scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Asta Leskauskaitė, Vilija Ragaišienė. „Pietinių pietų aukštaičių šnektų žodynas“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Asta Leskauskaitė, Vilija Ragaišienė. „Pietinių pietų aukštaičių šnektų žodynas“

Author: Vytautas Kardelis
Year: 2020
DOI: 10.35321/all82-13
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/1034/1408
Re iews Re iews 207 /
VYTAUTAS KARDELIS
Vilniaus uni e si e as
Docslinių in es igaciones di ecciones: dialek ología,
his o ia del lenguaje, kogni y inė semán ica,
a ian iškumas en el habla. DOI:
h psdoi.o g/10.35321all/82-13 As a:// Leskauskai ė, Vilija Ragaišienė
SUSINI SUSINI AUKŠTAIČI
ŠNEKT HORDYNA
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2016, I . AM, 682 p. ISBN
978-609-411-187-7 (bend as), ISBN 978-609-411-188-4 (I omas)
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2019, II . NŽ, 831 p. ISBN
978-609-411-187-7 (bend as), ISBN 978-609-411-238-6
( omas II)
En 2016 ue edi ado el p ime Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodyno omos (AM).
Pasados es años, 2019, publicado y el segundo omos del dicciona io (NŽ). Ta minių
žodynų bū yje es o ya cua oolik as dicciona io (išsamesnę has a 2014 m. izleis ų
a minių žodynų apž algą ž . Zubai ienė 2014: 142147). Pie ín los lunas alch aicios
šnek os dicodyno abudu omus p epa é expe imen usias y p o esionales
dialek ologías, excelen es lunas alch aicios pa a més conoco ės, moko ės y
expe és d . As a Leskauskai ė y d . Vilija Ragaišienė. Zodyno cien í ica
edac o a d . Vilija Ragaišienė, edac o a d . Vilija Sakalauskienė, mapa mapio
au o ė d . Lau a Ge žo ai ė. Woodyną k uopščiai sumake a o Neda Kos kienė,
apipa idalino mailininkas Rokas Gelažius. Elodino ue apoyado po la Es adoybinė
lie u ių kalbos komisija ( oliau VLKK) bajo Ta mių y e ninių ie o a džių
išsaugojimo 20012010 años p og ama; p ime oyo omo edybá supió el Consejo de
Ciencia de Li uania ( oliau LMT) bajo Es a ybina li uanis inių y imų y dislaidos
20162024 años p og ama. Segundojam omu publica mencionada LMT p og amas
de ondos, ma y , p i ūko, sin emba go jugu y impo an e menciona , que
segundojo omo publybú apoyó y negocio, y Va ėnos ajón sa i aldybė, y pa ieniai
pe sonas pa e de ellos esc ibi en palab aino po ada, algunos quienes, dosniai
supėmę publybą, pano o queda i desconocidos. Aquí es impo an e señala a
a ias cosas: lo que abajo cien í ico iene que apoya la publicación no LMT, pe o negocios, municipi idad y ciudadanos,
VYTAUTAS KARDELIS
208 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII indica cla amen e que el dicciona io su
des ina a ú ya es á alcanzado. Es he moso y del p opio país pa io ismo, y del apoyo
a su país cul u a ejemplo. También aki aizdu, que el dicodino au o es cik inių dzūkų
asen amien os no hay acciden eñas p aei ės, esa es imonija no sólo ecibida apoyo
dicodino edybai, since šdūs y cál i p esen a ymai dicodino Vilniaus maes os casa
S e ainėje y Lie u ių kalbos ins i u e, pe o y p opio dicodino kokybė.
P ime is omas del ocodyno comenzamos P a a me (p. VIIIX), adelan e a Į adas.
En el úl imo se p esen an odos el dicciona io ansminium necesa ios a ibu os:
mencionos me idiones me idiones alš aičių šnẽk os (čia zazmenciona y sob e
socioling is inę padė į bikalbius o ikalbius habi an es) y sus á eas (p. XIXIII), se
discu e šnek ų peculia idad y ca ac e ís imas peculia idades de sonido, ki čia XIII,
mo ologías y sin axis (p. XIIIXV). Glaus ai, es uc u ao ai y apliquándose
ilius a y ius así como adecuados ejemplos p esen a el ocodyno pobūdis i
sanda a (p. XXVXXX). A con inuación ansk ipción sky el, en el que se p esen an
balsios, p iebalsios, ki cio y p iegaidés, in onaciones y ex o sin agminés sclaida
señales así como sus eksplikación. P idedami localo a džių su umpinimien os,
o os su umpinimien os y signos así como lis as de li e a u a. El segundo omas
ambién iniciado P a a me (p. VIIVIII), es Į adas (p. IXXI) glaus a I-ojo omo Į ado
esumen. La úl ima pa e del dicciona io epi ió el p ime omo sky eliai, en los que
p esen aba el dicciona io pobūdis y sanda a (p. XIXV), ansk ipcija (p. XVXVIII),
lis os de enc ucilamien os y signos de luga eso a dzes y o os.
Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodynas, según au o es, pa ag o según los
p incipios de los de allados a mių žodynų: en él sudė i odos los ecopilados
pie inių pie ų aukš aičių šnek ų palab as de i as uen es de lenguaje y esc i as
(pe os del Ins i u o de Li uania Geoling is ikos cen o Ta chy a chi o de
manusc i os y sonidos y del Cen o de In es igación de la Lengua Bend inės
sukaup os Lie u ian dicciona io supplemen os) (p ka o XXVI). P a a mėje aún
menciona que po penke ius años g abada casi escien as ho as de sonido
g abaciones <...>. Como sólo de es e pe íodo g abaciones de sonido escogidos las
e bales ejemplos y o man el dicciona io base (p. VIII). Además, ma e ial omado
y de o os a p incipios del XXI a. colegas g abados g abaciones de sonido. Cabe
en a iza que Žodyną pagausino y an e io men e mencionados XX a. 710 décadas,
20022003 m. g abaciones de sonido así como manusc i os ex os, Li uu ių kalbos
žodino complemen ų ka o eka e miniae pa yzdžiai (p. VIIIIX). Al lee es as
a i maciones pod ía hace se cabluja y p egun a se como con los p incipios y
c i e ios de selección del ma e ial? Ob iamen e, que hay di e encia en e
esc i i iones uen es y o iginales g abaciones de sonido. También ob iamen e,
que XX a. 710 décadas de g abaciones de sonido, manusc i os ex os y Lie u ių
kalbos žodyno suplemen os ka o eka exempla es e minos ue on y
ecopilados, y especialmen e p ocesados basado en o os p incipios eó icos y me odológicos negu acos umb ada con empo aniėje lie u ių dialek ologijoje. Así puede su gi la p egun a, ¿ adujo a un dicciona io dė i
As a Leskauskai ė, Vilija Ragaišienė.
Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodynas
Re iews de Re isions 209 eisiais mé odosis seleccion ada y ansmi ida y naująją
y nue a eó ine accesiga ma cė ą ma e ial. Po cie o, al mane a de
componamien o de la ma e ia empí ica pudo de e mini en p a a mée los
pensamien os con ados po au o es del ocodyno, donde bas an e cla amen e
jus i cuan o nos algiška y p eocupačiu po el des ino de šnek ų i pan i gaida: Šių
ie ų žmonių pasaulu ė, pap očius, kasdi skolenybę a spindi jų gim oji šnek a
melodinga, e bal, a chajiška, aunque ya un poco p askies a naujaisiaisiniais.
Desa o unadamen e, los o icios adicionales, de los an epasados he edado a la
o ma de ida y se íú puoselėjancias me idiones dzūkų kaimų comunidades cada
año cada ez disminuye debido des a o ica de la demog a inés desa ollo,
económicos y sociales p ocesos, aigi su exis encia es su giusa eal amenaza.
Mąž an pe sonas mąž a y la local šnek ą mokančiųjų... (p. VII). Como puede
en ende se de es a bas an e la ga ci aokos, el obje i o del dicciona io ue pone
en él cuan o posible más y a ii esnés ma e ia. Hay que econoce que acabo de
plan ea la duda po el di e en e ca ác e del ma e ial de la a monización au o és
expagó elegidas acionales y ap opiada mane a: Senų ank aš inių eks ų sakiniai
pe ašy i laikan is o iginalios ansc ip o es ženklų sis ema, o iginal o iginal
ansk ipcija su luga de esidencia y e e encia de los manusc i os. (p. XXX). Toji
e e encia (RT) iden i ica cla amen e ma e ial más an igua. en al caso los iejos
ejemplos de ansc ipción neligumai y niuansai pasida o no ales ak ualús, además,
y di e en es c onologicos capoksnių ma e ialá, esan la asun o, cógu compa i.
O o ema que puede susci a discusiones es p es in inė leksika y naujesni o nauji
palab as (p. XXVI). Las a ieji señala se su uc inimu nj. An e ex animas palab as
de o igen (sla izmos, ge manizmos) esc ibe sigyma s ., que se u iliza y signi icanzas
skoliniams indica . A odían peik ina d ip asmybė, pe o au o ės y aquí
encon a on la adecuada solución: Reikšmės skoliniai indicados an es la explicación
del signi icado skliaus ose su inimu s . (p. XXVI). Así en un caso aco amien o s .
es á después de i ulación de palab a, o o an es de la explicación de signi icado.
Da no a sob e los p es ados: au o es según: Kiel posible, se es ue za indica
palab as kilmę, pe o p ie senųjų skolinių <...> pažymos o igenos ne ašomas (p. XXVI).
Me pa ece que el hábi o nežymė i senųjų skolinių no es pa icula men e ap opiado y
es c i ico ino (a gumen os é. Ka delis 2016: 89). Sin emba go puede en ende se que
al elección lidió y, ano mis p opios au o es, a mian dicciona ios de p epa ación
adiciones, y VLKK con i ma i Ta mių (šnek ų) dicciona ios de p epa ación
equisi os comunes. Po cie o, es os equisi os, aunque ellos y ecomendcinas, au o esas man ué onse adecuadamen e y c ea i amen e.
Uno de ales ejemplos: puiku, que Žodyne no exis e eiksmažodžių lizdų, jun o y
palab as nebu ėlių, que a i icialmen e c ean se eiksmažodžių lizdui o ma , ej.:
bós i, ml i, mók i, žn i. Ve odyne no se incluyen y pama iniai accionesmajodžiai,
cuyos šnek os nož ašy a a osenos ejemplos (p. XXVIII). T umpa no a sob e
ansk ipción: de inmedia o se e que dicciona io p epa é y edi aó p o esionales y
expe imen usias dialek ologesas, de los cuales uno de abajo ba es es y
VYTAUTAS KARDELIS
210 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII a minių eks ų p epa ación. Pa yzdžių
ansk ipcija apgal o a, nope ca u a, nuosekli, desc ibiendo y sis émico sis ema
sonicas ka kasą, y mos ando impo an esesnius y sub ilesnius niuansus.
Sky ius Šnek ų peculia idad y ca ac e ís icas ca ac e ingula es bas an e
adicional, u ilizado en abajos de dialec ología adicional de Li uania
e minología habi ual, especialmen e al habla de ga syną (mencionados
seno ines akū inės galūnės, kie ieji p iebalsiai, p iebalsių painiojimas). Tal
p esen ación adicional p obablemen e no es i in c i icoo ino: una pa e, si quien
oma íasi dicciona io ma e ial basado e de ling is ines in es igaciones,
e minologiją susi a ky ų según necesidades, o a pa eus, dicciona io lee á no
solo ling is ai y specialis ai leksikog a ai. Tad más simple p esen ación de hechos
empi icos y acla aciones en es e caso iene sus mo i os y logiká. Skai an
aukščiau aba cado capí ulo de los ojos de inmedia o k in a una yški peculia idad,
la cual se puede desc ibi una palab aji a ian es. Cadodyne no e i a mos a se
a ian izmos eales soninas, mo ologicas, sin aksicas di e sasi o es es
dí igan e y saludin ina cosa. Va ian iškumo adecuadamen e desc i o y Į ade, y
cla amen e is o ilius aciniuose ejemplos. Cabe a i ma que el ma e ial
p esen ado en dicciona io es ealmen e o iginal y au en iška (žinoma, si
compa ásemos con o iginales sonido į ašais, al ez y su gie an discusiones po
uno u o o caso conc e o, pe o cualquie a, que ansc ibió mnios ex os,
pe ec amen e sabe que di e en es ansc ibuido es iguodos emas a eces escuchan di e en e es un ín eg o, complejo dependi de muchos ac o es kogni i is).
En gene al debido al p opio dicciona io sanda os y es uc u a, ma e ia y su
p esen ación, ya mencionadas ansc ipciones y signi icamien os eksplicaciones
kokios esenciales c í icas no se puede deci . Hay que econoce , que el dicciona io
au o és man iene sis ema y lexicog á ico consis encia an o apo ando
ma e ialá, an o explikuodando signi icados, p es ando g ama icales y o a
conocimien o. Kū ybišką y analí ico en oque al abajo de esc i u a del
dicciona io bas an e bien mues a y signi ica i os eksplicaciones pa eikimas. Al
menos ya me ch es oma ico ejemplo, como painiai pinamas de algunos
signi icamien os eksplicaciones y ellas ilus ojan es ejemplos pynės, son palab as
habla, habla Daba inės lie u ių kalbos žodyne y Lie u ių kalbos žodyne ( oliau
LKŽ). Bas a compa a las con Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodyno explicacións
así como su elación con ejemplos y de inmedia o e mucho cual mejo si uación.
En gene al ocodyno au o és, aunque y ap o echa LKŽ explicaciónas (žinoma, en
aquellos casos, cuando ellas comple amen e adecuamas y nep ieš a auja empi ina
ma e iagai de ocodyno), pe o a menudo p opo cionan y sa as, las cuales
ecuen emen e son y g akš esnės, y más mo i uo as, y bien de a con ejemplos.
Chugo que Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodyno omai complemen ó ya los
exis en es a minos ocynų bū į. Es impo an e que ya es á y con inua á siendo
ú il no sólo a las amas adicionales de la lingüís ica (lie u ies dialec ología, bal is icas, indoeu opeis icas), sino iene y de puikos, sa i ą, di e sosi iapusio ma e ial y espi i ual,
As a Leskauskai ė, Vilija Ragaišienė.
Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodynas
Re iews de Re iews 211 en gene al cul u almen e el klod. Yuo, sin ninguna duda,
pod án u iliza no solo p o esionales humani a ios. P a a mėje au o és
boni amen e y ap opilamen e son pasabiusias: Tad es e dicciona nedidelė duoklė
s ambiosios pie inių pie ų aukš aičių, o dzūkų, šnek os saugo ojams. Es e abajo,
que con ibuye puoselėjan comunomeniškumą, omen a su iden idad de alo
pe cepción, galų gale ecue da eso que ya es amos p o usę.
Desde la lingüís ica a pína es una g an y impo an e apo ación a las
in es igaciones de es a ada mé, que Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodyno
au o ės d . As a Leskauskai ė y d . Vilija Ragaišienė úl imamen e no sólo sma kly,
pe o más impo an e p o esionalmen e desa olla y p o undiza.
Queda sólo desea le a Kolegėms, llena de memo ia el p o eso Albe o Rosino,
en palab as de deci , c ea i binés éxi os y ul e iños s a ios de in es igaciones.
LITERATŪRA
Leskaukai ė As a, Ragaišienė Vilija 2016: Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodynas (AM) I,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Leskaukai ė As a, Ragaišienė Vilija 2019: Pie inių pie ų
aukš aičių šnek ų žodynas (NŽ) II, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Ka delis Vy au as
2016: Sla izmai de las lenguas Li uanias: his o ia y pe spec i as del es udio. Li uania polkų
a mės. P iega en in e ne : h pwww.lenku a mes. l . u.l /ap h p: a ículos.
Zubai ienė Vilma 2014: Lie u ių leksikog a ija: his o ia y p esen eis: docomoji knyga,
Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Į eik a m. 2020 ab il 21 d.
VYTAUTAS KARDELIS
Vilniaus uni e si e as
Facul ad de Filología
Taikomosios kalbo y os ins i u o Lie u ių kalbos ka ed a
Uni e si e o g. 5, LT-01131 Vilnius, Lie u a
y au as.ka de[email p o ec ed]