldeci ,
Emoções, Eksp esy ai (exp essi es)
maldeci , desculpa .
ce os obje os, de inidos
cump imen imo(si), skųs is,
5. Apa ece ,
Decla a i os (decla a i es) c iam
ac os ju ídicos, exp essš us
(be não desc i y us) p opozição
do a o do idioma, po exemplo, ski iu
s ipendiją, a leidžiu do ca gos, skelbiu ka ą.
Decla a i os des inados à a ual
eal o ei subs i ui e ge almen e
oco e em am am am ins i uições,
ex., moiclasse, ig eja, pa lamen o e
pan.
demi i
(ką из ko), nomina ,
anuncia
(ka ą), capi ulia ,
pak is š y i,
su eik i malonę,
pa adini, apkal ini,
iš eisin i e pan.
su uoc i, suim i,
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 5
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LABOROS ACT IR MICROAKT ANALIS NAUJOSIOS ROMUVOS (19311940)
HIGIENOS IR KOSMETIKOS REKLAMOSE
Ad e os eó icos a i mam que
3
publicidade p ocesso de comunicação (Sme onienė 2009:
20), e dade, dos ou os ac os de comunicação a publicidade di e e em que seu obje i o não apenas
ansmi i in o mações, mas ambém in luencia o ou in e e ob e a desejada eação emocional
(Sme onienė 2009: 21). Po es a azão, na publicidade pa icula men e impo an e pe lokucinis a o,
po que seu du an e en am o ça ou ido ja susi o ma ko eliacinę disposições e se compo a
de ce o ce o modo. (...) Ou o obje i o des e a o emi i ao des ina á io, pa a que ele inalmen e
izesse o que é pedido (Bach, in e ne ., ci ado de Sme onienė 2009: 22), em ou as pala as, o
ad esa o poelgis em a le a u ilidade, mais p ecisamen e, luc a i a ao des ina á io.
A publicidade, pe ei amen e exp essando seu obje i o, execu a comuniccinį ak ą (Dob žinskienė 2010a:
59), po an o kalbininkų são es udada em ês aspec os: 1) cul u as de idiomas, 2) es ilis icas e 3)
lingu is p agma icas (Župe ka 2008: 12). P agma ická ling is ika es uda as elações en e os meios da
linguagem e seus consumido es (Župe ka 2008: 16), po an o, se, ao examina os anúncios lingubinę aišką,
é analisada a elação daquelas aiškos com o ac o de linguagem ga ėju ou ac o de linguagem siun ėju
( eklamuado ), na publicidade é olhada a pa i de posições de lingu is inė p agma ikos (Župe ka 2008: 16).
Es udando a publicidade do aspe o linguís ica p agmá ica, de e ia chama a a enção pa a e minos
a osená: anúncios ex o keičia a o de publicidade, odo o ex o de publicidade é conside ado
mac oak u da linguagem, e es e em sua ez di idiu-se em smulkesnius mic oak us (Župe ka 2008: 16).
Nes e a igo empi iné ma e ialá cons i ui 176 higiene e cosme ica anúncios, que são analisadas,
aplicadous um dos lingu is ís ica p agma icas ins umen os eo ia de ac os de linguagem. Išnag inėjus
empi inę medžiagą, cons a ou-se que NR (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica usam des as
ca ego iias ac os linguís icos: 1) ep esen a i ai (82,7%); 2) di e i ai (12,6%); 3) comissi ai (3,6%) e 4)
exp essi ai (1,1%). Os ex os publici á ios ini ícios não encon am decla a i os ac os de linguagem (ž .
pa eikslą).
3
A pala a publicidade kildinha de la ynų k. eclamo, que signi ica šaukiu, ėkiu (Sme onienė 2009: 7).

AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
PAV. Naujosios Romu os (19311940) ac os da linguagem publici á ia de higiene e cosme ica albančioio
NR kosme ikos eklamose y aujančių ep ezen a y ų (82,7 p oc.) unkcija – „už iksuo i
esponsabilidade po ce as coisas si uação no ição, po exp exp essis os opiniões jus iça (Sea le
1986: 181, ci ada de Dob žinskienė 2010b: 15; ainda e Yule 1996: 53). Rep esen a i os são aos c iado es
de anúncios ex emamen e a o á eis, po que eles, em compa ação com di e i as, não são ão
impe a i os e e iden eus, seu obje i o lio i, lundi a , enca e a o ende ea á, pa a que ele
adqui isse a me cê anunciada (Dob žinskienė 2010b: 23). Di e i as habi ualmen e ep esen a um a o
de on ade do des ina á io, que exp essa en a i as do alan e de ob e que o ou in e aça algo
(Sea le 1986: 182, ci ada de Dob žinskienė 2010b: 15; ambém c . Yule 1996: 54). Con a iamen e do
ep esen a i o, di e i i ai em bas an e b ilhan es p imyg inumo inguí, po an o pode se
inacei á eis a um ce o g upo social. Espe a-se que, po es e mo i o, os c iado es de anúncios de
higiene e cosme ica menos usassem comunica i amen e mo i adoi di e i ų (12,6%). nos anúncios
pouco equen emen e usados komisi os (3,6%) obje i o užuk e o bančiajam ob igações cump i
ce as ações u u as ou segui ce as eg as de compo amen o (Sea le 1986: 182, ci ada de
Dob žinskienė 2010b: 15; e ambém Yule 1996: NR 54). Leidinio NR
(1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose eksp esy ų aip pa a ojama mažai (1,1 p oc.),
Rep ezen a y ai
82,7 %
Di e y ai 12,6 %
Komisy ai 3,6 %
Eksp esy ai 1,1 %
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 7
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
po que seu obje i o exp essa uma condição psicológica, de e minada segundo a condição de anqueza,
endo em con a a si uação dos coisas, de inida pela p opozicino con eúdo (Sea le 1986: 183, ci ada de
2010b: 16; da ž . Yule 1996: 53). Eksp esy ų ak ai apsk i ai nė a dažni ne ik a puka io
Dob žinskienė Li uânia, mas ambém de con empo âneos anúncios em ex os (Dob žinskienė 2010a: 61).
No pe íodo in es igado decla a i os não exis em nos anúncios, po que eles c iam a os ju ídicos (mais
e Yule 1996: 53). Ob iamen e, que [ ]eclamas nesses ac os de linguagem aiška e impo ância não são
idên icas: ep esen a i os são p egajan es, di e i os e o çam unções de in oduigos e e ei os de
publicidade, comisi as e exp essi as são usados a amen e, pois komisi os aiška impõe p omadė i ou
unkcija e ai inkama eklamos eks ams“ (Dob žinskienė 2010b: 16; da ž . Župe ka 2008: 44).
ga an i , e exp essos Reclamos c ii ado es mais impo an e escolhe em adequado ac o de linguagem e
mic oak á, que incen i a iam o ende ea ado a ende a publicidade adqui ida ou a ap o ei a se iço publici .
REPRESENTATYV MICROAKTAI
Leidinio NR (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica encon a ep esen a i ai
(plačiau ž . Sea le 1976: 1011; 1617) lacla em 1) a i mimo (50,2%) 2) gy imo(si) (25,5%) 3)
in o ma imo (18,7 p oc.), 4) p ielaidos (3,3 p oc.), 5) sąlygos (1,6 p oc.) i 6) pa aika imo
(0,7 p oc.) mic oac us.
Teigimo mic oak ai (50,2 p oc.), aos quais são ca ac e ís icos cons a ojamieji sakiniai, é a aos
in onacija glaus ai apib ėžia eklamuojamo p oduk o sa ybes, ypač daug dėmesio ski iama
bene ícios do p odu o anunciado, po an o é sužidinado o desejo des ina a o de adqui i p ekę.
Kons a uojamieji sakiniai não pe mi em abejo i dos p odu os o e ecidos se iços ou ecompensa.
Nesses ex os publici á ios p e alece a di e as p ecipacos, pela qual dažniausiai eiškiami ações, do
alan e conside adas eais (DLKG 2006: 305), do empo do p esen e o ma, ej. :
ODEVEN anula a escalinha da cabeça e
o alece o c escimen o dos cabelos.
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 8
(NR 1932, n . 49) doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
C ema Me amo oza Vais ija g ei de ini i amen e
ex ingue shlakus, spuogus e dede ines, az os o
jo em, b anco, e es elhos, e ambém p o ege
nuo saulės nudegimo. (NR 1932, n . 13)
Sku imasis com sku imosi c eme Figa o az do os o
odą š elnią i minkš ą. Veikia gai inančiai. (NR 1935, n .
35–36)
KAIP MAUDYKLĖS GAIVINA KŪNĄ
assim Chlo odon den ų pas a in i ina e alo mou hą
bei den i, especialmen e após in ensi aus abako
ūkymo a po da bo dulkė ame, sausame o e uoj
apa ecendo o sen imen o de alumo e p aze , que
p opo ciona boca limpos Chlo odon den ų pas a. (NR
1937, n . 2526) cada haukuosená como nema omasis
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 9
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Glaudin NERIEBALINĖ plaukų epimo p iemonė palaiko
e ículos de cabelos.
(NR 1938, n . 7)
Gy imo(si) mic oac os (25,5%) habi ualmen e hipe bolizam-se ca ac e ís icas do p odu o anunciado ou
gi iamas des ina a o, i. e. delibe adamen e manipulada pelos sen imen os do des ina á io do ac o de
linguagem, ma aip ins os omas desejo se semelhan e a obje o anunciado e adqui i -lhe a ibu os
a ibuídos; a publicidade e oca os sen imen os e imaginação do consumido e começa a ope a
manipuliaciniu p incipio de sa iiden i icação (Alus lie u ių kul ū oje, 2007: 139, ci ado de Dob žinskienė
mik oak ams būdinga g ama inės aiškos p iemonė – būd a dis (pap as ai aukščiausiojo laipsnio),
pasi aiko ienas ki as p ie eiksmis. Reklamuojamas p oduk as a paslauga dažniausiai gi iami
2010a: 60). Aos seguin es sen enciais cons a a-se: Signi icadamen e aumen ada a u ação pe mi e-nos
apaga imensamen e š elnos e ag ados MESEFA-
IDEAL MUIL
juodai audoname įpaka ime.
<...> Des a manei a odo mundo pode á a ei y consumi es e ma a ilbões mode niškos cosme ikos
kū inį, que egalga compa a só com kaiku iais mui o ca os p odu os es angeinios. (NR 1932, n .
13)
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 16
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
P eciosos como pé olas Seus den es! (NR
1934, n . 182183)
Sua e dadei a belžį e ela á e dadei o oalė inis Be a o Kip o Pe ausko sabil. (NR
1939, n . 16) Apibend inan da publicação NR (19311940) ep esen a i os de anúncios de
higiene e cosme ica
mik oak us, galima eig i, kad šių mik oak ų a osenos dažnis eklamose nė a ienodas: dažniau
unkcionuoja eigimo, gy imo(si) i in o ma imo mik oak ai, isai e i y a p ielaidos, sąlygos i
pa aika imo mik oak ai.
DIRECTIVO MICROACTAI
Rasos Dob žinskienės a i mação, [ ]eklamai impe a i idade não só ca ac e ís ico, necessá io, mas
simplesmen e indispensá el. Isso de e mina sua pe s azinė na u eza, à qual ac uali aiški seman inė
i g ama inė aiška (Dob žinskienė 2010b: 22), no en an o di e y ai (plačiau ž . Sea le 1976: 11; 17) u ilizados

AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
cau elosamen e, bem ponde ando suas comuniccinį p eikumo, conside ando-se a ende ea o
padė į, juk „impe a y i kalba u i bū i saikinga, p iešingu a eju ji įgaus ag esy aus ono i aps
amžių, social ejei uan e (Dob žinskienė 2010b: 22), e ag essi o om pode não incen i a a adqui i
p ekę, e dela de e .
Žu nalo NR (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica encon a di ek i y ai (12,6 p oc.)
gapla em 1) enco ajamen o (76,2 p oc.), 2) ins ukcijos (19 p oc.), 3) pedido (3,6 p oc.) e 4)
ecomendação e pa a cijos (1,2 p oc.) mic oak us.
Mic oac os de con i e o des ina á io bas an e di e amen e incen i a, é con idado a adqui i o
p odu o anunciado, pois em ge al [d]o obje i o das di ec i as de c escimen o é alcança que o
des ina á io izesse ao des ina á io algo com bene ício (Zaikauskas 2002: 147). Em anúncios de
higiene e cosmé ica o con i e eiškiamas cons a á eisiais e es imulamaisiais šaukiamaisiais
aseiais, nelas u ilizadas eiksmažodžių liepiamosios nuosakos singula askai os e plu iskai os
segundo do o mas pe so. Des a manei a exp essskiama do discu so ak o siun ėjo olia, que
que imas ações acon ek ų (DLKG 2006: 304; mais c . Župe ka 2008: 34; 36). A ae-se a a enção que nos
ex os publici á ios p e alece açõesmajodžių plu aliskai a, que indica espei os, co agų elação
o mos eiksmažodžiais amilia iai, d augiškai k eip asi į aikus a jaunus žmones. Ma y i, kad
com des ina á io, e unsaskai os anúncios unsaskai a usado mui o cau elosamen e, isando
nãojeis i solidžių ad esa ų, plg. : Higienai O nos e p giuiū ai dan ų a oki e ik ai ODOL (NR 1931, n .
46)
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 18
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
P auskis A. Mogile skio e sūnaus Bo o imolo muilu e
pasilik nuola jauna! (NR 1933, n . 115)
Mães jo ens, cuidei dos den es dos ossos ilhos!
use semp e CHLORODONT c eme den ão, que n .
jau iai aiko dan ų emalei nekenkia. (NR 1934,
174175)
Mos a os eus den es, Ma y e, Žiū ėk, como são eles saudá eis e b ancos Chlo odon o g aças. <...>
Po an o, mães, dêem aos seus ilhos Chlo odon den ų pas á, que po sua pa icula men e con ém
aos ilhos de den es p ižiū ė i. <...> Use Chlo odon espojan e. (NR 1937, n . 3738) anuncia-se me ce,
p es a-se se iço, a é ensina -se, como de e iam compo a -se em uma ou ou a si uação
mik oskopiškai smulkaus g ūdo i malonaus skonio
habi aimiškoe. Ins ução mic oak as eiškiamos cons a á elisiais ases com modalinės signi icado
açãomazodžio eikė i junginiu. Em alguns ex os publici á ios usada eiksmažodžių bend a is
o e ece á ias possibilidades in e p e ação. Nes as ases deixa-se a possibilidade ao p óp io
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 19
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Reque am em odas as a mácias e lou u es de cosmé icos só ODORON Ge MaPo. (NR 1938,
n . 2526)
Ins ukcijos mik oak ais (19 p oc.) ad esa ui duodami nu odymai, kaip naudo is
des ina á io inse i passada modalê signi icado uma ação- e bo ou sua o ma ( eikia, necessá io,
ob iga ó io, ecomendada, aconselha, e c.). Deli iai ecomendada, aconselha-ama indica,
eiksmažodžiai (deli iai) é p eciso, necessá io, ob igada en a êžia necessinumą ealiza ação,
exemplo. : BORO TIMOLO MUILU, endo-lhe sa yie didelho excedlius de go du aos odai alimen a . (NR
1933, n . 114)
kad ad esa ui paliekama lais ė apsisp ęs i, a a lik i nu ody ą eiksmą, o modaliniai
Kaip ik ada, negu kada no s eikia bū inai p aus is pe iebin u A. Mogile skio i sūnaus
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 20
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Solês bonias adiminė i só kūnui quando seusam; isume acima de udo en inca e epe i a ai
pagal eikalą. (NR 1934, n . 180–181)
No en an o, acima de udo en i i e niekume nep iiminė i saulu ės onių kūnui esan šlapiam, e po
isume u ė i gal oje: Su NIVEA o a i saulu ėje. (NR 1934, n . 182–183)
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 21
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Pa a isso é p eciso pa a ga GLAUDIN não-go du oso
man enedo de cabelos, aciąs cuidado dos cabelos! Só
uma ez da manhã é p eciso en a inha cabelos
GLAUDIN, e cada haukuosena, igual ou nãoligi, puikiausiai
pa ece á. (NR 1937, n . 41)
Leidinio NR higienos i kosme ikos eklamose e i p ašymo (3,6 p oc.) mik oak ai, ku iais
k eipiamasi į ad esa ą i mandagiai p ašoma ykdy i ad esan o alią. P ašymas eiškiamas
isso kons a uojamaisiais aseias com pe o ma y iuoju eiksmažodžiu p ašome e de ele
de i usia o ma p ašom. Daba inės lie u ių kalbos žodyne (h p: www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g www.en.wikipedia.o g
www.en.wikipedia.o g Línguas Lie u ių žodyne ( oliau LKŽe) indica-se que es e jaus ukas é u ilizado no signi icado malonėki e, eiki ės (mandagiai k iečian , p ašan , aginan ). Is o é uma i in espebi pedido aiška. Reclamos em ex os mais equen es polagumo pala a p ašom, p z. :
P azom ce i ica . (NR 1931, n . 50)

AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
No en an o p asom
niekume su šlapiu
co po nesaulinė is,
e p imei o bem in in i
Ni ea c eme ou oly a.
(NR 1935, n . 2728)
Pede-se isi a a melho Ki pyklą (NR
1935, n . 5152)
Ras as um conselho e ecomendações (1,2 p oc.) mic oac as com pe o ma i io de ação e dade
pa icip iu ad iama, que não buding aos ex os publici á ios. Be a dės giminės ne eikiamosios ūšies
daly iu ad iama mos a-se especial espei o especial des ina a ui, ele não exis e impyg inai
o e ecida eclamada p ekė, e deixada libe dade apsis decidi . Nes e caso os c iado es de anúncios dão
ao des ina á io aconselhamen o, mos a-se apa en e con iança des ina á io pode á escolhe
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 23
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Uma ez SKUTAL é econômico, po an o aconselha-se
u ilizá-lo em ba bei os e pelos p óp ios sku an es. (NR
n . 1936, 6)
Apibend inan leidinio NR (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamų di ek y ų
mik oak us, galima eig i, kad šių mik oak ų a osenos dažnis eklamose nė a ienodas: dažniau
unkcionuoja aginimo i ins ukcijos mik oak ai, isai e i y a p ašymo bei pa a imo i
co e amen e, exemplo.: ecomendações mic oak ai.
KOMISYVŲ MIKROAKTAI
Žu nalo NR higiene e cosme ica anúncios encon a komisy ai (plačiau ž . Sea le 1976: 1112; 1718)
(3,6%) gapla em 1) p omessaado (95,8%) e 2) ga an ias (4,2%) mic oak us. e bma da pala a no
Pažado (95,8 p oc.) mik oak ai dažniausiai eiškiami kons a uojamųjų sakinių
empo u u o, pelo qual indicam u u amen e p e is as e po isso não ais eais ações, […].
Nele pode se exp essa uma i me con icção de que a ação ce amen e oco e á, […]...>
(DLKG 2006: 299):
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 24
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Sua pele se a á esis en e aos en os e ao mau empo; ela semp e se á doce e macš a, como aksoma.
(NR 1934, n . 159)
En ão noks empo nepakenks Seus odai e semp e, que Jus bema y ų in ida á Você Seus gênnios
em aksomai semelhan e de pele. (NR 1934, n . 164) Você ce amen e e i a á o pe igo de inse giões
sola es e mais apidamen e ecebe á enago na u al. (NR
1935, n . 23–24)
AGN ALEKSAIT. A os de ala Naujosios Romu os (19311940) em anúncios de higiene e cosme ica | 25
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
... e Você egozsi ê usodami den i im pas a
MIRADONT. (NR 1936, n . 39)
Em anúncios de higiene e cosmé ica pa imen ado um ga an ia (4,2%) mic oac os, anašus à
p omessa mic oak ą, po an o a es e po ipio é a ibuído condicionalmen e, p z. : Você
ga an i insi , que FLORANCE Kaunas, p odu os qualidade nė quan o nãožesnė como es angei ias.
(NR 1932, n . 50)
Apibend inan leidinio NR (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamų komisy ų
mic oac us, pode-se a i ma , que nos anúncios p e alece p omado mic oac ai.
EKSPRESYVŲ MIKROAKTAI
NR Ra amen e higiene e cosme ica anúncios usou-se exp essi us (plačiau ž . Sea le 1976:
1213; 1820)1,1 po cen o) pode desgloss y i em 1) emoções po cen o.) e 2) g açaskojimo (60
po cen o.) mic oac us.
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 32
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LITERATŪRA
B a c h K. 2003: Speech Ac s and P agma ics. – Blackwell. Guide o he Philosophy o Language.
Red. Michael De i i Richa d Hanley, 147–167. Ox o d: „Blackwell“.
B a n k a us k a i ė -S e e i k i en ė G., K e u a k i e n ė E. 2014: Amžinas daba iškumas
Naujosios Romu os (1931–1940) eklamose. – Respec us Philologicus 26 (31), 177–189.
P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB-
0001:J.04~2011~1481794657758/J.04~2011~1481794657758.pd .
B a n k a us k a i ė -S e e i k i en ė G., V a i e l y ė J. 2010: Kul ū inės e ybės „Naujosios
Romu os“ (1931–1940) eklamose. – Respec us Philologicus 18 (23), 145–158.
P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB-
0001:J.04~2010~1367176049091/J.04~2010~1367176049091.pd .
D L KG 2006 – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Red. V. Amb azas. Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as.
D o b ž i n s k i en ė R. 2010a: Vy ams ski ų p oduk ų ele izijos eklamų mik oak ų aiška. –
Kalbų s udijos 17, 58–64. P ieiga in e ne e:
h ps://www.kalbos.l /zu nalai/17_nume is/09.pd .
D o b ž i n s k i en ė R. 2010b: Ad esan o i ad esa o san ykių aiška ele izijos eklamose. –
Filologija 15, 14–27. P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB-
0001:J.04~2010~1367173483332/J.04~2010~1367173483332.pd .
D o b ž i n s k i en ė R. 2012: P agma inė ling is inė ele izijos eklamų komunika ų analizė.
Dak a o dise acijos san auka, Vilnius: Vilniaus uni e si e as.
H i l bi g I. 2009: Lie u ių i anglų ling is inis mandagumas: p ašymai. Dak a o dise acija, Vilnius:
Vilniaus uni e si e as.
Y u le G. 1996: P agma ics, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
J a n k e i č i ū ė G. 2015: Keli žodžiai apie a puka io Lie u os eklamą. – Ta puka io Lie u os
eklama, 29–37.
M i n k e i či u s R. 2015: Ta puka io Lie u os eklama, Kaunas: BALTO p in .
R y i y ė B. 2011: Ling is inės p agma ikos į adas, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.

AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 33
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
S a k au s k a i ė D. 2011: Ling is inė p agma ika, Kaunas. P ieiga in e ne e:
h ps://www.kn . u.l /dokumen ai/ ailai/ka ed u/ge manu/Sa kauskai e_LINGVISTINE_
PRAGMATIKA_elek onine.pd .
S e a le J. 1976: A Classi ica ion o Illocu iona y Ac s. – Language in Socie y 5 (1), 1–23.
P ieiga in e ne e: h ps://si es.duke.edu/con e sions/ iles/2014/09/Sea le_Illocu iona y-
Ac s.pd .
S e n ū a P. 2015: Kuo ski iasi a puka io eklama nuo šiandieninės? – Ta puka io Lie u os
eklama, 141–145.
S m e on i e nė I. 2009: Reklama... Reklama? Reklama! Vilnius: Ty o alba.
Z a i k au s k as E. 2002: Šnekos ak o daly ių s a egija, socialiniai aidmenys i ipai lie u ių
kalboje. – Ac a Linguis ica Li huanica 46, 145–172. P ieiga in e ne e:
h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB-
0001:J.04~2002~1367164516657/J.04~2002~1367164516657.pd .
Ž u p e k a K. 2008: Reklamos eks as: p agma ika, s ilius, kalba, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o
leidykla.
Gau a 2019 07 21
P iim a 2019 12 18
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 34
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
SPEECH ACTS OF HYGIENE AND COSMETICS ADS
IN THE NAUJOJI ROMUVA (1931–1940)
S u m m a y
The objec o s udy o his a icle is he speech ac s o ads o hygiene and cosme ics
p oduc s in he Naujoji Romu a (NR) (1931–1940). The empi ic ma e ial, epe i i e ads
excluded, consis s o 176 ads o hygiene and cosme ics p oduc s ha a e analysed in his a icle
on he basis o he heo y o speech ac s. Al hough, aking in o accoun he economic and cul u al
le el in Li huania o ha ime, he numbe o ad e isemen s was limi ed due o he sca ci y o
supply and scep ical a i udes o he socie y (Janke ičiū ė 2015: 29), he scan empi ical ma e ial
om he NR publica ion showcases ce ain ends in hygiene and cosme ics ads in Li huania
be ween he wo wo ld wa s.
The goal o he a icle is o iden i y he speech ac s and mic o ac s ha p e ail in he NR
hygiene and cosme ics ads om 1931–1940.
The s udy has showed he ollowing ca ego ies o speech ac s o be used in ads o hygiene
and cosme ics: (1) ep esen a i es (82.7%); (2) di ec i es (12.6%); (3) commissi es (3.6%), and
(4) exp essi es (1.1%). No decla a i e speech ac s we e ound in he ad copy esea ched.
A quali a i e analysis o he ep esen a i es has e ealed ha he mo e p e alen a e he
mic o ac s o asse ion (50.2%), p aise o boas ing (25.5%), and in o ma ion (18.7%), while he
p esence o he mic o ac s o assump ion (3.3%), condi ion (1.6%), and cajolemen (0.7%) is
sca ce. An analysis o he di ec i es in he ads has showed ha he mic o ac s o encou agemen
(76.2%) and ins uc ion (19%) occu mo e equen ly, and he mic o ac s o eques ing (3.6%)
and ad ising and ecommending (1.2%) a e e y a e. The a e commissi es (3.6%) in he ads
appea ing in he pe iodical ha was in ci cula ion be ween he wo wo ld wa s a e spli in o he
mic o ac s o (1) p omising (95.8%) and (2) assu ing (4.2%). The exp essi es ha make a seldom
appea ance (1.1%) in hygiene and cosme ics ads in he NR o he pe iod be ween 1931 and 1940
can be di ided in o he mic o ac s o (1) emo ions (60%) and (2) hanksgi ing (40%).
AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 35
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
É e iden e que es o ços o am ei os pa a apela ao eade in he ads o hygiene and main aining a
cosme ics in he NR, employing a a ie y o me hods o make he ads e ec i e ye always
espec ul, poli e ela ionship wi h he add esses ( he copy domina ed by wo ds in plu al wi h
singula only used o add ess child en o young people in a amilia , iendly ashion; some syn ac ic
cons uc ions wi h poli e wo ds, e c., a e p esen ). The copy ollowed he p inciple quali ies and
o economy o language, wi h sho , sugges i e decla a i e sen ences p e alen o highligh he
ad an ages o he unde lying p oduc using a i m, su e in ona ion. Such sen ences exp ession we e
le no doub as o he bene i s o he p oduc s o se ices on o e . Va ious ools o linguis ic
employed o a ec he eelings and imagina ion o he add essee. The mos used o desc ibe he
common ool o g amma ical exp ession was adjec i es (supe la i es as o en as no ), which we e
quali ies o he unde lying p oduc wi h a ce ain deg ee o exagge a ion. The choice will ully leaned
owa ds adjec i es ha would only a ouse posi i e emo ions in he and cosme ics ads in he NR is
add essee (so , pleasan , and so on). Ob iously, he impo ance o speech ac s in he hygiene
a he a iega ed. F om he iewpoin o he mo i a ion o communica ion, he speech ac s and
mic o-ac s aimed o espec ully inspi e he add essee o buy he p oduc on o e we e he mo e
p e alen . KEYWORDS: linguis ic p agma ics, speech ac s, ep esen a i es, di ec i es, commissi es,
exp essi es, hygiene ads, cosme ics ads, he Naujoji Romu a.
AGNĖ ALEKSAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]