Įž algos / Insigh s 311
DARIUS ANTANAVIČIUS
Lie u os is o ijos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3810-3297 Di ecciones de in es igaciones
Mokslinių: Lie u os Me ika, LDK la yniškoji li e a u a,
is o iog a ija, šal inio y a, neolo yniškoji kū yba.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-15
KADA IŠ TICRJ MIR
MIKALOJUS DAUKŠA?
When Did Mikalojus Daukša Die?
ANOTACIÓN el
S aipsnyje k es ionándose Mikalojaus Daukšos echa de mue e. Has a šiol se c ee que
Daukša mu ió 1613 m. mes de asa io. S aipsnyje p esen an dos documen os, que
demues an que 1613 m. oc ub e 15 d. 1614 m. oc ub e 18 d. Daukša oda ía e a i o.
Fundamen izada nue a Daukšos echa de mue e 1615 m. asa io mes. ESMINIAI WODŽIA:
Mikalojus Daukša (?1615), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažių kolegija (16141773).
ANNOTATION
The a icle ques ions he da e o dea h o Mikalojus Daukša. Un il now, i was gene ally
assumed ha Daukša died in Feb ua y 1613. Two documen s o 1613 and 1614 a e p esen ed
p o ing ha Daukša was s ill ali e a ha ime. As a esul , a new da e o his dea h is
p oposed, namely he second hal o Feb ua y 1615. KEYWORDS: Mikalojus Daukša (?1615),
Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažiai College (16141773).
DARIUS ANTANAVIČIUS
312 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
ĮVADAS
Lie u iškos aš ijos Li uanies Didžiojoje Kunigaikš ys ėje ( oliau LDK)
undado Mikalojaus Daukšos biog a ijoje1 oda ía žiojėja muchos sp agų: no
se conocen sus años de nacimien o2, no se conoce, cuándo y dónde él es udióse,
cuándo se con i ió kunigu y muchos semejan es asun os. Uno de los pocos
exac amen e conocidos de sus hechos de ida es la echa de mue e.
Uni e salmen e se acep a que Daukša mu ió a p incipios de 1613 años, en e el 13
de eb e o d. y el 5 de ma zo d. Es e hecho á es ablecido el amoso his o iado de
épocas en euka io Kons an inas Jablonskis, publicándos sob e Daukšą y su gimină muchos nue os documen os (Jablonskis 1931; 1933) 1933.
Jablonskio indicada da a ue uni e salmen e acep ada y iaja de lib o en lib o, de a ículo en
a ículo, y úl imamen e išplaukė y a ex ensiones de in e ne . Šių eilučių au o au o de
an emano no le an se obje i o muū bū pa aisy i Jablonskį. Tiempos obse éis dos
Kaip dažnai būna, a i naują žodį galima isai o neplanuojan i nesi ikin .
documen os, en los que sušmėža o Daukšos pa a dé, pa ak ai o čia suspei a de odos
sidomė a jų da omis i pas a ųjų sąsajomis su Daukšos mi ies me ais. Paaiškėję
ka ojama e dad y pe mi e indica o a Daukšos echa de mue e. Toks y es el obje i o de
es e a ículo. 1.13 MET DATA IR JOS PAGRĮSTUMAS P ime o hay que eco da , a qué se basa
uni e salmen e acep ada y ep ojada echa de mue e Daukšos. Ella es iudi a no has a es os
días sob e i ido documen o, sino sólo conside ablemen e más a dío su egis o, . y. esumen
del con enido. 1931 m. Nau os y palab a en 7-ame omo Kons an inas Jablonskis publicó pluoš ą
nue os documen os de sob e Daukšą y su kininaičius. En e ellos ue 1809 m. compues o Babėnų
d a o, de cuyo apylinkių o iginęs Daukša, documen os in en o ius, o lis a, en e el cual 1
Fundamen iniu apibend in ų conocimien os sob e Daukšą lobynu lie u ių skai y ojui ebė a
Ju gio Lebedžio monog a ija (ž . Lebedys 1963). Naujesni uen es y in es igaciones
mencionados XIVXVI a. Lie u os ka alikų d asininkų są ade (ž . LKD 2009: 1576). Recien emen e
apa eció o o a ículo de ca ác e his ó ico (ž . D ungilas 2020).
2 Más a menudo se indica 15271538 m. La echa de nacimien o de Daukšos suje o Liudas Jo aiša,
hipo é icamen e pe kėlęs la segunda echa has a 1546 m. (ž . Jo aiša 2000: 4041). Así mu iendo Daukša
pudo ene ma cadamen e menos años, que manose. Que es o mucho qué cambia en caso de
pe sonajes his ó icos, bien habla Jono Ka olio Chodke ičiaus a jauninimas odo decenmečiu (ž .
Chachaj 2014). 3 Todas es as publicaciónciones so ié icas ue on eimp esas en iempos so ié icos
Jablonskio li uanis inių y imų inkinyje (ž . Jablonskis 1973: 71199). A con inuación en el a ículo se ci a á p ecisamen e es e publicación.
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 313 su egis o de documen os en es e caso el más impo an e
es el No. 15 / Su comienzo sum os po azones de cla idad aquí se epi e4:
1613 eb . 13 da -o, eodem ma ca 5 w g odzie żmudzkim ak -o, eodem junij 4 do
ziems wa egoż X wa Żmudzkiego p zeniesionego wypis ziemski es amen u
xiędza Mikołaja Ba łomiejewicza Dawkszy, kanonika żmudzkiego [...]. pues es o es
sólo 1613 m. eb e o 13 d. suda y o Daukšos es amen o egis as, y p opio
documen o nadie nunca io. De la desc ipción puede e se que el p opio es amen o
m. 5 de ma zo de 1613 debía se ak o ado, o g abado, en Zemaičių pilies eismo knygą,
y ob enido con i mado ex ac os sob e ak a imą (su p opio es amen o ex o o su
copia) m. 4 de junio de 1613 ue o a ez g abado, o a ez pe ako uo as, Zemaičių
žemės eismo knygoje. Es o e a habi ual anų laikų es amen ų, ž elando desde
es os días pe spec i a, no a io į o minimo p ác ica. Malos es lo que de Zemaičių ni
pilies, ni ie as ibunal 1613 m. lib osos no sob e i ió, po lo que Daukšos
es amen o ex o in ex enso nadie desconoomas5, conocido sólo esa pa e de él, la
cual ue elacionada con Babėnų d a o zapisyimu kininaičiams, con enido que en es e
caso no es impo an e, po lo que aquí más de allado él noap a iamos. 1613 m. mes de
eb e ou, como Daukšos echa de mue e, has a aho a no había undamen o
dedo e, po que después Jablonskio nadie no ha is o is o más a de documen os de
documen os, en los que Daukša ue a mencionado como i o, po lo que menė i año
oda azonadamen ei ijó en is o iog a ijoje.
2. DU NON CONOCIMENTO 16131614 C.
DOCUMENTAI, MININTYS DAUKŠ
20192022 m. jun o con Ži ile Nedzinskai e publicando las uen es de K aży Kolegia,
gua dados en el a chi o de Jesús D augija en Roma, ue asomb ado a a ez kieno sí
plan eado obje i o explica no solo en ex os mencionados nomb es pe sonales,
opo a džius o hechos his ó icos ( . i. ex o pašių), sino y los sando ios de la colegia
su i con di e sas pe sonas, po lo que en busca de di e sos documen os ju ídico,
inancie o y ūki alinos se e isa on los a chi os de K aży Kolegia, gua dados en
biblio ecas de odos los países y a que ías conocidas. Impo an eísima ma e ia de
ca ác e ju ídico y agnico de K ažių colegía ac ualmen e se gua da en Moscú, Rusia
es a al en anacos de a chi o, a his o iado es bien
4 Jablonskis 1973: 163.
5 Ju gis Lebedys en su monog a ía, discu iendo es e ac o, sin undamen o indulgía en nepag įs us
als ymus (ž . Lebedys 1963: 143).
DARIUS ANTANAVIČIUS
314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII conocemos ex e io es Jesu D augía
kolegijas aldų, después de 1773 m. La D ougía abolida a i ekusių Respublikos
Edukacinei komisijai, o uome ei Is i u o minis e ijai, onde N . 1603.
Es e ondo 4 apy axe, en e diezimcias ex ex eximisia K ažių kolegija aldų
documen os de aplankų, es aplankas N . 3315, donde sudė i algunos p ecoy iausi
con el es ablecimien oima colegía elacionados documen os. En ep ellos son
o iginales, con i mados copias o p on amen e más de di e sos documen os
copias. O o o o documen o ya ha sido publicado6. En dos mencionados aplanko
documen os, elacionados con K ažių kolegijos ín eg eim m. 16131614, no i ada y
Mikalojaus Daukšos pa a dė. El p ime documen o7, da ado 1613 m. oc ub e 15 d.,
es á elacionado con Ge au iškės Bukan iškės, en ese momen o pe eneusiusios
K ažių al a ijos aldoms (dabajo K ažių seniūnijos e i o ija), zemių
izma a imu ma gais y ka imis. 6 Nedzinskai ė, An ana ičius, pa ., 2019: 4952.
7 RGADA 1603-4-3315, l. 16 - .
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 315 /
DARIUS ANTANAVIČIUS
316 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 317 /
Toliau se p esen a su comienzo y acabio, y las mismas ie as, aho ando luga , es e
iempo pasanidadas, aunque ellas da mucha ma e ia Ge au iškių, Bukan iškių y
al ededo es de luga es his ó icos pa a opo a dji conoce . Na własne ozkazanie
jaśnie wielebnego księdza Mikołaja Paca, obispa żmudzkiego, uczynione
wymo gowanie g un ów Gin ow iszki nazwanych, należących do al a yjej k oskiej,
wymo gowanie działo się p zez mie czego ś ode aie 1613 15 p zy by ności w Bodze
wielebnego jego mości księdza Mikołaja Daukszy, kanonika miednickiego, i Mikołaja
Sawickiego, jego mości pana Ma cina Kosie ackiego, jego mości pana Helias Zabi da.
Nap zód Łąka wielka z klinem, k ó y między g un y jego m. seño Osmieniszka
wspie a, w ej łące mo gów 6 p ę ów 17. […]
Ten eges wymo gowania gin ow iskich g un ów[,] p zy ym byli[,] ąk włas nych
podpisem i pieczęciami z wie dziliśmy[s]. Melchio Heliaszewicz Gieysz, cus os Vilnensis,
plebanus K ozensis, episcopa us Samogi iae p onunc adminis a o manu p op ia;
Mikołaj Dowksza, kononik [s] miednicki ęką własną; Mikołaj Sawicki mano con p opia;
Ma cin Kosie acki mano con p opia; Heliasz Dowgi d mano con wlasną; Balce Zabieła
mano con p opia. El segundo documen o8, da ado 1614 m. oc ub e 18 d., es mencionėdas
Ge au iškės d a elio (pali a ko) zemios su ašimas. Su comienzo y acabio és a:
Inwen a z g un ów Gin ow yszek olwa ku należącego do al a yi k oskiej na własne
ozkazanie jaśnie wielebnego ks. Mikołaja Paca, obispa żmujdskiego, spikanonika
mednickiego, i seño Mikołaja Sawickiego, jm. seño a Ma cina Kosie ackiego i jm.
sany i zwe y ikowany p zy by ności w Bodze wielebnego jm. ks. Mikołaja Dowkszy,
Heliasza Dawgi da pana. Łąka Kon iszki nazwana na wozów dziesięć między g un ami
jego m. seño Nabo owskiego, leży Pob as u Upis [ss] p zy oli pana Nabo owskiego,
kosi poddany gin ow yski na imię Zubo akas [?]
[…]
Te g un y zwe y ikowawszy i spisawszy inwen a z ąk naszych podpisem i
pieczęciami z wie dziliśmy [s] i wielebnemu ks. Janowi Jamiołkowskiemu, ec o owi
kolegium k oskiego Socie a is Iesu, podaliśmy na ozkazanie jaśnie wielmożnego jm.
ks. Mikołaja Paca, obispo żmujdskiego. Da um w Gin ow iszkach, oku ysiąc
sześćse nego cz e nas ego ok ob a ośmnas ego. Mikołaj Dowksza, kanonik
mednicki, ęką własną; Ma cin Kosie acki mano a p opia i ma; Eliasz Dowgi d mano
con p opia; Mikołaj Sawicki mano con swą.
8 RGADA 1603-4-3315, l. 7 8 .
DARIUS ANTANAVIČIUS
318 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša?
Įž algos Insigh s 319 /