Jonas
KLIMAVICTS
Li ui 4
delle lingue
ins i u o
VAMNTIETI MTAI
Samp o aujando su a aniiojo e
a omojo echnikos p ie5p ie54
klumpama su d iejq akmenq - di uno
e minijoje, so en e padioje p adZioje
lie u iq linguaggi, dell'al o - usq
linguaggi, con cui lie u iq echnikos
linguaggi e a co ela a.
e mineia più a lungo
KaZkodel b inai inizia da au omobilio, k
suo ekiniai (nebe e minas, sebbene
anco a 1959 m. PolL, Koneco
- uas, ekinis) uZs oja u i le uo e della ecnica. Thigi iniziaama
bene: se non u iieigis io u i a ailaiysl il ai a an ieji pil as a-
), ques o ieni a aiNiena a,iis/ ienas sono an ieji. Come
g oundZiasi il ichieden ismo del non pa ecipan e? Il momen o di
o azione da eniklio ka danine gea a asmesso pai a
a q/a5iai/ il ui. Jie i5 ik qjq a omi, è codel
non adinami a omais a s? Thdiau obie i o
- non li guidi, ma is4 au omobili. Sebbene pa a 6s s essi
p opomi, essi au omobili a o, oddl e chiama i
a aniiaisiais:
Tiansmisija con
combina-
o mo o i
a aniiaisiais a ais LIE I 506.
Va anii 4j 4 a 14 spumiamoji a aniiajiga (...) asmessa j a m
I44. Teo i5kai Si ie a ai y a a y u ai
il u i e ul e io men e - imui; odil au omobilis aZiuoja Yai Y
(del a o e
- ik5 ai,
nai o, o lai io
- s aig ai).
E al e uo e dell'au o? Jie asmissione ne a congiun i s
a aniiaisiais. Todel e minologi5kai a ol e i a dijami con
negiginio: Au omobili4, kuiq a 4 pakaba piklausoma, p ieking (n e
a a n i q j q ) aii cos i uisce dui ejino sce spju io sija (...) Vai V
47. Tal ol a appaionozi a omieji anche nd a nepag is as: jq
denominazione li a o s esso au omobilis, il suo auka. Thdiau
ne eike q a e dideliq i5 adq i5 lo, che in alcuni ecnici e minq
Zodynuose ne a a omojo a o p iZasdiq dia può b i u a
ne acionaliq. An ai AI-PolZ nd a nd, assale di uo o a aniiojo)
, o s sono a aniioji aiis
(d i ing
, anche a an ysis
k umplia a is di e
(
i gi nd a nd
; TechZ è e a aniioji, e a omoji aiis
a aniioj o a o,no s
gea )
(eedyqan e eedoaaa oco), anche e
a an ysis, e a omasis elenas e
eedonaui
(eedyu4u ean); PolZ, d a
a qn ysis a as Koneco),
18
anche se è e a aniioji e
(eedy 4ee aiis, e a an ysis, e a omasis
spomoji
elenas.
Reik5minge e cosa è che la uo a
e minq Zodynuses può b i
nebu inai au omobilio e-
5, a,iys ne inis in
au omobile
- nebu inai os, su ku iq ekiniai sekasi. Zodynuose,
Linom4 lpes ingiau de e esse e u ilizza e ecniche
5akq pa ymos, adiau anche Au ose Z a an ysis e
po omasis uo a nien e esa amen e non dice.
O a appa so un'al a ne a andiqjq a q e a5iq
i a dysena
- jq p ie5p ie5a
na io: a an ysis
nega amojo
a as be
(12.), us.
eedyuqee Koneco, angl. d i ing wheel, ok. Tieib ad,
An iebs ad, anc.
oue <+ I a i s a i i e d
mo ice,
oue coupl4e
a n i s a as (12. 4), us.
Koneco ceododuoeo npaueyu l, angl. ee
olling wheel, ok. T ag ad, anc.
po eusePAu Z; a annioji aiis (12.6), us.
eedyuqaa oue ocu, angl. d i ing axle, Ii e
axle, ok. Tieibachse, An iebsachse, anc.
essieu mo o e
<+ libe i aiis (12.8), us. ceo iodnaa oco, angl
dead axle, ok.
Tiagachse, essieu essieu p anc. po eu ,
iedan is, seman i5kai non be d ip asmi5kumo
ouPAu Z. Sioks ale e minologinis
libe i a.iis. Ma imanoma.
[kumdlis è combininys libe amen e
T icchioso us Koneco
- ques o può bl i e
sy6uamoe coneco
(no c è e sy6aam ca, (beje, e e wecmep n), e ques o - lie .
k umplia a ls angl. wheel, ok. - Rad e uas, e k umplia a is, sebbene
k umplia a is ques o angl.
-
gea -wheel, ok.
Zahn ad). Pa - yminys sudd inio e mine
passidZiamas, sy6aamoe spesso si usa
aigi e li e i5kue aduzioni - nebe
k umplia a s, e ne e s iniuose es i,
spesso semplicemen e ipe onimo coneco)
D iguba o a as semplicemen e, dopo.:
esempio pa a a pe d i k u m p I a a i i 1
sukimq: sukoda po asq pe du 2 kuginiai
k umplia ai, ki jqq
- 2 cilind iniche
( ig .).
Esis endo doppio skniiius ( a a
n alla guida p incipale,
j o a 4 o imosi daini4 appo o
asmissione i i o j o e a o m o
) è maggio e UIE
VIII402. Pi u aglione ma l i
pa : ai5kiai
k umplia adiai. E anco a dia
Vienguba p incipaleind pa a a k u m suda y a d iejq
k igini 4 p I i a a ii4: a an y s is maias k umplia a is s uka
momen o di o azione maggio e lJ E 402.
didij[ odil a ai o asi ldiiau ui ka danini elenq, e il
Saky i a an ysis k umplia a is suka LIEVIII
402, a iklis s uka <...> a us L E I 506 seman i5kai
mol o nonikslu: jei a iklis, pa- a a,
a -y u as,Iai a o, anche e suka-si
L9
(e a us
suka ai as,
kaipo-suki a). V
,, adui
c ea e elk(me 3.
(apie
agi e mechanismus)"
(ga as maiinas
a o, elek os
jega
) i eisin
a omoji a ja:u
1954 m. DZ .
Ta eik5md
delle 8,., a i
( a miq) - l a y i
ope , sono i5
i iosios
judd i, suk i, spum i
Vanduo suka quei
(mechanismus)": i a o
isokius uus
An a5a i. Vandens malilnas
gimas
andeniu a omas Ragaine.
Nu e pask ui
appa ado ca kline
[kuliamosio
s), con ca lio spomme Kai e-
na. Vienne
[dumples] sono s a e
con iju a omas, con
ekiniu simile Ylakiai.
Mo o q a o elek a Ke na 6(Ll(2 XVIII 210). Solo 1949 m. TechL
e a anco a e eik5mes skolinys: eedyqaa oco
- edaniioji aiis (no s
oco eedyqan
- a aniioji aiis), ee|yquu wK - edan ysis sk iemulys,
eedouu i due
- edamasis, a omasis sk iemulys. 1968 m. okiediq-lie u iq
kalbq LRKZ Y a y i L. eik5m6 illus a a e okiais a omasis
mechanism, a as junginiais:
-
Tiiebwe -
- ad, - Tiieb iemen, -scheibe,
co ispondmenys indic,
a omasis di Zas, skiemulys
moji aiis, Voki5ki
k, a o-
pada yni
- Tiiebachse,
-we k.
che
a omas-
dia
is ei5kia
,, a an ysis" ieigu jq
nebl q, comun ines lingua
consuma o e, specialis a
sup as q, che,, a omasis").
juoba
ecnica
Kai nonpaisoma ques o e minq dia e nelie e minq
a y i 8.5 ichiami ipo a e le asi e minali:
pa os p ie5p ie5os, ka. Cia 6 a come Ll<Z XVIII2I0 a
Tbn co eli]
a elio Sniil as
[i.e.
a omasis l(inyl a)
ques o. Non seg e o che qualche cos mol o
sies damdgs a nonekiamosios ly ius
skaiiiuojamosios almaiinos, domosios
auk e auk i i e minij4 (siulo:
sis emi,...), sebbene specialis i jq mol o
k a osi. I5inno azione silly ojams non
a omasis iiojo nd a, e come p op io quel,
as a. S ai, iniu as, o a angi di, è solo
k is a o, chiama o a omuoju, aigi e
au omobilio a ai, lc ie a o, ha b i
a omieji. Thi cos, che cinquasde5im me q
jie b o a an ieji, o jq p ie5p ieia
- a omieji. IS ikn+jq e peja mina pakoj4 - kaleld a o a 4, a as
a o iwelg, i ele
- sk iemuli, e con sk iemuliu insieme gi a uo a e aucia si[14. Thigi
iweld è e a o a oma, e sk iemuli a an i. Già de o, che e quelle
uo e dell'au omobile sono e le ma ce p opomi, e au omobili a an i,
ma e minas- a an ieji, pe ché ques o più impo an e: essi
compiega più impo an i4 azioni4 a o au omobili.
D ejaip Zi d i i quei uus, ma se e si può ede e
i a dijan a Z ilgis paselenkamas col, che
e anuos, e is4 au omobili. s4 okas, Moksli5kai
ak ualus, e jipasi enka non kalbininkai, e
impo an e
i a dijamo agiko specialis i. Anco a più
20
- scienza e ecnica e minija nd a namudds cosa. È
cosidde a e minio liaudies, ma nd a kokiq liaudiniq a
lie u i5kq (a anche Zemai iSkq) mechanikos p incipq a
pa a q i ansmisijq sis emq
- e minq s4 okq
sis emi sono
in e nazionali
come lo s esso scienza.
Beje, a omasis ini i as nd nep ie5 a auja moksli5kumui
- egualmen e ale di iinis di
asmissione PolZ Q enenna i
npueod) a omasis di y a
Zas, anche se è già daZniau
chiama o p a a o s di ias
PolZ",YLAu Z
- us.
n n o il
e o d pas
peMeHb
PolL, ,
RPTechS,
n a p g y
lenk.
d o w p u
(:napgd
asmissione), - asmissione)
RPTechS, ok. An iebs iemen
(An ieb -
Tiieb iemen
(:Tiieb - ansazione) PAu Z, angl. di e [ ansmission] bel
RAPolS,
p anc.
cou oie
de
[de è unana is
commande
RFPolS.
ansmisslon/Cia
i a dijmen o
in u e le
lingue.
Thdiau egli nien e
ne ei5kia
dwina dms s4 okq
s4p ip i5i, i a di e
anche in u e le
lingue
(no s è e al e mo i azioni
sinonimq negu,ya y 7", ma e in
quei casi p ie5p ie5a è): lie .
a an ysis a as e a omasis
a as us. aedyuqee
Koneco <+ eedouoe
Ko eco lenk. kolo
napqdzajqce
<+ kolo napqdzane kolo napgdowe
kolo c ynne <+ kolo bieme ok.
An iebs ad <+ Ab iebs ad
Tieib ad. Tiieb ad angl. d i e wheel
<+ d i en wheel p anc. l. oue
mo ice e oue mende oue menan e
e oue commandde
2. (k umplia a is) eng enage mo o e e
eng enage ecep o ba bo in lie .
a an ysis e a onlasis elenas elenas
lu; s. ee uqu i ean <+ eedouu i ea lenk.
wal napqdzajqcy wal napqdzany wal
a b e <+ a b e en aind d'en ainemen
cz nn <+ wal biem z', a b e mo o e
a b e menan a b e mend a b e
commande <+ a b e commandd
ok. +s
An iebsw-
elle
Ab ieb swelle
Tiiebwelle ang{ d i e sha <+
di en sha d i ing sha
p anc.
de
(da i i5 RPTechS, YLAu Z, RAPolS, RFPoIS). I mol iiakalbeje
au omobiliq e minijoje (PAu Z) 5i p iesp iesa coe en emen e
i5laikoma, è: no s a ski y e minq i ai a imo a an ysis elenas
e a omasis elenas
(72.10
<+ 67.3), us. eedyquil ean <+ eedonw i
ean, a gl. 1=inpu ? ou pu !
- J. K.] sha <+ ou pu
sha , u bine unne ,
ok.
sha ,
Ab iebswelle
-An iebswelle?l
- J. K.] <-+
Ab iebs-
a b e p a nc.
welle,
de so ie <+ a b e dcep eu ; a b e de u bine;
meccanismo di dis ibuzione o a an ysis
Lc umplia a is e a omasis Lc umplia a is (31.5
<+ 31.6), us.
eedyqaa wecmepHn <+ ee)ouan wecmepHa
an l., iming gea -wheel (di en),
c anl<sha <+ camsha i gea
Q inion) ok,
Ku belwellen
-Zahn ad
+s NockenwellenZahn ad, de dis ibu ion e oue de dis ibu ion;
p anc. pignon
a an iis sk iemulys e a omasis slc iemulys <+ us.
(85.2
85. npueoduoil w cue <+ pasdeu cnoil npueuuo
pasdeu cuo i8), u cue, angl. pulley, p ima y pulley d i ing
cheib e, eibende Riemens p anc.
di en pulley ll inpu pulley e ou pu pulley, ok An iebs-Riemens
cheibe <+ Ab ieb Riemens s cheibe, puolie
dcep ice. I end i a p esen a a: (202.27
-
mo ice, a ia eu d ddp esion <+ puolie
paZ5 miniq p ie5p ie5a a an ysis €
a omasis
<+202.28), us. eedy yuil, npueoduoil, <+
ee)oua , npudeuwy 4uil eoduuo , angl
di ing, ac ua ing <+ d i en, ok. eibend
(-es
O gan)
<+
(-es
O gan), en a nan +>
ange ieben anc.
en a ne, ac ionne menan e
mene, mis en ma che,
ll
command€.
Au omobili o a i4 sono
secondo memb o
aki aizdi, sebbene il
accessip ie5a i a dija o
in cos i ai iai
-ne a an ieji, a omieji, Iais ai
iedan i a ai.
Anche quando panai's s4 okq
p i5p ie5os un memb o non
ine iamois nd a e mine i a di o,
il memb o ine ian iis può b i
eikiamas solo eikiamosios [5ies
pa ecipan i.
Sakysim, nd a i a dl a s4 oka
,, empomoji kon-
22
s ukcija", ma,,ku i empo" - Lai laikaniioji kons ukcija. PAu Z è
i a di e p i5p ie5os a an ysis uas e libe amen e iedan i uas,
a aniioji aiis <+ libe i aJ s. Thdiau sebbene non iekiamasis pon e
nd a i a dy as, eikian ysis è a an ysis pon e us. eedy yuu
(62.13),
uocm, angl.
igi"d di ing axle, ok.
s a e An iebsachse,
anc. pon mo o e.
Thigi au omobilio a an ieji
a ailieka come pa e del sis ema
didesnds
- accp ie5a
e minologi5kai de e
esse e nonambiguamas5ka.
E quando accessp ieos nd a, juoba ella neanche
logi"ca, e minijoje pladii usa e desc end i as
eikmams non a i amose uSies, isky us
di e ici a o i d'azione (smogianiioji daleli,
kin aniioji i aiglde,...).
Abb e iazioni
AI-PolZ - No od o skis
A.Angl4-lien i4kalb4poli echninisiodynas.Yilnius,1948.
Au ose Z -
Suda d kalb4
au osewiso e min4 Zodynas /
Rus7-lie u i4
R. Lapinskas. Vilnius,
1989.
-A ualis Li u i4
lingua iodynas.
Vilnius, 1.954.
- i4 della lingua Zodynas. Vilnius, 1997
, T. 8.
- Lie u i4 aiomosios kalbos
iodynas. T, 5 Suda d /
A.
Senn'as i
A. Salys.
Heidelbe g, 1968.
- Lie u iikaji a ybind enciklopedija.
Vilnius, 1976,T.
1. 1981, T 8.
- Penkiakalbis au omobilini4
e min4 iodynas lPa eng .
R. Ka alynai 6, A.
Kliba idius, A.
K ie kauskas, R. Lapinskas,
G. Paliulis. Vilnius, -
Rn4-lien i4 kalb4
1995.
poli echninis iodine
Redakci-
kolegija:
A. No od o skis
(p esmininkas), L. Kumpikas, J. Mikuckas, J. S anai is,
S. Vasauskas, J. Vidman as. Vlnius, 1959.
-Rus4-lie u i4 kalb4
poli echnikos Zodynas
Suda d G.
PolZ, Vilnius, 1984.
- icc co-aue, u c cu i
nonumexHuqec cuil
cnoeap . Moc oa, -
1980.
,cc co-Qpau4ysc cui
nonumexHuqec cu
uoeap . Mocloa, 1980.
- Wielki slownik echniczny o yjsko-polski. Moc <sa
- Wa szawa,
973.
- No od o skis A. Tiumpas
usiikai-lie u iJkns
ecnico lodynas.
Kaunas, 1949.
- Kleniko V., Iljinas N. Au omobilis:
P ima
classeds
guido ojo manudlis.
Vilnius,.1976.
- Zi ku e A. Vokieii 4-lie u i4,
lie u i 1- okieii4 kalb4
au omobili4 e min4 Zodynas.
Vilnius, 1996.
S imameny
Zy ni me us, omus ( omdni5kieji),
paglapius.
DZ, LI<Z
LRKZ
U E
PAu L
ne PolZ,
Daugdla.
RAPoIS
RFPoIS
RPTechS
TechZ
Vai V
YLAu Z
L3
WARRANTIE
RATAI ORTVE WHEELS)
Summa y
The name o ehicle
d i e wheels in
Li huanian includes
he ac i e pa iciple.
The a an ieji a ai
(d i e wheels) o he
ca a ehicle a e
named a e hei
essen ial
cha ac e is ics
- hey d i e ( a c) a ca . n
o he espec s hey
a e,. a omieji', i.e. hey
could be desc ibed using a
wo d combina ion wi h he
passi e pa iciple, because
hey a e di enby he
gea box.
In scien i ic
nomina ion h"
essen ial, opical
cha ac e is ic is
chosen.
And i is chosen no by
linguis s, bu by he
specialis s o ha
pa icula ield.
Scien i ic and
echnical e minology
is no a ma e o
house-keeping.
Sys ems o concep s a e
in e na ional. Binomial opposi ion
o ,, a an ysis" e+ " a omasis" o
pai sys ems such as a ai (wheels),
ilii (ends),d,IF (axles), also
l umplia aiial ( oo h-wheel),
s c iemu ini
(pulleys) and ilenai'
(sha s) u p esen in
e minology o all
languages.
E en in hose cases when he
passi e membe is no named, he
ac i e membe is named by he
ac i e pa icipie ( aiknniioji
kons ukcija). JonasKLIMAWiIUS
Lie u iq ins i u o della lingua
An akalniog.6
LII-2055,
Vilnius
Rice u a
2000
10
10
24