144 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
Lie u ių kalbos ins i u as
Des eche ches scien i iques di ec ions: mo osin aksée,
séman ique, ypologie, g amma icales hié a chies, an iniai p édica y ai.
SVOKOS SUDIS
INSÉCHAKNIGAMES LIETUVI SVOKOS SUDIS INSÉCHAKNIGAMES LIETUVI SUDIS LIETUVI SUDIS LIETUVI es égalemen connu sous le nom de SUDIE SUDIE SUDIE e es égalemen connu sous le nom de SUDIE SDIE
TALBOGE
Es ablishmen o he Concep sąjūdis in
Li huanian
ANOTATIJA Le bu de ce e é ude isnag ine les concep s sąjūdis suak ualisa ion e
épandissemen dans la langue Li uanienne ac uelle. U ilisan Kauno Vy au as Maggioi's Uni e si y
Kompuu e inės ling is ikos cen o cons i uée Daba inės lie u ių kalbos eks yną cons a é, que
les langues li ouwennes u ilisés 28 mo s, ai e di ec emen de daik a a džio sąjūdis ou de ce mo
de da inių: 14 daik a a džių, 12 būd a džių, po un eiksmažodį e p ie eiksmį. L'a icle con ien ces
mo s discu és d'un poin de ue doi i , indiqués leu s signi ica ions e o mes, équences de
consomma ion e sou ces. Compa a ion es p ésen ée des exemples, as es u ilisan le sys ème
de eche che In e ne Google. ESMINIAI VOODŽIAI: mo du sąjūdis da iniai, p éesagų ediniai,
p iešdėlių ediniai, sudu iniai mo s, deg és de da ybos.
ANNOTATION
The aim o his s udy is o analyse he g owing ele ance o he concep sąjūdis and i s sp ead
in con empo a y Li huanian. By e e ing o he Co pus o Con empo a y Li huanian Language
de eloped by he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Kaunas Vy au as Magnus Uni e si y,
i was es ablished ha 28 wo ds ha we e o med om he noun sąjūdis di ec ly o om he
o ma ions o his wo d a e used in Li huanian: 14 nouns, 12 adjec i es, one e b, and one
ad e b. These wo ds a e discussed om he pe spec i e o wo d o ma ion in he a icle by
p o iding hei meanings, o ms, equency o usage, and sou ces. Fo he sake o compa ison,
examples ound h ough he web sea ch engine Google a e p o ided. KEYWORDS: o ma ions o
he wo d sąjūdis, su ixal de i a i es, p e ixal de i a i es, compound wo ds, le el o
wo d- o ma ion.
S aipsniai / A icles 145
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
1. ĮVADAS
La pa ole, an qu'elle i e a la plus impo an e moyen de communica ion des
memb es de socié é, peu à peu is change. Ces au esimes à la ois comp end
dalį i eiškiasi a ski ų elemen ų išnykimu, pasikei imu a a si adimu. Iš isų
seulemen ès néymié de ou e langue des langues des au esimes apčiaus e les
(U bu is 1978: 27). Pag indinė naujų žodžių a si adimo p iežas is – nauji eiš-
kiniai, naujos e ybės, kul ū os i pasaulio paki imai. Vienas iš okių s a bių
plus aciles ema que és es de nou eaux mo s appa i ion phénomènes é ai
Li uanie Pe si a kymo Sąjūdis. 1988 m. juin 3 d., salle de l'académie des sciences de
Li uanie en cou s d'é énemen , dans lequel examiné le p oje de Cons i u ion de
LSSR, a é é soule é p oposi ion cons i ue ini ia i inée Li uanie Pe si a kymo
Sąjūdžio g upę. Neilgaius Sąjūdis, abondammen sou enu e sou enu de ou es les
couches de socié é, es de enu ealia poli ine o ce. 1988 m. oc ob e 2223 d. Vilniue
occu ed Li uanie Pe si a kymo Sąjūdžio ceigiamasis su ažia imas, qui į o mino
Sąjūdį comme socie inį judėjimą. 1989 m. aoû 23 d., ma in les 50 anni e sai es du
pac e Molo o oRiben opo, Li uanie Sąjūdis ensemble a ec Es onie e Le onie
Liaudies on ais in i è en occupés É a s bal es habi an s à la Bal ic Road ak ion
e son emps 2 mln. pe sonnes, exigean indépendance, se susikibo dans une chaîne
non neu e depuis Vilnius jusqu'à Tallinn. Ce e ak ion mon a que é abli la
indépendance des ois É a s bal iques che che non seulemen nau inie mouėjimai,
mais e elles mêmes nau es. 1990 m. 11 ma s d. Li uanie Pe si a kymo Sąjūdis,
exploi an o malia SSRS demok a ija, ans o mkos annonciamu publiumu e
demok a izacija, éussi paci iquemen é abli Li uanie indépendemybę1. Depuis ce
emps des pa lemen s Li uiniens le mo sąjūdis p is p is la gemen u ilise . Kauno
Vy au as Maggio Uni e si é Kompuu e inės ling is ikos cen o cons i ui ame
Daba inės lie u ių kalbos eks yne ( oliau DLKT)2 son ou nis 9084 o mes di é en es de mo a ecjūdis exemples.
L'objec i de ce e é ude3 énag ine la no ion sąjūdis įsišaknijimą en langue li uanienne, é udie le
mo sąjūdis da ybos lizdą, dé e mine , pa quels moyens de da ybos 1 Plačiau oi
genocid.l /Use Files/File/A min inos_da os/2013/201306_sajudis.pd . 2 Accès in e ne :
h p://donelai is. du.l [ ue 2018 012018 05]. 3 Ce hème es examiné selon l'Ins i u Li uanien de la
langue Bend inės kalbos y imų cen o Seman inės i ekonominės ling is ikos g upės ykdomą
ilgalaiką p og amą, e ec uan mode niosios apa ybės idéologique na a i o eche ches. Le
p og amme soulè e objec i de e ec ue des changemen s lexiconiques e séman iques ainsi que
leu s causes, ainsi que des changemen s s uc u els des eche ches isan à éclai e , quels
changemen s linguis iques ak ualussen iden i é mode ne pou le na a i idéologique, pou que
soi possible cons i ue publicis ikos ex yną e nou elle iden i é mode ne base de ocabulai e.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX es le plus sou en u ilisé pou c ée de nou eaux
mo s, quelles o mes son les plus u ilisées, commen sou en e dans quelles
sou ces elles son u ilisées 1464.4 Des ašius ou us cas, dé e minen le kamien
sąjūdžodžių signi ica i les champs. Ainsi ise con ibue à l'ac uelle é a de
ab ica ion nou eajodžių e polinkių eche ches. Nag inėjan ces mo s, se a
appliqué desc ipomasse analy ique e g e inamonimo maniè e se a é ablies les
sios analizės me odai, aip pa žodžių da ybos i seman inė analizė. Apibend i-
concep s sąjūdis įsišaknijimas des pa lemen s Li uanais, e s aS aipsnyje
is iškai apibend in i y imo duomenys bus pa eikiami len elėje i diag amose.
p incipalemen baséamasi exemples de DLKT. Si le mo DLKT pa émen seulemen
une ois, compa aison es ou nie exemples5, as es u ilisan le sys ème de
eche che In e ne Google. Du o al assemblé 441 exemple: 380 exemples de DLKT (du
g ožinės, neg ožinės, adminis a i inės li e a ū os, publicis ikos šal inių) e 61
exemple de in e ne .
2. VOODŽIO SUDIS TYPES D'ATRIBUS JUEUDIE Il s'agi d'un jeu de mo s qui a é é c éé pa un joueu jui .
Pokyčiai, liés a ec les ypes de da ybos, e lè en le mieux ou es les mo s du sys ème de da ybos
changeimą. Bien que les moyens de da ybos mo s p esque ne changen pas, se p odui un ce ain
dé eloppemen de p oduc i i é des ypes de da ybos, ou nissan des eche ches de langue
p écieuses in o ma ions su les géné aux des langues de dé eloppemen dėsnius. Ces de nie s emps
plus d'a en ion es acco dée à des domaines conc e s de la ab ica ion des mo s. Saulius Amb azas
é udiai daik a a džių da ybos aid (Amb azas 1993, 2000). Gied ius Subačius é udia Simono Daukan o
Le G and polkųlie u ių langage du ocodino naujada us (Subačius 1993). S asys Keinys dėmesį su ocia
dans e minų da ybą e dans le li e Bend inės lie u ių kalbos žodžių da yba (1999) ou ni sis emišką
sinch oninį žodžių da ybos aizdą. Jolan a Vaskelienė acco de beaucoup d'a en ion aux da ybiniens
synonymes (Vaskelienė 2000, 2002, 2004; Vaskelienė, K ašy ė 2006; Vaskelienė, Kučinskienė 2012). Judi a
Džežulskienė (2001) domisi mobiliaisiais daik a a džiais. Po encinių e okazinių da inių susda imą es
discu ée Ju gi a Mikelionienė (2002), e G ažina Akelai ienė (1996) déc i la mo ologique balsių kai ą
mo s dans da yboje. Ju gi a Gi čienė é udie de nou eaux p ê s co espondmenis e naujažodžius
(Gi čienė 2005, 2006, 2008, 2011, 2013). Naujažodžius i ia e Dai a Mu mulai y ė (2014, 2016a, b) e Li u ias
kalbos naujažodžių duomenyno (p ieiga in e ne e: 4 Esu nuoši džiai dėkinga ecenzen ams pou ès
p écieux ema ques, pa iculiè emen ecenzen ui, conseusiam conseils de mo s de da ybos.
5
Reche chée di e s linksnių e o mes de mo s.
A icles A icles A icles 147 /
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
h p://naujazodziai.lki.l ) suda y oja Ri a Miliūnai ė (2014, 2015). Naujųjų skolinių
eiksmažodžių mo ologie sėjosi Ju gis Pake ys (2013). Daik a a dis sąjūdis n'es
pas un simple mo , il es da inys, plus p écisémen galūnės -is edinys, ai i du
p édélin ac ionmažodžio sujus i ou sujudė i. du dic ionnai e de la langue Li uanie
élec onique a ian e (WEB […] LKŽe) son ou nis ois mou emen du mo ; 2.
sąjūdis eikšmės: 1. isuomeninis sujudimas, judėjimas: Sąjūdis y a su elk inis
secou imas, sujemen , samb ūzdis: Toks pasida é sąjūdis, que ous son so is; 3.
paudissemen : Pi masai ledo sąjūdis (Ul ydas, y . ed., 1981: 17 ). Da eikšmės: 1.
ba inės lie u ių kalbos žodyne ( oliau – DLKŽ) pa eik os ik d i žodžio sąjūdis
su ellk as mou emen publicėjimas: Na ional ( au inis) sąjūdis; 2. sujudimas,
suk u imas: Tou ame sožiuje le plus g and sąjūdis (Keinys, y . ed., 2000: 670 ). Ce
mo n'a pas seulemen changé ou e l'his oi e de Li uanie, mais aussi en ichi le
langage Li uanien de nou eaux mo s6.
Dans ce a icle, p incipalemen examinés, les mo s son di isés pa le mode de ab ica ion7. D'abo d son
abo dés les p éesagés ediniai8, pa ce ‒ a an dėlių ediniai, 6 Le ôle du Da ybos des mo s peu
s'exp ime comme le plus impo an moyen d'en ichissemen du ocodyne, pa lequel nou eaux mo s
appa aissen de exis an s, soiip en changean leu s uc u e mo phologique (bu isU 1978: 29). 7
A iclesnyje enuomasi Li u iens langue g amma icake e Daba inės lie u ių kalbos g amma icake
p ésen éamo des mo s doybos moyens de dis ibu ion dis ingués seulemen p éesagų, p iešdėlių, galūnių
ediniai e dū iniai. Ce ains linguis es, pa exemple, Vincas U bu is, S asys Keinys, sans men ionnés
qua e, leu s mo s, pag indinių, g ynųjų da ybos būdų, indiquen e couple šalu inių miš iųjų, . i.
a an dėlių-p iesagų e dū ybos-p iesagų da ybos būdus. Miš ųjį da ybos būdą nous a ons alo s, quand du
mo da yboje immédia emen éiskiasi deux di é en s modes de da ybos. P ie ixa ion-su iksa ion
appa ien p édélio e p e ixage ediniai, à cô é desquels n'y a des co espondan s edinių seulemen
a ec p édélio ou seulemen a ec p e ixage (U bu is 1978: 289). Abejo ine, s'il con ien de dis ingue un
mélange de açons de ai e, pa iculiè emen si pa mi les p ésen és a an dėlių-p iesagų exemples
indiquen els, à cô é desquels la gemen son u ilisés seuls les pe inen s p éesaginiai ediniai (p z.,
po es u inis e es u inis ‒ Google 48000 e 239000 espec i emen de ous les pa adigmes de pa cou s),
e , comme p é enden les linguis es eux-mêmes, le ôle de ces açons de ai e des mo s de la langue
li uanienne es mince (Kež U bu is, 1978: 290; 1999: 23). Pa ie des mo s déc i s dans l'a icle a e
con edélie, e p éesagą ou a p éesagą e son dū innies. Cela encou age ai à pense qu'ils son mix aus
de mode de ab ica ion, cependan ès la gemen u ilisées co espondan es seulemen p éseagą
con enan es o mes indiquen que le mo es p édélio edinys ou dū inys, seulemen da inys es d'un deg é supé ieu (apie deg és de ab ica ion oi . 10 isnašą).
8 Vedinys da inys, a ec a iksiniu o man ai is d'un seul mo onda i . Son espèce le dé e mine son
a ikso pobūdis. P iesaga p incipale doybos ou il, galūnė šalu inė. A an dėlių edinių o man ą
cons i ue soi seul a an délis, ou enco e e speci inė galūnė, qui dans ce cas es šalu inė da ybos
p iemonė. Puisque les p édélices de leu o igine son liées a ec des p elinksniais, pa ois besilaikoma
adi ionnelle his o ique des mo s da yboje acquisilée des da inių classi ica ion, selon laquelle a ec
des p édélices ai e les mo s son assignés à dū inių (Mo kūnas, pa ., 2008: 590). Pa exemple, Aldona
Paulauskienė pense que le concep de dū inio de ai ê e p aplès e à a ibue aux dū inių
p édélinius daik a a džius (Paulauskienė 1994: 49, 88).
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX 2008: 121) e en in son examinés des mo s
ada sudu iniai žodžiai9 ( oks ski s ymas y a įsi i inęs lie u ių kalbo y oje, ž .
Ul ydas, y . ed., 1965: 253 ; U bu is 1978: 283 ; Paulauskienė 1994: 48 ;
Amb azas, ed., 1996: 86; Keinys 1999: 22 ; Ružė 2008: 12 ; Mo kūnas, pa .,
don , pou ce aines aisons, il n'a pu ê e a ibué à une ce aine g oupe de
daybos. Chaque g oupe des mo s déc i s o d e abėcėlės, à chacun indiqué la
signi ica ion, deg é de da ybos10, a ec quel o man u de da ybos mo es ai ,
quelles o mes u ilisées en langues Li uanies e dans quelles sou ces elles son
pa ou es.
2.1. P iesagų ediniai
DLKT ou e des exemples indiquen que du mo sąjūdis es p incipalemen ai e ai e des p éesagų
edinių 9 mo s; 6 d'en e eux son du oisième, 3 du qua ième deg és de iniai11. sąjūdėlis12 du oisième
deg é da inys, p éesagas -ėlis edinys, ai y as du daik a a džio sąjūdis. Il DLKT pa a i 3 ois: y . g.
dgs. . o ma ‒ 2 ois, g. o ma 1 ois. P iesagos -ėlis ediniai ma que le même suje que e onda i mo ,
mais géné alemen d'une aille di é en e (la plus sou en plus pe i ) ou au moins ainsi nusaky ą, que se ai
u l'é alua ion de ce suje ainsi qu'a ec lui liées émo ions (Amb azas, ed., 1996: 87), exemple.: 9 Dū inys
da inys, o mellemen e séman iquemen pama uo de deux sa a ankiques mo s. Da ybos o man u ici
a o malus de deux mo s de la usion en un, e le ondemen de da ybos es des deux sandes, lesquels
imami mo s des kamienay, é isi mo s ou mo s des o mes kai ybos. Une pa ie de la langue du ianaux plus
inemen peu en ê e eg oupés selon ce, auxquelles les pa ies de la langue appa iennen un ou au e
sando pama iniai mo s (Mo kūnas, pa ., 2008: 148 ). 10 V. U bu is p opose en discu an des da inis u ilise
e mes du p emie , du deuxième ou du oisième deg é da iniai, qui mon e aien , combien de da ybos
pakopų cons i uen mo (ž . U bu is 1978: 89 ). Plg. a ec Adelės Valeckienės p oposomais e minais
pi minė, an inė (i . .) p eesages: Un mo ame peu ê e pas une, mais deux ou plus de i acinių p eesagų,
mais elles ne son pas d'une ligne. S'ou an un mo , oujou s ajou e-se seulemen une a ache. Si le mo
es ai de non es in mo , à son šaknies ajou ée p ésague es appelée p emiè eine. Quand le mo es ai
du edin, déjà con en io un p éseagà, nou elle p éseaga apposée ap ès pi mines e appelée an ine
p éseaga e . . (Valeckienė 1998: 301). Da plg. a ec A. Paulauskienės u ilisé du même (pas d'un) pas de
da ybos o man ų concep (ž . Paulauskienė 1994: 49) e S. Keinio suggé an indique da ybos pakopų
skaičių (ž . Keinys 1999: 31, 106). A iquesnyje appliqués V. U bu ius p opose des e mes, ca ils indiquen
plus p écisémen le mo da ybos eigą e un e me peu in odui e di é en s da ybos moyens de deg é. 11
On appelle que le mo sąjūdis es lui-même un da in du second deg é. 12 Tex e les mo s d'in oi
(daik a a džiai e būd a džiai) son p ésen és neu alia o me ns. y . g. . (excep é cons i ue le mo
desąjūdisa ion, qui es mo . g. daik a a dis e au emen ne peu ê e di es).

S aipsniai / A icles 149
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
1) Jie ik jaučia sąžinės įpa eigojimą, a ba isuomeninės sąmonės beldimąsi, a -
ba na ionnelles esponsabili és shūkį, pa ois comme dangaus oix à: eik,
da yk, mudink. Tokie anda similai emen essen ian s, gal ojan i s,
ne ims an i s, bu iasi dans sąjūdėlius e imasi a ail: keičia gy enimą ‒
skaid ina, obulina, kelia, c ée une nou elle a mosphè e. DLKT
2) D'un poin de ue his o ique a ei ininkai se o ma comme sąjūdis e de in
o ganisa ion. Sąjūdėlie s o eno, pa ois plus iskie, pa ois pas ainsi, e
o ganisa ion à se eloppan . DLKT
Tous les exemples pa a o i dans une sou ce publicis ikos Gedimino Mikelaicius
dans le li e Tolyn au emps, gilyn à gelmę...: kun. S asys Yla éc i s e
a siminissemen s. Puisque kun. S. Yla i ai enco e a an seiku ian Sąjūdžiui,
dans la sou ce u ilisé le mo a ec Li uanie Pe si a kymo Sąjūdžiu nesie inas.
Tokiie pensée con i me e su les si es in e ne ou e des choses a a djis
sąjūdėl exemples: 3) La plus impo an e de ce obs aū is é ai e es enco eė a:
no e scaldymase en d augijas, d augijėles, en sąjūdžius e sąjūdėlius. (h p:www.d augas.o g/a chi e/1964_ eg/
1964-09-25-DRAUGAS.pd )
4) ‒ Main enan , j'ose pense , cela se passe sans mau aise olon é. Cela es lié à
ce ains égionis ins conjunjūdėlis e endances en Eu ope, Tau inių mažumų
apsaugos kon encijos dé ini és suje s. O his o ique, il es é iden , que a é é
isan épa celie la Li uanie, e ou .
(h ps://kul u a.l y as.l /li e a u a/2008/0184/newsl y as-l -paskai a-2-is o ikas-
-a-bumblauskas-kas-kaip-i -kodel-manipuliuoja-zemai ijos-is o ija--5909820) . Il es
égalemen possible d'ob eni des in o ma ions su les ac i i és de l'associa ion.
sąjūdie is du oisième deg é da inys, p éesagos -ie is edinys, ai y as du
daik a a džio sąjūdis. Il DLKT pa a i 32 ois: 3 ois mo . g. ns. . o me, y . g.
ns. . o me 2 ois, e g. o me 1 ois, y . g. dgs. . o ma 10 ois, k. o ma 8 ois,
n. o ma 2 ois, g. e įn. o momis pa 3 ois. Dans DLKT ou és exemples de 29
pa a o i publicis ikos sou ces, 2 g ožinės li e a ū os šal iniuose e 1
adminis a i inės li e a ū os šal inyje. Ces ediniai ma quen l'appa enance
nių elkiniui (ž . Amb azas, ed., 1996: 140):
5) S eigiamojo su ažia imo delega ai a s o a o 180 ūks ančiams žmonių. Ta-
des pe sonnes selon idéologie ou ac i i és quelquemen žmoda sąjūdiečiais se
appelaien pas moins d'un million de Li uanie habi an s. DLKT 6) P emie jeudi ce e ini ia i e à sąjūdiečiai p ésen ée au P ésiden V. Adamkui.
DLKT
Vienu a eju šis daik a a dis pa a o as ki a eikšme – kaip sa ai aščio
nom:
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
7) Kul ū os sa ai aš is Sąjūdiečiai che che, que dans les ibunaux
appa aas ų isuomenės ep ésen an s adėjai. DLKT
DLKG a i me que ediniai, signi ian l'appa enance des pe sonnes selon idéologie ou
ac i i é à quelque pe sonnes elkini, géné alemen son naujada ai, e habi uale des
mo s, cons i ués a ec ce e annexe, signi ica ion son les noms des pe sonnes de
leu s habi a ions illes, illes, kaimų a dų (ž . Amb azas, ed., 1996: 139 ).
sąjūdie iškas qua ième deg é da inys, p éesagos -ischkas edinys, ai y as de
daik a a džio sąjūdie is. DLKT ce ca ac è e a dis pa o é 8 ois: mo . g. ns. .
o me 3 ois, g. o me 1 ois, y . g. ns. . o me 1 ois, k. o me 2 ois, y . g. dgs. įn.
o me 1 ois. 5 exemples ou e dans les sou ces publicis ikas, 2 neg ožinės
li e a ū os šal iniuose e 1 adminis a i inės li e a ū os šal inyje. Ce adjec i
pou oi deux signi ica ions:
• pe kel ine dans le sens de simili ude, où désigne pas kaip kas, mais kaip kieno, ko
(ž . Amb azas, ed., 1996: 207):
8) Nokies apgau és élec eu s Tė ynės Sąjungai a auk i n'a éussi. Neben
une pa ie des o es a é é a ko a a de au es, sąjūdie iška e minologija,
dešiniųjų pa is, appa ėmus bipa ises a gumen u, que negalima skaldy i balsų.
DLKT
• ma quima esminée daik o pa icula i é, quand onda i mo iju di es daik as
o me pažymimuoju mo iju éškiamo daik o esmę, pama ą (ž . Amb azas, ed.,
1996: 207):
9) À ce momen ce é ai jus e héo ie, ma ou e p esse é ai o alemen
idėjinė, sąjūdie iška. Nous ainsi e pe cep ions no e mission ‒ éc i e quelque
chose d'impo an e signi ica i à l'his oi e de Li uanie. DLKT
DLKG indique que būdingiausia -iškas, -a p éposagas daik a a dinių būd a džių
da ybinė eikšmė panašus į pama inį žodžiu pasaky ą daik ą (Amb azas, ed., 1996:
207). Une elle signi ica ion as ieji adjec i s sąjūdie iškas n'a. sąjūdininkas
oisième deg é de da inys, p éesagos -ininkas edinys, pada y as de daik a a džio
sąjūdis. DLKT ce doik a o mis pa oué a même 234 ois. 1 ois. Vy . g. o mes son
Ras i ik 4 mo . g. daik a a džiai: ns. . o ma jie pa a o i 3 ka us, įn. o ma –
beaucoup plus épandues. Des o mes uniscai es u ilisées beaucoup plus a emen
que plusieu siskai os. Ce daik a a dis es u ilisé de ou es les linksnių (išsky us
.) o mes: ns. . o me pa a o a 28 ois, k. 6, n. 2, g. 5, įn. 2 ois. Dgs. . o me
pa a o a 78 ois, k. 73 ois, n. 13 ois, g. 17 ois, įn. o me 6 ois. 210 exemples de
as a dans sou ces publicis ikes,
A icles A icles a icles 151 /
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
18 g ožinės li e a ū os šal iniuose, 5 exemples ou e inėje li e a ūnų) le nom
oje, ienas – neg ožinės li e a ū os šal inyje. Šie ediniai žymi asmens (asme-
selon ce e pe sonne (a g upę osób), don le sidininku e sekėju es ediniu
pasaki as pe sonne (ž . Amb azas, ed., 1996: 114). Daik a a džiu sąjūdininkas nommé
une pe sonne, qui es Sąjūdžio memb e, chalininkas ou sui eėjas: 10) Aki aizdu
seulemen ce que aujou d'huiine É a Li uanien gou e ne pas ses ci oyens, le plus
da an age pas sąjūdininkai. En éc i an aldo j'ai à l'esp i non conc e s gens
p ésence au pou oi , e ce qui dé e mine éellemen la ie du pays e sa é olu ion
ca ac è e e di ec ion. DLKT
11) Pipynė a app is que Sąjūdis a déjà des siens dans le Conseil sup ême, que laisse
un jou nal e appa aî su les éc ans de élé ision. Quand ap ès la leçon
sąjūdininkui a é é in adé okas, Jono Pipynės cœu a supp essé douleu . DLKT
Sou en daik a a dis sąjūdininkas a pažymimąjį mo é e es sukonk e inamas,
exemple. : Kauno Klaipėdos sąjūdininkai, les p emie s ma iausieji ik ieji
sąjūdininkai, eiliniai a kakliausi konsekeklūs sąjūdininkai, Uni e si e o sąjūdininkai,
jaunieji seni sąjūdininkai, šiandieniniai bu ę sąjūdininkai, aujou d'hui les p emie s
ma iausieji ik ieji sąjūdininkai, eiliniai a kakliausi konsekeklūs sąjūdininkai,
Uni e si e o sąjūdininkai, jaunieji seni sąjūdininkai, šiandieniniai bu ę sąjūdininkai.
/ / / Comme e daik a a dis sąjūdie is, els ediniai son considé és naujada ais
(ž . Amb azas, ed., 1996: 114). sąjūdininkiškas qua ième deg é da inys, p éesagos
-ischkas edinys, ai y as de daik a a džio sąjūdininkas. DLKT ce a ibu es
pa oué seulemen une ois. Dans la sou ce publicis ique il pa a i y . g. dgs. .
o me e a signi ica ion būdingas, habi uel, a ibue pa mo ondamen al
pasaky am daik u, lié a ec ce daik u (Amb azas, ed., 1996: 207 12)): Pa mois p esque
ien nepada y a ai an des a ai es de poli ique é angè e. Sąjūdininkiški
pasismaginimai Ey uoses ou Occiden es, ko esponden ų globa poli ique é angè e
ep éso e ne peu en . DLKT Su les si es In e ne des exemples a ec ce
ad e be, on peu ou e plus, pa exemple: 13) Beaucoup Qui espé aien se que in
pou que ou cela changeû . Que cela décidâ si aimen au sąjūdininkiško
décid o, ap es de econnaî e des e eu s e de soule e des objec i s
14) P isimenu salėje bu ojusį Da ių Kuolį, ada jis bu o ienas iš sąjū-
é idiskius. (h ps:cy as.wo dp ess.com/2009/06/08/
neis a i-zodziai-dideleje-s en eje) dininkiško li e a ū as almanacho Sie ynas
bend aau o ių, ou édi o ių. (h ps://www. acebook.com/ma ijampolesmuziejus.l
pos s/1224063731004328) sąjūdinis du oisième deg é da inys, p éesagas -inis
edinys, ai y as du daik a a džio sąjūdis. DLKT ce ca ac è e a dis pa o é 42 ois: mo . g. ns.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
152 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX . o me 7 ois, n. o me 1 ois ois, g.
o me 6 ois, . o me 10 ois, g. 2 ois, . 1 ois, y . g. dgs. k. e g. o moms à
1 ka ą, mo . g. dgs. . o ma – 8 ka us, y . g. ns. . o ma – 4 ka us, k. –
une ois. 10 exemples de ou e publicis ikas sou ces, pa un g ožinės e
neg ožinės li é a u es sou ces. On peu dis ingue plusieu s signi ica ions
sąjūdinis du adjec i uséo é DLKG:
• pada omas, e ec ué, acquisé, ob enu, appa u ayan le moyen, qui a di le mo
ondamen al (Amb azas, ed., 1996: 212): 15) Peu -ê e peu -on e ace dans
l'œu e quelles aces de l'esp i du emps: a an sąjūdinę ensampą e e c.?
Va gu. Dans ces pays, on peu ou e de plusieu s jusqu'à quelquesolicas
pa lemen ai es e non-pa lemen ai es g oupuo ies, kildinances hemsel es de
sąjūdinių s uc u es. DLKT
• p iklausąs au mo ondamen al pasaky am à l'obje , lié à ce obje (pe smeniu,
collec i e u, eiškiniu, s i imi, e c. (Amb azas, ed., 1996: 211): 16) Les
Konse a eu s on l'in en ion ap ès le p emie ou des élec ions, comp e enu
à la si ua ion, sou eni e les au es, selon eux, sąjūdinius gens. DLKT
• es an , coincidan , se dé oulan au momen que indique le mo de base, se
épé an , e ec ué pa le mo de base eiškiamais in e alles de emps
(Amb azas, ed., 1996: 212):
V. Daunio es é ique, o ien ée dans le c éa eu mo al e de l'ha monisme de
c éa ion, de mę, dała didelį po eikį sąjūdinio pakilimo i pi maisiais
nep iklausomybės me ais 17). DLKT
• ayan une dis inc i i é dis inc i e, qui es cons i uée pa le mo de base di des choses
(Amb azas, ed., 1996: 212):
18) Qui d'au e éc i a, signeuses, qui en géné al d'en e eux enco e osįs engage
quelle, disons, sąjūdinio s yle de ac i i é? DLKT
• dé i iamas, app op iamas ondamen al mo (Amb azas, ed., 19) Visaliaudinę
1996: 211):
eupho iją isino o ap i u mul iplie Sąjūdžio žinių lapeliai, men ionné A gimimas,
que dans chaque dis ic à cô é de son quo idien local, un jou nal al e na i e a
appa u,jūdinis jusqu'à quelques millions de pa is qui on su ou le chemin de
Bal ijo, Sąjūdžio saulėlyd, pa i, qui se son éciba s à la chaîne i an e, ‒ ‒ ‒ ‒ on
commencé à c ée des pa is e des ska élys. DLKT sąjūdis as du oisième deg é
da inys, p éesagas -is as edinys, pada y as Po ieną pa yzdį as a publicis ikos
iš daik a a džio sąjūdis. Jis DLKT pa a o as 3 ka us y . g. dgs. . o ma.
šal inyje, g ožinės li e a ū os šal inyje i m=1...%2520-%252039k&s a =0)
S aipsniai / A icles 159
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
modload&name=Diskusijos& ile= iew opic& opic=4157& o u-
p iešsąjūdinis qua ème deg é da inys, p iešdėlio p ieš edinys, pada y as iš
būd a džio sąjūdinis. LKG e DLKG p édélio p ébūd a dji ne se dis inguen . T ois
exemples (p ieška inis gy enimas, p iešlėk u inės pa ankos, p ieš inkiminės
dienos) men ionnen LKG à des a an dėlinių p iesaginių da inių, conse an le
a an dėlio e daik a a džio signi ica ion ainsi que žyminčių daik ų ūšį (Ul ydas,
y . ed., 1965: 591). Il es é iden que la ie p éca ine e a an inkiminés jou s
ma quen le emps, allan a an le même emps, pasaky ą onda i mo (enco e
plg. exemples de LKŽe: a an ad en inis, a an mokyklinis, a an pie inis). Ce e
signi ica ion a pa une ois DLKT pa a o i 4 ca ac è es a an sąjūdinis. Ils
pa a o i mo . g. ns. g. o me, y . g. ns. g. o me, dgs. g. e įn. o me. 3 exemples
ou és dans les sou ces publicis iques, 1 Neg ožinės li e a ū as šal inyje: 45) Un
peu an plus acile, quand chan ez su le de nie a an sąjūdinį dešim me į, ‒
Algiman ą Macką, Al onsą Nyką Su ūną, Liūnę Niliemą déjà pou ions compa e a ec
Judi a Vaičiūnai e, Sigi u Geda, Ma cel Ma inum... DLKT Tik a dis a une seule
signi ica ion. LKG e DLKG men ionnen que e ka čiais a an dėlio
p iešdaik a a diniai ediniai ma quen 2; le suje , qui es di igé de an le mo
p incipal pasaky ą dalyką (Ul ydas, y . ed., 1965: 43 Amb azas, ed., 1996: 148).
Būd a džių, ayan des elle signi ica ion, peu ê e acilemen ou e LKŽe, pa
exemple: a an alcoolinis, a an ame ikinis, a an baudžia inis, a an bažny inis,
a an emig acinis. Une elle signi ica ion a ibu is as as e DLKT il es y . g.
ns. k o mes.:
46) Tous les ai s connus émoignen quoi au e ‒ e hninées écoles Kelmėje, à
laquelle enaissance empsim ain e aukė cen ais comme en Meką,
p adinikus es V. Ru kūnas, e idėją a senešęs du p ésąjūdinio Rumšiškėse
susikū usio e noen uzias ų sambū io. DLKT
2.3. Comu iniens mo s
DLKT ou e 8 a ec le mo sąjūdis o me sudu iniai mo s. Les mo s sudu iniai
de langues li u ias son oujou s cons i ués de deux sa a ankiškų mo s, les
joignan en un; cela ils di è en des edinių, qui a ec des p éposages, galūnées ou
p édélies son ai somi d'un seul mo onda i (U bu is: 1961: 65). De ces
sudu iniens mo s 5 son du qua ième deg é da iniai e 3 du oisième deg é
da iniai. ils son ous des obje s a omjs. 3 daik a a džių l'un des sandes es le
mo sąjūdis, il es 2 dū inių deuxième sandas e 1 dū inio p emie . Au es 3 dū inių an asis

VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
sandas y a žodis sąjūdininkas, 1 dū inio – sąjūdie is, 1 dū inio – daik a a dis
sąjūdis as. V. U bucius a i me, que sudu ines daik a a des, con enan au moins
un sandé, appa usį du p éposagion daik a a džio, se passen a emen e į els
da inis (en pa iculie a ec des sandes con enan des p éposages plus iškes, plus
longs) doi en ê e ega dés comme des excep ions (U bu is 1961: 75). Mais DLKT
pa a o i même 5 des 8 as es dū inie, don le second sands es p éesaginis
daik a a dis, ne pe me pas a ec cela accep e . an asjūdininkas qua ième
deg é da inys, composé de chi es a dji an as e daik a a džio sąjūdininkas.
Dans le chi e- e ge e le daik a o djie pada y ų sudu inių daik a a džių, don
leksinė signi ica ion app oxim coincide a ec la signi ica ion du ai e, le deuxième
(daik a a dinis) sandh di a, quel obje es dé enu à l'esp i , e le p emie
(cal a dinis) sandh indique le nomb e de ce obje e l'o d e (U bu is 1961: 92). Ano V.
U bučio, la majeu e pa ie de ce e espèce sudu inių daik a a džių son
naujada ai (ž . U bu is 1961: 91). DLKT ce dū inys 1 ois pa a i dans publicis ikos
sou ce y . g. dgs. . o me. Il indique de la deuxième géné a ion, c'es -à-di e du plus
a d Sąjūdžio pé iode, sąjūdininkus (su les si es in e ne de el dū inio exemples ne ou e):
47) Landsbe gio p asiplepėjimas, pa aikaujan s jou nalis es pa e s as an aš e
...S'il me o i ai des onc ions plus esponsables, je les nea s e usye ais... Tylu,
ca de els pos es pou l'ins an Li uanie n'exis e. Ap ès ce p agys a Landsbe gio
pa ankiniai ‒ du budge publici ai e son payés la p esse, adies, élé ision e
an asąjūdininkai. Ils commencen unanimemen à c ie : au un gou e nemen
p ésiden iel! Eh bien, les de oi s on déjà appa u, mais en i onnemen qui ‒ aucune
éac ions. DLKT ekosąjūdis du oisième deg é da inys, composé de būd a džio
ekologiškas ab égieux e daik a a džio sąjūdis. D'un ca ac è e a djio e d'un
daik a a djio pada y ų sudu inių daik a a džių, don la signi ica ion leksinė
app oxim coincide a ec la signi ica ion du da ybos, le p emie (būd a dinis) sandas
émelie une pa icula i é ca ac é is ique d'un dū iniu pasakomam, dis inguan
celui-ci des au es choses de la même espèce ou g oupe (nu ody os au second
sandu) (Amb azas, ed., 1996: 154). DLKT ce dū inion pa a i 1 ois. Il y . g. ns. .
sąjūdžio ūšį:
48) Ši miela jaunų žmonių ilniečių šeimynėlė gy ena Užupyje. Tad nenus ebau,
o me pa a o dans publicis ikos sou ce e indique qu'a ec bend aminčiais eu
Tymo qua alą pa e i écologiquemen cha ies p odui s u geliu. Les jeunes gens
ekosąjūdis. Ayan ema qué que j'u ilisais peu de cosmé iques e la choisissais ex êmemen soigneusemen , Sol eiga me 'a aussi ô 'en oie une są a-
šą liūdnai paga sėjusių plačiai naudojamų E papildų, ku ių eikė ų eng i.
DLKT
S aipsniai / A icles 161
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
Su les si es In e ne ou e deux exemples: un cas ekosąjūdis éc i ensemble,
un au e sépa émen . Comme mon en les exemples, ce mo neie in a ec
Li uanie Pe si a kymo Sąjūdžiu:
49) Bien ô dans le jou nal ekosąjūdžio G eenzien appa aî a
Kapčiamiesčio gi ininkijos gi ininko Riman o Pilecko in e iu, dans lequel
se a p ésen ée non seulemen Kapčiamiesčio gi ininkija, mais e u ėdijos
medelynas, il y cul i en des a b es e des a bus es plan inukai.
(h p://dzukuzinios.l / epublikos-spauda-apie-miskininkus)
50) L'é ablissemen public Eko Sąjūdis, Še mukšnių g. 6A, Vilniaus m., Vilniaus m. sa .,
LT-01://106 (h pswww.118.l /imones/ iesoji-is aiga-eko-sajudis libe alsąjūdie is du
8227058)
qua ième deg é, composé des daik a a džio libe alai e daik a a džio
sąjūdie is16. Sudu ines d'obje -mo s, ai s de deux d'obje -mo s, selon sandes
signi ica ions mu uelles ela ion son le plus sou en dé inieamées
(de e mina i es): une sandes dé ini l'au e, susiau issan son sens, doncla
commune d'un el composi d'obje -mo s es de signi ica ion plus é oi e que son
p incipal (apib éjia eu ) sando (Amb azas, ed., 1996:1). Daik a a dis libe alsąjūdie is
DLKT pa a é 9 ois, es u ilisé seulemen y . g. dgs. o me: . 5 ois, k. 2, n. e įn.
pa une ois. Tous exemples ou e dans les sou ces publicis iques. Šių edinių
deuxième sandas ma que l'appa enance des pe sonnes selon idéologie, ac i i és à
quelque quelqu'un des elkinius (ž . Amb azas, ed., 1996: 140), e le p emie
susiau ina signi ica ion, indiquan conc è emen pa iją, . y.
Libe alų sąjūdžio pa iją, exemple. :
51) P aei ą sa ai ę konse a o iai, libe alsąjūdiečiai, libe alcen is ai, soclibai, socdemai, als iečiai
liaudininkai e da biečiai (www TSLSLiCSSLSDVLDP) on adop é à la Seime une nou elle loi du Supé ieu
science. DLKT 16 Ini ialemen , on pensai que daik a a dis libe alsąjūdie is es du p écepaga -ie is
edinys, ai de daik a a dis libe alsąjūdis (no s DLKT daik a a dis libe alsąjūdis nepa a o s, des
exemples a ec lui peu en ê e ou és su in e ne : Libe alsąjūdis p adėjo o alų nepalaninėse
pa ijų puolimą, nes,
panašu, ki aip nepe šoks ų jiems eikalingų kelių p ocen ų (h p://www. e.l /naujienos/lie u a/lie-
u os-noujienos/libe alsajudieciai-kal ina-poli inius-konku en us-juodosi- echnologijomis/commen ai-
es); Libe alsąjūdis, de enu konse a o ių klake iais (klaka [ anc. claque] samdy ų žiū o ų g upė,
iukšmingai gi ian i a ba peikian i eginį), décla ea que le minis e de cul u e leu . Egalemen il es
égalemen possible d'a i me qu'ils y on e des p emie sieu s
(h ps://www.del i.l /news/ ingas/li /nlasiene- n -his ija-a sakymai-slypi-giliau.d?id=57125879)).
Cependan Google paie sea ch sys ème p ésen é le nomb e de mo s de combinaison Libe alų sąjūdis e
gin i su Libe alų sąjūdis, labai e ai a ojamas. Todėl nusp ęs a daik a a dį libie alsąjūdie is laiky i
du mo libe alsąjūdis pa a ojimo indique que libe asąjūdis, palydū iniu.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
52) Cependan le pos e, qu'on qui é libe alsąjūdiečiai, es e lib e, ca a é é
ins au é à l'opposi ion, seulemen pe sonne pa mi les ep ésen an s de l'opposi ion ne eu a aille a ec des gou e dančiaisiais.
DLKT libe alsąjūdininkas qua ième deg é da inys, composé de daik a a džio
libe alai e daik a a džio sąjūdininkas. Daik a a dis libe alsąjūdininkas DLKT
pa a i seulemen 2 ois: y . g. ns. . o me e y . g. dgs. k. o me. Des
exemples ou e dans les sou ces publicis iques. Šių edinių deuxième sandas
ma que le nom d'une pe sonne (pe sonnes) selon ce e pe sonne (ou g oupe de
pe sonnes) don le šalininku bei sekėju es ediniu pasaky as pe sona (ž .
Amb azas, ed., 1996: 11 očią susiau ina signi ica ion, indiquan le p emie pa i
konk e ę, . y. Libe alų sąjūdžio pa iją: 53) Įkandin lui su la possibili é de
cons i ue la Seimo commission d'enquê e ou au moins du moins éme e ce e
ques ion Seimo Na ional Secu i y and de ense komi e e p akalbo e
konse a o iai And ius Kubilius, Ju gis Razma (pas a asis é ai elionio
bend amokslis), Seimo NSK memb e libe alsąjūdininkas Algis Kašūnas, qui a
encon é le P ésiden V. Pociūnu en é udian le scandal. DLKT 54) Ainsi en
essence es pa ce que e des p op es on o leade si […] konse a o ium e
libe alsąjūdininkų ac i i é dans le poli ique p incipingumo, nécessino clai emen
égimes aux é o mes accompli , en e e ès manqua, e di é is en e
cesa ųjų scambi La aux dekcions e la éelle ac i i é même appa džiausiai se
oi ama eu jiška akimi. DLKT
Que ce daik a a dis des langues Li uanies es la gemen u ilisé, mon e non
seulemen des exemples su des si es In e ne , mais aussi le ai qu'il es inclus dans
les Li u iens langues naujažodžių duomenyną.
libe alsąjūdis as qua ième deg é da inys, composé de daik a a džio libe alai e
daik a a džio sąjūdis as. DLKT daik a a dis libe alsąjūdis as pa a i seulemen
une ois, il y . g. dgs. k. o me donné dans la sou ce publicis ikos. Šių edinių
deuxième sandas ma que la di ec ion poli ique-sociale, sekėkonk ečią pa iją
jus (ž . Amb azas, ed. 1996: 123), o pi masis susiau ina eikšmę, nu odydamas
Libe alų sąjūdžio pa iją, p z.: 55) Cependan es -ce des ac ions, pou an acili e
la eigni des coalicinių négocia ions? Bien du ou . Tou d'abo d pe i es o ces
poli iques (libe alsąjūdis ų, libe alcen is ų, sociallibe alų, ci oyensininkų,
peu -ê e e liaudininkų) ouloi négocie e a aille a ec les deux u u s
coalisions des négocia ions pol e conse a eu s, e social-
demok a ais. DLKT
Su les si es In e ne , le daik a a dis libe alsąjūdis as es u ilisé:
A icles a icles 163 /
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
56) Anqčiau allai se joind e a ec libe alsąjūdis ais, pendan enco e les deux
pa is é aien au pou oi , mais leade sių ambi ions ne laissè en . E main enan
libalsąjūdis ams libe alcen is es simplemen plusį onnus.
(h ps://www. 3.l /komen a ai775061/
kelios-desim ys-plunges-libe alcen is u-pe ejo-i-libe alu-sajudi) 57)
Libe alsąjūdis ai n'a jamais é é à lo io, donc, on peu suppose que niž i nagai
quelque chose p ich a izuo i. (h p:ju a.diena.l /l /naujienos/nuomones/
klaipedieciai- yz ingai-ko os-p ies-lai ininkys es-p i a isa ion-268890/ commen ai es)
Comme men ionné, ou ype de daibes peu a ec e la signi ica ion indi iduelle
de mo s appa enan à ce ype de daibes e signi ica ions neu ales des mo s
peu en pa ois acqué i menkinamąie e huminamée signi ica ions, plg.: 58) Tuoj
ie amélio e a, quand pau eési à lis e LSDP. E qui là ne c oi pas, quul a endi ,
jusqu, la lis e pa eiks paksiodai e libe alsąjūdis ai. Tels, qui se a p in emps au
élu au pou oi , la ie amélio e a. (h p://www.anyks a.l /
nou elles/sa ai galio-diskusija33832-sa ai galio-diskusija-a -jus- ieimas-page e-
jo)
59) F anchemen pa lan , le plus con enan u ilise consac é au
eu opa lamen a des onds de Li uanie se ai libe alsąjūdis e G. Na ai is. Lėkė
axi pou 500 li es à Kauną encon e a ec des odon ologues. Pou 800 li es
Palangas hô el à ėmė kamba į encon e a ec le konse a o ius P. Žeimio
élecayeis, e T akuos pou 600 li es nui à lèpè en du ljibinkš ų. Po dinių, G.
Na ai is aimen ne ai aien hon e nous au Eu opa lamen . Il y aimen son
pe sonne ne se ai pas pa e é ès, quel diable a ec une elle igu e pou
pus ecius millie s de li us nécessai e spo clube ou qui lui A. Milne‘o Mikė Pūkuo ukas. (h p://www.i aizdis.l /zinp _de .
php?id=24278)
Aki aizdau di é ence séman ique en e les mo s libe alsąjūdie is,
libe alsąjūdininkas e libe alsąjūdis as n'exis e. Seul le mo libe alsąjūdis as
(kaip e p écédemmen discu é sąjūdis as) peu a oi menkinamąją signi ica ion.
libsąjūdis du oisième deg é da inys, composé de daik a a džio libe alai
cou inis e daik a a džio sąjūdis. DLKT ce dū inys pa a i seulemen une ois
dans sou ce publicis ikos y . g. ns. k. o me ‒ e indique ab égée Libe alų
Sąjūdžio le nom du pa i:
60) Populis inės pa ijos p ime a žaidimo aisykles, panašiai kaip didieji p eky-
bos cen ai šokdina smulkesnius p ekei ius. Que déjà ainsi es , c'es e libsąjū-
džio a ei is isiškai p iklausys nuo p. Auš e ičiaus poli inio kūno sugebėji-
mų. DLKT
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
164 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Su des si es In e ne d'exemples a ec dū inium libsąjūdis aps u, ex.: 61)
Libsąjūdžio ep ésen an p é end que de iè e le dosneu se ien l'ancien
memb e du Seimas sociallibe al Gediminas Jaka onis, don l'adėjėjas A noldas
Bu kus, possédan UAB Ve slo a as, e embauché Algį Kašė ą No. 2.
(h ps://www.al a.l /s aipsnis197029/kase a-jaka oni-kal ina-naudo
jan -juodasias- echnologijas) 62) Libe alų Sąjūdis, en compa an a ec
anks esniais élec ions, es mon é en hau ų. Je ne appelle d'au e cas, e que l'une
des pa is égnan s se ai šok elėjusi des élec ions sh y uoklė néanmoins ai
son. E ici nous a ons un inc oyable succès. Pe anks esnius Libsąjūdis a eçu ~5
pou cen us de o es e peine passée éleciminée ka elę, e main enan a eçu ~8
pou cen us. (h p:// okiskis.popo.l / aglibcen is ai) nou eauxąjūdininkas ‒
qua ième deg é da inys, composé du būd a džio naujas e daik a a džio
sąjūdininkas. Comme men ionné, de els dū inių p emie sands ékelie dū iniu
pasakomam suje ik ca ac é is ique ca ac é is ique, dis inguan celle-ci des
au es de la même so e ou g oupe (no io as an uoju sandu) choses (Amb azas,
ed., 1996: 154). DLKT ce dū inys pa a i 1 ois dans sou ce publicis ikos y . g. dgs.
. o me e indique nou elles géné os, . i. du plus a dniè e pé iode, sąjūdininkus
(si es in e ne de ce dū inio exemples de ne as a): 63) Aucune Dans la inkiminée
p og amme ne u pa lé e su es i u ion. Cependan ces p oblèmes on su gi
ap ès l'indépendance é au éme. En pa iculie les escala o nou eauxąjūdininkai,
qui, p o i an de la si ua ion e pou sui an des objec i s sa anoudiques,
a auè en une au e e ex- is le Sąjūdžio lide į dans son cô é... DLKT sąjūdme is
du oisième deg é da inys, daik a a džių sąjūdis i me ai dū inys. Déjà
men ionné, qu'un sangs de els dū iniens dé ini un au e, susu an son sens,
donc la géné ale signi ica ion de ce gen e de composû d'obik a o d es plus
é oi e que sa signi ica ion de son sando p incipal (Amb azas, ed., 1996: 151). DLKT
e ou é seulemen un el dū inys, il publicis ikos sou ceinyje pa a o y . g.
ns. įn. o me e indique Sąjūdžio pakilimo pe iodu: 64) Gal ą posukus oys slys a,
comme les gens ebesako, ubežiaus a ec Lenkija pak aščiais, lig šiol s opiai
ebesaugomais deux dizaines ans de se ice on alie majo o Galūzos ainsi que
d'au es de els anes emps e s uc u es, don les pa s de em inių mi inge
Vilniuje सूचीबद्धino. Bien ô ga dé. Non ainsi, comme kiau ą Li uanie o ien ale
on iè e, laquelle ou e A ū as Skučas sąjūdmečiu k yžiais dé e mine oulai ,
e main enan pa laquelle loue de l'Asie illégaux mig an s, géné alemen
sulaikomi seulemen saugojimo expé ience u inčių. DLKT Les si es In e ne
peu en ou e des exemples a ec dū inium sąjūdme is:

S aipsniai / A icles 165
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
65) Lukiškių aikš ė y a s a bi Lie u os is o ijai kaip 1863 m. sukilimo p ieš
le ca ism usse ‒ occupan le kankinių ‒ Z. Sie akausko e K. Kalinausko lieu de
mémoi e de la mo . Tam appele sąjūdmečiu 1988 m. a é é cons ui un
c ucius, qui maskolius aussi ô même explosdino. (h p://www.p opa ia. l .
l2017/11liud ikas-na cizas- asimas-kam-a i eko.h ml) 66) Un su moi ié, du be
usso, g azi Lie u a ainsi éd ąsėję aukda ome sąjūdmečio p adėj,
oėdami, que ge ajau ė nuo apie a ėjančią als ybės lais ių i sklę i okiu
būdu. (h p://aidas.l /l / au os-mokykla a icle/859-08-30-augo-kieme-zaliasai)
2.4. Cas obscu s Ce chapi e se a discu é des mo s don , pou ce aines aisons, il
n'a pas éussi à a ibue à un pa iculie g oupe de daybos. desąjūdisa ion
daik a a džio desąjūdisa ion da ybos les é apes n'es pas complè emen clai es. Il
pou ai ê e un dé inis du cinquième deg é, p édédil ninedinch, ai d'un
obje a a dj sąjūdisa ion17. A an délis de okiu cas signi ie ai sépa a ion,
supp ession, annula ion; mou emen e s le bas, smukimą (ž . Kinde ys, a s. ed.,
2001: 145). Il es ou à ai possible que ce mo soi ai déjà de l'a an - e be
desma e be desąjūdizuo i(s). Dans ce cas le mo desąjūdisa ion de ai ê e
considé é p éesaginiu, e non p édėliniu ediniu. Google ne ou ni pas un seul
exemple a ec les mo s sąjūdisa ion e desąjūdizuo i(s). Pa conséquen possible
une au e e sion de l'appa i ion de ce obje a o d […] le mo peu ê e ai pa
analogie a ec le mo déso ie isa ion, qui des langues li uaniennes es la gemen
u ilisé (Google ou ni
10800 ésul a s).
DLKT ou é seulemen un desik a a džio desąjūdisa ion exemple ‒ mo . g.
ns. k. o me. Il pa a i dans la li é a u e adminis a i e sou ce: 67) P ašom.
Dépu é B. Genzelis. B. GENZELIS. Je p opose de e i e le soi-disan d oi de
deso ie isa ion, que enan čiai mandan ie n'eû pas à adop e
desąjūdizacijos lois, puisque nous sa ons bien, main enan Sąjūdis n'es pas
enco e apsi alęs du KGB agen ū as, beaucoup ac eu s comp omi en Sąjūdį.
DLKT
17 „P iesagą -acija u i dauguma isų ų a p au inių žodžių, ku ie gali bū i su okiami kaip eiksma-
du mo abs ac i. Dalie ce e annexe edinių peu a ibue e quelque au e que l'ac ion
signi ica ion, plg.: décla a ion, déléga ion, démons a ion... (Ul ydas, y . ed., 1965: 302 ; enco e oi
Amb azas, ed., 1996: 99). Ils son cons i ués de eiksmažodžių.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
166 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Kad šis žodis nea si ik inis, odo in e ne o s e ainėse as i pa yzdžiai:
68) Na, ą gai ų ėją labai d as iškai užsmaugė „pi miausias iš isų pi mų“, ie oj
deso ie isa ion accomplis desąjūdiza iona ion, e main enan ennužiaujan au
Eu opa lamen !
(h ps://www. 3.l /naujiena/615726/ -gajauskai e-p ie-seimo a u-issi ikia o-pa ijos)
69) Labai aiklus impo an p ocessus en Li uanie déc é ionnemen :
DESJŪDIZACIJA!, qui, manyčiau, déjà aimen ache ée en Li uanie lieuj
dekagebizacijos.
(h ps://www. 3.l /komen a ai/615726/ -gajauskai e-p ie-seimo- a u-issi ikia o-
-pa ijos) desąjūdizuo is selon les ègles du doibo de ai ê e du qua ième
deg é da inys, p édélio de edinys, ai de ac ionmažodis sąjūdizuo is18.
Cependan ne pu ou e in e ne d'exemples a ec ac ionmažodžiu
sąjūdizuo i(s). Pa conséquen ou possible, que ce ac ionmajo odis es ai de
quoi jus e discu é daik a a džio desąjūdisa ion.
C'es la seule DLKT ou ée o me de eiksmajo odis, ja ce eiksmajo odis
pa a o dans publicis ikos sou ce. Rappelle que le p éposėl de e signi ie
sépa a ion, supp ession, annula ion; mou emen emen e s le bas, smukimą (ž . Kinde ys, a s. ed., 2001:
145). Ras as es ce exemple:
70) Indi idualisa ion en soi es un bon yksmas. Mais sa in, qui aimen bien ô
iend a, se a soi adicali a omisa ion, ou indi iduis ine socié é, qui indi ido
d oi s dé end e puoselėja complè emen consciencieusemen . Ou enco e
au e. Visuomené a desąjūdizuo is. So ie in įdi bis, egkęs les gens pou un bu ,
possai comme bonne echnologie bu ian Sąjūdį ‒ mou emen a ion à un bu
commun. DLKT
Su les si es In e ne d'exemples a ec ce ac ionmajo a ec o mes ne
pu ou e .
DLKT ou e deux en a džiuo iniai a ibu s. Comme on le sai , į a džiuo iniai adjec i s son
posida ę de simplesųjų, p iaugus au į a džiui il, elle (Zinke ičius 1957: 5). Ce aines linksnių o mes
jusqu'à ceci son main enuesuses pi mykš ės da ybos ype e ienqu ne di è e du plain ojo
būd a džio e į a džio il, elle o mų, pa exemple, y . g. ns. kilmininko e galininko des o mes. Pa
conséquen in odužiuo iniai a ibu s composés mo s (ž . Zinke ičius 1957: 17 e là indiquée
galė ų bū i laikomi sudu iniais žodžiais. Zigmas Zinke ičius a oja e miną
li é a u e). Cependan la majo i é des o mes changi o e ès auolo de la co espondan e
plain ojo būd a džio e 18 P iesaga -izuo i ca ac é is ique eiksmažodžiem, a i ées de au es
langues. Ces ac esmajodžiai signi ie ac ion, pa laquelle quelqu'un es donné quelque
ca ac é is ique ou pa lequel quelqu'un comme au e es emplacé, in luencé (Ul ydas, y . ed., 1971:
249).
A icles A icles a icles 167 /
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
au nomzio il, elle lexies, au nomis il, elle es de enue an ąja būd a džių galūne. De
pap as ojo kin amosios ypa ybės būd a džio i kai ku ių nekin amosios ypa ybės
chaque adjec i s, il es possible de ai e pos en adužiuo inį adjec i , il au
seulemen ajou e galūnę19. Puisqu'ajou an galūnée on ob ien à nomžiuo inė
o me, e non un nou eau mo , à nomžiuo inių būd a džių ne peu ê e a ibué ni à
une seule da ybinės g oupe. sąjūdie iškasis būd a džio sąjūdie iškas į a džiuo inė
o me. DLKT e ou é un el ca ac è e a dis, dans publicis ikos sou ce il pa a o y . g. ns. k.
o me:
71) Qui peu nie l'idée, que 10 millia ds de ligne de c édi sensa ion a é é sugo o a, que: 1. Mo alemen
chuchou i ien ne cédan pas à la p ession des a e is es du pays e é ange s banque; 2.
Finalemen soucomp ome aien enco e non aclupdi ée LDDP; 3. Ichaukš in ų aux yeux de la na ion
ous les maux démasqua ojus ‒ konse a o ius, qui en aison de leu uščiažodžia anje e in ini
nihilisme ien qu'ils peu en egagne sąjūdie iškojo popula i é. DLKT Comme connu, dis inguées
deux p incipales signi ica ions des ca ac è es de nom adjec i s: pažymimoji e emphėžiamoji.
Pažymimosios eikšmės į a džiuo iniai būd a džiai ma que pa lan iesiems žinomą, apib ėž ą
daik ą, dis inguan le d'au es daik ų, mon an son espèce ou nusakydami déjà de p écédemmen
žinomą son pa icula i é (Ul ydas, y . ed., 1965: 505), o pab ėžiamosios eikšmės į a džiuo iniai
būd a džiai pab žia būdingą žinomą daik o ypa ybę (p 509). Pažymimųjų e accéléžiamųjų
į a džiuo inių būd a džių la na u e de la signi ica ion es di é en e: les p emie s indiquen žinomą
daik ą, les seconds žinomą ypa ybę (p. 510)20. Dans donnéxddyes exemple dans a džiuo inis būd a dis
a pažymimąją signi ica ion. Ce en 'jouo inium a ibu i des exemples peu ê e ou é e su
les si es In e ne : 72) Li uiei son nau inée É a u us eckū us, commença e poli inių jėgų
sluoksnia imasis. Tou d'abo d ou sąjūdie iškasis Seimas (à l'époque enco e AT) a é é accusé...
(kuo mano ?) o gi sukai ėjimu. (h p://www.g ei as.
eunuomone/gal-kas-gali-man-paaiskin i-ka- okio-blogo-pada e-p o lansbe gis-nes-as-kaip-i -nesu-ka-
zka-skaiciusi-apie-ji-k iminalinio-i nejau-p o lansbe gis-blogesnis-uz-b azauska-no s-i -ne-i- ema-b-
e ) signi ica ion des adjec i s enju ieux: les adjec i s simples en dis inguen un ca ac è e
pa iculie de la daik o, e les adjec i s enju ieux dans un ce ain sens pou se dis ingue d'un daik
d'une au e classe de da (Jakai ien ed., a s. 20 Da su les adjec i s enju ieux). : Jakai ienė, a s.
ed., 1976: 72 ; Paulauskienė 1994: 220 ;
19 „Pag indinį seman inį ski umą a p pap as ųjų i į a džiuo inių būd a džių suda o ski iamoji
1976: 72).
Mo kūnas, pa ., 2008: 230 .
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
168 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
73) 19901991 m. Auščiausiosios Ta ybos sąjūdie iškoji dauguma į ykdė pa engė i
s a biausius i bū iniausius Lie u os als ybingumo a kū imo užda inius:
p iėmė pag indiniai šalies idaus gy enimo i Tau os ūkio a kimo įs a ymai.
(www.l s.l /sip/ge File3?p_ id=6652) sąjūdiškasis būd a džio sąjūdiškas
į a džiuo inė o me. Ce i e-nom DLKT pa a i seulemen une ois, dans
sou ce publicis ikos il pa a i mo . g. ns. . o me e son pažymimosios
signi ica ions: 74) LDDP ilgai s y a o, si elle seiskelb i opposi ion, ou pas, e
main enan , semble, déjà inclinée le ai e. Tokį cla é, don long emps a souhai é
sąjūdiškoji pa lamen o majo i é, eik ų salue . Aiškumas signi ie ai e no e
é a la ie poli ique ma u e. DLKT Ce in oduc ion du su nom peu ou e des
exemples su les si es In e ne : 75) ‒ Quand LTV Klausimėlis é ai enco e
composée LTV2 Lais ės alėjos pa ie, ques ionnaijai seulemen Kauno ga ėse.
Tuome ė sąjūdiškoji laïque de la capi ale le pou oi é ai ès déplai kin a, ca
joukingus éponses je dai seulemen kauniečiai. Taco a en endu di e que pou
cela aisse à peine neišme ie du a ail. C'es ai? (h ps://
www.lzinios.l /lzinios/p in .php?id=144684) 76) Nemaža salė é ai plnu ėlė, kai qui
même e enai . Kažkodėl moi ou cela appenai no e sąjūdiškąją jeunesse.
(h p://www. eks ai.l /componen /6
con en /a icle/130-2006-n -1-sausis00-m-ma inai is-j-bob owskis- ies-b anden-
bu g- a ais) (h p: www. eks ai.l /componen /6
con en /a icle/130-2006-n -1-sausis-m-ma inai is-j-bob owskis- ies-b andenbu g- a ais) Il es à no e que le p ésen èglemen es applicable à ous les É a s memb es.
3. APIBDRINIMAS
LKŽ p ésen és ois mo du sąjūdis signi ica ions, e DLKŽ seulemen deux. Cela
pou ai signi ie que le mo sąjūdis a commencé à u ilise dans un sens é oi ne e
peu -ê e même combien moins. Cependan DLKT ou e 380 exemples mon en que
du mo sąjūdis pag indu des pa oles li uaniennes es appa u 28 mo s. Ils son de
di é en s deg és de aiblesse. La plupa son du qua ième deg é des dé i és 13,
quelque moins du oisième deg é des dé i és 10, e le moins, comme e on pou ai
s'a end e, es du cinquième deg é des dé i és seulemen un (ž . len elę).
Pa mi ous les da iniens le plus sou en 234 ois DLKT pa a i le mo sąjūdininkas. Beaucoup moins
u ilisé ca ac è e a dis sąjūdinis il pa imen é 42 ois. Da moins sou en u ilisé daik a a dis
sąjūdie is ou e 32 exemples21, e 14 mo s de ‒ ANTRASjūdiINKAS, DESjūDIzAcIjA,
LIBERALSjūdIS AS, LIBSjūdIS, NAUjASjūdiINKAS, 21 Le p og amme de é i ica ion Mic oso Wo d ne
econnaî que ces ois mo s 28 ou és le plus sou en
pa a o us.
A icles A icles a icles 175 /
Są okos sąjūdis įsišaknijimas lie u ių kalboje
Sa ickienė Ine a 2005: Linksnių a ojimo dažnumas i daik a a džio eikšmė. –
Ac a Linguis ica Li huanica 52, 59–65.
Ska džius P anas 1996: Rink iniai éc i s 1. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édi eu .
Subačius Gied ius 1993: Simono Daukan o g andiojo polkųlie u ių langues de le ocodino
naujada ai: indi iduali mo s de da yba. É udes de l'his oi e du Renaissance Li uanien 4. Vilnius:
Bal oji a nelė, 135-216.
Ul ydas Kazys, y . ed., 1965: Li u iens langues g amma icika 1. Foné ique e
mo phologie. Vilnius: Min is.
Ul ydas Kazys, y . ed., 1971: Li u iens langues g amma icika 2. Mo ologie. Vilnius:
Min is.
Ul ydas Kazys, y . ed., 1981: Dic ionnai e du Li uanien 12. Vilnius: Mokslas. U bu is
Vincas 1961: Daba inės lie u ių kalbos sudu inių daik a a džių da yba. Daba inė
lie u ių kalba. Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, U bu is
65‒121.
Vincas 1978: Mo žių da ybos eo ija. Vilnius: Mokslas. Vai ke ičiū ė Vale ija 2007:
Dic ionnai e des mo s in e na ionaux. Qua ième au o isa ion amendée e complé ée.
Vilnius: Ve odynas.
Valeckienė Adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Mokslo e
encyclopedijų édi ions ins i u .
Vaskelienė Jolan a 2000: Da ybiniai synonymes. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o édi eu .
Vaskelienė Jolan a 2002: Da ybinių sinonimų s ilis ika. Linguis ica Le ica 10,
92–101.
Vaskelienė Jolan a 2004: Da ybinių sinonimų unkciona imas dans les ex es.
Philologie 9, 4754.
Vaskelienė Jolan a, Kučinskienė Ramunė 2012: Daba inės lie u ių kalbos būd a džių
da ybiniai sinonimai. L'homme e le mo 14(1), 153161. Vaskelienė Jolan a, K ašy ė Regina 2006:
Li uanies e la ies langues de da ybinių sinonimų s ylis ines pa icula i és. Li uiniens e
la ians g e inamosios s ilis ikos ques ions. Li uiešu un la iešu sas a āmās s ilis ikas
jau ājūmi. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla, Zinke ičius Zigmas 1957: Li uanies langues
295–310.
į a džiuo inių būd a džių is o ijos b uožai. Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės
li e a ū os publikla.

VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
176 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Es ablishmen o he Concep sąjūdis
in Li huanian
SUMMARY
Based on he Co pus o Con empo a y Li huanian Language (CCLL) de eloped by he Cen e o
Compu a ional Linguis ics o Kaunas Vy au as Magnus Uni e si y, he a icle seeks o
de e mine how he concep sąjūdis es ablished i sel in Li huanian. I was de e mined ha 28
wo ds o igina ed in Li huanian on he basis o he wo d sąjūdis: 14 nouns (one diminu i e), 12
adjec i es (10 adjec i es o he sho o m, 2 adjec i es o he p onominal o m), one e b,
and one ad e b. These wo ds we e o med on he basis o di e en wo d- o ma ion pa e ns.
They a e p edomina ed by su ixal de i a i es; he numbe o compound wo ds is sligh ly
smalle , whe eas p e ixal de i a i es a e e en less common. The o ma ions de i ing om he
wo d sąjūdis demons a e a di e en le el o wo d- o ma ion: he o ma ions o he ou h
le el a e mos common; hi d-le el o ma ions a e less common, whe eas he o ma ions o
he i h le el a e leas common. The wo d sąjūdininkas is mos common; i was used o 234
imes in he CCLL. The adjec i e sąjūdinis is much less common; i was used o 42 imes. The
noun sąjūdie is is e en less common; 32 examples we e ound. Fou een wo ds we e used only
once in he co pus. Masculine nouns a e mos commonly used in he CCLL; he e a e ew
eminine nouns. The adjec i es o bo h gende s a e used in equal p opo ions. Nouns a e
usually used in he plu al, whe eas adjec i es a e mo e commonly used in he singula .
Il de ai ê e no é que 26 su 28 mo s son o iginai es a e he e en s o 1990 in Li huania
and a e connec ed o hem. Only wo wo ds ha e no connec ion wi h he es o a ion o
Li huanias independence. These wo ds a e usually used in he sou ces o opinion jou nalism
(340 ou o 380 examples); hey a e less common in o he sou ces. A e summa ising all he
wo ds o med on he basis o he wo d sąjūdis, he ollowing ields o meaning can be singled
ou : size, ea u e o ac ion, ac ion, ype, name o objec , ime, name o pe son, peculia
ea u e.
Į eik a 2018 m. juin 6 d.
SL VE AVA ČI ŽIK-pROK A šeVA
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308, Lie u a
esla a.p okase [email protected]