Jonas
KLIMAVICTS
Li ui 4
des langues
ins i u
VAMNTIETI MTAI
Samp o aujan su a aniiojo e
e omojo echnikos p ie5p ie54
p adZioje klumpema su d iejq akmenq -
e minijoje, sou en ie padieje
d'un lie u iq langues, de l'au e - usq
langues, a ec laquelle lie u iq langues
echnikos a é é liée.
e meija le plus long emps
KaZkodel b inai commence pa
au omobile, k son ekiniai (nebe e meas,
bien que enco e 1959 m. PolL, Koneco
- ouas, ekinis) uZs oja ous les oues de echnique. Thigi
commenceama bien: si ne ousieigis io ous a ailaiysl il ai
a an ieji pon s a- ), ce son une a aiNiena a,iis/ ienas son
an ieji. Commen g oundZien l'essen iali é d'un pa icipan
inac i ? Le o que de o a ion du mo eu ca danine en
ansmission es pa ai a q/a5iai/ il ui. Ils i5 ik qjq a omi, c'codel
ne adinami a omais a s? Thdiau objec i
- pas les boi e, mais is4 oi u es. Bien pa a 6s eux poomi, ils
au omobil a o, oddl e son appelés a aniiaisiais:
Tiansmisija a ec
couplé
mo eu s
a aniiaisiais a ais LIE I 506.
Va anii 4j 4 a 14 poumiamoji a aniiajiga (...) ansmise j a m
Teo i5kai Si ie a ai y a a y u ai
il u i e ensui e - imui; odil au omobile aZiuoja Yai Y I44.
(du ac eu
- ik5 ai,
ai o, ai ai io
- s aig ai).
E les au es oues de la oi u e? Ils ansmission ne a joind e
s a aniiaisiais. Todel e minologi5kai pa ois i a dijami a ec
négiginium: Au omobili4, kuiq a 4 pakaba piklausoma, p ieking (n e
a a n i q j q ) aii o me dui ejinien ske spju io sija (...) Vai V
47. Pa ois appaïcen an a omieji aussi nd a nepag is as: jq
dénomina ion les a o lui même au omobileis, son auka. Thdiau
ne eike q ai e dideliq i5 adq i5 ce, que dans ce ains echniques
e minq Zodynues ne a a omojo a o p èsZasdiq dia peu b i
ou e ne a ionaliq. An ai AI-PolZ nd a nd, axle de oue a aniiojo)
, o s son a aniioji aiis
(d i ing
, aussi bien
a an ysis
(
k umplia a is di e
gea )
; TechZ es e a aniioji, e a omoji
i gi nd a nd
a aniioj o a o,no s
aiis (eedyqan e eedoaaa oco), aussi
bien e a an ysis, e a omasis
elenas e eedonaui
(eedyu4u ean); PolZ, d a
a qn ysis ouas Koneco), bien
18
qu'il soi e a aniioji, e
(eedy 4ee aiis, e a an ysis, e
p opomoji
a omasis elenas.
Reik5ming poin es que la oue
e minq Zodynues peu b i
nebu inai au omobilio e-
5, a,iys ne inis dans
oi u e
- nebu inai os, su ku iq ekiniai sekasi. Zodynues,
Linom4 lpes ingiau doi ê e u ilisées les echniques
5akq pa ymes, adiau même Au ose Z a an ysis e
poomasis oua ien p écisémen passepa.
Main enan appa u une au eokia ne a andiqjq
a q e a5iq i a dysena
- jq p ie5p ie5a
na io: a an ysis
néga i
a as sans
(12.), us
eedyuqee Koneco, angl. d i ing wheel, ok. Tieib ad,
An iebs ad, anc.
oue <+ I a i s a i i e d
mo ice,
oue coupl4e
a n i s a as (12. 4), us
Koneco ceododuoeo npaueyu l, angl. ee
olling wheel, ok. T ag ad, anc.
po eusePAu Z; a annioji aiis (12.6), us.
eedyuqaa oue ocu, angl. d i ing axle, Ii e
axle, ok. Tieibachse, An iebsachse, anc.
essieu mo eu
<+ lib es aiis (12.8), us. ceo iodnaa oco, angl
dead axle, ok.
Tiagachse, essieu essieu p anc. po eu ,
séan i5kai ne sans d ip asmi5kumo lib e oji
ouPAu Z. Sioks el e minologinis
a.iis. Mais imanoma.
[kumdlis es compoinys lib emen iedan is,
Déce an us Koneco
- cela peu bl i e
sy6uamoe coneco
(no c es e sy6aam ca, (baje, e e wecmep n), e cela - lie .
k umplia a ls angl. wheel, ok. - Rad e ouas, e k umplia a is, quoi
k umplia a is ce angl.
-
gea -wheel, ok.
Zahn ad). Rusq pa lan du sudd inium
e me pa- yminys passéidZiamas,
hype e onym coneco) aigi e li awi5kues
aduc ions dans - nebe k umplia a s, e
sy6aamoe s'u ilise sou en simplemen
ne e s iniuose ex es, D iguba o a as
simplemen , ap ès.: exemple pa a a pe d i
k u m p I a a i 1 sukimq:oda po asq
pe du 2 kuginiai k umplia ai, ki jqq
- 2 cylind iques
( ig.).
En l'exis ence double skniiius ( a
a n à la di ec ion p incipale,
o j a 4 o imosi daini4 appo
ansmission i i o j o e a o m
) es supé ieu UIE
VIII402. Pic xelle ma l i
pa : ai5kiai
k umplia adiai. E enco e dia
Vienguba p incipalind poi a k u m o mée d iejq
k igini 4 p I i a a ii4: a an y s is maias k umplia a is s uka
momen de ou nage supé ieu lJ E 402.
didij[ odil a ai ou asi ldiiau ui ka danini elenq, e le
Saky i a an ysis k umplia a is suka LIEVIII
402, a iklis s uka <...> a us L E I 506 séan i5kai
ès pasikslu: jei a iklis, pa- a a,
a -y u as,Iai a o, bien e suka-si
L9
(e a us
suka ai as,
commeo-suki ai ).
,, adui e
V c ée elk(me 3.
(apie
e ec ue mechanisme)"
(ga as maiins
a o, elek os
jega
) i eisin
a omoji a ja:u
1954 m. DZ .
Ta eik5md
i osios
langues
( a miq) - l a y i
8,., a i agi ,
son i5
judd i, suk i, poum i
Vanduo suka ceux
(mechanisme)": e a o
isokius oues
An a5a i. Vandens malilnas
gimas
andeniu a omas Ragaine.
Nu e pask ui
appa ado cheklines
[kuliamosio
s), a ec che al p opomes Kai e-
na. Vienne
[dumples] on é é a ec
iju a omas, a ec
ekiniu el Ylakiai.
Mo o q a o élec a Ke na 6(Ll(2 XVIII 210). Seulemen 1949 m.
TechL é ai enco e e eik5mes skolinys: eedyqaa oco
- edaniioji aiis (no s
oco eedyqan
- a aniioji aiis), ee|yquu wK - edan ysis sk iemulys,
eedouu i due
- edamasis, a omasis sk iemulys. 1968 m. okiediq-lie u iq
kalbq LRKZ Y a y i L. eik5m6 illus ée e okiais e omasis
mechanism, ouas join iniais:
-
Tiiebwe -
- ad, - Tiieb iemen, -scheibe,
mon , pada yni
a omasis di Zas, skiemulys
moji aiis, Voki5ki adéqumenys
k, a o-
- Tiiebachse,
-we k.
que
a omas-
dia
is ei5kia
,, a an ysis" ieigu jq
nebl q, commun ines
u ilisa eu de langue,
spécialis e sup as q,
juoba
echnique des
que,, a omasis").
Kai nepaisoma ce e minq dia e nelie e minq paos
a y i 8.5 besoins les ph ases ex uelles données:
p ie5p ie5os, ka. Cia 6 a comme Ll<Z XVIII2I0 à
Tbn co d eli]
a elio Sniil as
[i.e.
a omasis l(inyl a)
ce. Ne sec e is que quelque qui ès sies
damdgs a neekiamosios ly ius auk e
almaiinos, domosios sis emos,...), bien que
auk i i e minij4 (siulo: skaiiiuojamosios
specialis ai jq ès k a osi. I5Ingenui é
silly ojams ne s'a ê e pas. S ai, iniu as, o
nd a, e comme jus e celui, k is a o,
a angi di, es seulemen a omasis iiojo
appelé a omuoju, aigi e au omobileio
a ai, lc ie a o, a b i a omieji. Thi
qui, que cinquasde5im me q ils b o
a an ieji, e jq p ie5p ieia
- a omieji. IS ikn+jq e peja mina pakoj4 - kaleld a o a 4, a as
a o iwelg, i ele
- sk iemuli, e a ec sk iemuliu simul an ou ne la ou e aîne si[14.
Thigi iweld es e a o a oma, e sk iemuli a an i. Déjà di , que e
ces oues d'au omobile son e des eng enages poussomi, e
au omobili a an ys, mais e minas- a an ieji, ca ce c'es plus
impo an : ils accomplissen les plus impo an s4 ac ions4 a o
au omobiles.
D ejaip Zi d i i ceux ouus, mais au on peu
Moksli5kai i a dijan a Z ilgis pasi enkamas celui,
oi e anuos, e is4 au omobiles. s4 okas,
qui ak ualus, e jipasi enka pas kalbininkai, e
enco e
i a dijamo suje specialis is ai. Plus impo an
20
- science e echnique e minija nd a namudds suje .
Exis e soignéamoji liaudies e minija, mais nd a kokiq
liaudiniq a lie u i5kq (o e en Zemai iSkq) mechanikos
p incipq a pa a q i ansmisijq sis emq
- e minq s4 okq
sys èmes son
in e na ionales
comme le même science.
Beje, a omasis ini i as nd nep ie5 a auja moksli5kumui
- ou aussi di iin di igeu s
PolZ Q enenna i
npueod) a omasis di y a
Zas, bien qu'il ai daZniau
appelé p a a o s di ias
PolZ",YLAu Z
- us.
n o il
e o d pas
peMeHb
PolL, ,
RPTechS,
n a p g y
lenk.
d o w p u
(:napgd
ac ion), - ac ion)
RPTechS, ok. An iebs iemen
(An ieb -
Tiieb iemen
(:Tiieb - poi e) PAu Z, angl. di e [ ansmission] bel
RAPolS,
anc.
cou oie
de
[de es
commande
RFPolS.
ansmisslon/Cia
uneana is
i a dijmen
dans ous les langues.
Thdiau il ien
ne ei5kia
dwina dms s4 ocq
s4p ip i5es,
i a dy es aussi de
ous les langues
(no s es e d'au es mo i a ion
synonymq negu,ya y 7", mais e
dans ces cas p ie5p ie5a es ):
lie . a an ysis a as e
a omasis a as us. aedyuqee
Koneco <+ eedouoe
Ko eco lenk. kolo
napqdzajqce
<+ kolo napqdzane kolo napgdowe
kolo c ynne <+ kolo bieme ok.
An iebs ad <+ Ab iebs ad
Tieib ad. Tiieb ad angl. d i e wheel
<+ d i en wheel p anc. l. oue
mo ice e oue mende oue menan e
e oue commandde
2. (k umplia a is) eng enage mo eu e
eng enage ecep o ba bo in lie .
a an ysis e a onlasis elenas elenas
lu; s. ee uqu i ean <+ eedouu i ea lenk.
wal napqdzajqcy wal napqdzany wal
a b e <+ a b e en aind d'en ainemen
cz nn <+ wal biem z', a b e mo eu
a b e menan a b e mend a b e
commande <+ a b e commandd
ok. +s
An iebsw-
elle
Ab ieb swelle
Tiiebwelle ang{ d i e sha <+
di en sha d i ing sha
p anc.
de
(données i5 RPTechS, YLAu Z, RAPolS, RFPoIS) I
plusieu sakalbeje au omobiliq e minijoje (PAu Z) 5i
p iesp iesa conséquemmen i5laikoma, son : no s a ski y
e minq i ai a imo a an ysis elenas e a omasis elenas
(72.10
<+ 67.3), us. eedyquil ean <+ eedonw i
ean, a gl. 1=inpu ? ou pu !
- J. K.] sha <+ ou pu
sha , u bine unne ,
ok.
sha ,
Ab iebswelle
-An iebswelle?l
- J. K.] <-+
Ab iebs-
a b e p a nc.
welle,
de so ie <+ a b e dcep eu ; a b e de u bine;
mécanisme de épa i ion o a an ysis
Lc umplia a is e a omasis Lc umplia a is (31.5
<+ 31.6), us.
eedyqaa wecmepHn <+ ee)ouan wecmepHa
an l., iming gea -wheel (di en),
c anl<sha <+ camsha i gea
Q inion) ok,
Ku belwellen
-Zahn ad
+s NockenwellenZahn ad, de dis ibu ion e oue de dis ibu ion;
p anc. pignon
a an sis sk iemulys e a omasis slc iemulys <+ us.
(85.2
85. npueoduoil w cue <+ pasdeu cnoil npueuuo
pasdeu cuo i8), u cue, angl. pulley, p ima y pulley d i ing
cheib e, eibende Riemens p anc.
di en pulley ll inpu pulley e ou pu pulley, ok An iebs-Riemens
cheibe <+ Ab ieb Riemens s cheibe, puolie
dcep ice. I end in e p ésen ée: (202.27
-
mo ice, a ia eu d ddp esion <+ puolie
paZ5 miniq p ie5p ie5a a an ysis €
a omasis
<+202.28), us. eedy yuil, npueoduoil, <+
ee)oua , npudeuwy 4uil eoduuo , angl
di ing, ac ua ing <+ d i en, ok. eibend
(-es
O gan)
<+
(-es
O gan), en a nan +>
ange ieben anc.
en a ne, ac ionne menan e
mene, mis en ma che,
ll
command€.
Au omobili o a i4 son
second memb e
aki aizdi, bien que le
accessip ie5a i a dijone
pou cos i ai iai
-ne a an ieji, a omieji, Iais ai
iedan ys a ai.
Même quand panai6s s4 okq
p ie5p ie5os un memb e non
exécu an s nd a e me i a dï ,
le memb e exécu an s peu b i
ei5kiams seulemen eikiamosios
[5ies pa icip iu.
Sakysim, nd a i a dl a s4 oka
,, empomoji kon-
22
s ukcija", mais,,ku i emps" - Lai laikaniioji kons ukcija. PAu Z
es i a di ée p ès5p ie5os a an ysis oua e lib emen iedan oua,
a aniioji aiis <+ lib es aJ s. Thdiau bien non exécu aamasis pon
nd a i a dy as, eikian ysis es a an ysis pon us. eedy yuu
(62.13),
uocm, angl.
igi"d di ing axle, ok.
s a e An iebsachse,
anc. pon mo eu .
Thigi au omobileio a an ieji
a ailieka comme didesnds pa ie
du sys ème
- accp ie5a
e minologi5kai doi ê e
déambigami5ka.
E quand à p ie p ieos nd a, juoba elle même
logiquequ'il es impossible, e minijoje pladii
son u ilisés déc i end in as eikmamses non
e ecamoses uSies, isky us les di ec s
e ec audjus de l'ac ion (smogianiioji daleli,
kin aniioji i aiglde,...).
Ab égemen s
AI-PolZ - No od o skis
A.Angl4-lien i4kalb4poli echninisiodynas.Yilnius,1948.
Au ose Z -
Suda d kalb4
au osewiso e min4 Zodynas /
Rus7-lie u i4
R. Lapinskas. Vilnius,
1989.
-Cu en Li u i4
langue iodynas.
Vilnius, 1.954.
- i4 des langues Zodynas. Vilnius, 1997
, T. 8.
- Lie u i4 aiomosios
langues iodynas. T, 5 Suda d /
A.
Senn'as e
A. Salys.
Heidelbe g, 1968.
- Lie u iikaji a ybind encyclopedija.
Vilnius, 1976,T.
1, 1981, T 8.
- Penkiakalbis au omobilini4
e min4 iodynas lPa eng .
R. Ka alynai 6, A.
Kliba idius, A.
K ie kauskas, R. Lapinskas,
G. Paliulis. Vilnius, -
Rn4-lien i4 kalb4
1995.
poli echninis iodyn
Redakci-
kolegija:
A. No od o skis
(p ésiden ), L. Kumpikas, J. Mikuckas, J. S anai is, S.
Vasauskas, J. Vidman as. Vlnius, 1959.
-Rus4-lie u i4 kalb4
poli echnikos Zodynas
Suda d G.
Suda d G. Daugdla es un éc i ain amé icain. PolZ, Vilnius, 1984.
- icc co-aue, u c cu i
nonumexHuqec cuil
cnoeap . Moc oa, -
1980.
,cc co-Qpau4ysc cui
nonumexHuqec cu
uoeap . Mocloa, 1980.
- Wielki slownik echniczny o yjsko-polski. Moc <sa
- Wa szawa,
973.
- No od o skis A. Tiumpas
usiikai-lie u iJkns
echniqueis lodynas.
Kaunas, 1949.
- Kleniko V., Iljinas N. Au omobilis:
P emiè e
classes
chau eu s manudlis.
Vilnius,.1976.
- Zi ku e A. Vokieii 4-lie u i4,
lie u i 1- okieii4 kalb4 au omobil4
e min4 Zodynas.
Vilnius, 1996.
Es immenys
Zy ni me us, omus ( omdni5kieji),
pagesalius.
DZ, LI<Z
LRKZ
U E
PAu L
ne PolZ,
Daugdla. /
RAPoIS
RFPoIS
RPTechS
TechZ
Vai V
YLAu Z
L3
VARANTIEGIES
RATAI ORTVE WHEELS) es le
Summa y
The name o ehicle
d i e wheels in
Li huanian includes
he ac i e pa iciple.
The a an ieji a ai
(d i e wheels) o he
ca a ehicle a e
named a e hei
essen ial
cha ac e is ics
- hey d i e ( a c) a ca . n
o he espec s hey
a e,. a omieji', i.e. hey
could be desc ibed using a
wo d combina ion wi h he
passi e pa iciple, because
hey a e di enby he
gea box.
In scien i ic
nomina ion h"
essen ial, opical
cha ac e is ic is
chosen.
And i is chosen no by
linguis s, bu by he
specialis s o ha
pa icula ield.
Scien i ic and
echnical e minology
is no a ma e o
house-keeping.
Sys ems o concep s a e
in e na ional. Binomial opposi ion
o ,, a an ysis" e+ " a omasis" o
pai sys ems such as a ai (wheels),
ilii (ends),d,IF (axles), also
l umplia aiial ( oo h-wheel),
s c iemu ini
(pulleys) and ilenai'
(sha s) u p esen in
e minology o all
languages.
E en in hose cases when he
passi e membe is no named, he
ac i e membe is named by he
ac i e pa icipie ( aiknniioji
kons ukcija). JonasKLIMAWiIUS
Li u iq ins i u de langue
An akalniog.6
LII-2055,
Vilnius
Gai e
2000
10
10
24