scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

„Varantieji ratai“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

„Varantieji ratai“

Author: Jonas Klimavičius
Year: 2000
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/709/800
Jonas
KLIMAVICTS
Lie u i 4
Sp ache
ins i u
VAMNTIETI MTAI
Samp o aujend übe a aniiojo und
e omojo echnikos p ie5p ie54
klumpama au d iejq akmenq - eines
e minijoje, ne zai padioje p adZioje
lie u iq sp ach, eines - usq sp ach, mi
welche lie u iq sp ach echnikos wa
e bunden.
Te minia längs ens
KaZkodel b inai beginn on Au omobilio,
k sein ekiniai (nebe Te minus, obwohl noch
1959 m. PolL, Koneco
- a as, ekinis) uZs oja alle Technikos äus. Thigi beginn ama gu :
wenn nich alleieigis io alle a ailaiysl il ai a an ieji b as a- ),
das eine a aiNiena a,iis/ ienas sind an ieji. Wie g undZie des
Nich wi ksamem Teilnehme s e o de lichhei ? D ehmomen on
dem T iklio ka danine Ge iebe übe agen paa a a q/a5iai/ il ui.
Sie i5 ik qjq a omi, das kodel ne adinami a omais a s? Thdiau Ziel
- nich sie zu schal en, abe is4 au omobil. Obwohl pa a 6s
selbs d omi, sie au omobili a o, oddl und genann
a aniiaisiais:
Tiansmisija mi
gekoppe-
l Mo o en
a aniiaisiais a ais LIE I 506.
Va anii 4j 4 a 14 schumiamoji a aniiajiga (...) übe agen j a
Teo i5kai Si ie a ai y a a y u ai
m il u i und wei e - imui; odil au omobilis aZiuoja Yai Y I44.
( ak o s
- ik5 ai,
Sei o, O lai io
- s aig ai).
Und ande e Räde des Au os? Sie ansmisija ne a zu e binden
s a aniiaisiais. Todel e minologi5kai manchmal iwa dijami mi
negigini: Au omobili4, kuiq a 4 pakaba piklausoma, p ieking (n e a
a n i q j q ) aii bilde doppi ejines ske spju io sija (...) Vai V 47.
Manchmal ap elndende a omieji auch nd a nepag is as: jq
benennung sie a o selbs au omobilis, sein auka. Thdiau
ne eike q un dideliq i5 adq i5 das, dass in manchen Technikos
e minq Zodynuchen ne a a omojo a o beiZasdiq dia kann b i
ganz ne a ionaliq. An ai AI-PolZ nd a nd, a aniiojo Radachle)
, o s sind a aniioji aiis
(d i ing
, auch a an ysis
k umplia a is di e
(
i gi nd a nd
; TechZ is und a aniioji, und
a aniioj o a o,no s
gea )
a omoji aiis (eedyqan und eedoaaa
oco), auch und a an ysis, und
a omasis elenas und eedonaui
(eedyu4u ean); PolZ, d a
a qn ysis adas Koneco),
18
obwohl is und a aniioji, und
(eedy 4ee aiis, und a an ysis, und
omoji
a omasis elenas.
Reik5mige e Sache is das is ,
dass Rad e minq Zodynungen
kann b i nebu inai Au omobilio e-
5, a,iys ne inis im
Au omobil
- nebu inai os, au ku iq ekiniai sekasi. Zodynuose,
Linom4 lpes ingiau muss beides e wende en
Techniken 5akq pa ymos, adiau auch
Au ose Z a an ysis und omasis Rad nich s
genauig nepasage.
Je z e schien ein ande es ne a andiqjq a q
und a5iq i a dysena
- jq p ie5p ie5a
na io: a an ysis
nega i amojo
a as be
(12.), us.
eedyuqee Koneco, angl. d i ing wheel, ok. Tieib ad,
An iebs ad, anc.
oue <+ I a i s a i i e d
mo ice,
oue coupl4e
a n i s a as (12. 4), us
Koneco ceododuoeo npaueyu l, angl. ee
olling wheel, ok. T ag ad, anc.
po eusePAu Z; a annioji aiis (12.6), us.
eedyuqaa oue ocu, angl. d i ing axle, Ii e
axle, ok. Tieibachse, An iebsachse, anc.
essieu mo o
<+ lais oji aiis (12.8), us. ceo iodnaa oco, angl
dead axle, ok.
Tiagachse, essieu essieu p anc. po eu ,
seman i5kai nich be d ip asmi5kumo
ouPAu Z. Sioks solche e minologische
ei oji a.iis. Abe imanoma.
[kumdlis is e bindinys ei ei iedan is,
Ve ä e ische us Koneco
- es kann bl i und
sy6uamoe coneco
(no c is und sy6aam ca, (beje, und und wecmep n), und das - lie .
k umplia a ls angl. wheel, ok. - Rad und a as, und k umplia a is,
obwohl k umplia a is das angl.
-
gea -wheel, ok.
Zahn ad). Rusq sp achbei sudd inio
Beg i pa- yminys e geidZiamas,
hype e onym coneco) aigi und li au5kuen
Übe se zungen in - nebe k umplia a s,
sy6aamoe sel en e wende wi d ein ach
und ne e s ischen Tex en, D iguba o a as
ein ach, nach olg.: z. g undini pa a a pe
d i k u m p I a a i 1 sukimq:oda po asq
übe 2 kuginiai k umplia ai, ki jqq
- 2 Zylind inen
(bil .).
Bei doppel skniiius ( a a n de
Haup gewa e, Übe agung i i o j
daini4 Ve häl nis
o und a o m o j a 4 d eimosi
) is g öße UIE
VIII402. Im Bilde bild ma l i
pa : ai5kiai
k umplia adiai. Und noch dia
Vienguba g undlegind sch a a k u m suda y a d iejq
k igini 4 p I i a a ii4: a an y s is maias k umplia a is s uka
D ehmomen g öße lJ E 402.
didij[ odil a ai sukasi ldiiau ui ka danini elenq, und das
Saky i a an ysis k umplia a is suka LIEVIII
402, a iklis s uka <...> a us L E I 506 seman i5kai
seh nich ikslu: jei a iklis, pa- a a,
a -y u as,Iai a o, obwohl und suka-si
L9
(o a us
suka ai as,
kaipo-suki da o). V
,, übe se i
zu elk(me 3. eik i
(apie
mechanismus)"
(ga as maiins
a o, elek os
jega
) i eisin
a omoji a ja:u
1954 m. DZ .
Ta eik5md
lebosios
Sp achen
( a miq) - l a y i
8..,, e s i
eik i, sind i5
judd i, suk i, s um i
Vanduo suka diejenigen
(mechanismus)": und a o
allokius aus
An a5a i. Vandens malilnas
gimas
andeniu a omas Ragaine.
Nu und pask ui
e schien ho kline s),
[kuliamosio
mi p e del ommen Kai e-
na. Wienos
[dumples] wa en mi
iju a omas, mi
ekiniu solchen Ylakiai.
Mo o q a o elek a Ke na 6(Ll(2 XVIII 210). Nu 1949 m. TechL
noch wa und eik5mes skolinys: eedyqaa oco
- edaniioji aiis (no s
oco eedyqan
- a aniioji aiis), ee|yquu wK - edan ysis sk iemulys,
eedouu i due
- edamasis, a omasis sk iemulys. 1968 m. okiediq-lie u iq
kalbq LRKZ Y a y i L. eik5m6 illus ie wi d und okiais
e omasis mechanizmas, a as e bindnissen:
-
Tiiebwe -
- ad, - Tiieb iemen, -scheibe,
zeigen, pada yni
a omasis di Zas, skiemulys
moji aiis, Voki5ki Übe einnys
k, a o-
- Tiiebachse,
-we k.
dass
a omas-
dia
is ei5kia
,, a an ysis" ieigu jq
nebl q, bend ines sp ach
Benu ze , specialis
sup as q,
juoba
echnikos
dass,, a omasis").
Kai nepaisoma es e minq dia und nelie e minq paos
benö igen die angegebenen Ve malungssä ze:
p i5p ie5os, ka. Cia 6 a als Ll<Z XVIII2IO zu a y i 8.5
Tbn wi eli]
a elio Sniil as
[i.e.
a omasis l(inyl a)
das. Nich geheimis, dass ein was seh
sies damdgs a nich ekiamosios ly ius
skaiiiuojamosios almaiinos, domosios
auk e auk i i e minij4 (siulo:
Sys eme,...), obwohl specialis ai jq seh
k a osi. I5ingenui ä silly ojams nich
a omasis iiojo nd a, und wie nu de ,
hinde . S ai, iniu as, o a angi di, is nu
k is a o, genann wi d a omuoju, aigi
und au omobilio a ai, lc ie a o, ha
b i a omieji. Thi was, dass ün asde5im
me q sie b o a an ieji, und jq p ie5p ieia
- a omieji. IS ikn+jq e peja mina pakoj4 - kaleld a o a 4, a as
a o iwelg, i ele
- sk iemuli, und mi sk iemuliu zusammen d eh die i e und zieh
si[14. Thigi iweld is und a o a oma, und sk iemuli a an i. Be ei s
gesag wu de, dass und die Au omobilio Räde sind und Gänge eomi,
und au omobili a an ys, abe e minas- a an ieji, denn das
wich ige e: sie e läu wich igs en4 eiksm4 a o au omobil.
D ejaip Zi d i i diejenigen a us, abe b auch
s4 okas, Moksli5kai i a dijan a Z ilgis
kann gesehen und anuos, und is4 au omobil.
pasi enkamas de , de ak ualus, und jipasi enka
specialis ai. Noch wich ige
nich kalbininkai, und i a dijamo dalyko
20
- wissenscha und echnikos e minija nd a namudds
Sache. gib so genannamoji liaudies e minija, abe
nd a kokiq liaudiniq a lie u i5kq (a soga Zemai iSkq)
mechanikos p incipq a pa a q und ansmisijq
sis emq
- e minq s4 okq
Sys eme sind
in e na ionale wie
selbs wissenscha .
Beje, a omasis ini i as nd nep ie5 a auja moksli5kumui
- gleichsam sol di iinis Ge iebe
PolZ Q enenna i
npueod) a omasis di y a
Zas, obwohl e schon
daZniau genann wi d p a
a o s di ias PolZ",YLAu Z
- us.
n n o il
e o d pas
peMeHb
PolL, ,
RPTechS,
n a p g y
lenk.
d o w p u
(:napgd
Schal ), - Schal )
RPTechS, ok. An iebs iemen
(An ieb -
Tiieb iemen
(:Tiieb - Ge iebe) PAu Z, angl. di e [ ansmission] bel
RAPolS,
p anc.
cou oie
de
[de gib
commande
RFPolS.
ansmisslon/Cia
einana is
i a dijm in
allen Sp achen.
Thdiau e nich s
ne ei5kia
dwina dms s4 okq
s4p ip i5en,
i e dy en auch all
in sp achen
(no s is und andokie ige
Mo i a ions sinonimq
negu,ya y 7", abe und in diesen
Fällen p ie5p ie5a is ): lie .
a an ysis a as e a omasis
a as us. aedyuqee
Koneco <+ eedouoe
Ko eco lenk. kolo
napqdzajqce
<+ kolo napqdzane kolo napgdowe
kolo c ynne <+ kolo bieme ok.
An iebs ad <+ Ab iebs ad
Tieib ad. Tiieb ad angl. d i e wheel
<+ d i en wheel p anc. l. oue
mo ice e oue mende oue menan e
e oue commandde
2. (k umplia a is) eng enage mo o e
eng enage ecep o ba bo in lie .
a an ysis e a onlasis elenas elenas
lu; s. ee uqu i ean <+ eedouu i ea lenk.
wal napqdzajqcy wal napqdzany wal
a b e <+ a b e en aind d'en ainemen
cz nn <+ wal biem z', a b e mo eu
a b e menan a b e mend a b e
commande <+ a b e commandd
ok. +s
An iebsw-
elle
Ab ieb swelle
Tiiebwelle ang{ d i e sha <+
di en sha d i ing sha
p anc.
de
(Da en i5 RPTechS, YLAu Z, RAPolS, RFPoIS). I meh iakalbeje
au omobiliq e minijoje (PAu Z) 5i p iesp iesa konsequii
i5laikoma, is : no s a ski y e minq i ai a imo a an ysis
elenas e a omasis elenas
(72.10
<+ 67.3), us. eedyquil ean <+ eedonw i
ean, a gl. 1=inpu ? ou pu !
- J. K.] sha <+ ou pu
sha , u bine unne ,
ok.
sha ,
Ab iebswelle
-An iebswelle?l
- J. K.] <-+
Ab iebs-
a b e p a nc.
welle,
de so ie <+ a b e dcep eu ; a b e de u bine;
Ve eilungsmechanismus o a an ysis
Lc umplia a is e a omasis Lc umplia a is (31.5
<+ 31.6), us.
eedyqaa wecmepHn <+ ee)ouan wecmepHa
an l., iming gea -wheel (di en),
c anl<sha <+ camsha i gea
Q inion) ok,
Ku belwellen
-Zahn ad
+s NockenwellenZahn ad, de dis ibu ion e oue de dis ibu ion;
p anc. pignon
a an ysis sk iemulys e a omasis slc iemulys <+ us.
(85.2
85. npueoduoil w cue <+ pasdeu cnoil npueuuo
pasdeu cuo i8), u cue, angl. pulley, p ima y pulley d i ing
cheib e, eibende Riemens p anc.
di en pulley ll inpu pulley e ou pu pulley, ok An iebs-Riemens
cheibe <+ Ab ieb Riemens s cheibe, puolie
dcep ice. Und beschend in a gegeben:
-
mo ice, a ia eu d ddp esion <+ puolie
(202.27 paZ5 miniq p ie5p ie5a a an ysis €
a omasis
<+202.28), us. eedy yuil, npueoduoil, <+
ee)oua , npudeuwy 4uil eoduuo , angl
di ing, ac ua ing <+ d i en, ok. eibend
(-es
O gan)
<+
(-es
O gan), en a nan +>
ange ieben anc.
en a ne, ac ionne menan e
mene, mis en ma che,
ll
command€.
Au omobili o a i4 sind
zwei e mi glied p ieip ie5a
o endi, obwohl de
i a dijams noch kos
i ai iai
-ne a an ieji, a omieji, Iais ai
iedan ys a ai.
Selbs wenn panais s4 okq
p i5p ie5os nich kiamas e mi s
nd a e m i a dy as, wi kian ysis
mi s kann b i ei5kiamas nu
eikiamosios [5ies daly iu.
Sakysim, nd a i a dl a s4 oka
,,zei omoji kon-
22

s ukcija", abe ,,ku i zei " - Lai zei aniioji kons uk ion. PAu Z is
i a di e en p i5p ie5os a an ysis ad e ei iedan is ad, a aniioji
aiis <+ ei oji aJ s. Thdiau obwohl nich wiejamasis b as nd a
i a dy as, eikian ysis is a an ysis b as us. eedy yuu
(62.13),
uocm, angl.
igi"d di ing axle, ok.
s a e An iebsachse,
anc. pon mo o .
Thigi au omobilio a an ieji
a ailieka wie didesnds sys em
Teil
- p iesp i5a
Te minologi5kai muss sein
nich zweisp ach5ka.
Und wenn p iep ieos nd a, juoba sie auch logikai
nich , e minijoje pladii e wende we den
beschend i as eikmamoses nich ingamoses
uSies eilhaben, isky us di ek e
Handlungsdu chdau (smogianiioji deleli,
kin aniioji i aiglde,...).
Abkü zungen
AI-PolZ - No od o skis
A.Angl4-lien i4kalb4poli echninisiodynas.Yilnius,1948.
Au ose Z -
Suda d kalb4
au osewiso e min4 Zodynas /
Rus7-lie u i4
R. Lapinskas. Vilnius,
1989.
-Gegenwä ige
li a i4 Sp ache
iodynas. Vilnius, 1.954.
- Lie u i4 Sp achen Zodynas. Vilnius, 1997
, T. 8.
- Lie u i4 aiomosios
Sp ache iodynas. T, 5 Suda d /
A.
Senn'as i
A. Salys.
Heidelbe g, 1968.
- Lie u iikaji a ybind encyclopedia.
Vilnius, 1976,T.
1. 1981, T 8.
- Penkiakalbis au omobilini4
e min4 iodynas lPa eng .
R. Ka alynai 6, A.
Kliba idius, A.
K ie kauskas, R. Lapinskas,
G. Paliulis. Vilnius, -
Rn4-lien i4 kalb4
1995.
poli echninis iodyn
Redakci-
kolegija:
A. No od o skis
(P mininkas), L. Kumpikas, J. Mikuckas, J. S anai is, S.
Vasauskas, J. Vidman as. Vlnius, 1959.
-Rus4-lie u i4 kalb4
poli echnikos Zodynas
Suda d G.
PolZ, Vilnius, 1984.
- icc co-aue, u c cu i
nonumexHuqec cuil
cnoeap . Moc oa, -
1980.
,cc co-Qpau4ysc cui
nonumexHuqec cu
uoeap . Mocloa, 1980.
- Wielki slownik echniczny o yjsko-polski. Moc <sa
- Wa szawa,
973.
- No od o skis A. Tiumpas
usiikai-lie u iJkns
echnisis lodynas.
Kaunas, 1949.
- Kleniko V., Iljinas N. Au omobilis:
E s e klasds
Fah e s üh -
e dlis.
Vilnius,.1976.
- Zi ku e A. Vokieii 4-lie u i4,
lie u i 1- okieii4 kalb4
au omobili4 e min4 Zodynas.
Vilnius, 1996.
Schä zmenys
Zy ni Jah e, omus ( omdni5kieji),
puslapius.
DZ, LI<Z
LRKZ
U E
PAu L
ne PolZ,
Daugdla. /
RAPoIS
RFPoIS
RPTechS
TechZ
Vai V
YLAu Z
L3
WARNTIEJI
RATAI ORTVE WHEELS)
Summa y
The name o ehicle
d i e wheels in
Li huanian includes
he ac i e pa iciple.
The a an ieji a ai
(d i e wheels) o he
ca a ehicle a e
named a e hei
essen ial
cha ac e is ics
- hey d i e ( a c) a ca . n
o he espec s hey
a e,. a omieji', i.e. hey
could be desc ibed using a
wo d combina ion wi h he
passi e pa iciple, because
hey a e di enby he
gea box.
In scien i ic
nomina ion h"
essen ial, opical
cha ac e is ic is
chosen.
And i is chosen no by
linguis s, bu by he
specialis s o ha
pa icula ield.
Scien i ic and
echnical e minology
is no a ma e o
house-keeping.
Sys ems o concep s a e
in e na ional. Binomial opposi ion
o ,, a an ysis" e+ " a omasis" o
pai sys ems such as a ai (wheels),
ilii (ends),d,IF (axles), also
l umplia aiial ( oo h-wheel),
s c iemu ini
(pulleys) and ilenai'
(sha s) u p esen in
e minology o all
languages.
E en in hose cases when he
passi e membe is no named, he
ac i e membe is named by he
ac i e pa icipie ( aiknniioji
kons ukcija). JonasKLIMAWiIUS
Lie u iq Sp achins i u
An akalniog.6
LII-2055,
Vilnius
Gehab
2000
10
10
24