scieee Open visual document viewer

Kada iš tikrųjų mirė Mikalojus Daukša?

Darius Antanavičius

Abstract

    Straipsnyje kvestionuojama Mikalojaus Daukšos mirties data. Iki šiol manyta, kad Daukša mirė 1613 m. vasario mėnesį. Straipsnyje pristatomi du dokumentai, įrodantys, kad 1613 m. spalio 15 d. – 1614 m. spalio 18 d. Daukša dar buvo gyvas. Pagrindžiama nauja Daukšos mirties data – 1615 m. vasario mėnuo.

Full text

Įž algos / Insigh s 311 DARIUS ANTANAVIČIUS Lie u os is o ijos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3810-3297 Di ecciones de in es igaciones Mokslinių: Lie u os Me ika, LDK la yniškoji li e a u a, is o iog a ija, šal inio y a, neolo yniškoji kū yba. DOI: doi.o g/10.35321/all87-15 KADA IŠ TICRJ MIR MIKALOJUS DAUKŠA? When Did Mikalojus Daukša Die? ANOTACIÓN el S aipsnyje k es ionándose Mikalojaus Daukšos echa de mue e. Has a šiol se c ee que Daukša mu ió 1613 m. mes de asa io. S aipsnyje p esen an dos documen os, que demues an que 1613 m. oc ub e 15 d. 1614 m. oc ub e 18 d. Daukša oda ía e a i o. Fundamen izada nue a Daukšos echa de mue e 1615 m. asa io mes. ESMINIAI WODŽIA: Mikalojus Daukša (?1615), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažių kolegija (16141773). ANNOTATION The a icle ques ions he da e o dea h o Mikalojus Daukša. Un il now, i was gene ally assumed ha Daukša died in Feb ua y 1613. Two documen s o 1613 and 1614 a e p esen ed p o ing ha Daukša was s ill ali e a ha ime. As a esul , a new da e o his dea h is p oposed, namely he second hal o Feb ua y 1615. KEYWORDS: Mikalojus Daukša (?1615), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažiai College (16141773). DARIUS ANTANAVIČIUS 312 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII ĮVADAS Lie u iškos aš ijos Li uanies Didžiojoje Kunigaikš ys ėje ( oliau LDK) undado Mikalojaus Daukšos biog a ijoje1 oda ía žiojėja muchos sp agų: no se conocen sus años de nacimien o2, no se conoce, cuándo y dónde él es udióse, cuándo se con i ió kunigu y muchos semejan es asun os. Uno de los pocos exac amen e conocidos de sus hechos de ida es la echa de mue e. Uni e salmen e se acep a que Daukša mu ió a p incipios de 1613 años, en e el 13 de eb e o d. y el 5 de ma zo d. Es e hecho á es ablecido el amoso his o iado de épocas en euka io Kons an inas Jablonskis, publicándos sob e Daukšą y su gimină muchos nue os documen os (Jablonskis 1931; 1933) 1933. Jablonskio indicada da a ue uni e salmen e acep ada y iaja de lib o en lib o, de a ículo en a ículo, y úl imamen e išplaukė y a ex ensiones de in e ne . Šių eilučių au o au o de an emano no le an se obje i o muū bū pa aisy i Jablonskį. Tiempos obse éis dos Kaip dažnai būna, a i naują žodį galima isai o neplanuojan i nesi ikin . documen os, en los que sušmėža o Daukšos pa a dé, pa ak ai o čia suspei a de odos sidomė a jų da omis i pas a ųjų sąsajomis su Daukšos mi ies me ais. Paaiškėję ka ojama e dad y pe mi e indica o a Daukšos echa de mue e. Toks y es el obje i o de es e a ículo. 1.13 MET DATA IR JOS PAGRĮSTUMAS P ime o hay que eco da , a qué se basa uni e salmen e acep ada y ep ojada echa de mue e Daukšos. Ella es iudi a no has a es os días sob e i ido documen o, sino sólo conside ablemen e más a dío su egis o, . y. esumen del con enido. 1931 m. Nau os y palab a en 7-ame omo Kons an inas Jablonskis publicó pluoš ą nue os documen os de sob e Daukšą y su kininaičius. En e ellos ue 1809 m. compues o Babėnų d a o, de cuyo apylinkių o iginęs Daukša, documen os in en o ius, o lis a, en e el cual 1 Fundamen iniu apibend in ų conocimien os sob e Daukšą lobynu lie u ių skai y ojui ebė a Ju gio Lebedžio monog a ija (ž . Lebedys 1963). Naujesni uen es y in es igaciones mencionados XIVXVI a. Lie u os ka alikų d asininkų są ade (ž . LKD 2009: 1576). Recien emen e apa eció o o a ículo de ca ác e his ó ico (ž . D ungilas 2020). 2 Más a menudo se indica 15271538 m. La echa de nacimien o de Daukšos suje o Liudas Jo aiša, hipo é icamen e pe kėlęs la segunda echa has a 1546 m. (ž . Jo aiša 2000: 4041). Así mu iendo Daukša pudo ene ma cadamen e menos años, que manose. Que es o mucho qué cambia en caso de pe sonajes his ó icos, bien habla Jono Ka olio Chodke ičiaus a jauninimas odo decenmečiu (ž . Chachaj 2014). 3 Todas es as publicaciónciones so ié icas ue on eimp esas en iempos so ié icos Jablonskio li uanis inių y imų inkinyje (ž . Jablonskis 1973: 71199). A con inuación en el a ículo se ci a á p ecisamen e es e publicación. Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša? Įž algos Insigh s 313 su egis o de documen os en es e caso el más impo an e es el No. 15 / Su comienzo sum os po azones de cla idad aquí se epi e4: 1613 eb . 13 da -o, eodem ma ca 5 w g odzie żmudzkim ak -o, eodem junij 4 do ziems wa egoż X wa Żmudzkiego p zeniesionego wypis ziemski es amen u xiędza Mikołaja Ba łomiejewicza Dawkszy, kanonika żmudzkiego [...]. pues es o es sólo 1613 m. eb e o 13 d. suda y o Daukšos es amen o egis as, y p opio documen o nadie nunca io. De la desc ipción puede e se que el p opio es amen o m. 5 de ma zo de 1613 debía se ak o ado, o g abado, en Zemaičių pilies eismo knygą, y ob enido con i mado ex ac os sob e ak a imą (su p opio es amen o ex o o su copia) m. 4 de junio de 1613 ue o a ez g abado, o a ez pe ako uo as, Zemaičių žemės eismo knygoje. Es o e a habi ual anų laikų es amen ų, ž elando desde es os días pe spec i a, no a io į o minimo p ác ica. Malos es lo que de Zemaičių ni pilies, ni ie as ibunal 1613 m. lib osos no sob e i ió, po lo que Daukšos es amen o ex o in ex enso nadie desconoomas5, conocido sólo esa pa e de él, la cual ue elacionada con Babėnų d a o zapisyimu kininaičiams, con enido que en es e caso no es impo an e, po lo que aquí más de allado él noap a iamos. 1613 m. mes de eb e ou, como Daukšos echa de mue e, has a aho a no había undamen o dedo e, po que después Jablonskio nadie no ha is o is o más a de documen os de documen os, en los que Daukša ue a mencionado como i o, po lo que menė i año oda azonadamen ei ijó en is o iog a ijoje. 2. DU NON CONOCIMENTO 16131614 C. DOCUMENTAI, MININTYS DAUKŠ 20192022 m. jun o con Ži ile Nedzinskai e publicando las uen es de K aży Kolegia, gua dados en el a chi o de Jesús D augija en Roma, ue asomb ado a a ez kieno sí plan eado obje i o explica no solo en ex os mencionados nomb es pe sonales, opo a džius o hechos his ó icos ( . i. ex o pašių), sino y los sando ios de la colegia su i con di e sas pe sonas, po lo que en busca de di e sos documen os ju ídico, inancie o y ūki alinos se e isa on los a chi os de K aży Kolegia, gua dados en biblio ecas de odos los países y a que ías conocidas. Impo an eísima ma e ia de ca ác e ju ídico y agnico de K ažių colegía ac ualmen e se gua da en Moscú, Rusia es a al en anacos de a chi o, a his o iado es bien 4 Jablonskis 1973: 163. 5 Ju gis Lebedys en su monog a ía, discu iendo es e ac o, sin undamen o indulgía en nepag įs us als ymus (ž . Lebedys 1963: 143). DARIUS ANTANAVIČIUS 314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII conocemos ex e io es Jesu D augía kolegijas aldų, después de 1773 m. La D ougía abolida a i ekusių Respublikos Edukacinei komisijai, o uome ei Is i u o minis e ijai, onde N . 1603. Es e ondo 4 apy axe, en e diezimcias ex ex eximisia K ažių kolegija aldų documen os de aplankų, es aplankas N . 3315, donde sudė i algunos p ecoy iausi con el es ablecimien oima colegía elacionados documen os. En ep ellos son o iginales, con i mados copias o p on amen e más de di e sos documen os copias. O o o o documen o ya ha sido publicado6. En dos mencionados aplanko documen os, elacionados con K ažių kolegijos ín eg eim m. 16131614, no i ada y Mikalojaus Daukšos pa a dė. El p ime documen o7, da ado 1613 m. oc ub e 15 d., es á elacionado con Ge au iškės Bukan iškės, en ese momen o pe eneusiusios K ažių al a ijos aldoms (dabajo K ažių seniūnijos e i o ija), zemių izma a imu ma gais y ka imis. 6 Nedzinskai ė, An ana ičius, pa ., 2019: 4952. 7 RGADA 1603-4-3315, l. 16 - . Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša? Įž algos Insigh s 315 / DARIUS ANTANAVIČIUS 316 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša? Įž algos Insigh s 317 / Toliau se p esen a su comienzo y acabio, y las mismas ie as, aho ando luga , es e iempo pasanidadas, aunque ellas da mucha ma e ia Ge au iškių, Bukan iškių y al ededo es de luga es his ó icos pa a opo a dji conoce . Na własne ozkazanie jaśnie wielebnego księdza Mikołaja Paca, obispa żmudzkiego, uczynione wymo gowanie g un ów Gin ow iszki nazwanych, należących do al a yjej k oskiej, wymo gowanie działo się p zez mie czego ś ode aie 1613 15 p zy by ności w Bodze wielebnego jego mości księdza Mikołaja Daukszy, kanonika miednickiego, i Mikołaja Sawickiego, jego mości pana Ma cina Kosie ackiego, jego mości pana Helias Zabi da. Nap zód Łąka wielka z klinem, k ó y między g un y jego m. seño Osmieniszka wspie a, w ej łące mo gów 6 p ę ów 17. […] Ten eges wymo gowania gin ow iskich g un ów[,] p zy ym byli[,] ąk włas nych podpisem i pieczęciami z wie dziliśmy[s]. Melchio Heliaszewicz Gieysz, cus os Vilnensis, plebanus K ozensis, episcopa us Samogi iae p onunc adminis a o manu p op ia; Mikołaj Dowksza, kononik [s] miednicki ęką własną; Mikołaj Sawicki mano con p opia; Ma cin Kosie acki mano con p opia; Heliasz Dowgi d mano con wlasną; Balce Zabieła mano con p opia. El segundo documen o8, da ado 1614 m. oc ub e 18 d., es mencionėdas Ge au iškės d a elio (pali a ko) zemios su ašimas. Su comienzo y acabio és a: Inwen a z g un ów Gin ow yszek olwa ku należącego do al a yi k oskiej na własne ozkazanie jaśnie wielebnego ks. Mikołaja Paca, obispa żmujdskiego, spikanonika mednickiego, i seño Mikołaja Sawickiego, jm. seño a Ma cina Kosie ackiego i jm. sany i zwe y ikowany p zy by ności w Bodze wielebnego jm. ks. Mikołaja Dowkszy, Heliasza Dawgi da pana. Łąka Kon iszki nazwana na wozów dziesięć między g un ami jego m. seño Nabo owskiego, leży Pob as u Upis [ss] p zy oli pana Nabo owskiego, kosi poddany gin ow yski na imię Zubo akas [?] […] Te g un y zwe y ikowawszy i spisawszy inwen a z ąk naszych podpisem i pieczęciami z wie dziliśmy [s] i wielebnemu ks. Janowi Jamiołkowskiemu, ec o owi kolegium k oskiego Socie a is Iesu, podaliśmy na ozkazanie jaśnie wielmożnego jm. ks. Mikołaja Paca, obispo żmujdskiego. Da um w Gin ow iszkach, oku ysiąc sześćse nego cz e nas ego ok ob a ośmnas ego. Mikołaj Dowksza, kanonik mednicki, ęką własną; Ma cin Kosie acki mano a p opia i ma; Eliasz Dowgi d mano con p opia; Mikołaj Sawicki mano con swą. 8 RGADA 1603-4-3315, l. 7 8 . DARIUS ANTANAVIČIUS 318 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša? Įž algos Insigh s 319 /