270 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0002-0346-8421 Las di ecciones de
in es igaciones Cien í icas: geoling is ica, socioling is ica.
DOI: doi.o g/10.35321/all87-13
SUET ZEMAIČI RASEINIŠKIH
NIAURINS DALIES
TARMIŠMO CIMIČIAI
(XX A. 2-OJI PUS
A. XXI 2-ASIS DEŠIMTMETIS) También
Dialec al Changes in he No he n Pa
o he Sou he n Samogi ian o Raseiniai
(2nd Hal o he 20 h Cen u y –
2nd Decade o he 21s Cen u y)
ANOTACIÓN el
A ículosnij se examina su os ie asaichos aseiniškių no es de la pa e XX a. 2-os de la y
XXI a. 2-o decenmicio a miškumas. Los cambios de in e mi encia se e elan analizando
da os de dos pe íodos de ma e ial ( agmen os de ex os manusc i os de la segunda
mi ad del siglo XX y g abaciones de sonido de la segunda década del siglo XXI) de los sie e
pun os de LKA que mejo ep esen an la aceiniškių pa a mę u ėjusių: Kù u ėnų (LKA
1956), Kušle (LKA 1953), Pãdubysio (LKA 22), K žių (LKA 25), Kelmai (LKA 257), Adommičių (LKA 292)
y Pãk ažančio (LKA 293).
Du an e más que seis décadas diez años pa a més en la pa e no es e de a mínicos
peculia idades a osena paki o. Sin emba go XXI a. en la 2-ajamés de la década aseiniškių
pa a mės y esniosios i y iausios gene aciones pa a mės ep esen an es habla locales
aseiniškių pa a mės a ian es ( a mine kalba), susi o mususios adicinės pa a mės požymių
pag indu. Minimalios y maximales a miabilidad indicado es di e umai así como y aujan es
indiciklių s y a imai demues an que a minis he e ogeniškumas es udiama Kelmės zona
ca ac e ís ico ya XX a. en la 2o pa ėje. Sin emba go mayo es a miškumo į e čių s y a imai en
A ículos A icles 271 /
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
g abaciones de sonido que ex os agmen os cau elosamen e pe mi e a i ma spa esnę
e gencijos p ocesų.
ESMINIAI ŽODŽIAI: pie ų žemaičių aseiniškių pa a mė, Kelmės zona, a miškumas,
pa a mės kai ą XXI a., yks ančia dėl kon a miškumo odiklis.
ANNOTATION
The a icle add esses dialec al speech (dialec icism) in he no he n pa o he Sou he n
Samogi ian o Raseiniai in he 2nd hal o he 20 h cen u y and he 2nd decade o he 21s cen u y.
Dialec al changes a e e ealed by analysing he dialec al da a o wo pe iods ( he agmen s o
manusc ip ex s o he 2nd hal o he 20 h cen u y and he audio eco dings o we e conside ed
he 2nd decade o he 21s cen u y) om se en poin s o Li huanian Language A las, which
he bes ep esen a i es o he subdialec o Raseiniai in he 20 h cen u y: 225 Ku ė unai (LLA
195), Kušleikiai (LLA 195), Padubys (LLA 227), K ažiai (LLA 25), Kelmė (LLA 25), Adomaičiai (LLA 25), and
Pakan is (LLA 293). The usage o dialec al ea u es has unde gone ce ain changes o e mo e han
six decades. Howe e , in he 2nd decade o he 21s cen u y he ep esen a i es o he
subdialec o Raseiniai o he olde and oldes gene a ion use he local a ie ies o he subdialec
o Raseiniai (dialec al speech), which de eloped on he basis o he ea u es o he adi ional
subdialec .
The di e ences be ween minimum and maximum dialec al indica o s and he a ia ions in
dominan indica o s p o e ha he a ea o Kelmė al eady exhibi ed dialec al he e ogenei y in
he 2nd hal o he 20 h cen u y. Howe e , mo e p onounced a ia ions in dialec al alues
demons a ed in audio eco dings compa ed o ex ual agmen s implican a ca e ul conclusion
abou a mo e apid change o he subdialec in he 21s cen u y as a esul o he p ocesses o
con e gence.
KEYWORDS: Sou he n Samogi ian subdialec o Raseiniai, Kelmė a ea,
dialec icism, dialec al indica o .
1. ĮVADAS
Un exhaus i o es udio de oda el su de los ie as aseiškių pa a mės á ea
e eló en la pa e no e ac i a con las conexiones comunica i as
comuni a ias pai aiminčią Kemės zoną (Damb auskienė 2021: 65, 19 ig.)1. Į ją
pa enka ylika Lie u ių kalbos a laso ( oliau LKA) de pun os: Gùdmoniškė (LKA 162), Šáukėnai
1 Comunikacinías elaciones se en ienden como con ac os comuni enios con o as
comunidades, nulem i ecuniausių de mo imien o di ecciones a cie os obje os, plačiau é.
65 y allí mencionada li e a u a.
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
272 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
(LKA 194), Kù u ėnai (LKA 195), Váigu a (LKA 224), Kušlekiai (LKA 225),
Padubysỹs (LKA 226), Kiauno ia (LKA 227), K ãžiai (LKA 257), 25 Kemė (LKA
258), Kubliai (LKA 259), Tý u ėnai (LKA 260) Adomáičiai (LKA 292) y
Pãk ažan is (LKA 293).
Sociokul ū inių inklų duomenimis, žemai iškosios bend uomenės iesiogiai
Damb auskienė 2021: 64 o pe s uk ū ines duobes inculadas con los al š aičiais ( aka ų
šiauliškiais y kauniškiais) y (a ) žemaičiais a niškiais (Damb auskienė 2021: 6375)2. Es o
demues a que los ca ac e es de las adicionales pa a més undamen o besi o mándose
Kemės geolek as es pe eiginis (plg. : Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014: 259260; Damb auskienė 2021:
93–97). O a miškumo odiklių pa ik a pa i ino Kemės zonos, a ba pa a mės
šiau inės dalies, a minį he e ogeniškumą (Damb auskienė 2021: 102–106).
Ta miškumas naujuosiuose a miniuose da iniuose geolek uose (i egiolek-
uose) sup as inas kaip a minių požymių ealizacijos, p iklausančios iek nuo
obje i os (sociodemog aphinių), an o y desde subjek y ių (kalbinių nuos a ų) eiksnių,
exp esška (Mikulėnienė 2020: 45)3.
Basándose en la XX a. 2-ojea mi ad es ablecidos iso onios de dis in i os y
ca ac e ingíos signos, escla ecido que la mezcla de pa icula idades
zemai iškųjų y aukš ai iškųjų a minių pudo se sólo pa a mės pa ibyje con
aka ų aukš ai šiauliškiais, sob e Gùdmoniškę (LKA 162) y Kù u ėnus (LKA 195), (plg.
: LKA II: 4445, bajo. 27; LKA II: 5354, bajo. 35; LKA II: 7779, bajo. 64; LKA II: 7779, bajo. 66;
LKA II: 8486, bajo. 69; LKA II: 8788, bajo. 71; LKA II: 9397, bajo. 80; Damb auskienė 2021: 40),
é. 1 igu a.
De ig. 1 se e, que kamieno ki čiuo ų ė (27) y o (35) iso onės išsidėsčiusios pa a mės pačiame
no es imiame pe aš ía (plg. LKA II: žemėl. 27, 35). Desde el ángulo no eño al su pa a mé i ine
on e a, sepa ančia bajos y al os aičius, a kamieno ki čiuo ų ie (64) y uo (66) izo onės, y aka ine,
sepa ančia bajos aseiniškius y a niškius, kamieno i agalių am, an (69) y em, en (71) izo onės (plg. LKA
II: mapa. 64, 66, 69, 71). Sólo los iejos junginos * j, *dj (80) iso onė, besi ęsian i desde el no eño
pak aščio hacia el su , di ija pa a mės plo oa (plg. LKA II: žemėl. 80). Así iso onių pluoš as coincide con
iba, dis inguančia aseiniškius desde aka os alš aičių šiauliškių. Higieneci, in e mínicas peculia idades
mezimo no pudo es a del pa ibio emo as localidades. 2 Sin emba go Sob e los concep os de las edes
sociokul ú icas más ampliamen e é. Damb auskienė 2021: 6364 y allí mencionada li e a u a. S uk ú ine
duobe se denomina la si uación cuando en e dos pun os LKA es á in e inspés uno o a ios uen es de
dis az de lengua secunda ias, que puedan hace in luencia á cani a de la lengua local; más po sob e
s uk ú icos duobios concep ó é. Bu 1992: 8311; 2000: 345423; 2004: 349399; más plg. Gečienė 2009: 133;
Damb auskienė 2021: 63, isnacha 90. 3 Pombėž ina, que el concep o de a miškumo en los nue osos
a mónicos da iniuose alpina an o a minę, an o y a miškąją lengua. Sob e a minesa y
a miškosios lengua samp a ą é. des e a ículo capí ulo 3 en.
A ículos A icles 273 /
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
hace unos años las pa icula idades zemai iškųjų y aukš ai iškųjų pe sidengamien o
con i mado Kemės (LKA 258) pun o XX a. 2 a. de la a mine a ma e ial (Mikulėnienė, Čepai ienė,
Bakšienė y k . 2019: 152716,). 1 PAV. Ski iamųjų y ca ac e ís icaingųjų a minių peculia idades
iso onės pie ų žemaičių aseiniškių pa a mės plo e (suda ė L. Ge žo ai ė). Izo ones ma ca
núme os, co espondien es LKA II mapasapios núme os. LKA punk us ma can es ci as
co esponden a los núme os indicados de los pun os LKA
(LKA I: 2130; LKA II: 917; LKA III: 919)
Išaiškin i a minių ypa ybių a osenos nea i ikimai XX a. 2-ojoje pusėje bei
apode ándose oda Kemės zona pe eigiškumas XXI a. 2-ajam década en pe mi e
spė i, que peculia idades ya XX a. no ue on consis en emen e man enidas y en
o as mejo amen e aseiniškių pa a mę u ėjusiose ep esen a LKA pun os. Po consiguien e
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
274 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII es impo an e e alua a minių
pa icula idades ealiza imą en aquellos pun os LKA, en los cuales XX a. 2-ojoje
pa e los signos enían se man enidos mejo amen e. El obje i o de es e
a ículo de e mina los cambios de a miškumo de la pa e no es e de las
aceiniškias del su desde la XX a. 2-a mi ad has a XXI a. 2-o década. A in de
log a salikilce es as a eas: 1) iznag ina se la ealización de las
pa icula idades a mínicas agmen os de ex os manusc i os de la XX a. 2a
mi ad y XXI a. 2o decenlio de la lengua šnekamosios sonido en ašuos, de e mina
a miškumą; 2) calcula los indicado es de a miabilidad y es ablece el ni el de
a miabilidad; 3) ealiza apibend in ų a miškumo es im e cias comp obá y
Ty imo objek as – XX a. 2-osios pusės i XXI a. 2-ojo dešim mečio Kemės
e alua a miškumo cambios. in e miškumo de la zona.
El ma e ial del es udio y su me odología de selección. a. En la 2o mi ad no en odos
los pun os de LKA de la zona Kemės se man u ie on las ca ac e ís icas a minas
consecu i amen e4, y mejo 225 aseiniškių pa a mę ep esen aba sie e pun os
de LKA: Kù u ėnai (LKA 195), Kušlekiai (LKA 225), Padubysỹs (LKA 227), K ã (LKA 257),
Kemė (LKA 258), Adomčiai (LKA XX 292) y Pãk ažiai (LKA 293) (plg. Zinke ičius 1966: 1314,
101102, 448, 452, 453, 106108; LKA II: 73, 7778, 80, 8485, 8788, žemėl. 3, 7, 19, 20, 27, 32, 35, 40, 41,
473, 477–479, 487–489, 491–493, 503, 505, 512, 513, 515–516, 518; 1994:
43, 64, 66, 68, 69, 71, 105; LKT 1970: 2223; ambién é ansminius ex os LKT 1970: 100103,
106108, 111112, 115117, 118128; LKTCH 2004: 206208; 211212; Salys 1992: 36; plg.
Damb auskienė 2021: 4041, 43). consiguien e a ículo jun aban dos pe íodos (XX a.
2-a mi ad has a XXI a. 2-o decenlicio) a minesa da os de ma e ial de es os se ynių
Kemės zona
LKA pun os.
Los da os del p ime pe íodo ma e iales ecopilados de Ins i u o de la lengua
Li uania Geoling is ica cen o Ta mių a chy e conse ados manusc i os de
sąsiu inių eks ų, compilados y записаны abou 19571961 m., agmen ų (ž . 1
p iedą). Manusc ip a i os ex os se basa po an o, que XX a. 2a pa e de
a míns g abaciones de sonido de in es igados LKA pun os Li u ias del ins i u o
Geoling is ikos cen o Ta mių a chy e no. Los da os del segundo pe íodo
ma e ial au o és de es e a ículo 2016 2019 m. ecopila ía y a dic o oną g abados
p esen ado es o ales hechos (ž . apéndice 2). F agmen os de ex os a míns
manusc i os desde Kù u ėnų (LKA 195), Kušlekių (LKA 225), K ãžių (LKA 257), Kemės (LKA 258), Adomáičių (LKA 292) y
4 Te minių ypa ybių a osenos nenuoseklumai es ablece Gùdmoniškėje (LKA 162), Šáukėnuose
(LKA 194), Váigu oje (LKA 224), Kiauno iuosè (LKA 227), Kubliuose (LKA 259) y Tý u ėnuose (LKA
260), (plačiau ž . Damb auskienė 2021: 3031, 4043 y allí mencionada li e a u a). Po lo an o,
es os pun os LKA no se analizan en el a ículo.

S aipsniai / A icles 275
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
Pãk ažančio (LKA 293) es išlūs, de Pãdubysio (LKA 226) ne išlūs5. Las g abaciones de
oz de dic o ono in es igación seleccionadas así, pa a que el ma e ial ue a cuan o
au en iškesnė, i. i. no pokalbio inicios, y cuan o más a de, cuando pa eikėjai habla
habi ualmen e, nebe aisydami sus idiomas. Nag inėjamos g abaciones de sonido
du ación 3 ho as 29 min. 3 sec., pa eikėjų amžius desde 43 has a 85 años, é. 2 anexo.
Ejemplos ilus á icos de asgos e minos de agmen os de ex os de la XX a. 2a
mi ad se p esen an manusc ipciones de susui iones, y de a. 2o década de sonido
g abaciones a ículo au o es su ansc ibui i in e na ionale one ine Dado que los
abėcėle (TFA)6. A siž elgian į ai, kad a miniai eks ai, kaip įp as a adicinėje
dialek ologijoje, bu o ink i emian is NORM k i e ijumi7, ikin is kuo objek-
y esnio duomenų palyginimo, a miškumas nus a omas nag inėjan y esnio-
sios i y iausiosios ka os ga so į ašus8.
p ocesos de ecopilación de ambos pe íodos sepa an más de XXI 50 años, el análisis
de la ma e ia de e mios no solo dis ingue los cambios de las peculia idades de los
e mos desde la XX a. 2a mi ad has a la XXI a. 2a década, sino ambién el ni el de
Keynes en la zona.
Me odología. Ta miškumas an o ex os agmen os, an o en insc ipciones se
es ablece ijando odos posible ealiza se y ealizándose (užesc i o y
p onunci a as) dis in i os, ca ac e ingąsias y blankiąsias peculia idades.
Ski iamosios peculia idades: 1) bend inesa lengua d iblasías uo, ie a liepiami [iː], [uː] ó
di ongoidais [iːi ], [uːŭ]; 2) d iga siai an, am, en, em man enikomi sanos (Zinke ičius
1966: 1314, 101102, 503, 505, 512, 513; 1994: 106, 108; LKA II: 7778, 8485, 8788, 64, 66, 68, 69, 71
mapas; LKTCH 2004:
206 y k . ).
Būdingosios peculia idades: 1) kamieno y c učiuo as galūnės ilgieji į emp ieji ė,
o a liepiami [ɪɛ], [ɔ] (Zinke ičius 1966: 473, 479; 1994: 107; Salys 1992: 36; LKA II: 27, 35;
LKTCH 2004: 207), 2) nenuosos man en man enimien os de las an iguas jun as
* j, *dj (Zinke ičius 1966: 518; 1994: 107; LKA II: 80); mapapis; ose galūnėse no
LKTCH 2004: 208).
Blankiosios i ki os, a ba sa i osios, ypa ybės: 1) umpieji balsiai neki čiuo-
dia iami (consis e sólo en e s, š, z, ž y l, , m, n), longieji umpėja
5 Rišlaus už ašy o eks o iš Pãdubysio (LKA 226) LKA punk o Geoling is ikos cen o Ta mių a -
chy o onde ne as a.
6 Sob e aplicación del TFA a las lenguas li uanas peculia idades a apun a más ampliamen e é. Bakšienė,
Čepai ienė 2017: 105–135; Bakšienė, Čepai ienė 2017a: 203–229.
7 Angl. non-mobile olde u al man, lie. sėslus y esnis kaimo y as (plg. Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a:
3233 y allí mencionada li e a u a).
8 Vieje os de la gene ación desde 36 has a 60 a., más iejos desde 61 a. Debido a ag adedo es
a ibución a gene aciones é. Damb auskienė 2021: 10.
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
276 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Zinke ičius 1966: 448, 452, 453, 708, 107; LTC 1970: 23; LKA II: 3 y 7 mapas; LTCKH 2004:
207, 2) en una galón o, ama i [ɑ], [ɪ], [ɛ] (Zinke ičius 1966: 478, 487, 489]; LKA II: 32 y 40
mapapiai), 3) umpinami neki o i y, 108; LKA II: 109; LKA II: 109; LKA II: 10611; LKA II:
109; LKA II: 118; LKA II: 108; LKA II: 118; LKA II: 118; LKA II: 118; LKA II: 109; LKA II: 118; LKA
II: 109; LKA II: 109; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110;
II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II:
110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110;
II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II:
110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110;
II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II:
110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II: 110; II Los da os in e inos se p esen an en ma iz,
cons i uida sob e la base de los da os in e inos de ambos pe íodos.
Me odai. A ículos u ilizados mé odos de es imaciones quan i a i as,
es adís ico, ade inamonios de análisis y desc i omas.
Pa a de e mina los indicado es de a miabilidad se aplica la me odología de
escala kai os de a ian es a mínicas desa ollada po Danguolė Mikulėnienė,
p epa ada po Fumio Inoue (Inoue 2012: 121122; Mikulėnienė 2020: 6;
Damb auskienė 2021: 89–106).
Mé odo es adís ico pa ankus al calcula calculando el a miškumas y
a miškumo indiciklių idu kius10.
G e inamosas análisis y desc i omasis mé odos se aplican ealizando
obje i amen e calculados indiciklios de a miabilidad análisis, g e inando
a mínicos ca ac e ís icas de signos a osená, a miškumo indiciklios da os
S aipsniu ęsiami pie ų žemaičių aseiniškių pa a mės a ian iškumo y i-
y desc ibiendo ob us esul ados. mai,p ime a ez examinados aseiniškių
a miškumo į e čiai di e en es pe íodosų a minėje ma e iaagoje.
9 Es e a ibu o LKA omoes (LKA II, LKA III) neišski as, pe o mencionado LKTCH (2004),
(ž . Damb auskienė 2021: 39).
10 Vidu kių apskaičia imo me odiką ž . šio s aipsnio 16 išnašoje.
S aipsniai / A icles 277
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
2.TERMIN OBSERVACIÓN DE LA REALIZACIÓN El obje i o de la inicia i a es mejo a la calidad de la ida de las pe sonas.
MATRICA
Según análisis de la ma e ia Ta minesa, du an e seis décadas pa a més en la
pa e no es e de a mínicos signos de a osena paki o. Nunciado que an o XX
a. 2-ojoje pa e, an o XXI a. 2-ajamen década en la ealización de a míns
signosía di ie e no sólo casi en odos los pun os LKA, pe o y cada pa eikedo los
usaba di e en emen e a menudo, é. abelę.
Ishaikin a, que el dis inguimísimo signo di alsios ie, uo a lepamien o unbalsiais [iː],
[uː] ó di ongoidais [iːi ], [uːŭ] XX. F agmen os de ex os de la segunda mi ad del
siglo XX, se u iliza nesis émicamen e, po ejemplo: [lpi] ~ lepė, [ .na] ~ eną, pe o
[nika] ~ niko, [nc] ~ ipad (L 195), [kũkas] ~ kakaka Padegi (Padegi), [kũmi] ~ au emi,
[kũmi], [kũmi], [kũmi], [kũmi], [kũmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi],
[kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi], [kūmi],
[k] [kūmi], [kūmi], [k] [kūmi], [k] [kūmi] [k] [kūmi] [k] [kūmi] [k] [kūmi] [k] [k] [k] [kūmi] [k]
[k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [k] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] []
[] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [] [ a. XXI 2-o
decenio de los egis os de sonido es e signo es a o. Kiekhe ecuencias ie, uo
a liepamien o monbalsiais [iɑː], [uɑː] ó di ongoidais [iːi ], [uːŭ] za ixado solo
pa eikėjų de Kušlekių (LKA 225) y K ãžių (LKA 257) šnekamojoje kalboje ([ʋ1ˈjuːdɑ]
~ ažiúoda o (LKA_3_1), [ˈmjiɪjɛ] ~ a šè (LKA 257_31),] pa eikėjai 225 más
ecuen es co espondien es de la lengua de la ciudad a inesa. Požymis no
ijado (o зафиксированный только раз) Pãdubysio (LKA 226), Adomáičių (LKA 292) y
Pãk ažančio (LKA 293) en pun os (algunos en los que g abada no po uno p esen óją),
y es o indica su menks ančią a oseną.
Kamieno y c učiuo as galūnés la gos en en ojos ė, a la a liepamien o [ɪɛ], [ɔ] ex os agmen os muy
ecuen es ([ uoks akšas] ~ óks agšas, [žmuõgus] ~ žmogùs (LKA 195), [p adejau] ~ p adjau (LKA 225), [
kalejima] ~ į kaljimą (LKA 293). En los egis os ga so el a ibu o se usa nenuoseklamen e: si unos de los
(LKA 226), [p idejuom žuoliẽs] ~ p idjom žols (LKA 257), [ejú.o] ~ ž ejó i
(LKA258), [múo inas] ~ mó inos (LKA 292), [ alduõ s] ~ aldõ as, [idiẽs] ~ įds
ag adecedo es hablan es muy ecuen e, eso Pãk ažančio (LKA 293) esiden e en LKA 293_3 hablan
no iksuo as (ˈkoːlukji] ~ kolkyje, [bjɪˈbjl2ː jɑkɛ] ~ biblio ekà]. Sob e i ido co o de los balsios i, u (i
d iga sių il, i , ul, u y d ibalsio ui p ime os dėmenų) pla inación así ki cio a i ac ion, pe o ambos signos
y agmen os de ex os, y sonido í ašuas se u ilizan nenuoseklamen e. 11 Los ejemplos se p esen an
así, como apun a o iginales, po lo que ni es e, ni o os casos de ci cunchiación no co igi .
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
278 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
LENTEL. Ta miškumo ma ica12
LKA pun o Tex o
i ga so į ašas
Ski iamosios
peculia idad-
Būdingosios Būdingosios
peculia idades Blankiosios
y, ū
T i agal. an, am, en, em
(on, om (un, um))
* j,* dj
Ilg. į emp . ė, o kamiene y
ki č. galūn. : ie, uo ki č.
T i ap adž. am, an, em, en
ą, ę, en, ų neki č. galūn. : a,
: a, e, i, u (an, en) i, u (an, en)
neki č. kamiene i galūn. :
neki č. kamiene y y, ū
u galūn. : i, u i, u (il, i , ul, u ,
di usión di usión ai, ei: a, e
Galūnių ab e iamien o
en e s, š, z, ž y l, , m, n)
Re i o de Ki cio
An esd. pe i p iel.
po : pa -, pa pa -, pa
P iel. pas con kilm.
agmen o Kù u ėnai
(LKA 195)
LKA 195 (+) +(-) ++++0 (+) ++++0
LKA 195_2 (-) +(-) +/- +++(+) (+) 0 +/- (+) 0 +/-
LKA 195_3 (-) +0 (+) +++++/- (-) +(+) ++
Kušlekiai
(LKA 225)
LKA 225 (+) +(-) +++++/- +(+) ++/- +0
LKA 225_3_1 (+) +0++++(+) (+) 0 ++ 0/- 0
LKA 225_3_2 (-) +0+++++(+) 0 (+) +/- 0 0
12 Signi icaciones de los ca ac e es: + muy ecuen emen e (o uni e salmen e) se u iliza un signo; (+) signo se usa al p amaiši con la con o midad de
lengua gene inesa; +/- a ias eces egis ado el signo; (-) una ez (o muy a amen e) pa ado el a ibu o; 0 ni ez no a ado signo. Los agmen os de
ex o en la abla y los ejemplos más adelan e en ex o se ilus an indicando LKA pun o numbe į (p.ej., el agmen o de ex o de Kù u ėnų (LKA 195)
ma ca LKA 195), las g abaciones de sonido indicando LKA pun o numbe į, pa eikėjo amžių (2 signi ica la g abación de sonido de la gene ación mayo , 3 de la
gene ación más ieja) y pa eikėjo nume į, si de ellos (pa eik) hay más de 225 (p.ej., las g abaciones de sonido de los p esen ado es de la gene ación más
ieja 225 Kušlice (LKA 225) Limi_3_1 y Limi_3_2).
LKA pun o Tex o agmen o
i ga so į ašas
Ski iamosios
es peculia idades
peculia idades Blankiosios
peculia idades ie, uo: y, ū ie, uo:
T i agal. an, am, en, em
(on, om (un, um))
* j,* dj
Ilg. į emp . ė, o kamiene i
galūn. : ie, uo
T i ap adž. am, an, em, en
e, ą, ę, in o, ų neki č. galūn.
ė, o neki č. kamiene i ė, o
a, i, e galūn. : a, i, e y, ū
neki č. kamiene i galūn. : i,
ui) i, u (il, i , ul, u , ui)
ai, ei: a, e
(išsk. Galūnių ab e iamien o (išsk.
en e s, š, z, ž y l, , m, n)
Re i o de Ki cio
po :d An es. pe i p iel.
l. P iel. pas con kilm. l.
Padubysỹs
(LKA 226)
LKA 226 (+) +(-) +++++0+++++
LKA 226_2 0 +0+++++0 0 +(-) 0 0
LKA 226_3_1 0 +0+++++(-) 0 ++ 0 0
LKA 226_3_2 (-) +0++++++/- 0 ++ 0 0
K ãžiai
(LKA 257)
LKA 257 (+) +(-) + + (+) +(+) (+-) (+) ++/- ++/-
LKA 257_3_1 (+) +0++++++0+(+) 0 0
LKA 257_3_2 +/- +0++++(+) (+) 0 ++/- 0 0
Kemė
(LKA 258)
LKA 258 (+) +0++++(+) 0 (+) +(+) ++/-
LKA 258_2 (-) +0 +/- +++(+) (+) 0 +(+) (-) 0
LKA 258_3 +/- +0+++++++0 (+) +0 0
Adomáičiai
(LKA 292)
LKA 292 (+) +0++++0) +(+) + +0 (-)
LKA 292_2 0 +0 (+) ++++/- (-) 0 (+) +/- 0 0
Pãk ažan is
(LKA 293)
LKA 293 (+) +(-) ++++(+) 0 0 ++ +(-)
LKA 293_2 0 +0 (+) +(+) ++ +/- 0 + (-) 0 0
LKA 293_3 0 +0 0 ++/- +/- +/- 0 0 ++ 0 (-)
A ículos A icles 285 /
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
Como se e en es e diag ama, desde el más pequeño en e ido (apie 0,57) has a el
más g ande (apie 0,96) es bas an e conside ables s y a imas. Sin emba go, la
e aluación p incipal (apie 0,79) pe mi e hace asuncióná que los esiden es de las
zonas es udiadas de la gene ación senio ía y senio idad hablan a mine habla. Así
ambos pe íodos esumi ían los índices de a miabilidad mos a on que más que
po cinco décadas décadas adicionales aseiniškių pa a mė Kemės zona no
su ió pa icula men e ue es p ocesos de con e gencia en es a pa e de
pa a mė an o agmen os de ex os de la XX a. 2a pa e, an o y XXI a. 2o década
de los insc ipciones de la lengua šnekamosios se u iliza lengua a minė. Sin emba go
mayo es a miškumo į e čių s y a imai á ašuas que agmen os pe mi e eig i
XXI a. yks ančius spa esnius cambios.
También es impo an e señala que a miškumo es imaciones s y a imai así
es yškėjusi ibinė si uacija con i ma su de las ie as aseiniškių nó denes
pa es, o Kemės zonas, LKA pun os pe eigiškumą desde XX a. 2 a mi ad.
4. IŠVADOS
Los esul ados del hecho es udio mues an que a miškumas, como a minių
požymių ealizacijos iz aška, nó dina su ų žemaičių aseiniškių po ción e a
ca ac e ís ica ya XX a. 2-ojoje pa e. Desde XX a. 2a pa e has a XXI a. 2o
decenmicios paki o casi de odos los a minių signos de a osena. De los
dis in i os asgos no cambii é sólo i agalių d iga sių an, am, en, em uso; uo,
ie a liepimas ienbalesias [iː], [uː] ó di ongoidais [iːi ], [uːŭ] sumenko.
Būdųjų señas de cambios: longųjų į emp ųjų ė, a la a liebamien o bidiblas [ɪɛ],
[ɔ] edujo minimamen e y pe maneció bas an e ecuen e; los iejos
conjun os * j, *dj, casi siemp e a liepiaban a ika omis.
Blankiųjų signos de cambios: lige amen e edujo neki čiuo o kamieno y galūnės
ė, o a liepimo [ɑ], [ɪ], [ɛ], galūnių ab e iamien o, excep o en e s, š, z, ž y l, , m, n y
ki čio e acción casos; casi neliko d ibalsių ai, ei ienbalsinimo, p iešdėlio pe i
p ielinksnio pe a imo [p ] y p ielinksnio pas con a dažodžio kilmininku
kons ukcijos; más ecuen es a ec an neki čiuo ų y, ū kamiene y ce a oye
galūnėje ab einación bei i, u (i d iga sių il, i , ul, u bei d ibalsio ui p ime os
dėmenų) pla inación.
Tan o las medias de las es imaciones de a miabilidad, como los diag amas
esumidos de índices de a miabilidad con i ma on que desde la XX a. segunda
mi ad has a la XXI a. segunda década de la zona Kemės se u ilizan locales
aseiniškių pa a mės a ian es ( a minė kalba).

DIANA DAMBRAUSKIENĖ
286 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Nus a y i minimalių i maksimalių a miškumo odiklių ski umai bei y-
aujan es indiciklios s y a imai demues an que a es a zona a minis
he e ogeniškumas ca ac e ís ico ya desde XX a. 2a pa és. Sin emba go mayo es
a miškumo į e čių s y a imai en g abaciones de sonido que ex os agmen os
pe mi e a i ma po p ocesos de con e gención XXI a. yks ančią spa esnę pa a mės kai ą.
LITERATŪRA Y ŠALTINIAI
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geolek ų i egionalinių dialek ų o ma imosi
ypa umai Li uania. XXI a. comienzos de las lenguas li uanas: geoling is inis y
socioling is inis es udio (zemėlapiai y sus comen a ios), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliūnai ė,
Vilnius: B iedis, 257–262.
Bakšienė Rima, Čepai ienė Agnė 2017: Ta p au inės one inės abėcėlės aikymo
lie u ių a mių ga sams galimybės. – Bal is ica 52(1), 105–135.
Bakšienė Rima, Čepai ienė Agnė 2017a: Lie u ių a mių ansk ipcija: adicija
e IPA. Linguis ica Le ica 25, 203229. Ronald S. Bu 1992: S uc u al Holes: The Social
S uc u e o Compe i ion, Camb idge:
Ha a d Uni e si y P ess.
Ronald S. Bu 2000: The Ne wo k S uc u e o Social Capi al. Resea ch in
O ganiza ional Beha io 22, ed. by B. M. S aw, R. I. Su on, 345423. Ronald S.
Bu 2004: S uc u al Holes and Good Ideas. Ame ican Jou nal o
Sociology 110(2), 349399.
Damb auskienė Diana 2021: Pe iigiškumas kalbinas de los asiniškių Pie ų žemaičių:
ho izon alusis y e icalalusis a ian iškumas: dak a o dise acija, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as.
Damb auskienė Diana 2021a: Ta miškumo odiklių y obje y iųjų eks aling is inių
eiksnių ko eliacija pie ų žemaičių aseiniškių užda ų sociokul ū inių in o es
ie o ėse. P o iles de Li u ias dialec ologías: comienzos del siglo XXI egioniniai
a ian es, sus elaciones y pe spec i as, sud. V. Meiliūnai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as. Acceso en in e ne :
h plki.l /wp-con en /uploads/2022/01/Lie u iu-dialek ologijosp o iliai-1.pd .
Gečienė Ing ida 2009: Socialinių inklų analizė mig acijos s udijose. – Sociologija.
Min is i eiksmas 2(25), 130–143.
Inoue Fumio 2012: Imp o emen s in he sociolinguis ic s a us o dialec s as obse -
ed h ough linguis ic landscapes – u iliza ion o google maps and google insigh s. –
Dialec ologia 8, 85–132.
A ículos A icles 287 /
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
Lapinskas Remigijus 2010: El más co o cu so de es adís ica aplicada con R, Vilnius:
Vilniaus uni e si e as. Acceso a In e ne :
h pweb. u.l /mi /201a. eklai e:// iles/2013/02/0.01-Pa s- umpiausias-su-R.pd . LKA II
LKA I – 1977: Lie u ių kalbos a lasas I. Leksika, a s. ed. K. Mo kūnas, Vilnius: Mokslas.
1982: A lás de Li u ias del idioma II. Foné ica, a s. ed. K. Mo kūnas, Vilnius:
La ciencia.
LKA III 1991: A las de Li u ias del idioma III. Mo ologija, a s. ed. K. Mo kūnas, Vilnius:
La ciencia.
LKT 1970: Lie u ių kalbos a mės (ch es oma ija), sud. E. G ina eckienė, A. Jonai y ė, K.
Mo kūnas, B. Vanagienė, A. Vidugi is, Vilnius: Min is. LKTCH 2004: Lie u os kalbos a mių
ch es oma ija, sud. R. Bace ičiū ė, A. I anauskienė, A. Leskauskai ė, E. T umpa, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as. LKZ: Elec ónico dicciona io de la lengua li uanas. P iega en
in e ne : h p://www.lkz.
l ?zodis=k is i&id=17217250000.
Mikulėnienė Danguolė 2018: Mul imodalusis a mė y os modelis: posibilidades de es udio de
las a ian idades locales polkų kalbos Li uania. Acceso en in e ne :
h pwww.lenku a mes. l . u.l / iles://mikuleniene_%20 a me y os_modelis.pd .
Mikulėnienė Danguolė 2019: Ta miškumo b uožų nomenkla ū a: desde a minių požymių p ie
a miškumo žymenų. Respec us philologicus 35(40) Acceso en In e ne :
h ps://www.zu nalai. u.l / espec us-philologicus/a icle/ iew/12716/11395. Mikulėnienė
Danguolė 2020: Ta miškumas como medido la magni ud. Lie u ių kalba 15. acceso en
In e ne : h pswww.zu nalai. u.l lie u/ iu-kalba://a icle/ iew/22434/21/701.
Mikulėnienė Danguolė, Čepai ienė Agnė, Bakšienė Rima, Ge žo ai ė Lau a,
Ka dely ė-G ine ičienė Dai a, Leskauskai ė As a, Meiliūnai ė Viole a, Vyniau ai ė
Simona 2019: Dialek ome inis klasi ikacijos adicinių lie u ių a mių pjū is:
ž algomasis y imas, D. Mikulė sudė, A. Čepai ienė, Vilnius:
Ins i u o de lenguas Li u ias.
Ne bonne John, Kleiweg Pe e 2007: Towa d a Dialec ological Ya ds ick. –
Jou nal o Quan i a i e Linguis ics 14(23), 148166. Salys An anas 1992: Raš ai. de
los idiomas Li uanos IV, Roma: Lie u ių Ka alikų
Mokslo Akademija.
Szm ecsanyi Benedik 2011: Co pus-based dialec ome y: a me hodological
ske ch. Co po a 6(1), 4576.
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
288 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
Zinke ičius Zigmas 1966: Lie u ių dialek ologija, Vilnius: Min is.
Zinke ičius Zigmas 1994: Li u ias kalbos dialek ologija, Vilnius: Mokslo y
enciklopedijų publykla.
Dialec al Changes in he No he n Pa
o he Sou he n Samogi ian o Raseiniai
(2nd Hal o he 20 h Cen u y –
2nd Decade o he 21s Cen u y)
SUMARY
A ho ough s udy add essing he a ea o he Sou he n Samogi ian subdialec o Raseiniai
e ealed ha he a ea o Kelmė si ua ed in he no he n pa o he subdialec demons a es
ac i e in e communi y communica ion links. Thi een poin s om Li huanian Language A las
(he eina e he LLA) all o his a ea: Gudmoniškė (LLA 162), Šaukėnai (LLA 194), Ku u ėnai (LLA
225), Vaigu a (LLA 222), Kušleikiai (LLA 224), Padubysysysys (LLA 226), Kiauno iai (LLA 227), K ažmai
(LLA 257), Kelmė (LLA 25), Kubiliai (LLA 25), Ad u ėnai (LLA 299) and Pak ašan is (LLA 295). The links o
Samogi ian communi ies (di ec o h ough s uc u al holes) and Aukš ai ians (speake s o he
subdialec o Wes e n Šiauliai and he subdialec o Kaunas) and/o he speake s o he
Samogi ian subdialec o Va niai p o e ha he geolec o Kelmė de eloping on he basis o he
adi ional ea u es o he subdialec is ansi ional. Meanwhile, he in es iga ion o dialec al
indica o s con i ms he dialec al he e ogenei y o Kelmė a ea. Based on he analysis o he
isophones o dis inc i e and cha ac e is ic ea u es es ablished in he 2nd hal o he 20 h
cen u y, he blending o Samogi ian and Aukš ai ian dialec al ea u es is only possible in he a ea
whe e he subdialec bo de s he Wes e n Aukš ai ian o Šiauliai. Howe e , se e al yea s ago,
he o e lapping o dialec al ea u es was ound in he dialec al da a collec ed in he 2nd hal o
he 20 h cen u y in he poin o
Kelmė (LLA 258), which is si ua ed a a g ea e dis ance om he bo de . We can guess ha he
dialec al ea u es we e also no consis en ly main ained in o he LLA poin s, which bes
ep esen he subdialec o Raseiniai, in he 20 h cen u y al eady. The a icle compa es he
ealiza ion o dialec al ea u es in he dialec al ex s o he 2nd hal o he 20 h cen u y and
he audio eco dings o he 2nd decade o he 21s cen u y om se en LLA poin s alling o he
a ea o Kelmė (Ku u ėnai (LLA 225), Kušleikiai (LLA 225), Padubysysys (LLA 226), K ažiai (LLA 25
1952), Kelmė (LLA 25 252) and Adomaičiai (LLA 29).
Pak ažan is (LKA 293).
A ículos A icles 289 /
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
La ma iz dialec al basada en el da a dialec al de los dos pe íodos demues a que la ealización
de dialec al ea u es in he 2nd hal o he 20 h cen u y and in he 2nd decade o he 21s
cen u y does no only di e in almos all he LLA poin s bu also e e y in o man used hem
wi h a di e en equency. Dialec al indica o s we e calcula ed on he basis o he dialec al
speech (dialec icism) change scale. In o de o e alua e dialec icism objec i ely, he mean
alues o he dialec al indica o s o ex ual agmen s and audio eco dings and hei
di e ences we e calcula ed. p ese ed local a ie ies o he subdialec o Raseiniai, which
The abo e da a showed he gene al endences in he use o dialec al ea u es, i.e., he
o med on he basis o he adi ional subdialec .
To e eal dialec al le el and language change, he limi s o minimum and maximum a diag am, i was
dialec icism we e es ablished. A e he gene alized dialec al indices we e illus a ed by
p o en ha he adi ional subdialec o Raseiniai has no unde gone pa icula ly s ong
p ocesses o con e gence in he a ea o Kelmė o e he pas six decades: dialec al speech is
used in bo h he agmen s o he ex s o he 2nd hal o he 20 h cen u y and he audio
eco dings o dialec al speech o he 2nd decade o he 21s cen u y. Las di e encias en e
minimum and maximum dialec al indica o s and he a ia ions in he dominan indica o s
iden i ied in he esea ch lead o a conclusion ha he a ea o Kelmė has demons a ed dialec al
he e ogenei y since he 2nd hal o he 20 h cen u y. Howe e , mo e p onounced a ia ions in
he dialec al alues o audio eco dings compa ed o ex ual agmen s show mo e apid
dialec al changes d i en by he p ocesses o con e gence in he 21s cen u y.
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
290 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII
1 PRIEDAS
Ta minių eks ų agmen ų egis as
LKA Sąsiu inio Ta mės už ašy ojas
pun o eg. n . (-ai) Ta mės pa eikėjai
Da a de
egis o
del ma e ial
Kù u ėn-
(LKA 195) 195
ai 629
(1)
(1)VVU IV
es udian e
Rosinas
cu so M.
Albe as J. M., ace ca de 60 m.
K., al ededo de 70 a.
D., g. 1883 m. 1960 m. /
Kukiai 543
(LKA 225) 225
(1)
(5) li os.
Lie šleVV-
ak. III cu so
1888 m.
U bona ičiū-
Elena
Janina
PI k. i N.,
V. S., nacido
s uden és Žana R. B., 60 m.
ė, S. V., 54 m.
Tamošai y ė, B. V., 53 a.
Kelio y ė S. V., g. 1942 m.
96 m. Nenu ody a /
Padubysỹs
(LKA 226)
696
226 (1) L.
(1)Nenu od-
P.
M. P.
J. M.
P.
I. M.
y a J. M. Nenu ody a /
K ãžiai
(LKA 257)
558 (2)G. /
257 (2) D.
Na ausk-
Jonikai ė
G.
ai ė L., 69
S., 78 m.
Čičely ė G., 63 a.
E. B., g. 1942 m.
K., 97 m.
K. duk ė, 56 a.
a. Nenu ody a
Kemė 406 (3)Šiaulių
de mayo s uden ė III
pedagoginio A. L., 56
cu so de la acul ad
m. 1957 m. (LKA 258)
de lengua y
Lukošiū ė
258 (3) ins i u o
li e a u a Ona /
lie u ių O. L., 55 m. 5
Adomáičiai 672
(LKA 292)
(1)S odomsk-
292 a (1) K.
y ė M. Š., g.
J.
R. S., g. 1894 m.
1900 m. Nenu ody a /
Pãk ažan is 721
(1) V. Kapsuko
(1)Vilniaus als .
a do J. G., g.
J. L., g. sob e
1898 m. III k. K. N.,
li uanis a
1888 m.
Le ickas A.
1903 m. 19601961
g. 1895 m.
Juozas S. V., g.
P., g. 1928 m.
m. (LKA 293) 293 b

S aipsniai / A icles 291
Pie ų žemaičių aseiniškių šiau inės dalies a miškumo pokyčiai
(XX a. 2-oji pusė – XXI a. 2-asis dešim me is)
2 PRIEDAS
Regis o de g abaciones Sono as
LKA pun o Pa eikėjas Vi enamoji luga Į ašo du mė
Kù u ėnai LKA 195_2 (47 m.) Kù u ėnų ms l. 30 min. 47 sec.
(LKA 195)
LKA 195_3 (79 m.) Kù u ėnų ms l.
225 Kušlekiai LKA 225_3_1 (62
(LKA 225)
Kušlekių k. 13 min. 14 sec.
m.)
LKA 225_3_2 (75
m.)
Šal ẽnių k. (1 km nuo
Kušlekių k.)
16 min. 36 sek.
Padubysỹs
(LKA 226)
LKA 226_2 (56 m.) Kaniūkų k. (anksčiau bu o
Pãdubysio k.)
23 min. 49 sek.
LKA 226_3_1 (78
ue m.) Pãdubysio k.)
Kaniūkų k. (anksčiau
LKA 226_3_2 (80
m.)
Kaniūkų k.
Pãdubysio k.)
(anksčiau ue 12 min. 55 sec.
K ãžiai LKA
(LKA 257)
257_3_1 (61
m.)
K ãžių ms l. 9 min. 27 sec.
LKA 257_3_2 (70
m.)
Piliakalnio k. (1
K ãžių)
km desde 13 min. 51 sec.
Kemė LKA 258_2 (60 m.)
(LKA 258)
Kemės m. 12 min. 26 seg.
LKA 258_3 (85 m.) Kemės m. 8 min. 40 seg.
Adomáičiai LKA 292_2 (43 m.) Lãplėgių k. (1
(LKA 292)
km desde 13 min. 54 sec.
Adomáičių)
Pãk ažan is LKA 293_2 (51 m.)
(LKA 293)
Pãk ažančio k. 38 min. 58 sec.
LKA 293_2 (72 m.) Pãk ažančio k. 4 min. 26 sec.
Iš iso į ašų: 3 al. 29 min.
3 sek.
In oducida m. 2022 de junio 30 d.
DIANA DAMBRAUSKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
diana.damb [email protected]