S aipsniai / A icles 175
LAURA GERŽOTAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Los di ecciones de in es igaciones cien í icas: es udios
a ealinos de lenguas bal as, dialec ología, geoling is ica, pe cep i ioji dialek ología.
DOI: h ps://doi.o g/10.35321/all81-08
JAUNJ EYT AUKŠTAIČI
KUPIŠN Y UTENIŠKI
KALBINS GIMTINS
VAIZDINIAI
Images o Linguis ic Homeland o he Young
Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis and U ena
ANOTACIÓN el
S aipsnyje supažindizado con jó enes eas e n aukš aičių kupiškėnų y u eniškių kalbinės
gim inės aizdinių y imu. In es igadoji ma e ial el es udio, ealizado aplicando los p incipios
de pe cep y iosios dialec ología, da os.
Análisis mues a que ac i os usua ios de a minio código se conside an a sí U enõs mokslei iai.
Desde es a aiškos links a ap ibo i Kùpiškio jó enes. Té mino código a osenos ámbi os (o
dominios) pun o de is a las disposiciones in es igables son simila es. Pieš iniai (men alinos)
mapasapías e elan que kalbinę genmina con a miškumo zonomis más links a apa in i U enõs
jaunuoliai. Ku dami ac ualiąją dis ancia con age imas pa a mės localo ėmis, Kùpiškio mokslei iai,
ma y , apa eiboja de suos kalbinės aiškos. Aplausus os jó enes del codio a minio igu dónicos
adicionales a mės, o NORMʼo, ep esen an e, ca ac e izan es signos son b illškūs.
Ta mialmen e hablando homb e de con el pueblo asocijuja an o Kùpiškio, an o U enõs
i iamieji. La G an Kùpiškio pa e de los alumnos desde el pun o de is a, a minis código es
p aei as, mayo es gene aciones kalbinė aiška. A los úl imos con más ecuencia que U enõs
esponden es es e código nea siejamos aún y del espe o a lengua, cul u a y k aš u. llega con
U enõs mokslei ių žemėlapiuose b ėžiamos kalbinės gim inės a ian o ibos be eik su-
XXI a. 2-ajes década en geoling is os esci o i inio y ų aukš aičių egiolek o lími es. En es e
la biní da inio muy semejos econs ui ame An ano Ba anausko a menes despa imien o en
mapape de y iečių penk ųjų, o Zigmo Zinke ičiaus y Alekso Gi denio a mių clasi icaciones
y ųš ai aukčių kupiškėnų, y ellos supančių šeš ųjų, o u eniškių, a ealas.
LAURA GERŽOTAITĖ
176 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Ve balizuo as y isualizuadas disposiciones e elan la elación de la jo en eas e n aukš aičių
gene ación con his ó ico obje i o iui no solo de los na os luga es, sino y oda la pa e de la
supe icie de la lengua li a ian o ien al lingüís ico a ian iškumu.
ESMINIAI VOZŽIAI: pe cep i ioji dialek ologija, kalbinė gim inė, adicinė a mė, y ų
aukš aičių pa a mė, men alinis žemėlapis, asocia as.
ANNOTATION
The a icle p esen s a esea ch s udy add essing he images o he linguis ic homeland o he
young Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis and U ena. The ma e ial su eyed in he s udy consis s
o he da a om he esea ch conduc ed unde he p inciples o pe cep ual dialec ology.
The analysis shows ha he school s uden s o U ena conside hemsel es ac i e use s o he
dialec al code. Kupiškis you h end o dis ance hemsel es om his sel -exp ession. The
subjec s sha e simila a i udes owa ds he domains o usage o he dialec al code. The d awn
(men al) maps e eal ha i is he you h o U ena who end o iden i y hei linguis ic homeland
wi h he a eas o dialec s mo e o en. By es ablishing an ac ual dis ance be ween hemsel es
and he loca ions o he neighbou ing subdialec , Kupiškis school s uden s possibly dissocia e
hemsel es om hei own linguis ic exp ession. The a ibu es ha desc ibe he
ep esen a i es o he adi ional dialec , o NORM, a e subjec s om Kupiškis and hose om
qui e clea in he dialec al code images o he young people polled in he s udy. Bo h he
U ena end o associa e a pe son who speaks a dialec wi h u al a eas. In he opinion o he
majo i y o Kupiškis s uden s, a dialec al code is a linguis ic exp ession o he pas and he
olde gene a ion. They conside his code insepa able om espec o language, cul u e, and
land mo e o en han he esponden s om
U ena.
The bo de s o he a ia ion o he linguis ic homeland d awn on he maps o U ena s uden s
i ually coincide wi h he bounda ies o he Eas Eas e n Aukš ai ian egiolec ha
geolinguis s de ined in he second decade o he wen y- i s cen u y. Es a o mación
lingüís ica es muy simila a he a ea o he so called Fi h Eas e n om he econs uc ed map
o dialec s by An anas Ba anauskas o he Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis unde he
classi ica ion o dialec s by Zigmas Zinke ičius and Aleksas Gi denis and he su ounding e a ion
a ea o he so called Six h Eas e n o he subdialec o U ena.
The e balised and isualised a i udes e eal he ela ionship be ween he young gen-
o Eas e n Aukš ai ians and he objec i e his o ical linguis ic a ia ion bo h o hei
bi hplaces and o he en i e eas e n pa o he Li huanian language a ea. KEYWORDS:
pe cep ual dialec ology, linguis ic homeland, adi ional dialec ,
Eas e n Aukš ai ian subdialec , men al map, associa ion.
S aipsniai / A icles 177
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
1. ĮVADAS
El úl imo decencio en Li uania no se limi a a mé odos de la adicional desc ipomá ica
dialec ologíais ealizados y s a išką a mės imageną iš yškinančiais y imais
(Mikulėnienė, Meiliūnai ė 2014; Mikulėnienė, Leskauskai ė, Ragaišienė, Ge žo ai ė,
Bi gelienė 2016; Mikulėnienė 2018; Čepai ienė 2018 y k .). Su in ensi izada a mių
ecip ocos, sus y bend inés de lengua así como o os locales de lengua a ios su
súbeica lemb a que a osenoje cada ez con más ecuen es consumidos y
a minis, y comuninea lengua a a imesnis a ian es de lengua. Con el in de e alua
in eg almen e la a ian iškidad lingüís ica de una u o a šnek os, impo an e se
uel e no solo la obje i a ijación de sus peculia idades lingüís icas p opias, sino
ambién la subje i a pe spec i a de los miemb os de la comunidad de lengua común,
que de e minan la elección de una u o a a ian e lingüís ica (Aliūkai ė, Mikulė, 2016:
89120; Ge a: 1733; Čežo ai ė 2016a 2016: 339; Ge aži ė, 2016: 84100 y k . 321). Así las
disposiciones es uno de los esminių luga a ian o (sa i) e ę ku iančių, jun o su
i iybingumu y ęs inumą asegu an es eiksnių.
Noujumas y ac ualidad. Pe cepi iojo ca ác e adicionales eas e n alš aičių
pa a mių, especialmen e kupiškėnų, in es igaciones has a šiol casi no ha sido
nas ienin elis Kùpiškio mokslei ių geoling is inės kompe encijos y imas, a -
skleidęs gana nuoseklų ie os jaunuolių ibojimąsi nuo sa os a minės aiškos
ealizada. Minė i- (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 88, 117)1.
Va ios emp esnias kupiškėnams ade imas eas e n aukš aičių anykš ėnų
pa a mės plo e ealizados po los es udios de disposiciones de consumido es de la
2008: 129–142; 2009: 164–179).
línea de lengua buscaba o ookios obje i os (Aliūkai ė Es e a ículo obje i o
basado en pe cep y iosios dialek ologijos p incipios, compa a Kùpiškio y U enõs
gimnazijos i ia i os imagbinés i ines y e alua kupiškėnų pa a mėnų. Obje o
del a ículo Kùpiškio y U enõs mokslei ių kalbinės gim inės aizdiniai.
Ti iamieji son dos gimnazías (1518 años) jó enes (in o mación sob e
esponden us é. len elėje).
1 Geoling is inė comunes de la comunidad de lengua la compe encia de los miemb os es de inida como
conocimien os y habilėjimas de econoce la a ian iškumo de lengua y elaciona lo con cie os á eas
geog á icas, sociales, cul u ales (Die cks 2002: 5253; Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016: 92).
LAURA GERŽOTAITĖ
178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
LENTELĖ. Ti iamųjų Kùpiškio, U enõs jaunuolių cha ak e is ika
Ti iamosios
la
Iš iso
localidad
Iš iso
es udiab-
Iš iso
les
Ta mę
muje es
Ta mės
homb es
Ta miškai
de moka
Ta miškai
nemoka lengua nekalba
Kùpiškis 119
(100,00 %)
73
(61,34 %)
46
(38,66 %)
29
(24,37 %)
90
(75,63 %)
17
(14,29 %)
77
(64,71 %)
U enà 68
(100,00 %)
42
(61,76 %)
26
(38,24 %)
50
(73,53 %)
18
(26,47 %)
41
(60,29 %)
16
(23,53 %)
Apklaus us mokslei ius se puede asigna a un g upo de edad. Ty ime basaamasi
Penelopės Ecke pun o de is a, que la base de la clasi icación de siglo es no exacli
ch onologija, y a psniai. Ti iamieji según la lingübiné, cul u aléné, expe iencia
socialín y adolesclys é iden idadom a psnį se asignan es o mismočiai ka a (Ecke 1997:
151167; Aliūkai ė 2007: 145).
Ins umen o empí ico de in es igación anoniminė sąmoningųjų nuos a ų lle ada a
anke a Ta minio kalbėjimo i bend inės kalbos e inimas, pa eng a 2014–2016 m.
cabo p oyec o el luga de la lengua Bend inė en el men almen e mapa de la lengua
li uanas (plačiau ž . Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016: 9799). In oduc o a pa e de la
encues a ixé anse sociodemog á icas da os es udiables: gen es, ažius, o igen y
luga de esidencia, ambién se p esen an compe encia dialec o y consumo
ac i um, dis ibución de a ian es de lenguaje, o dominios, dedicadas p egun as.
En la pa e p incipal se a ianza modelis de pe cep y iosa dialec ología a mės y
bend inés lengua lokaliza imas peš iniuose mapápios, ambién a miškai y bend ine
kalba kalbančio žmogaus asocia ai e k . El ma e ial in es igable la componen 187
encues as. De ellos 119 encues as llena on Kùpiškio Lau yno S uokos-Guce ičiaus
gimnasio mokslei iai 20142016 del p oyec o ejecu ado en 20142016 el luga del idioma
Bend inės men iniame lie u ių kalbos žemapā22. Pa e del ma e ial (p o o ipias
a mės y bend inė lengua a ealas peš iniuose žemėlapiuose, a miškai i bend ine
kalba kalbančio asmens asocia ai) es á publicada (plačiau ž . Aliūkai ė, Mikulėnienė,
Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 78102, 140, 185, 263). Es os da os comple an en 2018 U enõs
Adol o Šapokos gimnasio ecolec a on 68 encues as3.
Responden es sel imonía si o ma on las kalbines ma minas isuales exal an basándose es os
da os de a eas de la encues a: 1) ap a us apun us ų ie o ių 2 El P oyec o lle ado a cabo con
ondos de la Es a ubines Li uanies language Commission (su a ies No K-5/2014). Je a del p oyec o
p o . d . Dai a Aliūkai ė. Po más sob e sus esul ados éase. Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė,
Ge žo ai ė 2017.
3 Kùpiškio gimnasio llena on las encues as almacenadas Vilnia Uni e si y's Kauno acul ado Kalbų,
li e a ū os i e imo s udijų ins i u e, U enõs gimnazijoje – Lie u ių kalbos ins i u o Geoling is-
ikos cen o Ta mių a chy e.
A ículos 179 A icle /
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
jó enes a minio código consumo ac i um y di usión (o dominios) des inadas las p egun as de la
pa e in oduc o ia de la encues a; 2) isnag anándose di e en es pun os de es udios mapasapios,
en los cuales solici ada ma cada, donde se habla a miškai, ma e ialá4; 3) isanaliza us da os
asocia os de usua io a mės. T iamosios pã a mės a menes clasi icaciones y dis inamosios
peculia idades. a. Sigmo Zinke ičiaus y Alekso Gi denio de la 7o década del siglo XX en la clasi icación
de a menes li uanos y ų aukš aičiai kupiškėnai i u eniškiai, como y odos los aukš aičiai, a ia
s eikas ie, uo, como y ų aukš aičiai siau ina d iga sių an, am, en, em pi muosius dėmenis i bu usius
nosinius ą, ę (Gi denis, Zinke ičius 139: 1966147; Zinke ičius: 33 380; Mo kūnas 365: 1977; LKTCh : 1999 29).
Desi iamoji nedidelę eas e n Li uania pa e ocupan es kupiškėnų pa a mės peculia idad en es e
ski s yme es balsių e, ẹ al inal de la palab a y an es kie ąjį p iebalsį a liepamien o de a iada
longi ud a, a u eniškiai jame dis ingui i según neki čiuo ų ė y ie a liepimą e. (Gi denis, Zinke ičius
1966: 139147; Zinke i 1969: 365
380; Mo kūnas 1977: 33) (ž . 1 igu a.).
Según peculia idades, dis inguien es Z. Zinke ičiaus y A. Gi denio clasi icaciones
y ų aukš aičius, más inolemen e di idió 20 a. 4-o decenlio An ano Salio
clasi icaciones aukš aičiai y iečiai (Salys 1935: 70; 1946: 56). Al mismo lingüís ico
undamen o en ella dis ingui kupiškėnus co espondien es aukš aičiai y iečiai
pun ininkai idu iniai dadininkai (sakan ys dãda. ie oj dėdė), di e en e, i. e. según
neki čiuo o o a imą como a, o el llamado žalininka imą (sakymą ža.l. ie oj žolė),
u eniškius co espondian ys aukš ai y iečiai pun ininkai y iniai (Salys 1933: 2134;
1935: 75; 1946: 58–59).
de los dos lími es de la supe icie de dos pa as, como se puede e en el o iginal del
mapa y los lími es de los bo da mios, suma y o A Salio 2016 a mapapio, icsu
almos nepo o (Ge ži a:balio 85). La dis inción es que u eniškių plo as disminuído
pa e de él a ibuí A. Salio ski s yme aukš aičiams y iečiams pun ininkams
idu iniams o ininkams (sakan iem . αs ie oj a as), o anykš ėnams, y
dzūkams y iniams, o Z. Zinke ičiaus y A. Gi denio dis inguidos y ų aukš aičiams
ilniškiams.
4En es a encues a mapas p opo ciona con indicados los lími es de los municipios y pa e de sus
cen os. Pe cepi io en dialec ología aplicando mapélapio écnica (ž . P es on 1989; 1999: xxiiixl; 1999a:
359373) se p esen an a los es udiados y ac í (E ans: 7683), y, pa a se más ácil o ien a se, con los
mayo es lími es de las unidades adminis a i as e i o iales (ž . Long 1999: 178), indicados po los
didmies (ž . Dailey-Ocain 1999: 2002: 228) 5 En los mapas del Vėlesni pe íodo los lími es a mių han sido
co egidos o os cien í icos, basándose en el ma e ial ecopilado en la segunda mi ad del siglo XX
(Ge žo ai ė 2016b: 74).

LAURA GERŽOTAITĖ
180 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
1 PAV. Ry ų aukš aičiai kupiškėnai i u eniškiai lie u ių a mių klasi ikacijose6
inales del XIX. An ano Ba anausko Kaũno gube nía en la disincidencia de a menes según las mismas
peculia idades di idi más inamen e y iečiai, que A. Salio clasi icaciones 6 San umpos mapapyje
ma ca Z. Zinke ičiaus y A. Gi denio a mių klasi ikacijos y ų aukš ai kupiškėnus (RAK) y u eniškius
(RAU). Kupiškėnus A. Salio ski s yme co espondien es a los aukš aičiams y iečiams pun ininkams
idu iniams dadininkams asignadas las zonas es án desc i as apsk i imais, u eniškius
co espondien es a los aukš aičiams y iečiams pun ininkams y ininkams k ad a ais.
A ículos A icles 181 /
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
llamadien es a los al os de mañana. Basándose en los mismos c i e ios dis ingui A.
Salio aukš aičius y iečius pun ininkus idu inius dadininkus en es e desi ieji
co espondien es y iečiai penk ieji, y aukš aičius y iečius pun ininkus y inius
y iečiai šeš ieji (Ba ano skij: 5051, 73 1898).
Ry iečių penk ųjų a me, como se puede e de A. Ba anausko a mių
dis ibución mapapio, econs uido esiduus desc ipciones análisis,
p incipalmen e kalbė a Kùpiškyje y sus apylinkėse, y iečių šeš ųjų da y A. Salio
ski s yme ellos co espondien es auk kupiš aičių y iečių pun ininkų idu inių
dadininkų (a baškėnų) plo o loko ėse (ž . Ge žo ai ė […]165; 2018: 174 […]1319 (ž . 1
2015)). Esos dos i mes aba ca un á ea muy pa ecido a la geoling is os en la XXI a. 2
a década del año 2000 un g an de i ado lingüís ico y inį y ų aukš aičių
egiolek ą (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 261; Ge žo ai ė, Mikulėnienė XIII 2014, mapa y
comen a io).
Ti iamosios pa a més XXI a. comienzo. Nue os es udios sis emá icos
geoling is ís icos mues an que la dis inguible u eniškių peculia idad casi
ky a isų ka ų a s o ų kalboje, o kupiškėnų, ypač pa a mės plo o pak aščiuose,
consis en emen e man ienei iek idu inės, an o la gene ación jo en no iene
dėsninga en el habla (Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė e al. 2014: 17556, 188;
Balčiūnienė, Rinkauskienė, Meiliūnai ė 2017: 54). Nunciado que lingübinas
peculia idadesas kupiškėnai simila ėja en je imas s ip iąsias pane ėžiškių y
jos pag indu iksuojamas besi o muojan is naujasis s ambesnis ie inis kalbinis
u eniškių pa a mes. U eniškių e ec o mues a el hecho de que el e menys
o ien al y ų aukš aičių egiolek as (su cen o de a acción ena) incluye no sólo
u eniškių, sino ambién al ededo es pa a mių, de ellos y kupiškėnų, á eas
(Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 261; Ge žo ai ė, Mikulėnienė XIII 2014, mapa y
comen a io; Mikulėnienė, Meiliūnai ė 2017: 169195). Šį a ealą sieja y nue ojo da inio es abilidad con i ma has a mismo a p incipios del XXI a. ixuojama p ecipekli neki -
čiuo o o a imo kaip a a osena (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 261; Ge žo ai ė
2016b: 190–191).
Po consiguien e eas e n aukš aičių kupiškėnų y u eniškių plo as ecopilados
da os de disposiciones no solo complemen a án adicionales eas e n aukš aičių
pa a mių subjek i io ca ác e in es igaciones, sino y leis o ma se más de all
local jó enes sa imonėje susi o musį nag inėjamojo a ealo, aigi y en él
consumido a ian o, imagen. Ta minesa lengua peš ines mapasapios, asocia os
p incipios de clasi icación y análisis. La encues a de es udio dada la a ea del
mapa (angl. D aw-aMap), o el p ime o de cinco componen es del modelo de
in es igación pe cep i io de Dennis P es on, di ec amen e elacionado con
cua ąja, o a ea de de ección de dialec o (angl. Dialec Iden i ica ion). Las
co ecciones del mapa implican aún y e cias, o sea opciones de egula idad y
a ac i idad de e aluación (anglés Co ec and Pleasan ), es e componen e del
modelo (plačiau e : P es on 1989; 1999: xxxi xxx ; 1999a: 359373; Aliūkai ė, Mikulėnienė 2016: 97).
LAURA GERŽOTAITĖ
182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Al clasi ica y analiza en es os mapas isualizados las disposiciones lingüís icas
in es igables se basan Willio Die ckso (Die cks 2002: 5170) insigh s sob e la lengbinés
gen inea7, eal y ac ualiosa dis ancias8 ca ego ías. Con obje o de e alua la
(ne) ikslum de la compe encia geoling is ía de los alumnos, se han enido en cuen a
an o los esul ados de los es udios ya ealizados del subje i o como del obje i o
de la a ian izidad del lenguaje (b . más ex ensamen e: Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014:
257259; Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017, 174178, 221225, 248253). Con la
a ea del mapa elacionada con la a ea asocia ų de pe sona e bialmen e pa lan e
el ma e ial de la a ea clasi icado basado en écnicas de palab as signi ica i as
(Ga e , Williams, E ans 2005: 3754). Reikšminių palab as, como il inių iene ų,
inkimą pi miausia lėmė adicinės a mė y os a s o o samp a a ( . y. NORM’o
in o man ą apibūdinan ys požymiai: sėslus, ie inis, senas, pagy enęs, y esnis,
sus i ución y k .) (Chambe s, T udgill 2004: 28; ambién é Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a:
3233)9. Basándose emp ane iis esul ados de in es igaciones de consciencia
in e minio, edes de palab as signi icmínicas complemen ado alías unidades
cija, paga ba i k . (plačiau ž .: Aliūkai ė 2008a: 23–45; Aliūkai ė, Mikulėnienė
2016a, 20–21; Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 69–76).
Reikšminių žodžių pag indu išski os asocia ų g upės apima pi muosius
mokslei ių nu ody us a minės kalbos asocia us. A liekan kokybinę išski ų
il a i as como adig upios análisis, i. i. pa a econs ui socioling is inio a mės
ep esen an e po e , em asi de odos asocia ų ( igi y kele iopų) ma e ial.
2.TERMINO KODO VARTOSENOS
AKTYVUMAS IR SRITYS KUPIŠKIO
UTENOS IR JAUNUOLI POZIÚRIU
Análomenos da os mues an que en ambas localidades en e is ados gimnazis as a i ma on
mokan ys a mę ( a miškai kalbė i) (ž . len elę). La mayo pa e ella mokan es esama en e
U enõs (73,53 po cien o), menos menos en e Kùpiškio (24,37 po cien o) i iables. P egun a , cuál
es la a mę paga, los jó enes pa icipan es del es udio más ecuen emen e indica on aukš aičių
o aukš ai iškai, aukš ai išką, y ų aukš aičių. o o o o Kùpiškio 7 Pe cep y iosios dialec ología
in es iga i as kalbine gim ine (angl. Linguis ic Homeland) es llamada indi ido kalbinė aplinka y es á
asociada con las dis ancias lingüís icas y espaciales de ese en o no
(Die cks 2002: 51).
8 Al e alua las a ian es lingüís icas y localiza las en el mapa se asigna ealioji (obje i ioji) y
ac ualioji (nea i inkan i geog a inių pa ame ų) dis ancias (Die cks 2002: 51; Aliūkai ė 2009: 172). 9 Angl.
non-mobile olde u al male. Lie . sėslus anciano edad de la aldea esiden e (homb e).
A ículos A icles 183 /
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
mokslei is sus espues as e isó, ej., esc ibió, que moka kupiškėnų (Kp_M01),
kupiškėnų a mę (Kp_M17), kupiškėnišką (Kp_M28), kupiškėnų (aukš aičių) (Kp_M57),
kupiškėniškai (Kp_V12) y e c.10 Galimą apa inimąsi no con suona, pe o ecina
eas e n aukš aičių pane ėžiškių pa a mės kalbine aiška indica lo que uno de
Kùpiškio i iamųjų señaló mokan is bi žie išką (Kp_M55) a mę. Las mismas
disposiciones em iškėjo no sólo pago de a mena, sino ambién en cuan o a su
consumo (ž . len elę). De las espues as in es iga i as se puede e que ac i os
consumido es a mės se conside an a sí mismos U enõs mokslei ii. Desde es a
aiškos los más a ibo a links a Kùpiškio jó enes. Tokį gimnasis as elección pudo
de e mina meno de su luga de nacimien o que el u banizació cen o
conside adas U enõs (sa i) e é (plačiau ž .: Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė e al.
2014: 174; Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 77).
Es os esul ados apilado espues as a dominios eo ía g įs ą p egun a de la
encues a, dónde y con quién se habla a miškai (plačiau ž . : Fishman 1972: 1532; se
Hagen 1989: 48–61; Aliūkai ė, Valikonė 2012: 7–20)11. Susis eminus duomenis,
e que a minį códex ab ió de ambos luga es de mokslei iai an o su amilia (o
izoliuo ajame domene), iek su d augais (solida umo domene), iek su moky-
ojais i isais ki ais gim ųjų ie o ių žmonėmis (ins umen iniame iešajame
domene) (ž . 2 ig.)12.
U enà Kùpiškis
2 PAV. Ta mesa dominios de consumo en los pun os de in es igación en la pe spec i a de los
jó enes13 10 El abajo se usan es os luga es de co oiniai: Kùpiškis Kp, U enà U ; M y V las le as
indican i ųjų sexo; núme os núme os de anke as. 11 Los asignados dominios isolacionados
incluyen ce cana aquella en o no domés ico, miemb os de amilia, solida idad amigos,
ins umen iniai iešieji espacios públicos, desconocidos pe sonas (Hagen 1989: 53; ambién é
Aliūkai ė, Valikonė 2012: 9).
12 De e minando la sa ea de consumo de la lengua in e minée, se ha enido en cuen a a las espues as de
dos p egun as de la encues a: Ku habla se in e micialmen e, Con quién habla se in e micialmen e. 13
Adu i á que no odos los mokslei os, señalėję, que habla a miškai, indica on, dónde y con quién es e
códá usaba. Tokie ma cėjimas o man: ku 21,01 (con kuo 15,97) p oc. Kùpiškio y 63,24 (61,11) po cien o.
U enõs jó enes en las encues as.
LAURA GERŽOTAITĖ
Ac a Linguis ica 190 Li huanica LXXXI ne aisyklinga (Kp_V26), Kupiškio una
g ažiausių (Kp_M70). Algunas cuando es é ica alo ación de la a ian e lingüís ica
local (man bonžiausia kupiškėnų a mė [...]) aún y a gumen uojan ([...] po que yo a
ella acos umb ada, moku y en iendo, Kp_M67). Kùpiškio el codibín es sa as codis,
po lo que, ma y , es alo ado a o ablemen e. Fixsio a uno o o caso, cuando
desde suyo lingüino a ian e es a si ibable. Kupiškėnų pa a mė, que en los mapas
de es udian es no malmen e es asociada con el mismo Kùpiškiu (žemėl. Kp_M68 ž .
ig. 7), se aslada en ecinda io Pãne ėžį (Kp_M23) o Pãne ėžį y Pãs alį (Kp_M17).
Tan o del codio a minio a osenos ac i idad, an o kalbinės gim inės, como
a minės aiškos zonas, señalamien os mapasapios disposiciones
apibend in inos uno de Kùpiškio jaunuolių palab as: [...] Kupiškėnai iene su
a mę, que p incipalmen e se habla kaimuose. Ne aisyklinga. En mi opinión es a
a mia no es muy he mosa, sin emba go ella es única (Kp_M29).
Así de ambos pun os de los jó enes consumido es de lengua y in e p e ado es
ma caciones en los mapas se e, que lingüines gim ines con a mine aiška más
links a sie i ac i e niais es os aiškos usua ios se į a diję U enõs mokslei iai.
Ku dami ac ualiąją dis ancia con ade imas pa a mės locali ades, de ellos
p incipalmen e con Pãne ėžiu y o as, Kùpiškio gimnazis ai links a a iba se de
suyo codio a minio.
Añu a se que Kùpiškio análisis de ma camien os jó enes en los mapas más que
U enõs esponden ų con i ma anks esniais jó enes usua ios de lengua nuos ių
a ų y imais iš yškėjusią endenciją su a mine aiška pi miausia asocijuo i ne
y ų, be aka ų (p z., Plùngė, Telšia) i pie aka ių (p z., Ma ijámpolė) lie u-
á ea de lengua (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017:
147).
4. TARMINĖS KALBOS ATSTOVO
PORTRETAS ASOCIAT DUOMENIMIS Asocia ų da os mues an que apun aus ų
gimnazis as igu dónicos a minio códo, o NORMʼo, in o man ą adicional de
la dialec ología es udios ca ac e izan es asgos son b iskús.
Dos de ellos la asociación del usua io de es e código con el luga y p aei as, la aya
de la gene ación mayo son los más impo an es de ambos luga es de los
in es igados (ž . Fig. 8.)17. 17 Es a es la a ea de la encues a que pasó el 3,36 po cien o. Kùpiškio mokslei ių.

S aipsniai / A icles 191
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
8 PAV. Ta minés lengua asocia ai in es iga i os luga es de jó enes pun o de is a
Más a menudo con luga , como is o de 8 dibujoslo, es e código ep esen an eą
links a sie i U enõs (57,35 p oc.), ečiausiai Kùpiškio (38,66 p oc.) mokslei iai. asociįa ą
indica de las espues as de los jó enes izc iskėjusias con el luga elacionados con
la egión, su p opio o na i o país, gim ines, ca ego ías de o igen: con su na i o país
(U _M31), con su luga de o igen (žemai is, aukš ai is, e c.) (U _M39), de donde es
p o enien e (Kp_M10), con el luga de esidencia (ciudad, po ejemplo) (Kp_M14), con su
sa o gim ąja ie a (Kp_M59), su uo egionu iš ku io jis y a kilęs (Kp_V42).
Ne 45,59 p oc. (iš 57,35 p oc.) su ie a a minę aišką asocijuojančių U enõs
p opio país (Kp_M25), con un pueblo a bi e , un pueblo o un pueblo muy pequeño
(U _M24), con un pueblo (U _M38), con un pueblo (U _V10), con un pueblo (U _V13), con un
pueblo (U _V). el a ibu o de campo (él e balizable al pueblo, meno poblado, kaimiecio
y e c. ca ego ías) es impo an e 24,37% (del 38,66%) Kùpiškio mokslei ių, po ejemplo:
con al homb e, que es o iginado o i e en el pueblo (Kp_M15), ípicamen e con gygy el
pueblo (Kp_M26), con el pueblo, con lo que el pueblo i e más lejos de la ciudad (Kp_M66),
con la kaimiška okolamaja (Kp_M68), con gy el pueblo (Kp_V01). Como se e de dichosas
ejemplos, es e a ibu o no malmen e señala una e e encia de luga . Ella, excep o
un o o caso, es e aluada neu almen e. Así el signo local (no caimo) de los dos
pun os de in es igación de los jó enes usua ios de lengua (Kùpiškio 14,29 po cien o,
U enõs 11,76 po cien o) en los imágenes del código a minio no es á ue emen e
inculado con el a ian iškum egional. Tales disposiciones pueden es a
elacionadas con las in es igaciones geoling is as de comienzos del XXI a.
es ablecidas dispa dispa aly iškumu de a miškumo, di e en e po su in ensidad
analizábame a eale (Aliūkai ė,
LAURA GERŽOTAITĖ
192 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Bakšienė, Ja osla ienė e al. 2014: 174178, 184188)18. Ta mine aiška kalbančiojo
iden i icación con kaime i ianciu asmeniu, kaimo žmogumi (a ba kaimiečiu) puede eikš i
y una cie a a si ibojimą. en al caso a miní hablación con luga Be eik pusei Kùpiškio
sie ų ge okai didesnė Kùpiškio i U enõs gimnazis ų dalis.
(49,58 po cien o.) mokslei ių a minis código asocijuojasi con p aei imi, y esnią ka a:
con seno e, con p aei imi (Kp_M20), con nues os abuelos iemposis (Kp_M37), con
p aei ies Lie u a (Kp_V45), con amžiumi. Las pe sonas más iejas con más ecuencia
habla a miškai (Kp_M27), p incipalmen e con pe sonas de mayo edad (Kp_M39).
Ta minės aiškos inculación con 20 siglo y adiciones (Kp_V03) a nė, Ge žo ai ė 2017:
su seno e. Senelių, p osenelių laikais (Kp_V08), ikė ina, odo Kùpiškio jaunuolių
nuos a as a si ibo i nuo šio kalbinio a ian o (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ie-
117). Šiuos asocia us aún ečiau a dijo U enõs i iamieji (20,59 p oc.), ej.: senąja
Lie u a (U _M04), su seno e (U _M14), un homb e hablan amen e a miškai man
asocijuojasi con senelías, p osenelías, que an e io men e así habėda o (U _M02),
pe sonas del i iausio siglo (U _M25) (ž . igu a 8). Es echamen e en e sí
elacionados a ios asgos comp enden e asocia ů g upo indica que el código e bal a
jó enes jó enes miemb os de la comunidad lingüís ica, de ellos p incipalmen e Kùpiškio
es udiamiesiems, es casi beišnyk an o ex inguido de la gene ación mayo , us ojancias
o consumidas au én ica dialec á, a ian e: a mí localmen e hablando homb e asocia se
con seno e, al pueblo, po que la gen e en es os iempos poco becalba (Kp_M41), aho a ya
con pe sonas a min y seny ais (Kp_V15). Re, en gimnazis as a minés lengua
ep esen an e igu adío incluido signos de espe o. Él es p incipalmen e
ca ac e ís ico a Kùpiškio jó enes (19,33 po cien o), ej.: con (Kp_M05), con su k aš ą
sa o a mės saugojimu, dažniausiai a miškai kalban ys žmonės, didžiuojasi ja
ge biančiu žmogumi (Kp_M67), al pa ece homb e, que muy ama su k aš ą y puoselėja sus
adiciones, šnek ą, a mę (Kp_M63). Tales disposiciones pueden se jus i icadas
simulación, ya que es os jó enes limi aciónis del a minés aiškos es nuoseclus.
Ta miškai hablan i homb e con espe oba lengua, cul u a, k aš ui ečiau asocija osi U enõs (7,35
po cien o) moksle iam, ej.: con homb e, que quie e p ese a cuan o más Li uania cul u a
(U _M16), con homb e, que se es ue za puoselė i lie u ių kul ū ą (U _M29), con pe sonas con
quienes ama su lengua (Rk_V13). En la dialec ología adicional consolidada a minio código
ep esen an e e a o aún más esal an a ios casos asocia us que aba can, po ejemplo: con
la ida de la an igüedad, ancianais pe sonas (Kp_M13), con el pueblo, ieys pe sonas (Kp_M51), con
seny o ammian is ellos se e que la iden idad egional la gen e asocia y con a me, sin emba go,
žiaus, senų laikų žmonėmis, žmonėmis iš kaimo (Kp_M32), kaimu, seno e, žemės
18 Panašius ezul a us a skleidė Kùpiškio i Anykšči ajonuose a lik as sociologinis y imas. Re-
desde el pun o de is a ju enil, aukš ai iškumas ya nodepend á de la habi ada (Sa oniakai ė 2003:
105).
A ículos A icles 193 /
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
ukiu užsiimančiu žmogumi (U _M07), su iš kaimo kilusiu žmogumi, senesniu žmo-
gumi (U _M13), su seny o amžiaus žmogumi, kaimiečiu a ba žemaičiu (U _M19),
con anciano, no con jo en, de meno ciudad o pueblo (U _M34) y k . es os y o os
ejemplos mues an que la imagen de pe sona del código en discusión en la
au oconcepción de los esponden es es más posi i a.
O as señas de los jó enes y ų alš aičių a minės lengua imágenesiniuose son
blankūs o isai es de ellos elimina . Po ejemplo, 8 igu aje inconspicuen e
educacin en e dos pun os de es udiables mencionado apenas una ez o dos.
Simila es disposiciones de mokslei ių ijsuo as y debido a mialmen e hablancio
del homb e a imien o con neišp ususiu asmeniu.
IŠVADOS
Pe cep y iosas dialec ologías me odológicos ealizados po los adicionales
y ų aukš aičių pa a mių kupiškėnų i u eniškių plo e (o en es e momen o
besi o muojančio y inio y ų aukš aičių egiolek o a eale) si uados luga es de
los jó enes kalbinės gim inės pe mi e los da os isudinių apibend ina el lingbinį
imagen de es e es udio egióno.
Da omenos análisisé mues a que con a mine aiška más sel links a sie i U enõs
mokslei iai. En ep Kùpiškio jó enes ijsuojamas a i ibándose del p opio código
lingüinio disposiciones. Tokį es os usua ios de la lengua y alo a o es en oque pudo
gim osios ie os (sa i) e ė.
Panašūs ezul a ai gau i susis eminus a minio kodo a osenos s ičių (do-
deman a a ų) ma e ialá. Aunque ambos luga esos mokslei iai a i man a miškai
hablan is isu y con odos iempos ep esen an esis (i. i. en odos los domenios),
en e U enõs esponden ų yškėja ip esnis polinkis man ene su p opio a iabinį.
Kùpiškiu ca ac e ís ica kalbinė aiška los jó enes locales se alo a sólo como el en o no más ce cano
(izoliuo ojo domeno) aiška.
Pieš iniai (men alinos) mapasapías e elan que kalbinę gimnimina con a miškumo
zonomis más links a apa in i U enõs gimnazis ai. Ku dami ac ualiąją dis ancia con
ade imas pa a mės localo ėmis, de ellos p incipalmen e con Pãne ėžiu, Kùpiškio
jaunuoliai, ma y , apa eiboja desde suos a minės aiškos. Ta mialmen e hablando
homb e de con el pueblo asocijuja an o Kùpiškio, an o U enõs i iamieji. Ta minį
kodą como mayo esnių žmonių, p aei ies kalbinę aišką más links a alo a Kùpiškio
jaunuoliai. A los úl imos con más ecuencia que U enõs mokslei iam a minė aiška
es nea siejama aún y desde espe o a lengua, cul u a y k aš u. U enõs i iables
mapasapios b ėjiadas kalbinės gim inės a ian e inio eas e n aukš aičių
bos be eik su ampa su XXI a. 2-ajame dešim me yje geoling is ų išski o y i-
egiolek o lími es. A es e linguabío de i ado muy semejáns ekons-
uo ame A. Ba anausko a mių ski s ymo žemėlapyje y iečių penk ųjų, a ba
LAURA GERŽOTAITĖ
Ac a Linguis ica 194 Li huanica LXXXI
Z. Zinke ičiaus y A. Gi denio a mių clasi icaciones y ų aukš aičių kupiškėnų, y
los supančių seš ųjų, o u eniškių, a ealas. De e balizuadas y isualizuadas
jó enes de los usua ios de la lengua de los usua ios ex yskėję a ian iškumo
imágenes casi coincide con his ó ico obje i o iuy no sólo i iamųjų kalbinės
gim inės, pe o y oda y inės lie u ių kalbos plo o pa e lingüinio a ian iškumu.
LITERATŪRA
Aliūkai ė Dai a 2007: Ta minis kalbėjimas i bend inė kalba: objek y iųjų i su-
bjek y iųjų ski umų kul ū inė e ė. Dak a o dise acija. Rank aš is. Vilnius: Vilniaus
uni e si e as.
Aliūkai ė Dai a 2008: Ta mių ypa ybių e ė kul ū iniu požiū iu: Lyduokių šnek-
a. – Respec us Philologicus 13(18)A, 129–142.
Aliūkai ė Dai a 2008a: Ta miškai kalbančio žmogaus s e eo ipai: ap io inės eilinių
kalbos bend uomenės na ių nuos a os. – Respec us Philologicus 14(19), 23–45.
Aliūkai ė Dai a 2009: Pe cep y iniai dialek ų y imai: men alinis žemėlapis. –
Respec us Philologicus 15(20), 164–179.
Aliūkai ė Dai a, Bakšienė Rima, Ja osla ienė Ju gi a e al. 2014: Punk ų
inklo ankis geoling is inės ski ies aukš aičiai : žemaičiai požiū iu. – XXI a. p adžios
lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai),
sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, 129–196.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geolek ų i egioninių dialek ų
o ma imosi ypa umai Lie u oje. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i so-
cioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a
Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, 257–262.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014a: Geoling is ika: ideologija, e-
o ija i me odai. Pag indinės są okos. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i
socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė, Vio-
le a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, 29–47.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2016: Pe cep y iosios dialek ologi-
jos ins umen ai i y imų k yp ys: a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų
a ejis). – Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV, 89–120.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2016a: Lie u os gimnazis ų požiū is:
išsila inimas Lie u os gimnazis ų aizdiniuose. – Ve bum 7, 17–33. P ieiga in e ne e:
h p://www.zu nalai. u.l / e bum/a icle/ iew/10283 [žiū ė a 2019-09-15].
S aipsniai / A icles 195
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė, Čepai ienė Agnė, Ge žo ai ė
Lau a 2017: Kalbos a ian iškumas i jo e inimas pe cep y iosios dialek ologijos požiū-
iu: a ian ų i ie ų aizdiniai. Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Aliūkai ė Dai a, Valikonė Jolan a 2012: Bend inės kalbos i a mės domenai. –
Ve bum 3, 7–20.
Balčiūnienė As a, Rinkauskienė Regina, Meiliūnai ė Viole a 2017: Ku-
piškėnų i u eniškių pa ibio šnek ų one inė kai a XXI a.: Vabalninko, Da šiškių i Sa-
lamiesčio punk ų a ejis. – Li uanis ica 1(107), 38–60.
Ba ano skij An onij [=Бaрaновскiй Антонiй] 1898: Замѣтки о литовскомъ
языкѣ и словарѣ. Санктпетербургъ: Типографiя Императорской Академiи Наукъ.
Chambe s Jack K., T udgill Pe e 2004: Dialec ology. Second Edi ion. Cam-
b idge Uni e si y P ess.
Čepai ienė Agnė 2018: XXI a. p adžios aukš aičių pa a mių kai a: g e inamasis geo-
ling is inis aspek as. Dak a o dise acija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Dailey-OʼCain Jenni e 1999: The Pe cep ion o Pos -Uni ica ion Ge man Regio-
nal Speech. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 227–242.
Die cks Willy 2002: Men al maps. Linguis ic-Geog aphic Concep s. – Handbook o
Pe cep ual Dialec ology 2. Ed. Daniel Long, Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia:
John Benjamins Publishing Company, 51–70.
Ecke Penelope 1997: Age as a Sociolinguis ic Va iable. – Handbook o Sociolin-
guis ics. Ed. Flo ian Coulmas. Ox o d: Blackwell, 151–167.
E ans Be sy 2002: A i udes o Mon eal S uden s owa ds Va ie ies o F ench. –
Handbook o Pe cep ual Dialec ology 2. Ed. Daniel Long, Dennis P es on. Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 71–93.
Fishman Johsua A. 1972: The Rela ionship Be ween Mic o- and Mac o-sociolinguis-
ics in he S udy o Who Speaks Wha Language o Whom and When. – Sociolinguis ics.
Eds. John Be na d P ide, Jane Holmes. Ha mondswo h: Penguin Books L d., 15–32.
Ga e Pe e , Williams Angie, E ans Be sy 2005: Accessing Social Mea-
nings: Values o Keywo ds, Values in Keywo ds. – Ac a Linguis ica Ha niensia: In e na-
ional Jou nal o Linguis ics 37(1), 37–54.
Ge žo ai ė Lau a 2015: Geoling is inė An ano Ba anausko lie u ių a mių klasi-
ikacijos analizė. – Kalbos is o ijos i dialek ologijos p oblemos 4, sud. Vilija Ragaišienė,
Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 133–165.

LAURA GERŽOTAITĖ
196 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Ge žo ai ė Lau a 2016a: Va o ojo eiksnys: subjek y usis Lenkijos lie u ių šnek ų
aizdas men aliniuose žemėlapiuose. – Lie u ių a mių kai a XXI a. p adžioje: Lenkijos
lie u ių šnek os, sud. Danguolė Mikulėnienė, As a Leskauskai ė, Vilija Ragaišienė, Lau-
a Ge žo ai ė, Nijolė Bi gelienė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 321–339.
Ge žo ai ė Lau a 2016b: Lie u os a mių klasi ikacijos y imas geoling is iniu aspek-
u. Dak a o dise acija. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Ge žo ai ė Lau a 2018: Nauji duomenys An ano Ba anausko lie u ių a mių ski s-
ymo ekons ukcijai. – Linguis ica Le ica 26, 174–190.
Ge žo ai ė Lau a, Čepai ienė Agnė 2016: Vilka iškio jaunuolių kalbinė gim i-
nė: ibos, aisyklingumo i pa auklumo e ės. – Ve bum 7, 84–100. P ieiga in e ne e:
h p://www.zu nalai. u.l / e bum/a icle/ iew/10288 [žiū ė a 2019-09-10].
Ge žo ai ė Lau a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geolek ų i egiolek ų o ma-
imasis Lie u oje: žemėlapis i komen a ai. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is-
inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. Danguolė Mikulėnienė,
Viole a Meiliūnai ė. Vilnius: B iedis, XIII žemėlapis i komen a as (sp. įklija).
Gi denis Aleksas, Zinke ičius Zigmas 1966: Dėl lie u ių kalbos a mių klasi-
ikacijos. – Kalbo y a 14, 139–147.
Hagen An on M. 1989: F isian and Educa ion in he Ne he lands. – Dialec and
Educa ion: Some Eu opean Pe spec i es. Eds. Jenny Cheshi e, Vi Edwa ds, Henk
Mus e man, Be Wel ens. Cle edon: Mul ilingual Ma e s, 48–61.
LKTCh 2004: Lie u ių kalbos a mių ch es oma ija, sud. Rima Bace ičiū ė, Aud a I a-
nauskienė, As a Leskauskai ė, Edmundas T umpa. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o
leidykla.
Long Daniel 1999: Geog aphical Pe cep ion o Japanese Dialec Regions. – Hand-
book o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John
Benjamins Publishing Company, 177–198.
Mikulėnienė Danguolė 2018: Mul imodalusis a mė y os modelis: ie inės lenkų
kalbos a ian iškumo Lie u oje y imo galimybės. P ieiga in e ne e: h p://www.lenku-
a mes. l . u.l / iles/mikuleniene_%20 a me y os_modelis.pd [žiū ė a 2019-10-05].
Mikulėnienė Danguolė, Leskauskai ė As a, Ragaišienė Vilija, Ge žo-
ai ė Lau a, Bi gelienė Nijolė 2016: Lie u ių a mių kai a XXI a. p adžioje: Len-
kijos lie u ių šnek os. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Mikulėnienė Danguolė (sud. i au .), Meiliūnai ė Viole a (sud. i au .)
2014: XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėla-
piai i jų komen a ai). Vilnius: B iedis.
S aipsniai / A icles 197
Jaunųjų y ų aukš aičių – kupiškėnų i u eniškių – kalbinės
gim inės aizdiniai
Mikulėnienė Danguolė, Meiliūnai ė Viole a 2017: Ta miškumo ma muo
Lie u os e nog a inių egionų s uk ū oje. – Naujos egionų apa ybės kons a imas.
In eg alumas, sumanumas, konku encingumas, sud. A ūnas Augus inai is, Jolan a Za-
ba skai ė, Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė e al. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as, 169–195.
Mo kūnas Kazys 1977: Į adas. – Lie u ių kalbos a lasas 1. Leksika. Vilnius: Moks-
las, 7–18.
P es on Dennis 1989: Pe cep ual Dialec ology: Nonlinguis sʼ Views o A eal Linguis-
ics. Do d ech : Fo is.
P es on Dennis 1999: In oduc ion. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed.
Dennis P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company,
xxiii–xl.
P es on Dennis 1999a: A Language A i ude App oach o he Pe cep ion o Regio-
nal Va ie y. – Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1. Ed. Dennis P es on. Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 359–373.
Salys An anas 1933: Kelios pas abos a mių is o ijai. – A chi um Philologicum 4,
21–34.
Salys An anas 1935: Lie u ių kalbos a mės. Rank aščio eisėmis. Kaunas.
Salys An anas 1946: Lie u ių kalbos a mės. Rank aščio eisėmis. Tübingenas.
Sa oniakai ė Vida 2003: Aukš aičiai: „ ibų“ samp a os. – Li uanis ica 3(55),
101–112.
Zinke ičius Zigmas 1969: Apie lie u ių kalbos a mių ski s ymą. – Lie u os TSR
mokslų akademijos da bai. A se ija 3(31). Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li-
e a ū os leidykla, 365–380.
Images o Linguis ic Homeland o he Young
Eas e n Aukš ai ians o Kupiškis and U ena
SUMARY
The a icle deals wi h he images o linguis ic homeland o young people om loca ions wi hin
he a ea o he adi ional Eas e n Aukš ai ian subdialec s o Kupiškis and U ena. The
ma e ial su eyed in he s udy consis s o he da a om he esea ch s udy conduc ed unde
he p inciples o pe cep ual dialec ology.
LAURA GERŽOTAITĖ
198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Las imágenes o linguis ic homeland embedded in he esponden s consciousness son
highligh ed on he basis o he da a om se e al asks p esen ed in he su ey: discussion
on he equency o choice and he domains o usage o he dialec al code; explo a ion o he
d awn (men al) maps o dialec al language a eas, and analysis o he associa ions o a dialec
speake .
The da a analysis shows ha he school s uden s o U ena end o iden i y hemsel es wi h
dialec al exp ession mo e o en. Kupiškis you h mani es a mo e p onounced end o
dis ancing hemsel es om hei own linguis ic code. This a i ude, which is cha ac e is ic
o he pa o he young membe s o he language communi y, migh ha e been he p oduc o
he (sel -)es eem o hei bi hplace.
A compa able se o esul s was ob ained by a anging he ma e ial o he domains o usage o
he dialec al code in a s uc u ed manne . E en hough he s uden s om bo h loca ions said
hey would speak a dialec e e ywhe e and wi h all gene a ions (which is o say, ac oss all
domains), i is he you h o U ena alone ha end o p ese e hei own linguis ic a ia ion. The
ypical linguis ic exp ession o Kupiškis is conside ed o be an exp ession o he immedia e
en i onmen , i.e. a sepa a e domain. The d awn maps e eal ha s uden s om U ena a e mo e
inclined o iden i y hei you h possibly dissocia e hemsel es om hei own linguis ic
linguis ic homeland wi h dialec al a eas. By es ablishing an ac ual dis ance be ween hem-
sel es and he loca ions o he neighbou ing subdialec , Pane ėžys in pa icula , Kupiškis
exp ession. Bo h he subjec s om Kupiškis and hose om U ena end o associa e a pe son
who speaks a dialec wi h u al a eas. The subjec s om Kupiškis end o pe cei e a dialec al
code as an exp ession o he olde gene a ion, i.e. he pas . They ind his exp ession an in eg al
pa o espec o language, cul u e, and land mo e o en compa ed o he s uden s om
U ena. The bo de s o he a ia ion o he linguis ic homeland d awn on he maps o he
esponden s om U ena i ually coincide wi h he bounda ies o he Eas Eas e n Aukš ai ian
egiolec ha geolinguis s de ined in he second decade o he wen y- i s cen u y. This
linguis ic o ma ion is e y simila o he a ea o he so called Fi h Eas e n om he
econs uc ed map o dialec s by An anas Ba anauskas o he Eas e n Aukš ai ians o
Kupiškis unde he classi ica ion o dialec s by Zigmas Zinke ičius and Aleksas Gi denis and he
su ounding a ea o he so called Six h Eas e n o he subdialec o U ena. Las imágenes de
a ia ion que eme gen om he a i udes o he young language use s i ually o e lap wi h
he his o ical objec i e linguis ic a ia ion bo h o hei linguis ic home-
land and o he en i e eas e n pa o he Li huanian language a ea.
Į eik a 2019 m. no iemb e 19 d.
LAURA GERŽOTAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308, Vilnius, Li uania
lau a.ge zo ai [email protected]