Ac a Linguis ica Li huanica
2025, . 93, p. 132
Con en s link Tu inio e e encia /
ISSN 2669-218X (online elec ónico) /
Copy igh © 2025 Bi u ė T iškai ė. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open Access
a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s
un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e
c edi ed. // Isleido Li u ians idioma ins i u o. Es e a ículo es de acceso abie o, dis ibuido bajo los é minos
de licencia de C ea i e Commons a ibución, pe mi iendo sin lími es usa , dis ibui y ep oduci el con enido
en cualquie sopo e, indicando au o es y uen e.
Recei ed: Gau a: 2025-10-20./ Accep ed: Adop ado: 2025-12-17. /
1
PILYPO RUIGIO GIESMI RECEPCIÓ: NUO XVIII LINK
AMŽIAUS VIDURIO XX
The Recep ion o Hymns by Philipp Ruhig: F om he 18 h o he mid-20 h Cen u y
Ski iama a los 350o ani e sa ios del nacimien o Pilypo Ruigio
BIRUT TRIŠKAIT
Ins i u o de lenguas Lie u ių
E. poš as: bi u e. iskai [email protected]
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0003-2286-4080 Di ecciones de in es igaciones Mokslinių: XVIXVIII a.
P ūsijos Lie u os aš ija, d ikalbės lie u ių leksikog a ijos i ašomosios lie u ių kalbos is o ija.
h ps://doi.o g/10.35321/all93-09
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ANOTACIÓN el
El a ículo es á dedicado al P úsia Li uano kunigo Pilypo Ruigio (Philipp Ruhig, 16751749), uno p oduc iusių XVIII a.
c eado es de la aš ija li uanos, himnodiniam legikimui, más p ecisamen e su giesmių ecepmyn en P úsia Li uania
o icialasiios bažny iniuose e angelikų liu e onų giesuose nuo XVIII a. ke i ojo decenmecio has a medio XX a. Usando
pasi elos p ima ios que han llegado nues os días, Ruigio in e s os y c eadas giesmies, que po p ime a ez ue on
publicadas Jono Be en o giesmyne Iß nue o pé weizdė as y pagé in as Giesmû-Knygos (Ka aliaučius, 1732), y despues
auk os y en ėlesnius, analizándose quan i a i inio y quali a i o aspec os. G e inamoji P úsías Li uania
e angélicos luu e onos giesmynų análisis e eló que Ruigio giesmių núme o o icialme bažny iniame giesmyne c eció
g adualmen e: desde p imo osios llamados K an o-Be en o giesmyno ediciones publicadas 9 has a a dieños
nusis o usių ex os 12. Šių giesmių sos enibilidad es i ica el hecho de que odas ellas se con i ie on es ableia pa e
del epe o io giesmyno o iciali o Li u iško has a aun del Segundo mundo gue a is aka ių, i. e. de la úl ima edición del
lib o diesmių de Page in os (Klaipėda, 1936), maža o, pa e de ellas ans e idas en el ac ual e angelikų liu e onų
giesąmyn K ikščioniškos giesmės (Vilnius, 2007). Análisis ambién mos ó que comenzando po la p ime a edición es as
giesmenes ue on más o menos edaguojadas.
ESMINIAI OODŽIAI: XVIII siglo Li u ias aš ija, giesmės, Pilypas Ruigys (Philipp Ruhig), P ūsijos Li uania o icialusis
e angelikų liu e onų giesmynas, Jono Be en o (Johmynann Beh end ) giesmynas Iß naujo pé weizdė os i
pagé in os Giesmû-Knygos (1732).
2
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
Es e a ículo es á dedicado al hymnodic legado o Philipp Ruhig (16751749), un sace do e de P ussian Li huania and one
o he mos p oli ic igu es o Li huanian li e a u e o he 18 h cen u y, o mo e p esicely, i is de o ed o he
ecep ion o his hymns in he o icial chu ch hymnals o P ussian Li huania om he ou h decade o he 18 h
cen u y o he mid-20 h cen u y. Based on p ima y sou ces ha ha e su i ed o his day, he hymns ansla ed and
c ea ed by Ruhig, which we e i s published in Johann Beh end s hymnal Iß naujo pé weizdė os i pagé in os
Giesmû-Knygos [Newly Re ised and Imp o ed Hymn Books] (Königsbe g, 1732), and included in la e edi ions, a e
analyzed in e ms o quan i y and quali y. A compa a i e analysis o P ussian Li huanian E angelical Lu he an
hymnals has e ealed ha he numbe o Ruhigs hymns in he o icial chu ch hymnal g ew g adually: om 9 in he
i s edi ions o he so-called Quand -Beh end hymnal o 12 in la e edi ions. The du abili y o hese hymns is
e idenced by he ac ha hey all became a s able pa o he o icial Li huanian hymnal un il he e e o Wo ld Wa
II, i. e., he las edi ion o Page in os giesmų knygos [Imp o ed Hymnal] (Klaipėda, 1936), and some o hem we e included
in he cu en E angelical Lu he an hymnal K ikščioniškos giesmės [Ch is ian Hymns] (Vilnius, 2007). The analysis also
showed ha , s a ing wi h he i s edi ion, hese hymns we e edi ed o a g ea e o lesse ex en . KEYWORDS:
Li huanian w i ings o he 18 h cen u y, hymns, Philipp Ruhig, O icial Hymn Book o P ussian Li huanias E angelical
Lu he ans, Johann Beh end s hymn book Iß naujo pé weizdė os i pagé in os GiesmûKnygos (1732) [Newly Re ised and
Imp o ed Hymn Books, 1732].
ĮVADAS
P úsia Li uania kunig Pilypas Ruigys (Philipp Ruhig, 16751749) uno p oduc i iausių XVIII a. c eado es de
la aš ija Li u ias: no sólo o iginalių y didžiulio impac o sulaukusių kalbo y os eikalų au o ius, sino y
más impo an es ex os eligiosos aduc o . P aėjus incluso ims cen enios de edad Ruigys hoy se
ecue da no solo como ga siosos a p incipios del XVIII a. pa icipan e de la ilologica polemica p usiana
que su gió en Li uania, la yniško ak a a o la ian jezikom Mele ema (1735) y okiškos su e siones
Be ach ung de li ischen Sp ache in ih em U sp unge, Wesen und Eigenscha en (1745), d ikalbio bei
d ik yp au Deu sches und Li isches Lexicon (1747) suda y ojas, li o ischen G amma ikos
An angsg ünde Li au (1747) sumany ojas, pe o ambién como gies eine Sp ache (1735) y
Ch is ianohans Langes (17176027).
Ka aliaučiaus uni e si e e g aduándose es udios de eología y 1708 m. o deninado
sace do e, Ruigys más de cua en a años se ió Val a kiemyje ( ok. Wal e kehmen).
1
La e ce a gene ación de sace do es luomo ep esen an e de su, como gany ojo, debe
pe cibiendo eligioso eligioso ugdimien o de los li uanos, además, omen ado po los
e ec uados en onces eyes de P usia F id icho Wilhelm I (F ied ich Wilhelm I, 16881740, aldė
17131740) inició e o mos y pe mainus cul u ales y no abejo inai in e p e ando su senil
Ka nia os ( ok. Ka enau) kunigo Teophilio Šulco (Theophil Schul z, 16291673) nuopelnus (ž 1
pa iai i K al), Jacob Ruig se in oluc ó en la p o eso ia de la eología, el p incipal palacio pamokio
de la uni e sidad y el u u o supe in enden e gene al János Quand l (Johannes Quand , 34 PP;
1
34). A nold 1777: 108; ZM V 1528.
3
16861772) li uanis inį p oyec o, así con ibuyendo a el XVIII a. P ūsijos Li uania su gio
Li u iškos eligiones li e a ū as b eakžio.
Noa sididamen e Ruigys es uno de esos c eado es de la láš ija li uanas, cuyo li uanis ino legado
eciuké no pocas in es igado es a ención di e sos aspec os. Como in eg ali lie u iško o icialio del
bažny ino e angelikos luu e onų giesmyno (1732) pa e i as y Ruigio himnodinis legado. Sin
emba go, has a en onces no hubo de in es igaciones especiales, des inadas de su giesmyn
2
ecepción en más a días giesmynas, po lo que en es e a ículo ac ualinama Ruigio, como giesmyn
ansėjo bei kū ėjo, ac i idades y a ención elkiamas en su giesmynas unciona im P usia Li uania
giesmynas has a ap oximadamen e a mediados del XX a. XX, más p ecisamen e has a 1936 m., cuando
apa eció el úl imo has a el Segundo mundo gue a e angelikos luu e onos giesmynas Page in os
giesmynas. Hablando sob e Ruigio giesmių ecepción, debe ía comenza desde lo que has a el inal
ne isien emen e cla os ikslus Li u iškuose e angelikų liu e onų giesmynuose publikuo ų su
giesmių skaičius. Tai P úsía cul u a y li uáneos aš ijas is o ióg a os indican ne ienodai.
An e io men e a inales del siglo XVIII el T empų kunig Go ydas Os e meje is (Go ied
Os e meye , 17161800) en la p ime a Li u iškų giesmynų is o ijoje E s e Li auische
Liede geschich e (Ka mynaliaučius, 1793) a i mó que Ruigys [g]iesui dio 12 giesmių, una de ellas
o iginalali (um Gesangbuch ha e 12 Liede gelie e , on denen ein O iginals ck is ). Tokį mismo
Ruigio ex e s ų y c eu os giesmių núme o pasėjus kone de medio cien o años señaló Ansas
3
B uožis: s udijoje Mažosios Lie u os bu usiejie ašy ojai i žymesniejie lie u ių kalbos mylė ojai
(1920) él menėjo, que Ruigio e a es 11 giesmių, sin o[,] uno es él mismo su aisęs. Veikiausiai
seguiendo Os e meje iu, Vy au o Ju gučio y Vale ijos Vilnony ės publicado Ruigio ak a o (1986)
es udiinėjimas de o igen, modo y sa ybių Lie u ių kalbos ambién mencionan 12 giesmių, de los cuales
4
11 son ansiciones, y una o iginalili. O aquí Vaclo as Bi žiška Aleksand yne (11963, 21990) no solo
ing esó Ruigio giesmių núme o, sino incluso mencionó conc e os giesmyno edición, en el que, su
opinión, odas ellas apa ejiusios: 1732 m. nue osam K an o-Be en o giesmynu p esen a on 12
giesmių, de los cuales una o iginaliai esc ibió, y o o oda in e é. Po o a pa e, la his o ia de los
5
giesmynos de Li uania P usia de alladamen e es udioso Guido Micheliniʼo monog a ía Jono Be en o
Ißnaujo pé weizdė os y pagé in os Giesmû Knygos. Mö lino ak a o adap acionamien o poesía
(2010) con okiškais o iginalalais g e inamas 9 Ruigio giesmės, ad así a si suponido comple amen e
dis oks su can idad. Desde los li uanos aš ija his o iog a ía des inados de eikalos da os enían
6
que en a en in o macinius publicaciones. Sin emba go aquí mencionado Ruigio el núme o de giesmių
di e encia cuan o: Mažosios Lie u os
7
2
Más amplamen e sob e P ūsijos Li umynus giesmynus z . Michelini 2009, especialmen e 97131; 2010. Pilypo Ruigio
giesmių, publicadas en la p ime a llamada edición del giesmyno K an o-Be en o, elaciónį con okiškais o iginales é. Michelini
2010: 162–175.
3
Os e meye 1793: 259260; Os e meje is 1996: 421.
4
[B uožis] 1920: 27.
5
Ruigys 1986: 414.
6
B žA II 21.
7
Ž . Michelini 2010: 162175.
4
enciclopedia (2009) Mažosios
8
Lie u os enciklopedijos žynne
9
(2015), Visuo inėje lie u ių
enciklopedijoje (2011) se indica
10
11 Ruigio giesmių.
El obje i o de es e a ículo basándose en las uen es p ima ias e aluando la con ibución
de Ruigio a Įs u ies obispó Jono Be en o (Johann Beh end , 16671737) p epa ado el giesmių
conjun o Iß nue o pé weizdė os y pagé in os Giesmû-Knygos (Ka aliaučius, 11732), o
so-callados K an oBe en o giesmyno, epe ua ą y se i i ecepción de giesmių en
a desnėse edacciones y publicaciones del o icialio eclesiás ico e angelikí luu e oní
has a mediados del XX, a ención al aspec o de los dos el; 2) cuál sus ca ac e es de
11
edagación. Análisis se ealiza pasi elizando his ó ico ade inamís ico y analí ico
desc ipomá ico mé odos.
1. RUIGIO IR AMŽINK LIUDIJIMAI APIE JO LITUANISTIN FEIKLRUIGIO IR AMŽINK LIUDIJIMAI APIE JO LITUANISTIN
(GIESMES)
K an as, cuyo su elk õs P usia abajaba en los g e os del equipo de sace do es li uanos
p epa ando li e iškus eligiosos esc i os, Ruigys, en su manusc ip de p esbi e ologías
P eußische P esby e ologie (has a 1772) a ículo sob e Val a kiemio kunigą Ruigį, sin más
impo an e in o mación biog á ica, eužsiminė ace ca de 1705 m. Jesús apa eció un a ado de su
a ado sob e la eología an igua y sólo sob e uno li uanis ino ak a ą lie u ių, pe o giesm, a
o os ex os bíblicos, ni siquie a a una aducción (plg.
1 ig. ):
1708. Philipp Ruhig. ‹Reg. P ussus.→› Ca enau-P ussus. wu de 1708 pos 20. T in. u Schloß on
D[.] Deu schen o dini e . E is gebo [en] in Ca enau 1675. 31. Ma ij. Wu de alhie in oduci e
1708. D[omi]n[i]ca[m] 24. p. T in. Ha dispu i e P[ ae]side D[.] Wegne de Sc [ip u ]ae S. 1703.
auch ein T ac . edi e de idolo omniu[m] p imo 4° 1705. imgleich[en] de Ling a Li anica. S.
Vo ah [en] kom[m]en auß Meißen he , da s. El e a e Geo ge Ruhig Bu ge meis e in
Liebenwe da, . deßen Sohn Paul Ruhig Ingenieu . Capi ain übe die Wib anen in Memel
gewesen. Ein Sohn Philipp Ruhig Pas . nd Enckel on Mu e Sei en Theophili Schulen
beyde sei s P a e n in Ka enau † 1749. ‖ 5. Ap il. sepul [us] [?]7.
Ap il..
12
8
Plg.: Daug con ibuyó a 1735 de la Biblia y 1732 K an o-Beh end o giesmyno p epa a ion (jame išsp[ausdin a]
11 R[uigio] suku ų i e s ų giesmių) (MLE IV 143).
9
MLEŽ 496. Es e znynno angliškoje (2014) y okiškoje (2018) e siones ambién menciona 11 Ruigio giesmių
(MLEŽa 561; MLEŽ 612).
10
Plg.: daug con ibuyó p epa ando Bibliją (1735) y J. J. Quand o y J. Beh endo giesmyną (1732, en él imp imió 11
[Ruigio] suku ų i e s ų giesmių) (VLE XX 412).
11
Kiekybiniu aspek u ya analizadas Pe o Go lybo Milkaus (Pe e Go lieb Mielcke, 16951753), Ju ba ko ( ok.
Geo genbu g), y más a de Mielkiemio ( ok. Mehlkehmen) kunigo y colabo io de Pilypo Ruigio p epa ando
lie u iškus aš us, giesmės y su ecepcija XVIIIXX a. p ime os pusės giesmynuose (ž . T iškai ė 2021: 98
116).
12
QPP IV 34 . K an o manusc ibió ci a oje odyklė → indica, en qué aisy a. Los signos se excluyen palab as o sen encias
g abadas más a de ( i š eilu ės, pa aš ėje o en el segundo acío de la página g a ía). Gó ikinais esc i os
esc i osmenimis manusc i o ocu enan es agmen os de ex o la yniško (žodžiai o sus pa es) ci ando ansmi idos cu si . Más amplio
5
1 dibujo. QPP IV 34 : K an as sob e Val a kiemio kunigą Ruigį en el manusc ip i o eikale P eußische
P esby e ologie; GS A PK: XX. HA His . S A Königsbe g, Hs, No. 2, Bd. 4
1708. Pilypas Ruigys, Ka nia os p úsas. O dinuado d . Deu scho 1708 m. ie nes po el 20o
domingo po Š č. T ejidades Pilies [bažnychando]. Él nació Ka nia oje 1675 m. 31 de ma zo d.
Šičia in oducido 1708 m. el 24-° domingo po Š č. T ejidades. Bajo el lide o ajo d . Wegne iu
1703 m. dispu abo sob e Š en ąjį Raš ą, además, 1705 m. isleido ak a ą sob e ano ės
es a uas, 4° [ o ma o], ambién sob e lie u ių kalbą. Sus an epasados p o enían de Meisene,
13
allí su abuelo Ju gis Ruigys e a Lyben e dos bu mis as, y es e sūnus Po ilas Ruigys
ingenie io y capi án de šauk inių Klaipėdoje. Kunigo Pilypo Ruigio sūnus y Teo ilio Šulco aikai is
desde la mad e del lado, abudu kuniga o Ka nia oje. Mu ė 1749 m. 5 de ab il, en e ado ab il [?]7
d.
14
15
Ku zõs P usia p esbi e ologijos Ku zge aß e His o ische Nach ich en on allen im König eiche P eußen
be indlichen Ki chen und P edige n bei denselben (1757) au o F ied ichas Pas enaciʼs (1718-1770) sólo zaximiné que
Ruigys, al lado de o os eligiosos y lingüís icos eikalos, ha aducido algunos giesmių, pe o conc e os de su
núme o nenu odé: E wa ein ech e ige Li haue , und ha an de Uebung des A. und N. he aus, 1733
Tes amen s, welche leißig gea bei e . Die e s en eil P edig en aus M. Langhansens [Kinde =]Pos ill be die
E angelia sind on ihm be se e , wie auch einige Liede . <...> sob e es e después del Segundo mundo gue a los
in es igado es li uanos conside ados desapa ecidosy ą y ecien emen e a la ci culación cien í ica e o nusí
16
manusc ip i o K an o eikalą, uen e de biog a ías de impo an es c eado es de la láš ija li uanas, éase.
T iškai ė 2018: 125176.
13
K an as, meniendo ak a á de Ling a Li anica (QPP IV 34 ), apa en emen e omenyje enía Ruigio kalbinį eikalą,
que inicialmen e, aún has a 1708 m., ue esc i o en la ynų kalba, más a de pa aisy as y 1735 m. el nomb e
išsiųs as en Angliją Vile ema Vilone gy enančiam k aš iečiui Do y Melku (Da id Wilke, U s Wilkins, 1685 1745), con el
in de publica lo allí, pe o sin emba go exp džiaučiuje 1745 m. . Zinke ičius 2008: 164
165).
14
Ci a os agmen o e imą plg. Blažienė 2020: 27.
15
Ki uas uen es mencionan Ruigį mi us 1749 m. 6 ab il d. (ž . Pas enaci 1757: 109; A nold 1777:
108; B žA II 20; ZM V 1528).
16
Lauž iniuose skliaus uos [ ] dada la pa e de la palab a sudu inio ue g abada mano publicacióninio pa aš ėje.
6
1745 gab e eine k i ische Be ach ung de li hauischen Sp ache, und 1747 ein
li hausch=deu sches und deu sch=li hausches Lexicon he aus, welches das e s e is , so in
Anno P ussen ged uck wo den. Sein Sohn Paul F ied ich Ruhig, welche damahlen Leh e des
li hauschen Semina ii in K nigsbe g wa , gab auch in eben demselben Iah eine li hauische
G amma ic he aus, welche sein Va e be sehen und e beße ha .
17
Él ue e dade osi as Li u is y uoliai adujo S[enąjį] y N[aująjį] Tes amen ą, que apa eció 1733 m.
Esc ibió los p ime os once se mones sob e E angeliją de m[agis o] Langhanseno
18
Vaikų pos ilės, ambién ambién y kelias giesmes. <...> 1745 m. emi ió c í ico idioma li uanos
es udiinamien o, y 1747 m. lie u ių okiečių i okiečiųlie u ių kalbų žodyną, que es el p ime
dicciona io imp eso en P ūsijoje. Su hijo Po ilas F yd ichas Ruigys, en oncesis semina io de
lengua Li uania en Ka aliauči, maes o, como jus os esos mismos años ambién isleido lie u ių
kalbos g ama iką, la cual pe žiū ėjo y pa obulino su pad e.
Ruigys ace ca de sus himnos, como ambién ace ca de o os ex os eligiosos Biblias y
Langhansens pos ilės Kinde -Pos ille e imą, es á encaminado a dos abajos lingüís icos:
ak a e Be ach ung de Li ischen Sp ache in ih em U sp unge, Wesen und Eigenscha en
(Ka aliaučius, 1745) y d ikalbiame bei d ik yp au Deu schen Li au Deu sch und
Li auLi auisches Lexicon (Ka aliaučius, 1747). P a e mamien o del e no Ruigys a i mó:
Anno 1723. wu de nebs ande n Con a ibus u Uebe se ung des neuen, und he nach des al en
Tes amen s, geogen. Als solche A bei A. 1733. geendige wa , auch einige Liede , und die e s en eil
P edig en He n M. Langhansens eingeschick ha e, ing ich an dieses W e buch
u
19
e igen.
En años 1723 pod aug con o os kon a ais yo ui pa elc os a Naujo, a paskiau y a Seno
es amen o e imo. Cuando es e abajo en el año 1733 ue e minado y había ya en iado unas
giesmes y los p ime os once pono [magis o] Langhanzeno se món, yo empecé a esc ibi es e
dicciona io.
20
Y a es e a ado p e e imo en Ruigio esc ibe:
<...> median e GOTTes Gnade die neue Uebe se ung de Bibel und Liede he kam,
und auch mi au ge agen wu de.
21
17
Pas enaci 1757: 108109. El nomb e de la ciudad es Pas enaci.
18
A o néne la a ención en lo que de hecho 1733 m. inalizado aduci El An iguas Tes amen o, en an o el Nue os
Tes amen o isleido ya 1727 m., y oda Li u iška Biblija imp imido 1735 m.
19
Ruhig 1744-05-11: [4 ].
20
Ruigys 1986: 384.
21
Ruhig 1745: 4.
7
<...> po [D]ie o g acia llegó ho a de aduci
22
nue a ez la Biblia y himnos, es o ue y pa a mí pa es a.
Como se puede e , Ruigys sus eikalos p a a mėse mini con ibuído p epa ando es géne os
eligiosos ex os e imus: Biblias ( an o Nue ojo, an o An igo Tes amen o), se mons y
giesmių. Ruigio o mulaciones supone que es as ac i idades él ėmėsi bažny inės y esnybės
enca go (g eičiausiai pak ies as K an o o Be en o). Ni ódyno, ni ak a o p a a mėse sus
giesmių núme ous Ruigys nea skleidė. Las láš ijas de Li uania en la his o iog a ía, como ya se ha
mencionado, se indica su can idad lige amen e a ia (ž . Į adą). En onces sigue impo an e
acla a lo que es i ican las uen es p ima ias nues os días alcanzadas P usia Li uania o icial
de eclesiánico e angélico lu e onos giesmyno publicaciones y edacciones.
2. KIEK RUIGIO GIESMI PUBLIKUOTA OFIZIAME
BANYTINIAME PRÚSIJOS LITÚUVOS EVANGELIKLUTERON
GIESMYNE?
2.1. La p ime a ez Ruigio giesmės ue on publicadas en 1732 en la p ime a Įs u ies obispó
Be en o p epa ado o eno ado o icial de la iglesia e angelikos luu e onos giesmyno Iß
pé weizdė os y pagé in os Giesmû-Knyga edición, apa eciusieme Ka aliaučiue, Johanno
F ied icho Reussne io imp us u ėje (ž . ig. 2). Es e y pos e io es ediciones apa ecie on
23
supe isando ya mencionado Ka aliaučiaus p o eso de eología de la uni e sidad y el p incipal
p edicolininkui palacios K an ui. Es e llamado el giesmynas K an o-Be en o. Es a nue a
colección de giesmenes omado como base el e ce Danieliaus Kleino (16091666) giesmyno Naujos
Giesmjû Knygos (Ka aliaučius, 1666) edición, edi ado con el nomb e Naujos pagé in os
Giesmjû-Knygos (Ka aliaučius, 1705) y p epa ado po F id ich Sigmun Schus e io (F ied ich
Sigismund Schus e , 16711750). Vinimamisis K an o-Be en o giesmynas apa eció o as cinco
eces: 21735, 31738, 41740, 51745, 61748 m.
24
Es e giesmynas en esencia con inuó en an e io es giesmynos la adición i idísima a e namina
giesmių kū ėjus, sólo en él nue os ex os aduc o es o au o es, di e en e que anks esniais
amžiais i ie on sus pi m akai, indica no po nomas, y k ip onimais al desgus ión la causa explicó
él mismo K an as okiškoje giesmyno p a a mėje: que los nomb es de los c eado es y
aduc o es de giesmynas no ue an obmi s i, y que i il os de o gullo pagundos.
25
22
Ruigys 1986: 108.
23
Ac ualmen e solo se conoce un ejemplio io de la p ime a (1732) edición de es e giesmyno, que se conse a en la
Pa imonio Cul u al P úsico Es a yblio eke zu Be lin ( ok. S aa sbiblio hek zu Be lin P eußische Kul u besi z;
SBB PK: En 9820) (žBP Kaunas 1986: 269; LBP 18, No. 135).
24
LB I 45, No 135. Más adelan e sob e es e giesmyná é. Michelini 2009: 97131; 2010.
25
Uniin el hoy conocido p ime ejemplio ius de edición (ž . 23 iznašą) es á sin ninguna p a a mia. Anks y iausia
K an o p a a mė se conoce de la segunda edición, é. Quand 1735-12-01: [VIIVIII].
8
Ilus ación 2. G1732: página de i ula ; SBB PK: En 9820 Tan o en p ime a como en ediciones
pos e io es Ruigio giesmės ma cė as c ip onimo P. R. P. W., . y. lo . P[hilippus] R[uhigius,]
P[as o ] W[al e kemensis] (lie . Pilypas Ruigys, Val a kiemio kunigas) (ž . 3, 4 ig.), en onces
nesudė inga ellas iden i ica . De es os k ip onimos se e que en 1732 m. publicación en o al
publicadas 9 Ruigio giesmės. Recue da que la p ime a edición del así llamado Giesmyno
K an o-Be en o ue compues a de la pa e p incipal (G1732 1358, No. 1301) y de un anexo APPENDIX
o Ki os naujos Giesmes ßwė eyė os (G1732 359408, No. 302335). Ruigio giesmių esama en abiejos
giesmyno dalyse. En la pa e p incipal se encuen an seis de sus canciones:
26
1) Daba su angelų pulku (G1732 89, No. 10), 2) Jėzus miels a ėjo (G1732 1314, No. 14),
27
Aquí y pos e io men e ellas adijamos la o den, po la cual o denadas en es a
edicion de giesmyno.
26
27
En ski inguing giesmynos Ruigio giesmių nomb inimų (jie co apo con p ime aja giesmės eilu e) la esc i u a cuan o
a ii a o, po lo que aquí y adelan e ellos p esen an se p esen an ac ualine esc i u a. En aquellos casos, cuando se
ci a conc e o pe miso giesmyno, se man iene au en iška esc i u a.
9
3 dibujo. G1732 199: Ruigio iz e s õs Johanno F ancko giesmės Jesu, meine F eude (Jėzau,
aleg iamas mano) agmen o; SBB PK: En 9820
3) Jėzau, mi aleg ía (G1732 […]200, No. 182) (ž . ig. 3), 4)
28
Nesi ūžyk así, ši dele (G1732 […]206, No. 186), 5) Ak, cómo
podemos s ie ą es e ama ė i (G1732 343 […]344, No. 204
292), 6) Ak, boni o dangau (G1732 356 […]357, No. 300).
En apéndice se añaden o os es himnos de Ruigio:
Jėzus, mi que idasis (G1732 375 401376, No. 314), 8) Ką galiu aš, g iešnas, eik i (G1732 381382, No.
317), 9) Diegous saulelė[a] (G1732 401403, No. 330) Esos Ruigio ex os p a u die on el
epe o io o icialío giesmyno expandiendo unas emá icas giesmių g upos. P incipales
pa es p mosios d i giesmės en ó en chy elio Kalėdų
28
En Vėlesnias ediciones (no más a de que desde l de 1745 apa ecida quin a edición) es a giesm s comienzo ue
cambiada a Jėzau, aleg iamas mano (plčiau sob e es o éase 4 c.).
16
habla en aducido po Fli ne io y Sc i e io
61
giesmę. Ve sando giesmes, él man u ió
o iginalų sanda ą, i. y. e imų ne umpino (ž .
62
2 ablelę).
Tabla 2. Pilypo Ruigio giesmės, p onos icas de la XVIIIXX a. p ime a pa e P ūsías Li uania
e angelikos luu e onos giesmynos
Diosigio guesmenes
F eude (6 s .) 67
i uli as Ruigio
Johann F anck
(s o os
aducido giesmenes
(es o es núme o)
o iginalos i uli as Ak,
schönes dangau (9
s .) 63 Simon Daba
(16051659)
Ak, cómo podemos
(8 c.)
s ie ą es e
ama ė i ← O wie
Leben (8 p.)64
mögen wi doch unse Hein ich Albe i
(16041651)
mi de S äu pulku (9
s .) 9 Hagen Dangaus
Nun laß uns mi den De
Engelein (4 c.)65
liebe mel[a] Pe e
núme o)
Rui e Dien Ch is iania
(156916
u heilige S a ue (13
lieben Sonnen Lich und
P ach (9 c.)66
s .) Pilypas schig
(920) .)
G1735: Jäzau,
adosmas mano (4
s .) 46 Heilige He (4
(16751749) También se puede encon a in o mación sob e el nomb e de la ciudad.
ocesmichos
s .) 10
(16291693) (6)
Guesmenes au o es
Jėzau, adosmas mano
(G1732, ← Jesu, meine
(1618–1677)
Jėzus, mi mielasis (10
p.) ← Jesus, meine
Zu e sich Louise
Hen ie e on
B andenbu g Ž .
(16271667)
61
Michelini 2009: 282, 301.
62
Nunciando omas o iginales au o ías y núme o de s o as emí ase Albe o F ied icho Wilhelmo Fische io
ienda Ki chenliede -Lexicon (III ., 1878, 1879), además, pasi elk os y ac ualín e angelikos luu e onos giesmynas
K ikščioniškos giesmės (2007), en el cual a giesmių se indican ex o y melodía au o es y in é p e es, ambién
apa eem a Guido Michelinio. (2009); 2010) T ys Ruigio e s os giesmės Albe čio Unse Heil is kommen, Dacho
Schöne Himmelssaal y Hageno Nun laß uns mi den Engelein Fische io eikale no mencionados, po su au o azgo
é. Koch 1973 [1867]a; 1973 [1867]b; ambién Michelini 2010: 225226.
63
Koch 1973 [1867]b: 190.
64
1879 Fische : 216. Fische ue nomb ado miemb o de la Comisión Eu opea en el año
65
Koch 1973 [1867]a: 276; 1973 [1867]b: 257; Wacke nagel 1990 [1870]: 333.
66
1878 Fische : 111.
67
1878 Fische : 378379.
68
1878 Fische : 390396.
69
Koch 1973 [1867]b: 196, 278.
17
Ką galiu aš,
(7 .) (16181678)
g iešnas, eik i ←
Ach was soll ich
Sünde Johann Fli ne
Reben (10 .)71
Lašelis inuogėlių
(10 p.) ← Ein
T öp lein on den
16271694) machen
E asmus Finx
(7 .)70
(F ancisci,
Nesi ūžyk sí,
Weg, mein He z, mi den
Gedanken (12 p.)72
ši dele (12 p.) ← Paul
(16071676)
Ge ha d Pabusk
aho a, dūšele (7 p.) ←
Wohl au , He z und
(7 c)73
Gemü e Michael Sche nack
(16221675)
4.RUIGIO GIESMI TRENDES DE REDAGAVIÓN ambién
4.1. Ruigio giesmės empezadas a edaga aún has a 1732 m., cuando po p ime a ez publicadas
K an o-Be en o giesmyno p ime a edición. Inmu able has a mismo el Segundo mundo de gue a
es aa ios quedó sólo Ruigio giesmių sanda a, i. y. s o ų núme o (plg. G1732 y G1936). Según
Os e meje io, Ruigys i i inésis, que su e s õs giesmės Jėzau, aleg íam mano comienzo habia
es ado es o diado: en los p ime os ediciones giesmyno K an o-Be en o imp imido Jėzau, mi
aleg íam, y co azón penukšlas, po eso el aduc o culpinés giesmyno suda y oją Be en ą y su
alkininką Milkų. Y de hecho an o en la p ime a como en la segunda edición se da es a aducción:
74
IEau meu D augsmas, e Si diês Penukßlas (G1732 199, No. 182; G1735 229, No. 206). Mani ina, que
edaguando es a giesmės ex o, e imas ace cido a okiško o iginalalo: F ancko c eu a giesmė,
p ime a ez apa ecusa 1653 m. Johanno C üge io giesmyne P axis pie a is melica, comienza
palab as IEsu meine eude Meines he ens weyde. Más a de es e luga ue co egisy a,
espe ablemen e, así, como desde el mismo p incipio había aducido Ruigys. La co ección se e
en la quin a edición del giesmyno K an o-Be en o: Iėau Daugsmas mano, ku s me Si d gano (G1745
252, No. 248). Tal e sión de la aducción alcanzó y XX a. cua o decenio: Iẽau, Diaugsmas mano, ku s
me Si d gano (G1936 252, No 248). Es mencionable que Os e meje is, esc ibiendo Li u iñas giesmynas
his o ia, con acaídos p esen ó casi a odos los canji os de Ruigio: Jézus, mi que idais, D asia
Dumnezeului u šiai, Pabusk acum, dūšele, Nesi ūžyk aip, ši dele, Dangaus mielia, Ak, kaip galim šią
saulėlių š en ę mylė i, Ak, g ažus dangau, Lašelis ynuog en o. Valo ándome más el abajo de
Ruigio conside ando leksikog a iní eikalą d ikalbį žodyną, Os e meje is c í icamen e e aluó su
alen o c ea i a y e imus y a i mó que su poezía no es á pu a, más bien sus ingusi y nesklandi,
75
lo mismo pasaki aina y sob e o iginalaliąją giesmę. Teniendo en cuen a al e aluación c í ica, es
espe able,
76
70
1878: Fische 2627.
71
1878 Fische : 162163.
72
Fische 1879: 340.
73
Fische 1879: 406.
74
Lee más. Os e meye 1793: 112113; Os e meje is 1999: 356357.
75
Ruigio giesmenes e aluación é. Os e meye 1793: 124128; Os e meje is 1999: 361363.
76
Os e meye 1793: 260; Os e meje is 1996: 421.
18
que ans i iendo Ruigio giesmes en su nue o giesmyną Giesmes ßwen os Ki checzoje y
Namėj giedojamos, ellas más o menos ambién edaga o. 4.2. G e inamoji 1732 y 1735 Ediciones
publicadas de Ruigio giesmių análisisė es imonia que su edacción es esencialmen e de
ca ác e lingüino. En es os giesmėse egimi aisymai co esponde las gene ales G1735
endencias de edagación de ex os.
77
Mayo men e exis e co ecciones de o og a ía. An ai Kleino en la g ama ica de la lengua
li uana G amma ica Li anica (Ka aliaučius, 1653) consolidado diak i inis esc i o […]
minkš ajai a ika ai [č] → žymė i, consecu i amen e a o as G1732, después de es años
78
apa ejiusiame G1735 e akasliai cambian en d i aidį ašmenį […]c[…], d uge enunciando y
pala alizació el žyminčio <i>, . y. [č] […] → […]c>, 2053. G1735 G2035 8 […] G1735 G1732; G2332 14 […]
G1732 G173 G17;
G1732 376 → G1735 ßôs 67.
P iebalsiams [ž] y [ž] ma ca ė i en luga <> sis emicamen e api elkiamos esc i o con
diak i iku <>, . y. [ž] y [ž] <> → < >, например. : mones G1732 8 → mones G1735 11; émês G1732
199 → émês G1735 230; odijʼ G1732 → 204 odijʼ G1735 237. Cie o, es e calib e oca čiais ya
ocu ía G1732.
También ex aña a ika os [dj] esc i u a, . y. <d> → <d >, ej.: spindusi G1732 401 →
spindusi G1735 321; passidaugdama G1732 401 → passidaugdama G1735 321; saldey
G1732 357 → sald ey G1735 395.
Balsis [ · ] cada ez más ecuen e e lejo Kleino c eu u esc i meniu <ė>, i. y. [ ·]
<e> → <ė>, ej.: ewißkay G1732 → ėwißkay G173035; yle i G1732 → ylė i 199 G1735 230;
paslep as G1732 → 343 199 paslep as G1735 382.
Co egida algunas de las o mas mo ologicas de la esc i u a. An ai aisy a giedžiamosios
nuosakos 3 pe so galūnės ašyba po p iebalsės <j>: e sma kauje G1732 199 → e sma kauja
G1735 230; e us auje G1732 199 → e us áuja G1735 230. También es ex aña con el apéndice
-an pada y ų la unidad del iempo p esen e la esc i u a po la misma p iebalsés: saugojen
G1732 199 → saugojan G1735 229; lojen G1732 199 → lojan G1735 229.
Cada ez con más ecuencia se usa acu as, que ma có no sólo más amplio, ilges más
el ca ác e del balsió, sino y c uciu posible skiemenía, a dėli seado en d ibalsios y
79
mix ios doba sios, jun o supona o y i ap adę p iegaidę, ej.: gelb i G1732 8 321
gélb i G1735 11; Meilês G1732 199 → Méilês G1735 230; ge s G1732 → gé s G1735 237; G1732
343 → gálim G1735 381; G1732 40 → Pakajaus am 204 → Pakus G1735 G1732; G1735 347
G1735 395.
Fone inio ni el de co ecciones esama apenas uno o o. No malmen e co igen [ ·] y [ie], [o·] y
[uo] los casos de mezcla, su gidas debido a P ūsía Li uania aka os akš aičių ada mėms ca ac e ingo
77
En de alle sob e el 1735 m. edición publicado polinkius de edagación de giesmenes é. T iškai ė 2020: 6267.
78
Ž . Klein 1653: 45.
79
Ž . Klein 1653: 2.
19
supanašėjusio de es os sonos, en o as palab as, debido a [ ·], [o·] bilibalsismo y [ie],
[uo] unibalsismo, ej.: apgiedin s G1732 → 382 → apgėdin s G1735 141; Lėpsn G1732 → 205
Liepsn G1735 239; nėkaddôs G1732 239 → niekaddôs G1735 239; Waldů ‘ aldo ui
G1732 9 → Waldonui G1735 12.
Ocu e co ecciones del ni el de mo ología. An ai aisoma a dažodžių muchosiskai os inesy o
galūnė, p z.: iness. pl. m. Elgimůsa G1732 8 → Elgimůse G1735 11; Wa gůsa G1732 8 → Wa gůse G1735 11.
Tokią aisymų di eccioní apa en emen e inspi ó Kleino g ama ikoje es ablecue egla, que
ma e iškosios giminės daugiskai os inesy o o mas se esc ibe -sa, y y iškosios -se. También
menė ino el cambio del mand edío del an eceden e su ediniu: passig ießijom ‘nusidėjome G1732
80
205 → sussig ießijom G1735 239. Es cie o, es e a eglo puede se asociado y con mo i os
es ilis ís icos. A es e ipo de co ecciones e ec i amen e šlie inas y al cambio de o ma del
p e eiksmio, cuando enunciado no ípicamen e adėdy as dalely ės g(i): Debidogʼ o G1732
8, 9 → Debido o G1735 11, 12.
Kele ą eces keis a leksika: ô G1732 8, 381 → i G1735 11, 141; Má ose G1732 205 → Iu ose
G1735 239; Pa ėßa G1732 356 → Ayuda G1735 394. Co igidos G1732 es an es e o es de
co ek u as, ej. : Skan mmo G1732 206 → Skanummo G1735 239; E ki G1732 199 → Eiki
G1735 230. Ko ek ū os ik ams, espe ablemen e, pe enecen y es os casos: acc. sg.
. Ka alys e G1732 344 → Ka alys G1735 382; Ranka G1732 375 → Rank G17352; 66; Nak i
G1732 403 → Nak G1735 32 acc. sg. m. Iėu G1732 401 → Iė
G1735 321.
4.3. Te ciosio (1738) y qua o dio (1740) K an o-Be en o giesmyno ediciones, como
mencionada, ac ualmen e desconocido ninguno sob e i ien e ejemplio io, po lo que no hay
da os, como Ruigio giesmės en ellas edaguadas y o en gene al edaguadas.
4.4. Nue as endencias de edagación e lejan Ruigio giesmės penk ajame (1745)
K an o-Be en o giesmyno ediciónime. P ima iamen e menciona lo que obse ada dėsningų
a i kš inių aisymų que en la segunda edición. An ai d i aidė a ika a <d > → <d>, p z.
Daugsmas G1732 199, G1735 232 Daugsmas G17452; 2532 Daugsmui G1732 200, G17352; Daugsmui G1745 25
a 26sm → G1732 205, G1735 → Daugsmui G1745 229; ne geid iu G1732 238 204, ne geid u G1735 238 → ne
geidu G1745; Ke d us ‘piemuo G1732 204, G1735 → Ke dus G1723 261; a leid G1732 205, a léid G1735 238
a 261 → a leid G1745; G1732 G343, a G1735 383 → G1728 → Sudis de la audaud G1732 375, G1735 366 did
glaudey G1745; G1732 G1732 did 324, G1735 did G1735 did 364. Tokia misma endencia se man iene y en
o as ocasiones simila es, ej. : Slowês G1732 375, G1735 66 → Slowês G1745 71; G o ybe G1732 401,
G1735 321 → G oybe G1745 333. Akū o a osenoje exis a a iación. Una pa e, G1745 y adelan e
con inuadas G1735 egimas es ue zos dėlia es e diak i iką, gene almen e señalin į más amplio,
ilgesnį es os balsios a imą o ki čiuo ą skiemenį, y jun o y i ap adę p iegaidę, ej. : Ska bas
‘ u as G1732 199, G1735 Ž . Klein 1653: 29.
80
20
230 → Ská bas G1745 252; Da bas G1732 199, G1735 230 → Dá bas G17452; 25 Lu as ‘liū as G1732
204, G1735 238 → Lú [as] G1745 251. Po o o lado, egis ada casos con a ios: du nódams
‘k ailiodamas G1732 199, G1735 230 → du nodams G1745 252; begedódams G1732 199, G1735 230 →
begiedod[ams] G1745 252; Mónai ‘apgaulė G17 19932, G1735
230 → Monai G1745 252.
p o egip que en las an e io es ediciones, en quin o luga mani ies o polinkis enuncia akū o a
accionesmajodžių p ésagoje -o i, ambién ci kum lekso palab as en la aiknye y p ésagoje, po
ejemplo: jėßkó i G1732 204, G1735 → jėßko i G172645 238; kilnó i G1732 13, G1735 16 → kilno i G1745; passó i
‘saugo is G 1732 204, G1735 → passidabo i G1723 261; kôl G1732 375, G1735 66 → G1745 71; n G1732 1735 23 → Gô
Gô G1745 25; 8,1735 23; G 1735 23; G 1745 12; G 1735 23; G 1735 23; G 1735 24; aibo o o G17252. Naũja en es a
edición y lo que, que dėsningie cambiusi į a džių él y ú, sakinyje a ojamų ie oj nomb es Dios y
Jesús, K is us, esc i u a: an es ellos no malmen e esc ibien didžiąja aide, a G1745 isu egė i
mažoji, p z. Iis G1732 238 200, G1735 230 → él G1745 238 253; G1732 204, G1735 lo G1745 260; Iam G1732 401, G1735
321 → Io → jam G1745 333; I G1732 381, G1735 141 → Io j G1745 148; Taw G17344, G17 aw 382 aw G1745 398;
Tawês G1732 199, Taw s G1735 229 aw[ s] G1745 252; Tawe G1732 357, Taw G1735 395 → G1745 409; Tu G1732
356, G1735 395 → G1745 399; Taw G1735 399 → G1745 409; Taw spi G1735 357, G1735 395 aw 409; Taw spiim G1739;
Taw G1735 399 G1739 Sudaik a a dėjusio į a džiuo ine būd a džių y į a džių o mas ens ama
esc ibi mažąja aide: Ge ujû G1732 356, 357, G1735 394, 395 → ge [ ]ujû G1745 408, ge u[jû] G1745 409;
Pik eji G1732 344, G1735 382 → pik ieji G1745 398 (en es e ejemplo se e y
<e> cambio <ie>); Sawujû G1732 357, G1735 395 → sawu[jû] G1745 409; Smu nujûliūdnųjų,
nusiminusiųjų G1732 381, G1735 141 ʼn smu ujû G1745 148 (plg. būd a dį Sudnoj úl imo ibunal
G1732 382, G1735 141 149 → ‘sudnoj G1745). Reducido galūnes se es ue za consis en emen e
e leinde se apos o u, ej. : Swie s G1732 199, G1735 230 → Swie s G17452; 25 a s óki G1732
235, G1732 376, G1735 673 → a s oki G1745 25 důki G1732 232, G1735 → 230ki G1745 G1745 25 důka
G1745 25 ißklu ïš uk i, izsigelbė i G1732 205, G1735 238 → ißklú G1745 261; G1732 205, 261; G1732
239 → gy G172645; G1732 376, G1735 6735 → gyki G1745; 141 G1737 382, G1735 32 → Gwenwen
Gwenwén; 149 u sleeping 322, 321 G1735 32; G1735 333 32 Apos o as ambién se esc ibe po
skiemenos núme ous išmes o balsio luga : P ießninks G1732 199, G1735 230 → P ießninks
G1745 252.
Como y an es, exis e co ecciones del ni el one ico: co egui i [ ·] y [ie], [o·] y [uo] casos de
mezcla, ej.: dowanůja G1732 8, G1735 11 13; Nėkai G1732; G1735 230 → Niekai G1745 25 → pasilėk G1732
205, G1735 238 → pasiliek G1745 261; Pôsik eji G1732 344, G1735 382 → el ieji G17 39; elgs 39 G17324, G1735
382 → elgs G1745 388; dós dowos G17321, G1735 dôs G1745 148 → elgs 148. G1745 es i ica que en es a (o
al ez ya en emp ana 1740 m.) edición ue co egida Ruigio giesmės Jėzau, aleg íam mano el
comienzo, po cuya edacción él kadaise queixėsi
21
(ž . 4.1 c.): IEau mi D augsmas, e Si diês Penukßlas G1732 199, G1735 229 → Iėau Daugsmas mi, ku s
man Si d gano G1745 252. También cabe menciona es o que en es a edición exis e y ni el g á ico
de cambios: apa en emen e debido a las posibilidades de imp us u ei la oz [·] g e a spaudmens
<ė> se comienza p amaišiui žymė i y <ẽ>, aunque one inė e ė pe manece la misma, ej.: a ėjo
G1732 13, G1735 16 → a ẽjo G1745 16. 4.5. Sex o (1748), i. i. el úl imo llamado del giesmyno de
K an o-Be en o, edición poco en qué di ie e del quin o (1745), Ruigio giesmėse za iksuo i
negausūs aisymai en esencia e lejan esos mismos G1745 aplicy us p incipios de edagación.
Uno o o cambio e , pa ez, sólo pun uación a ni el o dėliendo pa ienius diak i ikus.
4.6. En el llamado clásico giesmyne de Šimelpenigio publicados en Ruigio giesmėse nue os
yškesnių edagación di ecciones ambién nepaspe e ada (plg. G1748 y G[1752], G1757). Sin
emba go, aquí exis an di e sos ipos de pa ienios co ecciones, po ejemplo, se enuncia a
pe ekline sang ąžos dalely ės: nesʼbijókis G1732 204, G1735 238, G1745 260, G1748 → 260 nebijókis
G[1752] 260, nebijókis G1757 260, G1757 261, Gwenamos G[1752] 2648 y G1757 13; Taiwans y sin eguas:
ôma as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as
as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as
as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as
as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as
as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as as
Debe ía menciona que Šimelpenigio giesmynos cambia la g a ica de algunos
imp esmenos, más conc e amen e nosinius balsius žymin ys spaudmenys con
pe b auka cambian en spaudmenis con nosine: < > → <ą>, < > → <ę> ( ačiau con pe b auka
quedan o os dos nosinius balsius žymin ys spaudmenys < > y < >), ej. : Diew G1732 8,
G1735 11, G1745 12, G1748 12 → Diewą G[1752] 12, G1757 12; miel G1732 8, G1735 11, G1745 12, G1748 →
12 mielą G[1752] G1757 12; Me gél G1732 13, G1735 16, G1748 16 → Me gélę G[1752] 17, G1757
4.7. Ruigio giesmėse, publicuo ose Kebe io en 1832 m. islis ame giesmyne, compa ando con XVIII
a. segunda pa e al comienzo aún p opio Šimelpenigio edaguo ais ex os, is o ya
impo an es no o ios de edagación. P ime o de odo menciona es o, que b iske a endencia a
81
enuncia a p iebalsios duplicado, ma cinicio an es de es o en skiemens balsio uncumo, e.g.:
dangißkassis G1732 205, G1735 239, G1745 269, G1748 261, G1748 261, G[1752] G[1752] G[1753] G[1753]
G[1753] G[1752] G[1752] G[1752] G[1752] G[1752] G[1752] G[1752] G[172] G[172] G[173] G[173] G[174] G[174]
G[17][17][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][18][19]] Medi ós
iene un e dade o nomb e
81
Sob e las peculia idades del idioma kibe io giesmyno éase Kabašinskai ė 2001: 4547.
22
ine i able. Dígubi p iebalesas bas an e sis emá icamen e man enidos en p ecesagas de
abs ac os -immas y -ummas, p z. : Sussimėgimmas G1732 8, G1735 11, G1745 12, G1748 12, G[1752]
82
12, G1757 12 → Susimėgimmas G1832 15.
También poco a poco uel a a a la señalización de la pala alización de p iebalsios, po
83
ejemplo: mylėćiau G1732 206, mylėcau G1735 239, G1745 262, G[175622] 262, G1757 [2] → mylẽciau
G1832 300; Ke d us G1732 204, G1735 268, G[1748 261, G[1752] 261, G[1748 261] Ke d geuidus G[1735],
G[1757], G[1757], G[1768], G[1768], G[1869]. Recue da, que en la p ime a edición giesmyno
K an o-Be en o a cie os casos, gene almen e po p iebalsės <ć>, a ika os <d>,
seguiendo Kleino decla uo omas eglas, al señal e lejan e mikš umu de p iebalsias ya
usado. De o o ipo de co ecciones menė ina es mención izquie da: Ga be aw Diewui
wissaday G1732 8, G1735 11, Ga be aw, Diewui wissaday G1745 12, G1748 12, G1757 12 → Ga be
aw, Diewe, wissaday G1832 14.
Debe ía menciona y el cambio del ni el g á ico balsį [·] ma cinčių spaudmenų
kai ą, . y. <ė> → <ẽ>, p z. : Tėw G1732 8, G1735 11, G1748 12, Tėwę G[1752] 12, G1757 12 →
Tẽwą G1832 14; Iėus G1732 13, G1735 16, G1748 16, G[1756, G1757 162] → Iẽus G1832 16(c);
no ėjo G1732 13, G1735 16, G1748 16, G[1752] 16, G1757 16 → no ẽjo G1832 16(c); mylė i
G1732 14, G1735 16, G1748 17, G[1752] 17, G1757 17 → mylẽ i G1832 16(c).
4.8. Bene más b iskísimo asgo de edagación Ku šaičio, e lejándose Ruigio giesmėse, aún
consecuen e más y adicales abandono doble de p iebalsios, ej. : Ge ummo G1732 205, G1735
239, G1745 262, G1748 262, G[1752] 262, G1757 [2]62, Ge ummo G1832 300 → Ge ummo G1877 26 p igimm
s G1732 204, G1735 238, G1745 260, G1748 260, G[1752] 260, G1757 260, G1829 → p igim G[1832 260];
wissaday G1732 8, G1735 11,1745 12, G[1752] 12, G[1757] 12, G[1832 14] G[1877 12, is is is is is is
iska da p p ūs ha y aunque es habi ual los casos de esc i u a an e io es. Asimismo, aún
más yz ingamen e ol emos al sis emico esc minio de ma cación de p iebalsios
pala alizaciones <i>, po ejemplo: monû ‘žmonių G1732 9, G1735 12, G1745 13, monû G1748 13,
G[1752] 13, G1757 13, G1832 13 → G1777 18; ißneßo i G1732 13, G1735 16, G1745 17, G1748 17, G[1752] 17,
G[1751] 17, G[172] 17, G[172] 161818 G[172] Goniß k ionißkay 14, 32 Gonißk k ionißkay 17, G[173] 16,
G[174] 17, G[174] 17, G[174] G[174] G[17][18][18][18][18][18][18][19] G G Gamiß k ionißkay,
G[17][18][18][18][18][18][18][18][19]
82
Kebe io giesmyne p eesagų -immas, -ummas abs ac amen e ebe ašomi con doblesas p iebalsėmis, é Kad.
Kabašinskai ė 2001: 45.
83
Kebe io giesmyne la señal de su c ud įsi es a po minkš ųjų p iebalsių [č], [dž], [š], [ž] (Kabašinskai ė 2001:
45).
23
238, G1745 261, G1748 261, G[1752] 261, G1757 261, Angelẽlams G1832 300 → Angẽlẽliams
G1877 261.
P adedamos usa nosinas le as o <u> con ci kum leksu co espondien es o mas de
į a džiuo inių p iešpasku iniame skiemenyje, p z.: acc. sg. . Swen aje G1732 13, G1735 16,
[ßw]en aje G1745 17, ßwen aje G1748 17, G[1752] 17, G1757 17, ßwen aję G1832 16(c) → ßwen ąję
G181777; acc. sg. m. mielaj G1732 13, G1735 16, G1745 17, G1748 17, G[1752] 17, G1757 17, mielaji G1832
16(c) → mieląj G1877 17; gen. pl. Gundin ujû G1732 205, G1735 238, G1745 261, G1748 261, G[1752] 261,
G1757 261, Gundin ujû G1832 299 → Gundin ûjû G1877 261; gen. pl. Bėdnujû ‘ a gingųjų G1732 8,
G1735 11, G1745 13, B[ẽ]dnujû G1748 13, Bėdnujû G[1752] 13, G1757 13, B[ẽ]dnujû G1832 14 →
Bẽdnûjû G1877 13. Taisomi [ė] y [ie] casos de mezcla, ej.: ebe G1732 204, ebė G1735 237,
ebẽ G1745 260, eb[ė] G1748 260, ebė G[1752] 260, G1757 260, ebẽ G1832 299 → ebie G1877
260; p aes. 2 sg. G1732 204, G1735 238, we [ẽ]s G1745 260, we ēs G1748 260, we és G[1752] 260,
we ēs G1757 260, we ẽs G1832 299 → we ies G1877; Ne wienėmʼs Ge ēmʼs G17328, G17351745
261, G1748 261, Ne wienēm Ge ēmʼs G[1752] G2617261, Ne wienēm Ge mẽs G261832 262, Ne
wieniems Ge iʼs G261827; G173725 G1738 G17351, G1745261, G1748 G1757261, G1757261, G1757261,
G2637 G1832 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265
G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G265 G
G1877 261.
Desde el ni el mo ología co ecciones se menciona que Ruigio giesmėje Jėzus miels a ėjo
p ensagos -ėlis edinys keis as p ensagos -ulis ediniu: Pawa gelis G1732 13, G1735 16,
Pawa gėlis G1745 17, G1748 17, G[1752] G1757 17, Pawa gelis G1832 16(c) → Pawa gulis G1777 Po o a
pa e, no desca a, que al co ección pudo p omo e s ilis iniai sume imai.
4.9. En el Úl imo has a la Segunda Gue a Mundial apa ecida e angelikos luu e onos giesmyne
Page in os giesmių lib os, despublici ame 1936 m. en onces ya República de Li uania pe eneusió en
Klaipėda, Li uania imp us u ėje, nue os di ecciones de edagación Ruigio giesmėse nema . Sólo aún
más consecuen emen e man enida se ya XIX a. aplicados lingüino edagación p incipios, ej., co igi
en an e io es ediciones p asp ūdę p iebalsiów doblamien o (especialmen e con <ss>) casos y aún
a kakliau dėlio as p iebalsiów pala alizację označin is ašmuo <i>. Jus icia, Ku šaičio p opues o
daybinis a ian e pa a gulis echazado, uel e a cadaise consumido edinio con p eesaga -ėlis
pa a gėlis. La palab a ma ios keis o en ma és y aleg niuo o según o o pa adigma. También se e
e isada pun uación: de nue o de e minados lími es sen a o ios, y del sen encia den o
especi icado su segmen ación o elegi o os signos de disyunción (p.ej., d i aškis en luga
kablia aškio). Según Domo Kauno, debido a ex emadamen e didelés olumen (696 giesmės) es e
giesmynas alo ado des a o ablemen e. Además, aquella sociedad no aco dé po giesmių lenguaje,
que en unos pocos siglosmeos ya es aba conside ablemen e apa ados de la ealízos a osena: la
gene aciííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
ííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
24
ííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
84
ííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
ííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí-
ííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííííí Como es imonia
85
Da iaus Pe kūno las in es igaciones, consis o ía lu e ona e angélica de Li uania, colabo udando con consis o ía e o ma ía e angélica de Li uania, buscó p epa a se ecumeninio giesmyną bend ine kalba, pe o nue o giesmynų inkinį m. 1942 imp esdin o sólo e o ma ai.
Noigilinando en lo que, cómo ecumeninio giesmyno o ganizado es log ó ealiza sus obje i os, po
qué su nop oba o liu e onai, y neanalizando XX a. segunda mi ad en Li uania y išei ijoje
unciona usių e angelikos luu e onos giesmynų, sin emba go g ius ai pasaky ina, que du an e es
cen osmeños unkan es Ruigio giesmių gy a imą in ensi amen e su edaguo a p epa ando
ac ualinio liu e onų giesmyną K ikioniškos giesmynų (2007): aquí Ruigio pa a de publica 8
modi icaciones es el paal idio más o iginal. El pobūdis de edacción no sólo lingübinis (i. y. aisy a
esc i u a, sky yba, lexicika, mo ologija, sin aksė), pe o incluye y a ís ica aišką, además de
es o, esama y sanda os cambios (i. y. disminuido núme o de s o os). En e los himnos adop ados
hay no sólo e s íns, sino y p opio Ruigio c eado himnia Despía de Dios ú san as i, sólo
conside ablemen e ab e iada: de 13 es o as quedusios 6. Según los o ganizado es del nue o
giesmyno, p ocu í p ese a el cul u al pa imonio de la himnodía Li u iška y en el epe ua del
conjun o giesmių inclui los iejos giesmių, pe o a la ez a liep i y las ac uales necesidades
luu e onas comunidades necesidades ine i ablemen e edague los ex os iejos: no sólo
enuncia a las leksimy y aducciones de s aksimy, así como a las palab as y sus o mas
a cajiñas, sino y p ocu a sklandos eiliazmi de las eglas, iñendo el ex o de la melodia de in i, y
la melodía í mica de in i con un na u al es o ing de la le a, mejo ando el núme o y el o den de
los ex os.
86
5. IŠVADOS
1.Los uen es p ima ias basadas analizé pe mi ie on econs ui Ruigio apo e en el o icial de la
iglesia e angélica lu e onos giesmyno epe o io desa ollo. Una po una pa e, ella e eló que
Li u iško giesmynas Ruigio e s om y ku omi giesmėmis llenado g adualmen e. Po o a pa e,
ella con i mó la p ime a his o ia de Li u iškų giesmynų E s e Li auische Liede geschich e (1793)
au o iaus Os e meje io eginį, que Li u iškam giesmynui Ruigys de odo es dado 12 giesmynų. 2.
Ruigio giesmės, po p ime a ez publicadas Be en o giesmyne Iß nue o pé weizdė os y pagé in os
Giesmû-Knygos (Ka aliaučius, 11732), se con i ió s abilia pa e del Li u iško o icialaliojo
bažny inio e angelikų liu e onų giesmyno epe ua io y alcanzó no solo XX a. cua o decencio,
pe o algunas de ellas, e dad, sma kamen e eno in u pa idalu, incluso nues os días.
84
Klaipėdoje 1936 m. y an es (1930 m.) apa ejiusių Page in ų giesmių knygų uome į į e inimą bei
in eligen ijos siekius Sob e é. Kaunas 1996: 618619.
85
Po čiau sob e enemigosška io e angelikos lu e onų es ue zos edi ado giesmyną bend ine lie u ių kalba ž .
Pe kūnas 2012: 726; sob e lu e onos y e o ma os d uge p epa ada ecumenís ico giesmyn y 1942 m. ien
e o ma ų ap obuído y išsp in in o gies ecopilación ž . Pe kūnas 2019: 4168; sob e so ie mečiu según las
no mas de lengua bend inesa p epa ą giesmyną así es sus ediciones (Maldų i giesmių knygelė 11956, Giesmių i maldų knygelė 21982, 31988) consul.
Pe kūnas 2023: 5477.
86
En de alle sob e nue ojo e angelikos lu e onos giesmyno K ikščioniškos giesmės edagación p incipios é.
Kiseliūnai ė 2012: 5965.
25
3. Di e en emen e que mané Bi žiška, en la p ime a (1732) edición del así llamado
K an o-Be en o giesmyno publicadas 9 Ruigio giesmės (es o suponía ya Michelinio
in es igaciones). Es as cons i uye on ap oximadamen e 12 p oc. nue os de es e lanzamien o
giesmenes. Egualmen e igual de ellas publicada y en la segunda (1735). Kol que no se dispone de
da os sob e Ruigio giesmes e ciaime (1738) y qua o ajame (1740) ediciones, po que
ac ualmen e no hay conocido ninguno es os ejemplio ios de pe misos. Sin emba go, el análisis
ealizado e eló que has a la mi ad del siglo XVIII el epe o io del giesmyno o icial
complemen ado con nue as giesmėmis de Ruigio: penk ajame (1745) edición publica on más 3 de
sus giesmies, en o as palab as, el o al de ellos c eció has a 12. Así ap oximadamen e desde
XVIII a. quin o decenmicios odas es as Ruigio giesmės ue on eimp esdinadas has a mismo el
Segundo mundo de gue a is aka ių: en la úl ima Page in os giesmių lib o de edición (Klaipėda,
1936) oda íaė a 12 Ruigio giesmių. Jú exis e y en el ac ual e angelikos luu e onos giesmyne
K ikščioniškos giesmės (Vilnius, 2007), sólo ečdaliu menos 8, en e los cuales y o iginaligji
giesmė D asia Božija u š en aji, aunque y ge on okai su umpin a y su edaguo a. Tal casi
es cien osmeños uncan e Ruigio giesmių pe imamumo es i ica su sos enibilidad y
ac ualidad a la ac ual comunidad lu e onos. 4. Ruigio giesmės p oclamadas no solo en la o icial
e angelikos luu e onos giesmyne: ámai suya publicuida en Os e meje io giesmiens Giesmes ßwen os Ki checzoje y Namėj giedojamas (Ka aliaučius, 1781), y odas 12 pe im as en Milkaus Sénos y nue as k ikßczonißkos
Giesmės (Ka aliaučius, 1806).
5. P ác icando po p ime a (1732) K an o-Be en o giesmyno ediciónmo Ruigio giesmės ue más o
menos edaguojamos. Šių giesmių edagación esumen de XVIIIXX a. p ime a pa e giesmynos
e eló, que en esencia p e alo kalbiniai aisymai. Ellos aba ca on a ios ni eles: gene almen e
aisy a o og a ía y pun uación, pe o e ca čiais pasi aikyda o y oné icos, mo ologías,
lexicicos y sin aksės co ecciones. Algunos co ecymus podían p omo e es ilis iniai mo i ai.
Espé ase, que discu i b iske Ruigio giesmynos p opinkía de co ección e lejaio y gene ales
endencias de edagación de conc e os giesmynos así como olguinamen e o as sus
edac o ios disposiciones lingüinas.
ŠALTINIAI
G1732: Ißnaujo pé weidė os y pagé in os Giesmû=Knygos [Newly Re ised and Imp o ed Hymn
Books] nue as ku ůse b angiáusos sénos y nue as Giesmes su aßi a s Diewui an Ga bês y
P usû Li uania en Duß Ißgánimo pod aug suûû=Knygomises ku óse no ik ay sénos, sino
ambién Małdos andamos, Ka alaucuie, 1732 Anno / Isspaus os Iono P ide iko Reusne o; SBB
PK: En 9820. (Publicacion In e ne : Jonas Be en as, Desde nue o pe eizdė as y mejo adas
giesmių lib os, 1732, documen inio pe ašą y palab as de o mų konko dancijas pa . B.
T iškai ė, V. Zinke ičius, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2025. P iega en in e ne :
h ps://senieji as ai.lki.l .) G1735: Iß nue o pé weidė os e pagé in os Giesmû=Knygos [Newly
Re ised and Imp o ed Hymn Books] nue as ku ůse b angiáusos sénos y Giesmes su aßy os
Diewui an Ga bês, y Ka alû Li uwninkams essejenden P usis e en Dußû Ißgánimo, pod aug
su
32
ZM V: Das Zwischenmanusk ip zum Al p eußischen e angelischen P a e buch 5: Obe eigne bis
Rzad ki [The ‘In e im Manusc ip o he Old P ussian E angelical P esby e ology 5: Obe eigne o
Rzad ki], au de G undlage de Sammlungen on F. Moelle bea b. on W. Mülle -Dul z, R. Heling, W.
K anz, Hambu g: Selbs e lag des Ve eins [ ü Familien o schung in Os und Wes p eußen e. V.
Quellen, Ma e ialien und Sammlungen zu al p eußischen Familien o schung (QMS)], 2014. También
se ha indicado que la Comisión no iene la in ención de in e eni en es e asun o.