144 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Las di ecciones de in es igaciones cien í icas:
expe imen al oné ica, acús ica del lenguaje, onología,
dialec ología, lexicog a ía, socioling is ica.
INESE INDRIČĀNE
LU La iešu alodas ins i ū s
Las di ecciones de in es igaciones cien í icas:
expe imen al oné ica, acús ica del lenguaje, onología, dialec ología.
ACTUINI BALT KALB
PUČIAMIEJI PRIEBALSIAI
AFRICATOS: AKUSTINI
POYŽMI LYGINAMOJI ANALIS
F ica i es and A ica es o Con empo a y
Bal ic Languages: Compa a i e Analysis o
Acous ic/ Spec al Cues
ANOTACIÓN el
A ículo obje o de in es igación lie u ių i la ių bend inių kalbų pučiamieji p iebalsiai
bei a ika os, ku ios lyginamos pagal du akus inius požymius: spek o i šūnių dažnius i
san ykinį in ensy umą. Siekian gau i objek y ius ezul a us abiejų kalbų pučiamieji p ie-
balsiai i a ika os Li uania y La ijoje ue analizado según la misma me odiką. Al es udio
ikslas – palygin i daba inių bal ų kalbų pučiamųjų p iebalsių i a ika ų spek o ypa y-
bes, nus a y i, kokią į aką i iamųjų p iebalsių spek o i šūnių dažniams i san ykiniam
in ensi idad le hacen pala alización, balsingum, p iebalsios a iculiación mane a así luga e
in o man o ly is.
Se de e minó que an o en los idiomas de Li uania como de los la ios comuni a ios los
asgos acús icos p iebalsios co elaciona con los mismos c i e ios: ecuencia del espec o
peúnes con p iebalsios a iculiación (ypač sibiliacija), pala alización (i ipo; sólo en los
hablan es li uanos), in o man os ly; ela i a in ensidad con p iebalsių balsingumu y pala alización (i ipo; sólo en lenguas Li uáneas).
A ículos A icles 145 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
Gau i di e en es signos acús icos da os pe mi en a i ma que las la ias lengua pučiamieji
p iebalsiai y a ika os según espec o cimaūnių signi icmos a imesini de las lenguas li uanas
pala alizadas p iebalsiams, hiceani, la ias lengua p iebalsiai son minkš esni negu lie u ių
kalbos nepala alizadas p iebalsiai. También se de e minó, que la ias lengua puchiamieses
p iebalsias y a ika os ca ac e ís ico mayo in ensi idad ela i a negu analogiškiem (pagal
balsingumą, a iculiacijos būdą i ie ą) pala alizados y no pala alizados lesia, a ika os,
u ių kalbos p iebalsiams. Tokius y imų ezul a us galėjo lem i ski ingas in o man ų
balso ska dumas (p igim inis a ba susijęs su nuo a giu) bei ne ienodas ga so signalo s i-
p umas į ašymo me u.
ESMINIAI ŽODŽIAI: lie u ių bend inė kalba, la ių bend inė kalba, pučiamieji p iebal-
espec o opūnių dažniai, in ensi idad ela i a.
ANNOTATION
This cu en pape deals wi h he ica i es and a ica es o s anda d Li huanian and
La ian. In he amewo k o his esea ch wo acous ic cues o hese consonan s spec al
peaks equency and ela i e in ensi y ha e been examined. The analysis o ica i es and
a ica es is pe o med acco ding o one and he same app oach bo h o s anda d Li huanian
and La ian. El obje i o de es e es udio es compa a he ica i es and a ica es o
con empo a y Bal ic languages in o de o de e mine he essen ial spec al di e ences and
he e ec o pala aliza ion, oicing, manne and place o a icula ion, así como he e ec o
speake s gende displayed by spec al peaks equency and ela i e in ensi y. Los esul ados
indican que he acous ic cues examined in his esea ch e eal simila e ec s bo h in s anda d
Li huanian and La ian: spec al peaks equency is a ec ed by pala aliza ion (in S anda d
Li huanian), manne and place o a icula ion, as well as by speake s gende , whe eas ela i e
in ensi y displays he e ec o pala aliza ion (in S anda d Li huanian) and oicing.
Los da os ob enidos in his s udy mues an que he spec al peaks equency alues
calcula ed o he ica i es and a ica es o S anda d La ian a e mo e simila o he da a
o pala alized a he han non-pala alized consonan s o co esponding oicing, manne and
place o a icula ion in S anda d Li huanian, i.e., he ica i es and a ica es in S anda d
La ian seem o be so e han he non-pala alized ica i es and a ica es in S anda d
Li huanian. The ela i e in ensi y alues o he ica i es and a ica es o S anda d
La ian a e highe in compa ison o bo h he pala alized and non-pala alized consonan s o he
same oicing, manne and place o a icula ion in S anda d Li huanian. This could be explained
ei he by a mo e ene ge ic a icula ion o hese speech sounds o speake s o S anda d
La ian o by some di e ences ela ed o he eco ding le el. KEYWORDS: S anda d
Li huanian, S anda d La ian, ica i es, a ica es, spec al peaks equency, ela i e
in ensi y.
146 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
1. ĮVADAS
Pas a aisiais me ais suin ensy ėjo lie u ių i la ių kalbų ga syno bend i
es udios ins umen ales lle ados a cabo en los e i o ios de esos países según
la misma me odiką1. Menė ini a ículos de Ju io G igo je o y Ju gi as
Ja osla ienė sob e el ocalismo de las lenguas bal as ac uales: es uc u a
Ja osla ienė 2015a: 68–92), aip pa mono ongų kokybę (G igo je s, Ja osla-
ienė 2015b: 57–89). Lie u ių i la ių kalbų konsonan izmą y ė šio s aips-
espec al y du ación de mono ongos (G igo je s, nio au o es Inesė Ind ičanė y
mųjų p iebalsių spek ai (Ind ičāne, U bana ičienė 2015: 51–87) bei ankiųjų
analiza U bana ičienė: ue g ande la explosión de los lokusos de con abalsiados
261–293). Abi daba inės bal ų kalbos u i nemažai bend umų: umpųjų i il-
según el mé odo de los lokusos (U bana ičienė, Ind ič Jolāne 2015: gibalsių
onologinė opozicija, k , sis ema y núme o de dos. Sin emba go, du an e muchos
años en lenguas li uanas y la ias se o mó y esencial di e ences, que liman
dis in a in en o io de onemís de ac uales lenguas bal as y onologines
clasi icaciones, po ejemplo: la ias lenguas ca ac e ís ico ijado ki is, gausus
pala alines p iebalsių posis emis, y li u ias lenguas ki is lib es, ca ac e ís ico
an inė (i ipo) pala alización y onologinė pala alizuo ų s. nepala alizuo ų i
panbalsių opozicija. Tokie sinch oniniai compa adamieji abajos no solo ayuda a
exhiškin i la especí ica sono a de di e en es lenguas, niuansus de clasi icaciones
onologicas, di e en inga de esos mismos elemen os onologicos uncinį s o į, sino y de una lengua peculia idades ipología de lenguas pun o de is a.
El obje o de es e a ículo es udio de Li uania y la ias lenguas pučiamieji p iebalsiai
i a ika os. Puchiamaisiais llamados p iebalsias, los cuales al deci dos ó ganos del
lenguaje an se ace canía que en e ellos lúndinco lujo de ai e c ea in ies
iukšmą, o ikación (C ys al 2008: 199). P ecisamen e es e ela i amen e la go
in e alo de ene gía nope iodína pe mi e puchiamucios p iebalsius asigna a una
sepa ada clase de son (Ken , Read 1992: 121).
A ika as cons i uye a iculación desde el pun o de is a local su apę exploss amieji y pučiamieji
p iebalsiai (Ree z, Jongman 2009: 16). A ica os se in e p e an como el sonido in e medio en e
exploss amojo p ebalsio y en el mismo luga de a iculación del supues o puchiamojo p ebalsio
(Lade oged, Maddieson 1998: 90). A ika os, como y exploss amieji p iebalsya, comenzadas a i desde
cla adu a, la cual in e umpidopue o ai e con inúa plús a pe suglaus os lengua pada gos plyšį,
causando icación. Po lo an o no sólo pučiamųjų p iebalsių, sino y a ika ų spek e ijado 1 Es os
in es igaciones inspi ó el p oyec o de un g upo de cien í icos ealizado 20132015 m. Ins i u o de lengua
Lie u ių Daba inės bal ų kalbos: spek inės ga sų cha ak e is ikos (ins umen inis y imas) (N .
MIP-081/2013, ado ė d . Ju gi a Ja osla ienė).
A ículos A icles 147 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
in e alo de icción, sólo él más co o (en el caso pučiamųjų p iebalsių icacija
de ac o ocupa oda la du ación pučiamojo p iebalsio). Aunque las ca ac e ís icas
espec ales de a ika os son las mismas que ocalización y a iculación en
é minos de luga de los co espondien es exploss amíos y pučiamųjų p ibalsios
(Kodzaso , K i no a 2001: 177), sin emba go di e enciando [...] a ika as
lima pasi em i isais pučiamųjų p iebalsių y imo me odais“ (Amb aze ičius,
Leskauskai ė 2014: 131). Todėl šiame s aipsnyje d i a imos p iebalsių klasės –
gapučiamieji p ibalsia y a ika os se han elegido es udia según los mismos
požymius.
Teo inėje li e a ū oje nu odoma, kad pučiamieji p iebalsiai gali bū i apibū-
dinami pagal ikacijos ukmę, jų spek o ypa ybes bei in ensy umą i spek-
acús icos ines o mančių pe eigos (lokusočių lygų) peculia idades (Ree z,
Jongman 2009: 189). El obje i o de es e a ículo examina ac uales lenguas bal as
pučiamųjų p iebalsių y a ika ų espec o peculia idades, exhalškin i sus
di e encinius ski umus en lenguas lie u ių y la ių. Es e obje i o se subs i úe en
los siguien es obje i os: 1) es ablece los alo es de ecuencias pučiamųjų
p iebalsių i a ika ų spek o i šūnių; 2) analiza a expe imen almen e los dos
idiomas pučiamųjų p iebalsių y a ika ų ela i a in ensidad; 3) compa a , qué
in luencia in luya á los asgos del espec o pučiamųjų p iebalsių y a ika ų hace
p iebalsių pala ališkumas, balsingumas, p iebalsių a ikuliacijos būdas bei ie a.
Los da os de los a ones y las muje es iz a as p iebalsios analizados po
sepa ado, con el in de de e mina , qué in luencia á peculia idades del espec o p iebalsios hace el sexo.
El es udio es nue o y ac ualus, po que has a aho a no ha publicado
compa a o ias Li uáneas y la ias p iebalsios de signos acús icos de in es igaciones, ealizadas según la misma me odiká.
Be o, s aipsnyje ap ašy i p iebalsių akus inių požymių y imo me odai lie u-
ių akus inės one ikos da buose iki šiol nebu o naudo i.
2. LIETUVIÁ Y LATVIÁ KALB
PUČIAMŲJŲ PRIEBALSIŲ IR AFRIKATŲ
ARTIKULIACINĖ KLASIFIKACIJA
Daba inių bal ų kalbų i iamiesiems p iebalsiams už ašy i s aipsnyje nau-
dojama en el mundo ampliamen e di undusi in e nacional one ica abėcėlė2 (TFA o IPA In e na ional
Phone ic Alphabe ), la cual desa olló In e nacional Fone ikų asociacija 2 En es e es udio u ilizados
el p oyec o Daba inės bal ų kalbos: spek inės ga sų cha ak e is ikos (ins umen inis y imas)
(N . MIP-081/2013) los al abe os TFA adap ados du an e el iempo a los balbios de Li uania y la ian.
148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
(plačiau é. IPA 2015). Abajo ubicada abelela (ž . 1 len .) se p esen an aquellos
pučiamieji p iebalsías y a ika os, cuyos TFA ansk ipcija di e encia de los
nacionales one inių abėcėlių.
1 LENTEL. Li u ias y la ias lenguas pučiamųjų p iebalsių i a ika ų onemų aš ai
pagal nacionalne (LTFA y LVFA) y a p au inę (TFA) one ines abėcėles 3456
LT LTFA TFA LV LVFA TFA g a ema onema onema g a ema onema
ʋ1 jjjjj ch x x h x x h2h - - š š š š č č č dz dz 3 dž dž 4 En es e a ículo 34
se analizan los onemas de los e bales ac uales de las lenguas bal as, según
la mane a de a iculación de los cuales se dis ibuyen: 1) puchiamuosius
p ebalsius 22 onemas: a) lie. , j7, s, sj, z, zj, , j, , j, x, xj, , j/ 14 onemų; b) la.
, , s, z, , , , x/ 8 onemas /
žžʒžžʒ
c c ʦc c ʦ
Debido 3 sonan as y j di e en es in e p e aciones onologicas en lenguas Li u ias y la ias é. 3
sky elyje. 4 En el sis ema de p iebalsios de la lengua la ia no hay ska džio gomu inio p iebalsio h,
pe o g a ema h se u iliza en es os casos: 1) onemosx a la a ian e p incipal puchiamajam
gomu iniam [x] žymė i; 2) onemosx/ alo onui ykliniam pučiamajam [h] ma ca ė i /; 3) onemosx/
alo onui pala aliniam puchiamajam [ç] ma ca ė i (LVG 2013: 70). Fonemosx/ alo onai yklinis [h] y
pala alinis [ç] gene almen e iz a ian debido a ingles y okiečių lenguas in luencia.
5
de la lengua la ia nacional en ansk ipción (LVFA) a ika a dz puede se ma cima an o dz
[dziêsma], an o [iêsma] (LVG 2013: 26).
6 En la ansk ipción nacional de la lengua la ia (LVFA) a ika a dž puede se ma cada an o dž
[džèms], como [èms] (LVG 2013: 26).
7 P ibalcio esc i o el uppe modi ican e símbolo j en la one izada in e nacional abėcėlėje deno a
pala alizuado p ibalsį, po ejemplo, [j], [j].

A ículos A icles 149 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
2) a ika as 12 onemų: a) lie. , j, , j, , j, , j/)
8 onemas /; b) la. , , , / 4 onemas.
Pagal a ikuliacijos ie ą i iamieji bal ų kalbų p iebalsiai ski s omi į
šias klases (ž . U bana ičienė, Ind ičāne 2015: 265–267; plg. DLKG 2005: 33–
34; LVG 2013: 58):
1) lūpiniai dan iniai: lie. , j/ y la /. , /; 2) dan iniai: lie.
s, sj, z, zj, , j, , j/ y la /. s, z, , /;
3) al eoliniai: lie. /ʃ, ʃj, ʒ, ʒj, ʧ, ʧj, ʤ, ʤj/ i la. /ʃ, ʒ, ʧ, ʤ/;
4) pala alinos: la. ;/ y
5) pala aliza se gomu iniai (pala o elia iniai): lie. xj, j/;
6) gomu iniai: lie. x, / i la /. x/. y
de la lengua Li u ias es udiables p iebalsines onemos núme o (22 onemos) es
casi dos eces mayo que las lenguas la ias (12 onemos), pues lenguas Li u ias
ca ac e ís icas p iebalsios oposiciones según balsingumo (duslusis ska dusis) y
según pala alizació (nepala alizuo as pala alizuo as), y la ias lenguas sólo según balsingumo.
3. PRIEBALSIŲ IR j FONOLOGINIS STATU-
SAS LIETUVIŲ IR LATVIŲ KALBOSE
Según a iculación mane aa de li uanosʋ, ʋj, j/ a ibui ini sklandiesiems p iebal-
siams ( odėl iš šio y imo lauko eliminuo i), o la ių / , ʝ/ – pučiamiesiems
p iebalsiams.
Ins umen almen e se ha in es igado que en lenguas le ias ska dusis lūpinis dan inis / y
pala alinis/ iene a ias a ian es de a imo (Čei ane 2011/). Cuando al deci es os p iebalsius los
huchišis en e la lengua pada gas son pequeños, se p onuncian pučiamieji p iebalsiai [ ] o [] el lujo
de ai e, luyendo a a és ancš umu, c ea u bulenció y p opo ciona ancš umu a p iebalsi un
componen e de iukšminės ikacijos (ž . LVG 2013: 66). al deci p iebalsius Kai / y/ en e la lengua
pada gų es i un abie o más plyšys, p iebalsías se p onuncian sin ikaciones, i. y. nepučiamieji, o
ap oximan ai [ʋ] y [j]8 (ž . 71). En la au osilabís ica posición después umpojo o la gojo balsio
LVG 2013: 66). La ių kalboje ap oksiman ai [ʋ, j] ie oj pučiamųjų [ , ʝ] ga-
li bū i iš a iami, kai kalbėjimas p iblėsęs a mažiau ene gingas (LVG 2013: 68;
la ios de p iebalsinas onemas [ , ] su e oda o pa cial ocalizacion, ej.: [ ɑus] a s 8 Abi onemų
i ealizaciones (pučiamieji [ ], [] y p ieksimės [ʋ] y [jan ai]) la ios en los es udios desc i os po
el é mino ankusis ankš umos p iebalsis (la sp audzenis oksnenis) (plg. Čei ane 2010; Čei ane
2011; Čei ane, 2012; Ind ič, 2012; Ma kus, G igo je s 2002).
150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
‘ a o’, [sɑus] sa s ‘sa o’, [dzeinieks] dzejnieks ‘poe as’, [z einieks] z ejnieks ‘ž e-
jys’; [pɑː de eːs] pā de ējs ‘pa da ėjas’, [ eːs] ē s ‘ ė as’, [pɑː minieks] pā mij-
nieks ‘iešmininkas’; [ us] u s ‘a i’ (LVG 2013: 86).
en la one ica adicional de Li uania9 (Pake ys 2003) y académica g aja (kliū ies
ma ikoje (DLKG 2005: 33) [j], [ʋ], [ʋj] p iski iami sklandiesiems p iebalsiams
(sonan ams). Tokią [ʋ, ʋj, j] in e p e aciją lie u ių kalboje nulėmė ne a ikuliaci-
pobūdis es el mismo que y o os pučiamųjų p iebalsių10), y uncionales es as
p iebalsių peculia idades: al inal de la palab a [ʋ, j] ne enka in ies, aún más
suska dėja y i s a neskiemeniniais [, ], con an eceso es einančiais de doble o igen:
d iga sius, ej. [jú· o] ‘jū oje, [sudd·] ‘sudkėdėje, [sudiẽ] ‘sudieu. De los dos
pozicinos a ian es pučiamųjų [ , ] y ap oximan ų [ʋ, j] en lengua la ias como
onemas desc end in i pučiamieji p iebalsiai , / (ž . LVG 2013: 7677), y en lengua
Li uania ap oximan ai, ʋj, jʋ. La dis inción en e ap oximan as [ʋ ʋj] y pučiamųjų
p iebalsių [ , j] es di ícil su ii ica se, po que ska dieji pučiamieji p iebalsiai debido
speci inės a ikulacijos (con espec o ska džiuosius puchiamuosius
simul áneamen e gene ándose y ak e ocal ika y inis uido, y i pa de las
cue das ocales, las cuales p is abdo el lujo de ai e) ienden i ęs i
ap oximan ais11. P iebalsiųʋ, ʋj, j/ iden i icación del p oblema en lenguas li uanas no
es á has a in esuel a y equie en exhaus i o ins umen al (pa em o obje i iu
a iculiacinių ga sų požymių y imu) jus i icamo. En es e a ículo se man iene la
in e p e ación adicional, po lo que en el es udio pučiamųjų p iebalsių exclúen las
sonan as li uanas /ʋ, ʋj ( useu mane a li uanies lūpiniai dan iniai / y j/ no ienen
ska džiojo a i ikmens) y j, y en la ma e ialía de la lengua la ia ska dieji pučiamieji / / include,
(exis ió / i čia / oposición / /).
4. FRIKACIJOS SPECTRAS IR
INTENSIVOMAS
Desde el pun o de is a del ocalismo iguales pučiamieji p esbalses di ie en en la dis ibución de
ene gía del espec o en espec o e in ensidad (Ken , Read 1992: 122). Šių akus inių 9 En Nue as
clasi icaciones de p iebalsių lie u ių kalbos (ž . Ab aze ičius, Leskauskai ė 2014: 167; Pake ys 2014: 91)
p iebalsiai , j/se conside an no sonan ais, y ska džiaisiais puchiamaisiais lūpiniais-dusdan iniais
p iebalsiais, que según balsingumą con as a con los co espondiamais jliaisiais , / dus. Li u ias
10 E. Mikalauskai ė (1975: 41–46) lie u ių /ʋ/, /ʋj/ i /j/ p isky ė pučiamiesiems, o akademinė
g ama ica de lengua (LKG 1965: 70) es os p iebalsius, como u inčius didelį kiekį i pesių, čiamųjų
ne u inčius ono moduliacijos, nesukeliančius p iebalsių ska dėjimo, laiko a piniais a p pu-
p iebalsių i sonan ų.
11 Ska dieji pučiamieji p iebalsiai en las lenguas del mundo es bas an e a o enómenoškinos (Johnson 2003: 122).
A ículos A icles 151 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
mo i os de base eó ica en la li e a u a se dis inguen dos pučiamųjų p iebalsių
g upės: sibilian ai (sibilan ) (pa yzdžiui, anglų kalbos al eoliniai pučiamieji
p iebalsiais/, požz/, pos al eoliniai pučiamieji p iebalsiai, pož/) y nesibilian ai
(non-sibilan ) (pa yzdžiui, anglų kalbos lūpiniai dan iniai pučiamieji p iebalsiai
a p /,/ , pudan iniai pučiamθ,/ðieji y yklinis pučiamasis/h/ / / / / /. Sbilian es de los
nobilian os di ie en mayo en ene gía y in ensidad del espec o (Ken , Read 1992:
122): sibilian es ambién se llaman yškiaisiais, mien as nesbilian ai blausiaisiais
p iebalsiais (Amb aze ičius 2011: 37). En los an e io es abajos de oné ica de las
lenguas li uanas y la ias no e a habi ual p iebalsius dise a según sibiliación, .
y. según ai e s o ės encendiendoción en dan is. En el más ecien e es udio de la
acús ica de p iebalsios li uanos (ž . Amb aze ičius, Leskauskai ė 2014: 301) a
sibilian es se asignan p iebalsios de la lengua li uanas, sj, z, zj, , j, , j/ y a ika os,
j, , j, , j, j, j, j, j, j, j. en lenguas le ias sibilian es ambién se conside an
pučiamieji ankš umos p iebalsiais, z, , / y a ika os (užda umos p iebalsiai), , , /
(plg. I. Ind ičānės y imus о латвийских языковых sibilian us и небили душливых
транкистых прибалсиов группах, см. Ind ičāne 2012; 2013; 2014). En es e a ículo é minos
sibilian a y nesibilian a, a caso caso, ambién se á consumidos. Is ándo la
in ensidad de la cima del espec o de las p e ocalías ska djiųjų pučiamųjų
p iebalsių, p esen es en CVC compuños, se de e minó que en es e g upo los
alo es medios de in ensidad más al os ca ac e ís ica es adís ica den inio [z] y
al eolinio [], y meno es lūpiniam den iniam [ ] y pala aliniam []. La meno media
es adís ica alo de in ensidad iene lūpino den ino [ ], y la mayo al eolino [],
aunque ella poco di ie e del den ino [z] alo de in ensidad. si se ienen en cuen a
los alo es de nuoc ipias es ánda , den ino [z] y al eolino [] se puede dis ingui
del lūpino den ino [ ], y pala alino [] las nuoc ipias es ánda son ela i amen e
g andes, po lo que su diapazón de alo es pe sideje an o con el lūpino den ino
[ ], como con el den ino [z] e ciosima (Čei ane 2011: 117119). También ue on
examinados la lengua la ias p e okalinių dusliųjų pučiamųjų p iebalsių,
exis en esčių CVC junginiuose, in ensidad del espec o cimaūnės, in ensidad
mediu kis así como ela i a in ensidad. Aplicando los di e en es mé odos se
ob ienen idén icos esul ados: de mayo in ensidad p omedio de alo
niam [s] i al eoliniam [ʃ], o mažesnės – lūpiniam dan iniam [ ] i gomu iniam
[x]. Mažiausią idu inę s a is inę in ensy umo e ę isais a ejais u i lūpinis
es adís ico ca ac e ís ico dan idon al [ ], y la mayo al eolino [] (cuan ada la
in ensidad de la cima del espec o) o den al [s] (cuan ada la in ensidad media y la
in ensidad ela i a). Dusliųjų p iebalsių g upoée dan ino [s] y al eolino [] alo es
de in ensidad ambién muy simila es. En meno alo de in ensidad de o os
asliños pučiamųjų p iebalsių se dis ingue lūpinis den inis [ ], y gomu inio [x] in ensy u-
mo e ė y a a ima dan inio [s] i al eolinio [ʃ] in ensy umo e ėms. Pa-
lyginus s anda inius nuok ypius, dusliųjų pučiamųjų p iebalsių in ensy umo
152 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
e čių s i ys isais a ejais pe sidengia (ž . Ind ičāne 2014: 112, 114–115; 1, 4 i
7 g a ikai).
Los es udios de las la ias p e okalines ska džiųjų pučiamųjų p iebalsių (ž .
Čei ane 2011; Ind ičāne 2014: 101119) de e minadas endencias simila es: an o
ska džiųjų, como dusliųjų pučiamųjų p iebalsių g upėje la meno mayo
in ensidad iene lūpinis pučiamasis p iebalsis (nesibilian ), o la dan inis ó al eolinis
(sibilian ). Además, los alo es medios de in ensidad es adís ica indican que la
in ensidad del lipi den al, así como pala al y gomu ino puchiamojo p ebalsio
(nesibilian o) es meno que el den al y al eolino puchiamojo p ebalsio (sibilian o).
Así, los esul ados de es os es udios coinciden con las obse aciones
p esen adas en la li e a u a eó ica, po ejemplo, po las di e encias de
in ensidad sibilian as y no sibilian as en inglés12.
de la lengua Lie u ių p iebalsių in ensidad de in es igaciones has a aho a ealizada muy poco.
Sigi os De eške ičiū ės dise ación en Li uania (2013: 138) p esen a da os sob e los
ca ac e ingpios de los pučiamųjų p iebalsių ecuencias e in ensidad asliesiems p iebalsiams.
spek o i šūnių dažnius bei ene gijos susi elkimo s i is: in ensy esnės spek i-
nės i šūnės būdingos pala alizuo iems p iebalsiams (ypač [xj], [ɣj]), aukš esni
Au o és in es igaciones P esen es lenguas bal as pučiamųjų p iebalsių in ensidad in es igada
aip pa odo sibilian ų (ypač [ʃ, ʃj, ʒ, ʒj, ʧ, ʧj, ʤ, ʤj]) spek inės ene gijos sus i-
p ėjimą (ku is siejamas su d ižidine a ikuliacija) i lūpinių p iebalsių ene gijos
elkimosi s ičių žemėjimą (susijusį su lūpine a ikuliacija).
de e minando dominojancias espec o pinún ea alo de in ensidad (peak in ensi y/ ampli ude),
pučiamojo p iebalsio in ensidad mediu kį (o e all noise in ensi y/ ampli ude) o ela i o
in ensidad ( ela i e in ensi y/ ampli ude) e es. El úl imo odmio de p iebalsios acús ica en
abajos se conside a i in pe spic iu, po que, po ejemplo, pe mi e clasi ica odos los ingles
de puchiamucios p iebalsius según 2009: 192; Ind ičāne 2014: 103). En la li e a u a eó ica se indica
que ska díos puchiamiemes p i alsios son ca ac e ís icos de meno in ensidad que sus aplieos
a ikuliacijos ie ą (ž . Jongman e al. 2000: 1252, 1259–1262; Ree z, Jongman
co espondien es, po que a iculando ska dųjį puchiamąjį p i alsiį más 12 Es udios de Anglų
kalbos p i alsių mues an que, po ejemplo, dusliųjų sibilan ų in enss/,15 dB es mayo que
dusliųjų nesibilian ų ,/θ/ (Ree z, Jungman 2009: 192). Sca dgio al eolino puchiamojo p iebalsioz/
in ensidad 6 dB supe a el as ixioso al eolino/s/ in ensidad, y sca dgio lūpinio den iño
puchiamojo / in ensidad 13 dB mayo que el as ixioso lūpinio den iño / puchiamojo in ensidad.
También se e que, desde el pun o de is a ocalidad, homogéneos pučiamųjų p iebalsių g upėje
la in ensidad de sibilian ų es mayo que no sibilian ų: sca džio sibilian ų dBz in ensidad) mayo
que ska dži nesibilian ų nesibilian ų in ensidad, dB66d ( Read) (), y dusliųjų sibilian ų in ensidad
(6465 dB) mayo que dusliųjų nesibilian ų dB , (5354θ) ( 707024; Ken , 1989: 122).
A ículos A icles 159 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
66), sin emba go la ios en lengua, di e en emen e que Li uonios, es a adicional
p iebalsios pala alización no iene signi icanzas onologicas.
Lūpinių p iebalsių g upėje lie u ių pala alizuo ų p iebalsių spek o i šūnės
dažnių VSV ( an o según homb es, an o según muje es da os) son meno es negu
co espondien es nepala alizuo ų p iebalsių VSV, pe o mayo es que la ių lūpinių
p iebalsių spek o i šūnių dažnių. Dusliųjų lūpinių dan inių p iebalsių lie. [ ]/ [ j] i
la. [ ] los alo es es adís icos medios de las ecuencias de picos del espec o
a ían más en e sí que o os p iebalsios (ž . 78 igu a.): los pala alizuo am [ j]
de la lengua li uana ca ac e izada po conside ablemen e meno alo
es adís ico de la ecuencia de pico del espec o que la de la lengua la ia [ ], es
deci , la sio en las lenguas p iebal de es e espec o ijan en el ámbi o de al as
ecuencias, y en el ámbi o de las ie as. Didesni espec o supe io es
di e encias de ecuencias ambién зафиксировать gomu ных y pala alizuтых
gomu ных (pala o elia ных) прибалсиях подгрупиях. Dado que al de e mina la
lengua le onia p iebalsio [x] espec o cúpulas de ecuencias VSV jun o calcula se
y pala o elia inie pala alinie es i a ian es15, a ixada la lengua le onia no
pala alizuo o gomu ino p iebalsio [x] espec o cúpulas de ecuencia es mayo
alo que es e lie. nepala alizuados gomu inos [x], [], pe o meno que lie.
pala alizuo ų gomu inos y la. pala al del p ebalsio (ž . 78 ig.). Li u ias y la ias
lenguas gomu iniai, lie u ių pala alizuo i gomu iniai y la ių kalbos pala alinis
p iebalsis según didėjančias espec o i šūnių VSV signi icmes išsidės o es a
o den: lie. gomu iniai [x], [] < la. gomu inis [x] < lie. pala aliza se gomu iniai [xj], [j]< la. pala alinis []
Aunque las lenguas li uanas no pala alizuo as y pala alizuo as p iebalsios espec o
cimaúnes ecuencias VSV o o dėsningumai iene muchas excepciones, sin
emba go en muchos casos pala alizuo as p iebalsios espec o cimaúnes ixosadas
más al as en el campo de ecuencias que co espondien es nepala alizuo as
p iebalsios, o la. pala alines p iebalsios espec o cimaúnes más al as ecuencias que lie. pala alizuo ų p iebalsios.
6.1.4. Dusliųjų y ska džiųjų p iebalsių compa ación
Ni de las lenguas li uanas, ni de las le onas los p iebalsios balsingumo no hace
in luencia a los alo es de ecuencias de espec o máximas los esul ados del
es udio mues an que los duslios p iebalsios y sus ska džiųjų equi alen es
espec o máximas VSV kin a nesis emicamen e, no puede islumbi se cie os dėsningumų.
15 En la lengua la ia an es de la p eakinesa ila balsius [i], [iː], [e], [eː] y doppa sius, comenzando
componen es [i] y [e], puchiamoji onema LVx/ puede se ealizada d ejopai: como pala o elia inis
alo ona [xj] y como pala alinis alo ona [c] (G 2013: 69).

160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
6.1.5. Vy ų i mo e ų duomenų palyginimas
Tan o de Li uania, como de las lenguas la ias los da os mues an que a óns
p onunciados a los p ebalsi ca ac e ís icos más bajos alo es de ecuencias de
espec o supe io es que muje es p onunciadas a los co espondien es p ebalsi.
su in o man o ly imi. Šiai endencijai nepaklūs a lie u ių kalbos pala alizuo i
p iebalsiai [sj], [ʣj] i nepala alizuo i p iebalsiai [s], [ʣ]16 – šiems y ų iš a -
Hágase así, que el alo de ecuencias de picos de espec o elacionados a
aquellos ecbalsi ca ac e ís icos de mayo es ecuencias de picos de espec o
VSV que a los co espondien es ecbalsi p onunciados po muje es. 6.1.6. P iebalsias a iculiaciones budo in luencia local p iebalsias akus-
iniams požymiams
Spec o concen ación de ene gía en cie as bandas de ecuencias
p opo cionan da os sob e sonos a iculiacines ca ac e ís icas. Si la ene gía
p iebalsio se ha concen ado en 50006000 Hz, se oye al o puchiamas s ipo de sonido,
si la ene gía se ha concen ado 30004000 Hz diapazón, se oye bajas šnypščiamasis,
in ensi o šlamesio es e ipo de sonido (Kodzaso , K i no a 2001: 565566). Basándose
en es os c i e ios Li uanos y la ios p iebalsius p ime o se puede desglosa en
nesibilian us (ku ių ene gija elkiasi ~10003000 Hz ámbi o), . y. lie. linius p iebalsius
[x], [xj], [ɣ], [ɣj] i la. [ ], [ʝ], [x], bei sibilian us (ku ių spek o i šūnių dažniai
su elk i 3000–6000 Hz diapazone). Sibilian ai da ski s y ini smulkiau į al eo-
(yas espec o cimaúnes de issidéschiusios 30004000 Hz en el campo), . y. lie. [s], [sj],
lie. [ʃ], [ʃj], [ʒ], [ʒj], [ʧ], [ʧj], [ʤ], [ʤj] bei la. [ʃ], [ʒ], [ʧ], [ʤ], i dan inius p ie-
balsius (jų didžiausia spek inė ene gija elkiasi 5000–6000 Hz diapazone), . y.
[z], [zj], [], [j], [], [j] y la. [s], [z], [], []. Desde nesibilian os se dis inguen gomu iniai lie.
[x], [xj], [], [j] y la. [x] (p ie sus šliejasi y la. lūpinis dan inis [ ]), cuyos espec o
cimaūnés susi elkusios ~10003000 Hz diapazone. Sin emba go p iebalsios
desglosamien o en sibilian us y nesibilian us elacionado p incipalmen e no con el
espec o ene gía, y con la in ensidad. A los sibilian es les ca ac e iza mayo
in ensidad, po que ellos a iculando co ien e de ai e iene que pe ece a a és kliū į dan is.
La in e elación di ec a en e sibiliación y ene gía espec al no hay, plg.: nesibilian ų ną
16 Dėl p iebalsių [s] i [ʣ] speci ikos galėjo a si as i i duomenų paklaida. Pap as ai 0–8000 Hz di-
apazone y a ma oma ik ai iena p iebalsių [s] i [ʣ] spek inė i šūnė. Ti ian pla esnį diapazo-
(pa yքերով, 010 000 Hz), pueden se is os dos es as p iebalsių espec uminės peúnes (caip y []).
Dado que la oz del homb e ca ac e izan más bajas ecuencias, la segunda (aulš esnė) espec al
máxima podía apa ece i y es eu esne 08000 Hz diapazone. Mien as an o los sonidos
p onunciados de las muje es son ca ac e ís icos de ecuencias más al as, po lo que es udiadas
a los p obalsios siemp e asignado el alo de la p ime a picañé (ya que la segunda picañé 08000 Hz diapazone no e a isible).
A ículos A icles 161 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
lūpinių dan inių lie. [ ], [ j] spek o i šūnės susi elkusios 2000–3200 Hz s i yje,
la. [ ] – 4500–7000 Hz s i yje, pala alinio la. [ʝ] – ~4000 Hz s i yje.
Apibend inamen e puede a i ma se que las á eas de concen ación de picos
di e encijuo i pučiamuosius p iebalsius i a ika as į okias a ikuliacines g upes:
al eoliniai-sibilian ai (jų spek o ene gija susi elkusi idu inių dažnių s i yje),
espec ales pe mi en dan iniai-sibilian es (su ene gía concen ajaasi en la al a
ecuencia) y gomu iniai-nesibilian es (a ellos ca ac e ís icas meno es picos
espec ales VSV). O os p iebalsios (nesibilian os) según el espec o cima de ecuencias imposible di e encia .
6.1.7. Resumen del es udio de ecuencia del pico del espec o
Du an e el es udio ue on compa adas lenguas li uanas y la ias pučiamųjų
p iebalsių bei a ika ų spek o i šūnės dažnių eikšmių balsingumo,
pala alizacijos, a ikuliacijos būdo así como luga y in o man ų sexo en cuan o.
Nunciado que p iebalsių balsingumas no hace in luencia espec o cimaúnių
ecunių alo es ni de Li uania, ni de la ias lenguas (plg. : S. De eške ičiū ės (2013:
138) los es udios mues an que las ene gías de los ska džių p iebalsių de las
lenguas li uanas se han concen ado en el campo de ecuencias bajos en
compa ación con asliaisiais sus co elia ais). Debido a pala alizaciones de la lengua
li uanas p iebalsios espec o supe io es las ecuencias paaukš ėja, i. i. son más
al as que nepala alizuados miemb os de oposiciones las ecuencias. de las
lenguas Li u ias pučiamieji p iebalsiai y a ika os espec o cúspuds de
ecuencias aumen o o den išsidės o así: gomu iniai < lūpinis dan inis < al eoliniai
pala aliza e gomu iniai < pala alizuo as lūpinis dan inis pala aliza e al eoliniai <
dan iniai < pala aliza e dan iniai.
Lle ando a cabo el es udio y compa ando lenguas li uanas y la ias no
pala alizuados, pala alizuados y pala alinos pučiamųjų p iebalsių y a ika ų
espec o i šūnių ecuencias, no a on es as endencias:
1) la. [ ] ca ac e ís icos más al as ecuencias de pico de espec o que lie.
[ ], [ j] ( an o po da os masculinos como po da os emeninos); 2) homb es
da os, la. dan íns p iebalsios espec o picos ecuencias en muchos casos
son simila es a lie. nepala alizuados dan inių p iebalsių (excepcionado nės
[z]); mo e ų duomenimis, la. dan iniams p iebalsiams būdingos aukš es-
spek o i šūnės nei lie. no pala alizados y pala alizados den i-
niams p iebalsiams;
3) la. al eolinos p iebalsios ( an o según homb es, an o según muje es
da os) las ecuencias máximas del espec o son ce canimi lie.
pala alizados al eolinos po balsiam (nes la. a al eolinos p obalsi ambién es ca ac e ís ico pala a-
liškumas, ačiau jis nė a onologinis, nes nė a nepala alizuo ų ko elia ų,
ž . LVG 2013, 64);
162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
4) la. [x] según los alo es de ecuencias del pináculo del espec o ocupa
lie. [x] i lie. [xj], nes la. [x] kokybė p iklauso nuo oliau einančio bal-
in e piné pá é į en e sio: su a iculación puede a ia desde el gomu ino
has a el gomu ino pala alizado pala alino /;
5) la. [ ] y [] más ce canos p iebalsias del idioma li uanos lie. son [ʋ], [ʋj] y [j] no
ue on in es igados. Sin emba go se ha no ado que la. [ ] la impo ancia de
ecuencias del pico del espec o ce cana lie. [ ], [ j] signi icmėms, y no la. [ ]
signi icmei. La. pala al del p iebalsio [] espec o cimaúnes ecuencias signi icación
a e idamen e: a ima la. [], [], [], [] signi icancias (i. y. p iebalsi, en la ias habla
con u nos ne onologico pala alizacijos požymį). Según el pico del espec o alo es
de ecuencias dis ingui an ales g upos de p iebalsios a iculiacionales de las
lenguas li uanas y la ias: a) al eoliniai (sibilian ai): lie. [], [j], [], [j], [], [j], [j], [j], [j] y
la. [], [], [], []; b) dan iniai (sibilian ai): lie. [s], [sj], [z], [zj], [], [j], [], [j] y la. [s], [z], [], []. c)
gomu iniai (nesibilian ai): lie. [x], [xj], [], [j] y la. [x] d) lūpiniai dan iniai pala alinis
(nesibilian ai): lie /. [ ], [ j] y la. [ ], [ ], In o man ų géns hace in luencia á
ecuencias de peúnios del espec o: los p abalsios p onunciados po los homb es
son ca ac e ís icos de más bajos peúnes del espec o que los p onunciados po
las muje es co espondien es a los p abalsios. Dado que las ca ac e ís icas
[ʝ].
espec ales de los con abalsios es án elacionadas con el amaño de la o nos
an eakinése mia, y es e a hace in luencia el amaño del ac o ocal (cuan o
an esakiné e mia mayo , el más acús ica ene gía susc ibia en la zona de
ecuencias bajas), se espe a que los homb es ex a úen la ene gía de los
con abalsios concen o ac osis en las zonas más bajas que las muje es (plg.: el
oz de los homb es es ~2,8 cm más la gas que las muje es).
6.2. In ensidad ínquica
6.2.1. De e minación de la in ensidad ela i a
Relickinis in ensidad indica elación á en e puchiamojo p iebalsio o a zés
ika os idu inio in ensy umo i one inę aplinką suda ančio balsio idu inio
in ensy umo pe nus a y os ukmės in e alą. Ma a imai a lik i ga sų anali-
p og ama PRAAT. Las medias de las in ensidades de los pučiamíos y
a ika os (dB (μE)) se ob u ie on de 0,01 s, o 10 ms, du ando el in e alo ( ése
ig. 9 y 11), y las alo es de la in ensidad de balsios se ob u ie on de 0,05 s, o 50
ms, du ando el in e alo, si uado ap oximadamen e en medio del balsio ( ig. 10 y 12).
A ículos A icles 163 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
de e minación de la in ensidad media
9 PAV. Duslusis p e okalinis pučiama-
sis [s] skiemenyje [sɑs]: 0,01 s, a ba
10 ms, ukmės in e alas
10 PAV. Dusliojo p e okalinio pučia-
mojo [s] one inėje aplinkoje esan is
balsis [ɑ] (skiemenyje [sɑs]): 0,05 s, a -
(μE) ba 50 ms, in e alo de du ación
11 PAV. Duslioji p e okalinė a ika-12
[] skiemenyje [ɑ]: 0,01 s, o os []
in e alas de du ación sis [ɑ]
PAV. Dusliosios p e okalinės a ika a
one inėje aplinkoje esan is bal10 ms,
(skiemenyje [ɑ]): 0,05 s, o
50 ms, in e alo de du ación
Relinquin in ensidad calculado el alo de la in ensidad media de p iebalsio
puchiamojo o a ika os di idiendo de su one icamen e en o no en el alo de la
in ensidad media del balsio. Po ejemplo, si sɑkiemenyje sas [sɑs] p e okal del
as ixian e puchiamo p ebalsio [s] la in ensidad media en 10 ms in e alo es 55,06 dB
(μE) (ž . 9 pa o balsio [ɑ] la in ensidad media en 50 ms in e alo 73,41 dB (μE) (ž . 10
pa ), la in ensidad ela i a se calcula así: 55,06 dB (μE): 3,41 dB (μE) = 0,750 dB (μE).
Gau os alo de in ensidad ela i a p ocesados da os analí ica es adís ica
p og ama SPSS: en es e p o-
g amoje apskaičiuo os san ykinio in ensy umo idu inės s a is inės e ės (dB),
ku iomis ope uojama šiame s aipsnyje.
164 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
6.2.2. Lie u ių kalbos pala alizuo ų i nepala alizuo ų pučiamųjų p ie-
balsių bei a ika ų palyginimas su la ių kalbos duomenimis
Lie u os i la ių kalbų pučiamųjų p iebalsių bei a ika ų san ykinės in ensi y
s a is inės idu inės e ės (VSV) p esen adas 3 ablėje. 3 LENTEL. Lie u ių i
la ių kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os: ela i o in ensidad VSV (dB)
CVy os da os Muje os da os
Lie. La. Lie. La.
Pučiamieji p iebalsiai
[ ] 0,788 0,819
[ ] 0,648 0,648 0,619 0,608 El impo e de las sub enciones es el siguien e:
[ j]0,653 0,630
[s] 0,661 0,779 0,759 0,782
[sj]0,786 0,738 También
[z] 0,761 0,815 0,783 0,863 El impo e de la ayuda es el impo e de la ayuda.
[zj]0,766 0,793
[ʃ] 0,699 0,751 0,704 0,752
[j]0,734 0,747
[ʒ] 0,799 0,806 0,816 0,858
[j]0,788 0,810
[ʝ] 0,818 0,852
[x] 0,686 0,712 0,679 0,696 El impo e de las sub enciones es el siguien e:
[xj]0,675 0,639
[ɣ] 0,770 0,744
[j]0,802 0,721
A ica os
[ʦ] 0,701 0,796 0,728 0,818
[j]0,722 0,746
[ʣ] 0,751 0,788 0,765 0,833
[j]0,759 0,774
[ʧ] 0,723 0,785 1,003 0,795
[j]0,765 0,750
[ʤ] 0,766 0,801 0,807 0,837
[j]0,774 0,778

A ículos A icles 165 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
Los alo es medios es adís icos de la in ensidad ela i a de los pučiamų
p iebalsių y a ika ų de las lenguas lie u ias y la ias aumen an en la siguien e o den:
1) homb es da os: la.
lie. [ ]<[ j]<[s]<[xj]<[x]<[ʃ]<[ʦ]<[ʦj]<[ʧ]<[ʃj]<[ʣ]<[ʣj]<[z]<[ʧj]<
[zj]<[ʤ]<[ɣ]<[ʤj]<[sj]<[ʒj]<[ʒ]<[ɣj],
[ ]<[x]<[]<[s]<[]<[ ]=[]<[]<[]<[]<[]<[z]<[];
1) da os emeninas: lie. [ ]<[ j]<[xj]<[x]<[]<[j]<[]<[sj]<[]<[j]<[j]<[j]<[s]<[]< la.
[ ]<[x]<[]<[s]<[]<[]<[ ]<[]<[]<[]<[]<[]<[z]. de las lenguas li a ias pala alizuo as y
[ʣj]<[ʤj]<[z]<[zj]<[ʤ]<[ʒj]<[ʒ]<[ʧ],
no pala alizuo as pučiamųjų p iebalsių bei a ika ų ela i o in ensidad VSV
compa ación con da os de la lengua la ias e 1314 pa .
13 PAV. de las lenguas Li uanias pala alizuadas y no pala alizuadas pučiamųjų p iebalsių
bei a ika ų ela i a in ensidad VSV (dB) compa ación con los esul ados de la lengua
la ia: los da os masculinos meno es de la ela i a in ensidad VSV que desde el pun o
La ių kalbos p iebalsiai Lie u ių kalbos p iebalsiai
pala alizuo i nepala alizuo i
166 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
Lie u ių kalbos pučiamiesiems p iebalsiams i a ika oms būdingos šiek iek
de is a de ocabilidad y a iculación a los mismos p iebalsios de la lengua la ia
(basando an o homb es como muje es). Kele as p iebalsios no con i man es a
endencia: homb es da os lie. [ j] > la. [ ], pe o lie. [ ] = la. [ ]; muje es da os lie. [ j], [ ]
> la. [ ]; lie. [] > la. [] > lie. [j] (mo e ų p onunciada de lenguas li uanas al eolinė a ika a
[] se dis ingue i in al os VSV de in ensidad ela i a, éase ig. 14). Palyginus de la lengua
li uana pala alizuo os y no pala alizuo os da os p iebalsius mamo e ų [xj] < [x], [j] < [],
[sj] < [s], [j] < [], [j] < [], [j] < []. La ių pala alinis [] ambién iene uno de los más al os
y i, kad pala alizuo ų p iebalsių san ykinio in ensy umo duomenys dažniau
y a aukš esni. Tačiau esama išimčių, plg.: y ų duomenys – [xj] < [x], [ʒj] < [ʒ];
(págala muje es da os) o mismo el más al o (págala homb es da os) índice de
in ensidad. Se espe a que ex ienda más da os o aplique o os p og amas de análisis la
co elación pala alización y ela i a in ensidad ue a aún más cla a. 14 PAV. de
Li uanias pala alizuo as y no pala alizuo as pučiamųjų p iebalsių i a i-
ka ų san ykinio in ensy umo VSV (dB) palyginimas su la ių kalbos ezul a ais: mo-
e ų duomenys
La ių kalbos p iebalsiai Lie u ių kalbos p iebalsiai
pala alizuo i nepala alizuo i
A ículos A icles 167 /
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
6.2.3. Ska džiųjų y dusliųjų pučiamųjų p iebalsių i a ika ų
compa aciónción
Los esul ados del es udio mues an (ž . 1314 pa , 3 abelę) que an o de Li uania,
como de las lenguas la ias ska džiųjų pučiamųjų p iebalsių y a ika ų ela i o
in ensidad VSV no malmen e es mayo que sus dusliųjų ek i alen ų. Higieneci,
p iebalsios balsingum hace in luenciaá indicmeniú de la in ensidad ela i a. Del
ma e ial de es udio de lengua li uana es as endencias no co obo an los homb es
p onuncia ad esca dusis pala alizuo den inis p iebalsis [zj], que iene meno
mediana es a is ica alę (0,766 dB)) que aslusis den inis [sj]786 dB)). La excepción en
el subg upo de p obalsios nepala alizados cons i uye la emenina p onunciada
esca dío al eolina a ica a [], cuya in ensidad ela i a iene un alo es adís ico
medio (0,807 dB)) meno que el de asliosa a ika os [] (1,003 dB)). Ska diesiems la ių
lengua p iebalsiam ambién ca ac e ís icas mayo es alo es de in ensidad
ela i a que dusliesiems sus co elia ams. Excepción homb es p onunciada
ska džioji dan inė a ika a [], con una meno media es adís ica (0,788 dB)) que la co espondien e aslija a ika a []
(0,796 dB)). El alo de la ayuda es el siguien e:
6.2.4. Compa ación de da os a ones y muje es
Di e en e isiología de sexos, lemian i ilgesnį a ų balso ak ą (plg. a ų balso
ak o longi udis ~16,9 cm, emeninas ~14,1 cm), pe mi e espe a se y di e en es
in ensidad ela i o esul adosų. Los esul ados del es udio de los p iebalsios de la
lengua le onia con i man la endencia a las espe adas: signi ica i os de mayo
in ensidad ela i a más ecuen e ca ac e ís ica de los p iebalsios
p onunciados emeninos. Sin emba go exis e y excepciones, plg.: homb es
p onuncia p iebalsia [ ], [x] iene highe esnes de in ensidad ela i a VSV que
co espondien es muje es p onuncia p iebalsia. Palyginus de la lengua li uanas al mismo puchiamojo p iebalsio o a ika os homb es y muje es da os, sis eminių ski umų
nepas ebė a.
6.2.5. P iebalsias a iculiaciones budo in luencia local p iebalsias akus-
iniams požymiams
Ni lie u ios, ni la ios lenguajes da os de in ensidad ela i a no pe mi en
di e encia pučiamųjų p iebalsių y a ika ų según a iculiación mane a y luga .
Espe a que desde los da os de in ensidad ela i a se pudie a dis ingui o ija
sibilian us, . y. „ yškiuosius“ p iebalsius (didesnio in ensy umo) nuo nesibili-
an ų, . y. „blausiųjų“ (mažesnio in ensy umo) p iebalsių. Kalbos akus ikos e-
sos iene que la meno in ensidad es ca ac e ís ica de as ixiosos noabilian es
(pa yzdžiui, -15 dB), o didžiausias in ensy umas – ska diesiems sibilian ams
168 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
JOLITA URBANAVIČIENĖ, INESE INDRIČĀNE
dB (0); ska djiųjų nesibilian ų y asliųjų sibilian ų in ensidad es pa ešus
~-5 dB (ž . Amb aze ičius 2011: 38).
Los esul ados ob enidos mues an que en lenguas li uanas y la ias a os
iz a os ska djių pučiamųjų p iebalsių i a ika ų g upėse según los alo es
ela i os medios de la in ensidad es adís ica no se pueden dis ingui sibilian ų de
nesibilian ų, i. e. lenguas li uanas no pala alizuo os pučiamųjų p iebalsių i
a ika ų [z], [], [], [] g upėje nea siski ia []; de la lengua li uana pala alizuo os
p iebalsios [zj], [j], [j], [j] g upėje nea sci ia [j]; las lenguas la ias pučiamųjų
p iebalsių i a ika ų [z], [], [], [] g upėje nea sci ia [ ], [].
Basándose en da os emeninos de la lengua li uanas ska džiųjų p iebalsių
posis eme se puede apa a ska džiuosius nesibilian us [j] y [] de ska džiųjų
sibilian ų [z], [zj], [], [j], [j], [j] a nesibilian ams [j] y [] ca ac e ís ica meno
elación de in ensidad VSV que a sibilian ams. En el subsis eme de las ska džiųjų
p iebalsių de la lengua le onia de sibilian ų [z], [], [], [] se dis ingue nesibilian a [ ] le
ca ac e izan algo meno in ensidad de elación VSV ( ambién sólo según da os
emeninos).
Tan o de las lenguas li uanas como la ias asliños pučiamųjų p iebalsių i a ika ų
g upėje el signi icado de la in ensidad ela i a ayuda a dis ingui sibilian us
( u inčius didesnes VSV) de nesibilian ų ( u inčių mažesnes VSV). Plg.: de las lenguas
li uanas no pala alizuadas p iebalsias g upée sibilian ai [s], [], [], [] di e encia de [ ],
[x] (sólo según da os emeninos, homb es iz a as p iebalsias [s] y [x]
signi ica i os pe sidengia); da os de sibilian es [sj], [j], [j], [j] de los pučiamųjų
p iebalsių i a ika ų g upėje de lenguas li uanas pala alizuo as se dis inguen de
los nesibilian ų [ j], [xj] (pago ambos sexos); en las lenguas la ias pučiamųjų
p iebalsių i a ika ų g upėje sibilian es [s], [], [], [] po signi icados de la in ensidad
ela i a se dis ingue de nesibilian ų [ ], [x] (basando en da os de ambos sexos in o man ų).
6.2.6. Resumen del es udio de in ensidad ela i a
Lie u ių kalbos pučiamiesiems p iebalsiams i a ika oms būdingos šiek iek
mažesnės san ykinio in ensy umo VSV nei balsingumo i a ikuliacijos požiū-
iu okiem pa a los p iebalsios de la lengua la ia. Tales esul ados podían
de e mina g abaciones de sonido: aunque los pa áme os écnicos de
g abaciones en Li uania y Le onia e an su enodin i, du an e la g abación la mayo
a ención e a k epiado en g abaciones calidad (kadangi g abaciones ue on
u ilizadas a di e sos asgos acús icos de sonos i i17), y no en el soligumo de
so sa ybių a ba dėl nuo a gio, a si adusio ilgai kalban į dik o oną. Šis ga so
17 Į ašai da y i p ojek o „Daba inės bal ų kalbos: spek inės ga sų cha ak e is ikos (ins umen i-
señal de sonido, que podía s y uo i po in o man o indi idual balnis y imas) (N . MIP-081/2013) du an e.
S aipsniai / A icles 175
Daba inių bal ų kalbų pučiamieji p iebalsiai i a ika os:
akus inių požymių lyginamoji analizė
Simila co ela ions be ween he acous ic cues examined in his pape and he e ec o
oicing, manne and place o a icula ion, as well as he e ec o speake s gende a e
obse ed bo h in s anda d Li huanian and La ian. Howe e , some di e ences in he da a o
he wo Bal ic languages a e also obse ed. The esul s show ha he ica i es and
a ica es o S anda d La ian a e mo e simila o he pala alized s. non-pala alized i
ca i es and a ica es o he same oicing, manne and place o a icula ion in S anda d
Li huanian, i.e., he ica i es and a ica es in S anda d La ian seem o be so e in
compa ison o he non-pala alized ica i es and a ica es in S anda d Li huanian. También
se obse a que he ica i es and a ica es o S anda d La ian ha e a highe ela i e
in ensi y in compa ison o he co esponding ica i es and a ica es o S anda d
Li huanian. This can be explained ei he by mo e ene ge ic a icula ion o hese speech sounds
o speake s o S anda d La ian o by some di e ences ela ed o he eco ding le el.
Į eik a 2016 m. mayo 19 d.
JOLITA URBANAVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5 LT-10308 Vilnius Li huania
joli a.u bana [email protected]
INESE INDRIČĀNE
LU La iešu alodas ins i ū s
Akadēmijas laukums 1 LV-1050 Rīga La ia
ineseind [email protected]