Įž algos / Insigh s 311
DARIUS ANTANAVIČIUS
Lie u os is o ijos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3810-3297 Di ei os de pesquisas
Mokslinių: Lie u os Me ika, LDK la yniškoji li e a ū a,
is o iog a ija, šal inio y a, neolo yniškoji kū yba.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-15
QUANDE IŠ TICRJ MIR
MIKALOJUS DAUKŠA?
When Did Mikalojus Daukša Die?
ANOTACIA
S aipsnyje k es ionada Mikalojaus Daukšos da a da mo e. A é ago a ac edi a-se que
Daukša mo eu 1613 m. em mês de e e ei o. S aipsnyje ap esen am dois documen os,
p o ando que 1613 m. ou ub o 15 d. 1614 m. ou ub o 18 d. Daukša ainda e a i o.
Fundamen izada no a Daukšos da a da mo e 1615 m. asa io mês. ESMINIAI PAZES: Mikalojus
Daukša (?1615), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažių kolegija (16141773).
ANNOTATION
The a icle ques ions he da e o dea h o Mikalojus Daukša. Un il now, i was gene ally
assumed ha Daukša died in Feb ua y 1613. Two documen s o 1613 and 1614 a e p esen ed
p o ing ha Daukša was s ill ali e a ha ime. As a esul , a new da e o his dea h is
p oposed, namely he second hal o Feb ua y 1615. KEYWORDS: Mikalojus Daukša (?1615),
Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažiai College (16141773).
DARIUS ANTANAVIČIUS
312 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
ĮVADAS
Lie u iškos aš ijos Li uânia Didžiojoje Kunigaikš ys ėje (h p: LDK) no
biog a ijoje1 do iniciado Mikalojaus Daukšos ainda žiojėja mui os sp agų: não
se conhecem os seus anos de nascimen o2, não se sabe, quando e onde ele
ap endeu, quando se o nou kunigu e mui os emas semelhan es. Um dos poucos
exa amen e conhecidos dos seus ac os de ida é a da a de mo e.
Uni e salmen e acei a que Daukša mo eu no início de 1613 ano, en e o 13 de
e e ei o d. e o 5 de ma ço d. Es e a o a es abeleceu o amoso his o iado dos
empos en euka ios Kons an inas Jablonskis, publicado sob e Daukšą e sua gmina mui os no os documen os (Jablonskis 1931; 1933) 1933.
A da a indicada Jablonskio oi uni e salmen e acei a e iaja de li o em li o, de a igo em
a igo, e nos úl imos empos išplaukė e em ex ensões da in e ne . Šių eilučių au o io de an emão
não le an ou pa a si ikslo zū bū pa aisy i Jablonskį. Tiesiog pas ebėjus dois documen os, nos
Kaip dažnai būna, a i naują žodį galima isai o neplanuojan i nesi ikin .
quais sušmėža o Daukšos pa a dė, pa ak ai o čia sujec a de odos ka ojama e dade e
sidomė a jų da omis i pas a ųjų sąsajomis su Daukšos mi ies me ais. Paaiškėję
pe mi e indica ou a Daukšos da a de mo e. Tal é o obje i o des e a igo. 1.13 MET DATA IR
JOS PAGRĮSTUMAS P imei o de udo é p eciso lemb a , a que se baseia uni e salmen e acei a e
e ojama da a da mo e Daukšos. Ela a udi a não a é es es dias sob e i ido documen o, e só
bem mais a de no seu egis o, . y. esumo do con eúdo. 1931 m. Nau os e pala a 7ame omo
Kons an inas Jablonskis anunciou pluoš ą no os documen os de sob e Daukšą e seu kininaičius.
En e eles oi 1809 m. cons i uído Babėnų d a o, a pa i do qual apylinkių o iginęs Daukša,
documen os in en o ius, ou lis a, en e cujo 1 Fundamen iniu apibend in ų conhecimen os
sob e Daukšą lobynu lie u ių skai y ojui ebė a Ju gio Lebedžio monog a ija (ž . Lebedys 1963).
Naujessi on es e pesquisas mencionadas XIVXVI a. Li uania ca holiks sace do es są ade (ž .
LKD 2009: 1576). Recen emen e apa eceu ou o a igo de na u eza his ó ica (ž . D ungilas 2020).
2 Mais equen emen e indicada 15271538 m. A da a de nascimen o de Daukšos du idou Liudas Jo aiša,
hipo e iquemen pe kėlęs a segunda da a a é 1546 m. (ž . Jo aiša 2000: 4041). Assim mo endo Daukša
podia e ma cadamen e menos anos, do que anuma. Que isso mui o o keicia no caso de pe sonalidades
his ó icas, bem exp essa Jono Ka olio Chodke ičiaus a jauninimas odo dezmečiu (ž . Chachaj 2014). 3
Todas es as publicações so ié icos o am eimp esso em empos so ié icos Jablonskio li uanis inių
y imų inkinyje (ž . Jablonskis 1973: 71199). A segui , no a igo se á ci ado exa amen e essa publicação.
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 313 su egis ados documen os nes e caso o mais impo an e é
o No. 15 / O seu começo sumos o de cla eza é aqui epe ido4:
1613 eb . 13 da -o, eodem ma ca 5 w g odzie żmudzkim ak -o, eodem junij 4 do
ziems wa egoż X wa Żmudzkiego p zeniesionego wypis ziemski es amen u
xiędza Mikołaja Ba łomiejewicza Dawkszy, kanonika żmudzkiego [...]. po an o
isso é apenas 1613 m. e e ei o 13 d. suda y o Daukšos es amen o egis as, e
p óp io documen o ninguém nunca iu. Da desc ição ê-se que o p óp io es amen o
em 1613 m. 5 de ma ço de ia se ak o ado, ou g a ado, em Zemaičių pilies eismo
knygą, e ob ido con i mado ex ac os sob e ak a imą (su p óp io es amen o
ex o ou sua cópia) em 1613 m. 4 de junho oi mais uma ez g a ado, ou a ez
pe ako uo as, Zemaičių žemės eismo knygoje. Isso e a comum anões empos
es amen os, olhando a pa i des es dias pe spec i a, no á io ao o mínio p á ica.
Malos é isso que nem cas elos, nem e as do ibunal 1613 m. li os não
sob e i e am, po an o Daukšos es amen o ex o in ex enso ninguém
desconhece5, conhecido só daquela pa e dele, que oi elacionada com Babėnų d a o
zap ašimu giminaičiams, con eúdo que nes e caso não é impo an e, po an o aqui
mais de alhadamen e ele nãoap a iamos. 1613 m. mês de e e ei ou, como Daukšos
da a de mo e, a é ago a não ha ia undamen o duejo e, po que depois Jablonskio
ninguém não em is o ei o documen os mais a de, nos quais Daukša osse
mencionado como i o, po an o menciona oda ano undamen almen e i mino is o iog a ijoje.
2. DU INCANTO 16131614 C.
DOCUMENTAI, MININTYS DAUKŠ
20192022 m. jun amen e com Ži ile Nedzinskai e publicando on es da K aży Kolegia,
gua dadas pelo A qui o de Jesu D augija em Roma, oi esboçado a amen e kieno si
le an ado obje i o explica não só nos ex os mencionados nomes pessoais,
opo a džius ou ac os his ó icos (i. i. ex o pašių), mas e os ūk sandinius su i o ius
com á ias pe sonalidades, po an o em busca de á ios documen os ju ídico,
inancei o e ūki al dos K aży Kolegia, gua dados em biblio ecas de odos os países e
conhecidas. A mais impo an e ma é ia de ca ác e ju ídico e ag ícola da K ažių
Collegia es á a ualmen e gua dada em Moscou, Rússia es a al no aná ios ac os
a chy e, aos his o iado es bem
4 Jablonskis 1973: 163.
5 Ju gis Lebedys em sua monog a ia, discu indo es e ac o, sem undamen o indulgia-se em nepag įs us
als ymus (ž . Lebedys 1963: 143).
DARIUS ANTANAVIČIUS
314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII conhecemos ex-os aldões de collegios
da Amigância de Jesus, após 1773 m. A abolição da Amigância a i ekusių República
Edukacinei komisijai, ou uome ei Minis é io da Educação, onde No. 1603.
Nes e ondo 4 apy ache, en e dezimças ex-K azy kolegija aldų documen os
olkų, é olkka No. 3315, onde sudė i alguns p ecoi á ios com a undação do
kolegija elacionados documen os. En ep deles es ão o iginų, con i mados
cópiijas ou p ossimčiausių de á ios documen os de copias. Um ou o documen o
já oi publicado6. Em dois mencionados aplanko documen os, elacionados com a
K ažių kolegijos įs eigimu 16131614 m., obse ada e Mikalojaus Daukšos pa a dė.
O p imei o documen o7, da ado 1613 m. 15 de ou ub o, é elacionado com
Ge au iškės Bukan iškės, na época pe enusiusios K ažių al a ijos aldoms
(dabe K ažių seniūnijos e i o ija), zemių išma a imu ma gais e ka imis. 6
Nedzinskai ė, An ana ičius, pa ., 2019: 4952.
7 RGADA 1603-4-3315, l. 16 - .
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 315 /

DARIUS ANTANAVIČIUS
316 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 317 /
Toliau ap esen a-se seu começo e im, e p óp ias e as, economizando luga , nes e
simul âneo passam-se, embo a elas dão mui a ma é ia Ge au iškių, Bukan iškių e
ci cuninias localo ias his o iniams localo a djiams conhece . Na p óp ia ozkazanie
jaśnie wielebnego księdza Mikołaja Paca, bispo żmudzkiego, uczynione wymo gowanie
g un ów Gin ow iszki nazwanych, należących do al a yjej k oskiej, wymo gowanie
działo się p zez mie czego ś ode aie 1613 15 p zy by ności w Bodze wielebnego jego
mości księdza Mikołaja Daukszy, kanonika miednickiego, i Mikołaja Sawickiego, jego
mości pana Ma cina Kosie ackiego, jego mości pana Helias Zabi da. Nap zód Łąka
wielka z klinem, k ó y między g un y jego m. pana Osmieniszka wspie a, w ej łące
mo gów 6 p ę ów 17. […]
Ten eges wymo gowania gin ow iskich g un ów[,] p zy ym byli[,] ąk włas nych
podpisem i pieczęciami z wie dziliśmy[s]. Melchio Heliaszewicz Gieysz, cus os Vilnensis,
plebanus K ozensis, episcopa us Samogi iae p onunc adminis a o manu p op ia;
Mikołaj Dowksza, kononik [s] miednicki ęką własną; Mikołaj Sawicki mão com własną;
Ma cin Kosie acki mão com p óp ia; Heliasz Dowgi d mão com wlasną; Balce Zabieła
ęką własną. Segundo documen o8, da ado de 1614 m. ou ub o 18 d., é mencionadas
Ge au iškės d a elio (pali a ko) uma edação de e as. Seu começo e im é essa:
Inwen a z g un ów Gin ow yszek olwa ku należącego do al a yi k oskiej na własne
ozkazanie jaśnie wielebnego ks. Mikołaja Paca, bispo żmujdskiego, spikanonika
mednickiego, i senho Mikołaja Sawickiego, jm. s Ma cina Kosie ackiego i jm. Heliasza
sany i zwe y ikowany p zy by ności w Bodze wielebnego jm. ks. Mikołaja Dowkszy,
Dawgi da pana. Łąka Kon iszki nazwana na wozów dziesięć między g un ami jego m.
pana Nabo owskiego, leży Pob as u Upis [ss] p zy oli pana Nabo owskiego, kosi
poddany gin ow yski na imię Zubo akas [?]
[…]
Te g un y zwe y ikowawszy i spisawszy inwen a z ąk naszych podpisem i
pieczęciami z wie dziliśmy [s] i wielebnemu ks. Janowi Jamiołkowskiemu, ec o owi
kolegium k oskiego Socie a is Iesu, podaliśmy na ozkazanie jaśnie wielmożnego jm.
ks. Mikołaja Paca, bispo żmujdskiego. Da um w Gin ow iszkach, oku ysiąc
sześćse nego cz e nas ego ok ob a ośmnas ego. Mikołaj Dowksza, kanonik
mednicki, ęką własną; Ma cin Kosie acki mão com p óp ia assinisa; Eliasz Dowgi d
mão com p óp ia; Mikołaj Sawicki mão com swą.
8 RGADA 1603-4-3315, l. 7 8 .
DARIUS ANTANAVIČIUS
318 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 319 /