87s aipsniai / a icles
e ika iMku ė
Vy au o didžiojo uni e si e as
Las di ecciones de in es igaciones cien í icas: ex ynų y
compu ado inė ling is ika, au oma inė mo ologinė analizė y sin ezė,
mo ologinis plu i eikšmiškumas y su limojamien o.
as a kaZLauskienė
Vy au o didžiojo uni e si e as
Las di ecciones de in es igaciones cien í icas: oné ica
expe imen al, sinc onís ica acen ología, dialec ología, aplicomoji kalbo y a.
gaiLius aŠkinis
Vy au o didžiojo uni e si e as
Las di ecciones de in es igaciones cien í icas: econocimien o
mé odos, música y šnekos señales de econocimien o, compu ado inė y ex ynų ling is ica.
Lie uVių kaLbos
VeiksMaŽodŽių
Mo eMinė s uk ū a1 he Mo phemic s uc u e o Li huanian Ve bs ano acija kiekybiškai
mo eminė lie u ių kalbos žodžių s uk ū a ne y inė a. El obje i o de es e es udio nu imo
dėsningumus. se analiza casi en el a ículo 93 mil. eiksmažodžių. el in es iga o io ma e ial lo
componen di e sas ex ac os de Daba inė lie u ių kalbos eks yne acumuladas ex os. ex ai
s a y i i ap ašy i lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminės s uk ū os modelius i jų ealiza-
mo ologicamen e ano ua y sužymė as mo emas. Veiksmajodžiai escindi s y i en 116
mo eminas es uc u a de modelos, cuya p oduc i idad muy di e sa: p oduc i iausio modelio
(šaknis + galūnė) eiksmajodžiai cons i uye quin adalį de odos i os ejemplos, y incluso 26
modelos ienen po uno o dos ejemplos. Veiksmajodžiai puede se desde una has a no ynių
mo emos. Las lenguas Lie u ių būdingiausi (89 po cien o.) son 24 mo emos eiksmažodžiai. 1
es udio inanció el Consejo de Ciencia de Li uania (su a ies n . MiP-06/2010). esMiniai PalodŽias:
eiksmažodis, šaknis, p iešdėlis, p iesaga, galūnė, p iebalsis, balsis. keywo ds: e b, oo , p e ix,
su ix, lexion, consonan , owel.
88 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV aunque es uc u as de modelos es ablecidos muchos, pe o
e ika iMku ė, as a kaZLauskienė, gaiLius aŠkinis
cua adal de ellos (26 modelos) cons i uyen incluso 95 po cien o de odos analizuo os
eiksmajodžių. Pa ís los modelos más ca ac e ís icos son: (p iešdėlis) + šak nis + šaknis +
kai ybinė apesaga (11 po cien o.). En las lenguas Li u ias suelen u iliza se nep iesaginas, sin
galūnė (33 p oc.), (p iešdėlis) + šaknis + kai ybinė p iesaga + galūnė (15 p oc.), (p iešdėlis) +
an esdėlio o con él, una o dos kai ybos a iksus con enedo es o mas eiksmajodžių. i ada
ma e ial en ečdalis (33 pe cen .) accionesmaodžių son sencillos, con uno o dos p e idellos sob e
28 po cien o, con da ybine p ensaga sob e 15 po cien o de, con p e idellos y da ybine p ensaga 12
po cien o de, con p e idėlio y es sang ąžinis sob e 6 po cien o. Veiksmažodžiai con o asokias
doybinių mo emų combinaciones o man apenas uno pe cen ą. Pesebė a, que lenguas li uáneas no
budingi eiksmajodžiai con más de dos da ybiniais a iksais. aunque de la lengua li uánea
accionesmajodžių mo eminės sanda os combinaciones a iedadé g ande, pe o a osenos
b anduolį cons i uye 1015 modelos (apie 7585 p oc.) accionesmajodžiai.
anno a ion Ve bs ha e been g ouped in o 116 ca ego ies acco ding o hei mo phemic
he aim o his esea ch was o iden i y and o desc ibe he mo phemic s uc u e o Li hua-
nian e bs om he quan i a i e poin o iew. Quan i a i e analysis o he mo phemic s uc u e
o Li huanian e bs was no add essed by p e ious esea ch. he in es iga ion ma e ial con-
sis ed o all e b okens (nea ly 93 housand) om he specially selec ed subse o Li huanian
language co pus. all e bs wi hin his da a se ha e been mo phologically anno a ed, i.e. mo -
phemes ha e been iden i ied and hei bounda ies ha e been labeled.
s uc u e. Ve bs we e ound o be composed om one o nine mo phemes. howe e , he
majo i y o e bs (89 pe cen ) we e composed om wo o ou mo phemes.
ĮVadas
Lie u ių kalbos žodžių mo eminę s uk ū ą ap a ė Monika kuosienė knygoje
Mo eminė analizė (1986) i s asys keinys knygoje Bend inės lie u ių kalbos mo e-
mika (2009). ačiau šiuose da buose nė a kiekybinės lie u ių kalbos žodžių mo -
eminės s uk ū os analizės. g ama ikose, ado ėliuose pap as ai pa eikiami ik
bend o pobūdžio eiginiai apie lie u ių kalbos mo emas. Šiame y ime emiama-
si gausia ac ual de la lengua li uanas ma e ial, po eso espe ase e ela se
impo an esesnius de la lengua li uanas eiksmažodžių mo eminės palab as compues es
dėsningumus. Veiksmažodžių, pa eik ų žodyne, šaknies es uc u a muy de alladamen e
desc i a (k uopienė: 2000; 2001; 2002; 2005). muchos aíz del e bo mo onológica de
sanda os aspec os p esen ados en inmensamen e de allada monog a ía aud onės
kaukienės Lie u os kalbos eiksmažodžio is o ija (19942002). sob e bend inés lengua
li uanas šakniai a dažodžio ono ac ina es uc u a ambién es á esc ibiusi Vida Zi a
ka osienė (2004). A la cai a mo onológica šaknyse, mo emų sandū oje dedicada algunas
g ažinas akelai ienės abajos: lib o Mo onologické balsio ých kai as slo ých da yboje
Lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminė s uk ū a
89s aipsniai / a icles
Šaknies balsių kai a: mo emų modelia i s uk u alni šaknei ipai (2001), P iebalsines
p iesagas u inčių iš es inių a dažodžių šaknies balsių kai a (2008). no pudo
encon a de allos abajos de sob e es uc ū iamen e a imos la ias palab as
es uc u a mo emína. as uose abajos (ugis sa kans Mo phemic and
Mo phological analysis o he La ian Language (1996), k is īne Le āne, and ejs
spek o s Mo phemic analysis and Mo phological agging o La ian co pus (2000),
Pē e is Paikens Lexicon-based Mo phological analysis o La ian Language (2007))
cuánybiamen e neap ašy a mo eminė es uc u a; en ellas discu ió, cómo
in o mación sob e palab as la ias es uc u a mo emínica puede se inco po ada
en el mo ologológico ano a o iue. La unción de de e minación de la composición
da i uo, kad padeda a pažin i naujus daba inės la ių kalbos žodžius.
Le āne i spek o s s aipsnyje (2000) pa eik a labai apibend in a la ių kalbos
mo emína de la palab a impo an e es uc u a mo emína de palab as: unašaknių
palab as de *p iešdėlis + šaknis + *p iesaga + (galūnė); sudu inos palab as de
lis) + šaknis + *p iesaga + (galūnė)2 .
Minė ame s aipsnyje ap ašy a la ių kalbai suku a bandomoji mo eminio skai-
*p iešdėlis + šaknis + *p iesaga + (galūnė) + (p iešdėdimo sis ema3. e dad,
mo emas más de alladamen e no desc iben. Es e sis ema ambién mo ológicamen e analiza la ias palab as del idioma, puede susin e iza o a de la indicada palab a
kai ybines o mas.
s aipsnio au o iai ne ado išsamios in o macijos apie usų kalbos mo eminę
(1996), a ículos es uc u a en el aspec o cuan i a i o, po lo que la siguien e
in o mación debe ía e alua se bas an e con cau ela4. usas hablan e más ecuen es o mas de palab as, que o man en e dos has a
ke u ių mo emų. galimi okie modeliai:
:
шоссе, около, вдруг
;
х : x:
ни-где, от-ныне
;
хорош-о, вод-а
;
х х:
по-утр-у, при-город-ы
;
хрхх:
в-пят-ер-ом, за-город-н-ый
;
ххх:
тк-ач-их-а, труд-и-ть-ся
;
хххх:
рыб-ач-и-вш-ий
;
хх ххх:
пере-во-оруж-и-вш-ий
;
ххрхххх:
по-на-вы-пис-ыва-л-и
;
ххрххххх:
по-на-вы-дёрг-ива-л-о-сь5.
2 As e i u o signi ica que a ikso puede no habe o pueden es a a ios a iksas; en sliaus os inclui
a ixas es necesa io.
3 ella puede
encon a se:
h p://ekspe imen i.ailab.l /mo o/.
4 in o mación de la página web www.langus . u/ us_g am/ us_g 03.sh ml.
5 R deno a šaknį, х pe o kokį a iksą.
90 ac a Linguis ica Li huanica
e ika iMku ė, as a kaZLauskienė, gaiLius aŠkinis
LXIVLXV se a i ma que posibles
incluso 11 mo emos da iniai, ej.,
pyl-e- lag-o-ne-p o-
ниц-а-ем-ость
( x xx xxxx).
ana oliy a. Polika po en los a ículos Menze a hs Law o Mo phemic s uc u es
o wo ds: a hypo hesis o he e olu iona y Mechanism o i s a ising and i s es ing
(2000a) y ch onological Mo phemic and wo d- o ma ional dic iona y o ussian: some
sys em egula i ies o Mo phemic s uc u es and uni s (2000b), basado en un
c onológico us de la lengua usas6 de mo emas y palab as o man as, compues o
de más de 180,000 palab as, analizado y aplicado po Menze a h dneses7. los a ículos
desc ibie on a ias endencias: nue as palab as se o man con nue os mo emas;
cuan o más an iguas palab as, an o ilgesen sus mo emes; medio (e.g., cuan o más
mo emos ilgis y a a i kščiai p opo cingas a s umui nuo šaknies iki mo emos
lejos de la aíz es á el apéndice, an o ese apéndice más co o); Cuan o ilgesen
mo emas, an o más pocos de ellos en la palab a; cuan o más mo emú en la palab a,
las más co as. Es os dėsningumos es ablecidos basado da os de la lengua usas. se
puede hace p esunción, que simila es endencias debe ían esc yškė i y en lenguas
Li uáneas, pe o es o ya se ía o o obje o de in es igación.
i iaMoji MedŽiaga el ma e ial in es igado consis e en di e sos ex ac os de
Daba inės lie u ių kalbos eks yne (h p:// eks ynas. du.l ) acumulados de
cien í ico es ilous publicaciones, publicis inių eks ų, lie u ių au o ių omanų,
adminis a i ų dokumen ų (įsakymų, nu a imų, p o okolų, įs a ų). es udio u ilizado
pa a y Saky inės kalbos į ašų bazės ( h p://donelai is.
du.l /ga synas/
) agmen os. es udiable ma e ial la cons i uye ace ca de 430 mil. palab as (beque 80 mil.
di e en es o mos). ex ai mo ologicamen e ano o i, mane a manual co egidas de
mo ológico ano a o iaus e o es, es ablecidos plu ia eikšmių palab as signi icado,
echazes os mo ologicas sampikos8. pues o que el abajo analizándose da os
a osenos (no ocodyno), se usa el é mino ecuenciaas, no p oduc i idad.
es ableciendo los lími es mo emás adhíe e a p incipios eó icos, que muy ap opiadamen e o mula a
Vinco u bučio (2009: 165166). Las palab as disocia se en an o mo emos (mažiausių 6 a ículosos p esen a
un al nomb e: Ch onological Mo phemic and Wo d-Fo ma ional Dic iona y o Russian Language.
7 Menze a h dėsnis a i ma que cuan o más la ga unidad, más co as sus pa es. en inglés es e dèlegni se ha
o mulado así: he longe some cons uc ( he whole) he sho e should be i s componen s (pa s)
(Polika po 2000a; 2000b).
8 Mo ologicas samplaikas gene almen e de a ios nekai omos palab as cons i ui da iniai, u in ys
común signi icado y desempeñan es la misma sin aksina unció, ej.: wi hou abejo, en ealidad, pe o donde.
Lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminė s uk ū a
91s ailsniai a icles signi ican de la palab a pa es), cuán o de ellas desde el pun o de
is a de la lengua ac ual se puede de e mina 9. / dis inguible pa e de la palab a
conside ada mo ema: a) si ambas (o odas) pa es de la palab a (spėjamos mo emos)
se epi en en o as palab as (p.ej.: nam-el-is namas, naminis y s alelis, aikelis); b) en
aquellos casos en que sólo una cualquie a pa e de la palab a aíz o a ixas se epi e en
o as palab as (p.ej.: dile -an -as debiu an , p ac ican ). más inging ue ealizada
mo em compues ina análisis cuando pasóike con acción, eliminación, degeminación
casos, ej.: neš- + -siu (plg. neša) = nešiu; lūž- + -s a (plg. lūžo) = lūž a; i z- + -s a (plg. i zo)
= i z a, no- + -esu = nesu. al suilliecido sonido pe enece a ambos mo emos.
Mo eminei análisisie es o no iene esminés in luencia, si mo ema iene y más sonos.
es o sin emba go, en casos, cuando mo emą cons i uye sólo ese único sonido y él se
suel e, del p incipio mo emos noelieka. po lo an o se ha elegido es a ma cación
simbólica: nešiu ( 10 es uc u a), lūž a, i z a ( s ), nesu (P ). al elección quizás
discu uo inin, sin emba go de ellos no hay muchos (suda o sob e 2 p oc.) y comunes
mo emínicas es uc u a de dėsningumus se puede es ablece . en el u u o se
p e ende es os casos ( i iamojoje ma e ialía en ellos ma cados especialu simboliu)
panag ina se más de allado.
P iesagų a ian es conside adas ilgesnės eiksmažodžių p ecesagas, ej.: -ė i a ian es
-alė i, -elė i, -dė i, -lė i, -nė i, -sė i, - ė i; -o i a ian es -io i, -čio i, -l(i)o i, -n(i)o i, -sno i,
-šno i, -al(i)o i, -ailio i, -elio i, -sčio i, -slio i, -en(i)o i, -a o i, - o y k . P iebalsas j, n, de
algunos es udiosos (keinys 2009: 25) llaman mo emos expanss ukais, po que ellos se
inse en en e dos balsias anihilando hia á, ej.: jo- i, joj-a, joj-o; au- i, aun-a, a -ė,
kliū- i, kliū -a, kliu -a. Deba inas g ama ikoje de lenguas li huanas (1996: 327) ellos se
llaman in a pais. p epa ando ma e ial a es udio es os elemen os señalados, pe o en
apibend in u os modelos es uc u ales nea speindi. ellos (así y di e sos mo emos
sandū os cambios de son) in en an analiza en el u u o más de alladamen e. Palodjes
cua en a, ein a, dia iamen e, kelin ąka , ki ąsyk, hoy, siemp e y k . pa yškin os
pa ys diach oniniu pun o de is a son galūnės. pues o que aho a ellas desempeña
jungiamojo sonido unción, po eso en es e es udio señalés as como jungiamieji
sonidos.
obje o del es udio mo eminė palab as analizė, po lo que ebe-, nebelaiky i d iem p iešdėliais.
Į a džiuo inės galūnės sinch oniamen e no di ididas (keinys 2009: 5556). Veiksmažodžių p ecesagas en es e
abajo asignadas en da ybines y kai ybines. Desde el pun o de is a mo emína análisis es o no es
impo an e. sin emba go sin es e desglose no se ía posible de e mina , cuán o hay p ime os
accionesmažodžių, cuán o edinių. 9 Sin emba go, hay que econoce que analizando mo emi icamen e
palab as la on e a en e sinc onía y diac onía no siemp e es ácil nub ėž i. po eso apascó de palab as,
po las cuales mo eminas es uc u as ue muy la gas s a s oma (p.ej.: iešpa au i, die ago is). 10 usa
símbolos explicados al inal de es e capí ulo.

92
e ika iMku ė, as a kaZLauskienė, gaiLius aŠkinis
ac a Linguis ica Li huanica LXIV–LXV
s aipsnyje mo emos žymimos šiais simboliais: – šaknis, P – p iešdėlis, –
galūnė, d sang ąžos dalely ė, c jungiamieji sonsai, sd da ybinė p iesaga, sk
kai ybinė p iesaga, k kon akcija, ma can sujiegos mo emes, cuando de unas de
ellas noikę (p.ej.: del u u o iempo o liepiamosios sedaka nešiu, auk). ales
a ejai pa eikiami ik pi moje len elėje.
Pag indiniai VeiksMaŽodŽių
Mo eMinas es uc u a de ModeLiai in es igada en la ma e iaja pa a o a
casi 93 mil. (92 468) eiksmažodžių (ish eiksmažodžių).
jų 29 878 ski ingi). jų mo eminės s uk ū os į ai o ė didžiulė: ne 116 s uk ū-
inių modelių. iesa, modelių a osenos dažnumas labai ski iasi (nuo 1 iki 18 377
Veiksmajodžiai puede se desde una (p z., spon anines de eik) has a de ynių
(p z., neįsipa eigoki e) mo emos. sin emba go ienmo emías y ilgesni que de
cinco mo emas o ma eiksmajodžiai a . adosenos b anduolį (ne 89 pe
cen .) cons i uye 24 mo emos eiksmažodžiai. po sí en endida, cuan o menos
mo emos, an o meno sus combinaciones a iedadé. la mayo ía (ne o 69,
al ededo 40 p oc. de odos los modelos) de los modelos es uc u ales es án 56
mo emos en g upo (ž . ig. 1). 1 PaV. modelos es uc u ales di e sidadé y mo emá can idad
Lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminė s uk ū a
93s aipsniai a icles /
Vienmo emias accionesmažodžių muy poco. al encon ado en el ma e ial
in es igamo en el lenguaje espon áneas eik. A es e g upo pe enece ían y del
u u o iempo del e ce o pe sona y liepiamosios nuosakos del segundo pe sona
o mas: g įš, leis, bėk, dink. sin emba go, como ya ha sido mencionado, po sus
mo emíneas es uc u as se puede dispu a , po que aquí coincide el úl imo aíz
p iebalsis y liepiamosios sedacos o accesaga del u u o iempo. D imo emías
cons i uyen incluso cua adal (ap oximadamen e 25 po cien o) de odos los
agen esmažodžių de la sus ancia in es igamosa. d imo emias modelos a iedadé no
puede se g ande (ž . 1 ab.). es o son accionesmaodjes, con idos šaknį y galūnę ( ,
o mas pe sonalesuamosios y pa icipan es, e.g.: ue, puede, sido, esąs)11, šaknį y
kai ybinę p iesagą ( sk, o mas pe sonalesuamosios, bend a is, padeli is, e.g.: se á, eik, быть, работать, esan , siekian ) y pa iliones accionesmaodży, con idos sólo p e ichėlį y šaknį (P in ys, sólo spon aninėje kal-
boje pa a o as ne eik).
T imo emías accionesmajodži (yas son un poco más de ečdalis, sob e 37 po cien o.)
pueden se compues as de a ias šaknia, doybinės o kai ybinės p ésaga,
nės i sang ąžos a ikso kombinacijų. imo emiai y a de yni modeliai: P (as-
galūmenuojamosios o mas elacionado y pa icipan es, ej.: no, pa ece,); sk ( o mas
con galūnėmis, ej.: se ía, ue an, posible, cla o, siendo, siendo); P sk ( o mas sin galūnių,
ej.: no, endis, ealiza , ayuda , excep o, o mando); sd ( o mas pennuojamosas y
pa ícipes, ej.: enía, i e, galėjęs, u ėjęs); sdSk (la mayo pa e de es as
accionesmaojodjis o man bend a is, ej.: hace , habla , pe o hay y de uniliciones y
pe sonales p o ec i os o mas, ej.: conozok, necesi a á, usando, ealizando); d
( o mas penn p o ec amsias y a ios pa icipan es, ej.: di e encia, man iene, mušęsis,
lankęsis); skd ( ales es uc u as son compañe os y uno o o o ma pe sona
p o egamosa accionmazodis bei padaly is, ej.: elg is, k eip is, baigsis, uoškis, basado,
laikan is). imo emías es án y a a eiksmažodžiai kone eik i ( Sk), būsian ( SkSk). Todos los o os modelos de acciones-
mažodžiai gana dažni.
1 Len eLė. Veiksmažodžių mo eminės s uk ū os modeliai12
Mo emų
kiekis Modelis bend-
a is
da-
ly is
Pada-
ly is
Pusda-
ly is
asmen.
o mos
P o-
cen ai
2 19,874
Sk ( Skk) 5,459
P 0,003
11 En odos los casos se p esen a án los mismos ejemplos más ecuen es de es a in es igación. 12
Tí el en debido al g an olumen no inclui odos los modelos, sino sólo ca ac e ingeses. Aquí no ilgesnių que seisšių
mo emų i pa ienių umpesnių modelių. Š iesiausiai pažymė os o mos, ku ių pa a o a nuo 1 iki
100, amsiau – nuo 101 iki 500, amsiausiai – 501 i daugiau ka ų.
94
e ika iMku ė, as a kaZLauskienė, gaiLius aŠkinis
ac a Linguis ica Li huanica LXIV–LXV
Mo emų
kiekis Modelis bend-
a is
da-
ly is
Pada-
ly is
Pusda-
ly is
asmen.
o mos
P o-
cen ai
3P 13,040 Sk
( skk ) 7,825
P sk (P skk) 5,261
Sd 4,607
SdSk4,497 d
1,423 Skd ( skkd)
0,550
O as 0,003
4P sk (P skk ) 7,232
SdSk 4,716
P sdSk3,791
Pd 3,207
P sd 2,614
Pd sk (Pd skk) 1,182
PP 1,134 SdSd
0,545 Sd d 0,530
SdSkd 0,481
SdSdSk0,320 Sk d
( skk d) 0,287
PP sk (PP skk) 0,258
Ki i 0,077
5P sdSk 4,382
Pd sk (Pd skk ) 0,954
PsdSk0,795
PP sk (PP skk ) 0,734
Pd sd 0,626
SdSdSk 0,505
O as 1,509
6Pd sdSk 0,488
PP sdSk 0,335
P sdSdSk 0,235
O as 0,391
Lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminė s uk ū a
95s aipsniai a icles /
Ke u ių mo emų eiksmažodžiai (yas sob e 26 p oc.) hay 16 es uc u inių modelos. de
ellos sólo es modelos a os a osenos. es d išakniai eiksmažodžiai, ej.: pus yčia o
( Sd ), senbe niau i ( SdSk), y keliasdešim skSk modelio eikiamosios ūšies
daly ių, ej.: ūk elėjęs, pyk elėjęs. los más ecuen es cua o mo emos modelos
son: P sk , sdSk (mayo men e pa icipan es, po ejemplo.: no, posible, u ilizados,
u ilizados), P sdSk (ypač muchos comunica i os, po ejemplo.: es ablece , deci ,
hace ), Pd (p z.: apa eció, pasabaiko, apa eció), P sd (p z.: no pudo, con ó, no u o).
o os modelos son más a os, pe o ellos ealmen e no son pe i e ia del lenguaje, es o
lo demues an sus ejemplos: Pd sd (p.ej.: elegi , adqui i , eniendo), PP (p z.: no
había, no pudo, no sup a au), SdSd (p.ej.: a i ma, exigen, pa icipa), sd d (p.ej.:
adinasi, cuidanasi, o maojasi), sdSkd (p.ej.: ap ende , segui ), sdSd (p.ej.: usa ,
exigi , aplica ), sk d (p.e da k i , melski), P.p sk (p.e . nebus, ne e , ne e ).
Cinquias mo emas accionesmajodžių son sólo diezadalis (9,5 po cien o), pe o ellos se
ca ac e izan de modelos es uc u ales gausa (ne 34). y es o ya de sí mismo decida poco
poco la ecuencia de consumo de modelos. Seis modelos más ecuen es cons i uyen
has a dos e ce as pa es de odos es e g upo eiksmažodžių (8 po cien o. de odos
eiksmažodžių): P sdSk (p.ej.: de e minada, ep esen ando, esc ibi a); Pd sk (p.ej.:
su gida, apa ecidas, cong egados); Psd dSk (p.ej.: enuncia , escla eškin i, imagina se);
PP sk (p.ej.: imposible, no posible, ine i able); Pd sd (p.e.: imaginas, imagina, adqui ioja);
SdSdSk (p.ej.: compu ado izuojamo, a i ma se, pa icipujan es). Sešių mo emas
accionesmojodies ienen más de modelos es uc u ales aun 35, pe o odos ellos jun os
esuda o ba amen e un po cien o y medio de odos los accionesmojodies, de los cuales
uno po cien o cons i uyen es modelos más ecuen es: Pd sdSk (p z. despi ysčiusių,
i mado, imaginable), PP sdSk (p z. neį ikė ina, nen zuma , nepaka ojamas), P sdSdSk
(p z. con i ma , con i mada, implemen ada). doce. es o suelen pe sonas p o egamsias
Sep ynių mo emų eiksmažodžių nė a nė šim o (0,09 p oc.), o modelių ne
o mas y pa icipan es, u in ys uno ó dos p e idėlios, al menos pa ą p eesagų,
ecuen emen e y sang ąžiniai, ej.: nep isigal oda o, supap as in ą, asen i inusa,
neišpasakosi, įsipa eigoja, a sipalaiduo ų, p isis a inėda usi, nebesišypsojo,
nebepasė i ik, zahipno izuo ų. En es e g upo en es á y pa eja d išaknių eiksmažodžių,
ej.: keliaklupsčiaujančių, ne uščiažodžiaudamas. Os uonios mo emos son sólo diez
palab as (0,01 po cien o.). ales son a ios pa icipan es, semdili is, un pa de o mas de
p o ección pe sonal, que con ienen dos o incluso es an esdėlios, dos o es da ybines o
kai ybines accesagos: comp ome usiais, neįsisąmonin as, nesusiluoksnia usių,
nebepasi odysiu. encon adoas sólo uno de no ynių mo emas compues o la palab a:
neįsipa eigoki e.
102 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV p eesagą, algunos aún y p iešdėlį a es i
e ika iMku ė, as a kaZLauskienė, gaiLius aŠkinis
sang ąžiniai. Šių eiksmažodžių s uk ū inė į ai o ė nemaža (24 modeliai), pe o modeliai
nep oduk i ūs, ej.: bend ada biau i ( c SdSk), senbe niau i ( SdSk),
nu o og a huo i, nepik naudžiaujan , pad igubėjus (P sd), pus yčia o, badmi iauja,
iešpada o ( Sd ), nu o og a akl a o (Skd s), koope udamas, dujo, keličiaujan i
( c Sds ), koope ujan ( c SdSk), ne ujažijašod (P c sd ), sudaik a a dija
(P c sd ).
iŠVados examina 93 mil. accionesmajodžių suski s y i en 116 modelos de
es uc u a mo emína, cuyos p oduc i umas muy di e sosos: p oduc i ioso
modelo ( ) accionesmajodžiai cons i uyen quin adalį de odos i os ejemplos, y
incluso 26 modelos ienen po uno o dos ejemplos.
Veiksmajodžiai puede se desde una has a no ynių mo emos. Vienmo emías
y ilgesni que cinco mo emos eiksmažodžiai a . ad lenguas Li uáneas
būdingiausi (ne 89 pe cen .) 24 mo emų eiksmažodžiai.
Veiksmajodžių o mas mo eminei es uc u a iene in luencia pacias o mas doyba:
bend a is y padeli is puede acig is solo kai ybine p eesaga, pa í ie y semdeli ie
kai ybine p eesaga y galūne. mayo di e sidad puede se sólo de o mas de p o ección
pe sonal. nekai ybines de la pa e de accionesmawds de la es uc u a mo emína de
exp esión análisis mues a que cinco ca ac e ingiausi modelos cons i uyen incluso 86
po cien o. po a ojimo casos: 33 po cien o, P 25 po cien o, sd 14 po cien o, P sd
11 po cien o, Pd 3 po cien o. aunque de es uc u as es uc u ales muchos
de e minados, pe o cua adal (26 de sus modelos) cons i uye incluso 95 po cien o de
odos analizados accionesmawds. Pa ys ípingísimos modelos son es os: (P) sob e 33
po cien o, (P) sk sob e 15 po cien o, (P) sk sob e 11 po cien o. ad habla de li uanos
suelen u iliza se nep iesaginas, sin p e idėlio o con él, una o dos o mas de
accionmajodžių que ienen a ixus kai ybos. in es ig ada en ma e ial ečdalis (33 po
a d iem (ge okai ečiau) p iešdėliais – apie 28 p oc., su da ybine p iesaga – apie
cien o) eiksmažodžių son sencillos, con uno 15 po cien o., con p e idellos y da ybine
p ésaga 12 po cien o., con p e idėlio y es sang ąžinis sob e 6 po cien o. Veiksmažodžiai
con o asokias doybinių mo emų combinaciones o man apenas uno pe cen ą.
Pesebė a, que lenguas li uáneas no budingi eiksmajodžiai con más de dos da ybiniais
a iksais. esumindo puede deci que de las palab as de acción mo eminas sanda as de la
lengua li uana la a iedad de combinaciones es g ande, pe o a osenos b anduolį
cons i uye 1015 modelos (a i ipamame sob e 75 y 85 po cien o) 24 mo emos de accionesmajodžiai.

Lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminė s uk ū a
103s aipsniai / a icles
Li e a ū a i ŠaL iniai
akelai ienė g ažina 1996: Mo onologικές balsių kai os palab as de da yboje. Vilnius:
Vilniaus uni e sidad pedagógica edi o ial. akelai ienė g ažin a 2001: Šaknies balsių kai a:
mo emų modeliai i s uk u ū inie akelai ienė g ažina 2008: P iebalsines p iesagas
šaknies ipai. – Žmogus i žodis. Didak inė ling is ika 1(3), 3–9. P ieiga in e ne e: h p://
www.biblio eka. pu.l /zmogusi zodis/Pd /didak ineling is ika/2001/akel3-9.pd .
u inčių iš es inių a dažodžių šaknies balsių kai a. Homb e y palab a. Didac ina
lingüís ica 10(1), 59. Accedo en In e ne : y enciclopedías ins i u o de publicación.
h p://www.min oli .l /a ch/14001/14402.pd
.
amb azas Vy au as, ed., 1996: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Mokslo
Ac ualmen e ex ynas de la lengua li uanas. P iega en in e ne :
h p:// eks ynas. du.l . ka osienė Vida Zi a 2004: Bend inės lie u ių kalbos
a dažodžio šaknies es uc u a. Vilnius: Vilniaus uni e si yk publicka. kaukienė
aud onė 19942002: Li u ias his o ia de la palab a de acción de la lengua 12. klaipėda:
klaipėdos uni e sidad.
keinys s asys 2009: Bend inės lie u ių kalbos mo emika. Vilnius: Vilniaus uni e sidad
pedagógica edi o ial.
k uopienė i ena 2000: Bend inės lie u ių kalbos eiksmažodžio šaknies s uk ū a. dak-
a o dise ación. Vilnius: Vilniaus uni e sidad. k ien ė i ena uop 2000: es uc u a de las
aices de un cen o es able de eiksmažodžių. Kalbo y a 48(1), 7182.
k uopien ė i ena 2001: P adinių i galinių p iebalsių de inimas eiksmažodžio šaknyse.
Kalbo y a 50(1), 6782.
k uopien ė i ena 2002: Veiksmažodžio in amojo cen o šaknų es uc u a. Kalbo y a
51(1), 89–97.
k uopien ė i ena 2005: Veiksmažodžio šaknies ina ės inicialės ypa umai. Kalbo y a.
54(1), 73–82.
kuosienė Monika 1986: Mo eminė analizė. Šiauliai: Šiaulių kazio P eikšo pedagógico
ins i u o.
Le āne k is īne, s pek o s and ejs 2000: Mo phemic analysis and
gical agging o La ian co pus. – LREC2000 P oceedings, 1095–1098. P ieiga in e ne e:
Mo pholoh p://gandal .aksis.uib.no/non/l ec2000pd /107.pd .
104 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV Paikens Pē e is 2007: Lexicon-based Mo phological
e ika iMku ė, as a kaZLauskienė, gaiLius aŠkinis
analysis o La ian Language. P oceedings o he 3 d Bal ic Con e ence on Human Language
Technologies, 235240. Polika p o ana o l i y a. 2000a: Menze a hs Law o Mo phemic
s uc u es o wo ds: a hypo hesis o he e olu iona y Mechanism o i s a ising and i s
es ing. An abs ac o a pape o p esen ing a Qualico2000 Quan i a i e Linguis ics
Con e ence. Acceda a In e ne : h pwww.philol.msu. u/~humlang://a icles/menz_law.h m.
Polika po an a oliy a. 2000b: ch onological Mo phemic and wo d- o ma ional dic iona y o
ussian: some sys em egula i ies o Mo phemic s uc u es and uni s. Linguis ische
A bei s Be ich e 5. Leipzig, 201212.
Saky inės kalbos į ašų bazė. P ieiga in e ne e:
h p://donelai is. du.l /ga synas/
.
sa kans ug i s 1996: Mo phemic and Mo phological analysis o he La ian Langua-
ge. – P oceedings o he Fo h con e ence on Compu a ional Lexicog aphy and Tex Resea ch,
219–225. P ieiga in e ne e: h p://www.ailab.l /use s/usa kans/complex.h ml.
u bu is Vincas 2009: Žodžių da ybos eo ija. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos
ins i u as.
he Mo phemic s uc u e o Li huanian Ve bs suMMa y Ve bs ha e been g ouped in o 116
ca ego ies acco ding o hei mo phemic s uc u e. equencies o hese ca ego ies we e ound
o be e y di e en . he mos equen ca ego y was he oo -su ix model which ep esen ed
he aim o his esea ch was o iden i y and o desc ibe he mo phemic s uc u e o Li hua-
nian e bs om he quan i a i e poin o iew. Quan i a i e analysis o he mo phemic s uc u e
o Li huanian e bs was no add essed by p e ious esea ch. he in es iga ion ma e ial con-
sis ed o all e b okens (nea ly 93 housand) om he specially selec ed subse o Li huanian
language co pus. all e bs wi hin his da a se ha e been mo phologically anno a ed, i.e. mo -
phemes ha e been iden i ied and hei bounda ies ha e been labeled.
one i h o all e b occu ences, whe eas 26 leas equen models each co e ed jus one o wo
e bs. Ve bs we e ound o be composed om one o nine mo phemes. howe e , he majo i y o
e bs (89 pe cen ) we e composed om wo o ou mo phemes. despi e he g ea e numbe o
models o mo phemic s uc u e, one qua e o hem (26 models) was enough o co e 95 pe cen o
all analyzed e bs. he mos ypical models we e: (p e ix)- oo - lexion (33 pe cen ),
(p e ix)- oo -su ix- lexion (15 pe cen ), (p e ix)- oo -su ix in es iga ions showed ha p ima y
e bs amoun o one hi d o all e bs, e bs wi h one o wo p e ixes amoun o 28 pe cen , e bs
wi h a su ix amoun o 15 pe cen , e bs wi h p e ixes and a su ix amoun o 12 pe cen o all
e bs. in gene al e bs ha e no mo e han wo composi ional a ixes.
(11 pe cen ). in summa y, he non-su ix bo h p e ixed and non-p e ixed e b o ms composed
Lie u ių kalbos eiksmažodžių mo eminė s uk ū a
105s aipsniai a icles o one o wo in lec ional a ixes we e he mos common models o
mo phemic s uc u e o /
Li huanian e bs.
aunque he di e si y o mo phemic s uc u es o Li huanian e b is g ea , he co e o he
usage is co e ed by 10 o 15 models (75 and 85 pe cen co e age espec i amen e).
In oducida m. 20 de ab il de 2011
e ika iMku ė
Vy au o Didžiojo uni e si e as
K. Donelaičio g. 58, LT-44248 Kaunas, Li uania
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
as a kaZLauskienė
Vy au o Didžiojo uni e si e as
K. Donelaičio g. 58, LT-44248 Kaunas, Li uania
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
gaiLius aŠkinis
Vy au o Didžiojo uni e si e as
K. Donelaičio g. 58, LT-44248 Kaunas, Li uania
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]