scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis

Abstract

    Straipsnyje suklasifikuotos mokslinėje literatūroje dažniausiai pasitaikančios sąvokos kūrybiškumas sampratos. Išskirtos penkios jų rūšys: kūrybiškumas kaip vidinis kūrėjo ypatumas, kaip kūrybos procesas, kaip kūrybos rezultatas, kaip komponentinis darinys ir kaip įvairiapusę pažangą skatinantis veiksnys. Kiekviena sampratų rūšis turi po keletą porūšių. Sampratų analizė rodo, kad vienintelė semantine ir logine prasme teisinga yra kūrybiškumo kaip vidinio kūrėjo ypatumo samprata, o vartotina – kūrybiškumo kaip kūrybinių gebėjimų porūšio samprata. Priimtina ir kūrybiškumo kaip proceso, produkto ar aplinkos ypatumo samprata. Remiantis atlikta mokslinės literatūros analize suformuluota tokia kūrybiškumo apibrėžtis: kūrybiškumas – kūrėjo gebėjimas kurti ką nors kokybiškai nauja, kūrybos proceso, sukurto produkto ir aplinkos naujumas.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis

Author: Gediminas Beresnevičius
Year: 2022
DOI: 10.35321/term29-05
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/2155/2308
Gediminas Be esne ičius 76
Kū ybiškumo samp a ų
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
klasi ikacija doi.o g/10.35321/ e m29-05
Kū ybiškumo samp a ų klasi icación
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
GEDIMINAS BERESNEVIČIUS
Vilniaus uni e si e o Komunikacijos akul e as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5357-0697
ANOTACIÓN el
S aipsnyje clasi icadas en la li e a u a cien í ica más ecuen emen e
pasa igan es concep o c ea i iskum concep os. Excluidas cinco de sus especies:
c ea i abiškumas como in ínseco desa ollado peculia idad, como p oceso
c ea i a, como esul ado c ea i a, como componen inis da inys y como
di e sosiapusę p og esangą es imulan ac o nys. Cada especie de samp a os iene
po unos pocos po ūšių. Samp a ų análisis mues a que la única seman ine y logine
sen ido co ec a es c ea i idad como in e io c eado peculia idad concep o, y
a o ina c ea i idad como c ea i idad de habilidades po ūšio concep o. Acep able y
c ea i idad como p oceso, p oduc o o concep o de peculia idad del en o no.
Basándonos ealizada análisis de li e a u a cien í ica su o mulada al c ea i idad
de inición: c ea i abiškumas kū ėjo gebėjimas ku i algo cuybiškai nauja, p oceso
c ea i a, c eu o p oduc o y en o no no edad. ESMINIAI VOODŽIAI: c ea i biškumas,
c ea i abiškumo samp a ų klasi ikacija, c ea i abiškumo concep os de iniciones.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
The a icle classi ies he concep ions o concep o c ea i i y ha a e mos o en ound in
scien i ic li e a u e. Fi e ypes o hem a e desc ibed: c ea i i y as an in e nal singula i y o
he c ea o , c ea i i y as a c ea i e p ocess, c ea i i y as a p oduc , c ea i i y as a o ma ion
o di e en componen s, and c ea i i y as a d i ing ac o o mul i-sided p og ess. Each ype
o he concep ion has se e al sub ypes. El análisis de he concep ions mues a que he only
seman ically and logically co ec concep ion is ha o c ea i i y as an in e nal singula i y o
he c ea o , and he de ini ion o c ea i i y as a sub ype o c ea i e abili ies debe se usado.
The concep ion o c ea i i y as a p ocess, p oduc , o an en i onmen al ea u e is also
accep able. Based on he analysis o scien i ic li e a u e, he ollowing de ini ion o c ea i i y
was o mula ed: c ea i i y is he c ea o s abili y o c ea e some hing quali a i ely new; he
no el y o he c ea i e p ocess, he p oduc o en i onmen c ea ed. KEYWORDS: c ea i i y,
classi ica ion o he concep ions o c ea i i y, de ini ion o c ea i i y.
77Te minologija | 2022 | 29
ĮVADINS NOTABOS
Kū ybiškumo1 są oka is da kelia nemažai klausimų. Psichologai i ki i
in es igado es nou a ia, cómo de ini es a concepción. En la li e a u a
académica nos en en amos con no a as eces una o aí con Con
Con a íaujan es de iniciones de c ea i idad gausa. Incluso en dicciona ios
y enciclopedias se p esen an di e en es de iniciones de c ea i idad2. Es o
no sólo plan ea el eó ico disonansá, sino y complica los empi icos es udios de
c ea i idad. Tad é mino y concep o c ea i aškumas de inición es
nepap as ai ac uali psicologijoje, edukologijoje, sociologijoje y o as escsluas.
En endama, especialis as de di e sos ámbi os c ea i iskumo pe cibe
di e en emen e y de ineia es a concepción a ellos más ap opiada mane a
además p opo ciona a es e é mino sa i ą con enido. C eemos que cualquie
c ea i idad concepción debe ía se co ec a, y no engaidinga (así a menudo
pasaba en la li e a u a cien í ica), independien emen e del con ex o o á ea de
in es igaciones. Sa i us, conc e os é minos pueden nuss i ui se y psicólogos,
y sociólogos, y o os ámbi os cien í icos. Lo más impo an e, que la esencia del
concep o de c ea i idad e minijoje ue a pe cepida co ec amen e. Digno
mayo cla idad pod ía p opo ciona la c ea i idad concep os clasi icación. Sin
emba go los cien í icos ci a c ea i idad g upa imai no apanaikina mencionadas
con inia os. Po ejemplo, la di isión de c ea i idad en mažą c y didelį C (Sawye
2012) es más ob a, y no c ea i idad clasi icación. Kū ybiškumo desglosamien o en
he ojinį, is o inį (Če ne ičiū ė, S azdas 2014) o o ookį kū ybiškumą no aba ca
odo el discu ido concep o de samp a ų campo, y signos, según los cuales ag upa,
son muy dudo ini. Kū ybiškumo samp a ų con usión y g an eó ico unde inzumus
suponúa el obje i o de es e es udio c ea cien í ica análisis g įs ą ex e io es
c ea i idad samp a ų clasi icación, leisianciendo su o mula adecuada y
a o iną de inicią c ea i idad. Obje o de in es igación c ea i idad concep o.
Siendo po el in asumido a plan ea las a eas: 1) esumi y clasi ica los más
impo an es concep os de c ea i idad publicados en la li e a u a cien í ica;
2) examina concep os de c ea i idad y e alua su jus i ud y
a o inumá;
1 A igosnyje habla emos sob e c ea i ísmos, aunque en lengua de Li uania hay y concep o de c ea i idad. Tokį
elección de e minó análisis de concep os, que mues a que el campo de signi icados del concep o c ea i idad es más
amplio que el campo de signi icados c ea i idad (po más sob e es o éase Be esne ičius 2022). Ci a as dejamos
au o es o iginalia a es as palab as a oseną. 2 dicciona ios publicados en Li uania p esen a la de inición de c ea i idad discuia Au elija Ganusauskai ė, Agnė
Blažienė y Joli a V einha d (2020).
Gediminas Be esne ičius 78
Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
3) basado hecha análisis de li e a u a cien í ica de ini el concep o de
c ea i idad.
Mé odo de es udio li e a u a cien í ica compa a i amoji y apibend inamoji
kokybinė analizė. El es udio ue ealizado desde 2007 has a 2022 años. Se
examina on concep os de c ea i idad, p esen ados en publicaciones de
cien í icos ex anje os y Li uanos, cuyos í ulos con ienen la palab a
c ea i biškumas o kū ybingumas en cualquie linksnyje o la palab a c ea i i y,
si se a a publicación en inglés3. Absoluu i mayo ía i as publicaciones son de
psicología y edukología s i as. O os ámbi os sociología, economía, iloso ía
abajos, en los que mencion c ea i idad concep o, es muy pocos. En el es udio
se examinan no solo las de iniciones de c ea i idad p esen adas en los ex os
cien í icos, sino y concep os, i. i. cómo au o del ex o (i) en iende
c ea i iskumo: como c eó un peculia idad in e io , como p oceso, como
p oduc o o como alguna o a. El concep o de concep o en endemos al
a i mación o de con ex o su giendo idea, que desaco el concep o semán ico
campo ( u inio). En es e abajo se analizan sólo los esenciales signos del
concep o de c ea i idad, que o man p esen adas clasi icación de la base.
Co ec o conside amos aquella de inición (samp a á) que cumpla los
siguien es equisi os:
1) apib ėžčiai galioja jos suda ymo aisyklės;
2) apib ėž is nepažeidžia esminių logikos p incipų;
3) el concep o que se de ine (nues o caso c ea i aškumą) es un
é mino uni eikšmis4 (su signi icado ijo y no depende del con ex o);
4) samp a a es cien í icka, i. i. adecuada eó icos modelos de
c ea i idad y empí icos es udios desc ibi .
1. KÚRYBIShKUMO SAMPRATÉ CALIFICACIÓN
Como conoce, la de inición se compone de es pa es: de ineziamoji iz aška,
de inejiančioji iz aška y jungiančioji iz aška ( eiškiama palab as son, se
llama, signi ica). Delimėž is es delimi a o ia y delimi a o a pa es igualbė
(Plečkai is 2001).
Los concep os gene almen e se de inen man eniendo eglas de de inición. Desa o unadamen e, no
odas las a i maciones, de iniendo c ea i ismo, conside i ini de inicionesis debido a di e sas 3
Plačiau sob e in es igación, aba cando cien í icos de Li uania publicaciones 19792019 m., z .
Be esne ičius 2020. 4 En es e a ículo emiamasi la lógica una eikšmiškumo aisykle.
79Te minologija | 2022 | 29 de iniciones aplicables a iolaciones de eglas o
aki aizdžių logicos e o es. Ap ipėžim (loginiu accionmu) se de e mina el
Tokius eiginius adin ume ne inkamomis apib ėž imis.
obje o in es igable especí ica y u ilizadas lengbines exp esškos signi icado.
Cuo de iniénien e exp esio es es eu esnė, po lo de inición es más amplė, y a
la in e sa. Si, digamos, la exp esión de iniénien e se limi a una palab a, es o
obje o pe enece á muy ampie clase de obje os o incluso a ias clases.
Indicando el obje o peculia idades, signos, p opiedades, concep o la
p ecisamos y jun o más es echamen e de ini í. Apib ėž ío con minimalia
de iniéñiendia exp esion glus uma de lei llama emos concep os samp a a.
Conp a a elemen a iaísima de inición, más impo an e a ibu o de lo que se
de ine, cons uído alejados ne eikšmingus obje o que desc iben y dejando el
esminį kons uk ą X = A, donde A es uno o a ios esminiai concep oX que
desc ibien palab as. Po ejemplo, Ala Pe uly ė ašo: Kū ybiškumas uno de
esenciales sanos desde el pun o de is a psicológico de la pe sonalidad aužų
(Pe uly ė 1995: 3.) A me ę esminį eiginį p ecizinančius palab as ob enemos
c ea i idad samp a ą: <...> k ea i biškumas es o aužas. Cuando hay g ande
di e sidad de de iniciones, la única ía a mayo cla idad es su clasi icación y
análisis. Clasi icación base g upos de obje os según esenciales sus signos.
Kū ybiškumo samp a as g upuosimos en especies y po ūšius. Cada concep o
iene muy muchas conc e as de iniciones. Po ejemplo, ci ado en A.
Pe uly ės (1995) de iniciòn de c ea i idad la ca ac e ís ica de la
pe sonalidad es in ínseco peculia um del c eado . Ypa ismos son muy
muchos y b uojas uno de ellos, ad in e io desa ollado peculia idad es
c ea i idad concep s especieis, a b uojas su po ūšis.
A con inuación b e emen e epasa emos más ecuen emen e en
abajos cien í icos pasa an es samp a os especies. Muy a as
de iniciones no nenag ina emos debido al limi ado alcance del a ículo.
1.1. Kú ybiškumas como in ínseca peculia idad c eado
Kū ybiškumo como c eado del in e io peculia idad concepción es más
di undida en la li e a u a cien í ica. A es a especie de c ea i idad
samp a as a ibui inos de iniciones, c ea i iskumu nusakančios como
humano c ea i ínio gebimien o, pe sonalidad quebecidad, b uožą, galią ku i,
quebecidad o cali icación. Unos ejemplos de es a concepción ūšies:
[Kū ybiškumas] puede se de inido como habilidad c ea abajos, que son nue os y adecuami (Luba
Gediminas Be esne ičius 80 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija 2009: 339);
Tan o en los medios popula es como en los documen os polí icos
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
c ea i aškumas signi ica di ícilmen e acionalizable, pe o pozi y ią galią
<...> (T ilupai y ė 2015: 26); Kū ybiškumas una de las cali icaciones gene ales,
asignada al ámbi o cogni i y inės a las habilidades o males humanas
(Laužackas 1998).
Nemaža pa e de Li uania au o es en la li e a u a cien í ica c ea i ibskumu
iden i ica con el complejo de aojos y habilidades o cuali icaciones del
indi iduo. Tal concep á la encon amos en Leono Jo aišos Encyclopediniame
edukologijos dicciona io: Kū ybingumas <...> el complejo de asgos de
pe sonalidad, que pe mi e p oduc i iu abajo alcanza o iginales,
socialmen e signi ica i os, cuali a i amen e nue os esul ados de ac i idades
(Jo aiša 2007: 127). Ellis Pauls To anceas es señalado que los in es igado es
c ea i ismo asocia on con impo biausių habilidades es ellina (To ance 1965: 665).
En publicaciones cien í icas li uanas pasa i os casos, cuando
c ea i iskumo de ine se como el polinkis humano ku i. A. Pe uly ė a i ma
que c ea i ibškumas es indi ido polinkis en nue a, o iginalų o no a o išką ko
no s kompona imą, modelia imą o mąs ymą (Pe uly ė 2001: 8). Kū ybiškumo
como polinkio de iniciones se puede encon a y en abajos de au o es
ex anje os. Kū ybiškumas se de ine como p opensión a c ea o
econoce ideas, al e na i as o posibilidades <...> (F anken 1993: 396).
Apibend iné podemos alega que c ea i ibskidad como habilidad, p opiedad,
cuojas, galia, cualidad, sa ybių complejo y polinkis son c ea i ibškumo como
desa ollado in e no peculia idad concep o ūšies po ūšiai.
1.2. Kú ybiškumas como p oceso
Enciclopedías, lib os de in es igado es de los Países Occiden ales y muchos
a ículos a i mado que c ea i iskum es ideeos gene a ion, p oblemas solución,
p oduc os manu ac u imas (p oduka imas), ecnologías c eacion o o ooks
p oceso. Muy habi ual de ini la c ea i idad como p oceso, en el cual se c ea algo
nue o y ú il, a i ma John C. Hou zas y Pa icola Ca h yn (Hou zas, Pa icola 1999:
1). A ellos coincide Michaelas D. Mum o ds: Po el pasado decenio, pa ece que
hemos alcanzado el acue do gene al de que c ea i idad signi ica nue a, u ilidad
p oduc os p oducą (Mum o d 2003: 110). En la li e a u a académica a lican a
bas an e de iniciones, en las cuales c ea i aškumas nusacomas como ac i idad
o compo amien o humano. Esos concep os ambién podemos a ibui a
p ocesos de concep os ūšies. Junona Almonai ienė habiendo ponde ado las
opiniones de a ios cien í icos llega a la conclusión que kū ybingumas es

81Te minología | 2022 | 29
eikiau ne idinė žmogaus sa ybė, a ba po encija, be am ik as elgesys“
(Almonai ienė 2000: 83).
En los abajos de psicólogos de di ección Humanis ina podemos
kū ybiškumas – ai žmogaus sa i aiška, asmenybės ak ualiza imas, kū y-
bos po encialo iš aiška, kū ybinių po eikių ealiza imas. Iš a dy i daly-
kai – aip pa p ocesai. Pa yzdžiui, Ma kas A. Runco’as (2007) ci uoja
encon a a i maciones de que Albe ą Bandu aą, ano cuyo,
kū ybiškumas es una de las más al as o mas de exp esión humana (Runco 2007: 385).
A c ea i idad como p oceso debie a a ibui se y samp a á, según la cual
es a concepción se pe cibe como c ea i a o di e gen ísimo pensa . J. P.
Guil o d iden i icó c ea i iskum con el pensamien o di e gen inio <...>,
a i ma Dai a G akauskai ė-Ka kockienė (2002: 10). Kū ybiškumo
p o igimien o al pensamien o c ea i o a opamos y uno de los más
des acados en el mundo in es igado es c ea i a de c ea i idad E. P.
To anceo abajos. El e udi a io opina que el pensamien o c ea i o es
p oceso, du an e el cual: 1) se ech oma neap injez umos, p oblemas,
in o mación sp agų, keis ų y neįp as ų dalykų; 2) se o mulan hipó esis, se
plan ean p egun as; 3) se e alúan y e i ican las hipó esis y conje u as
le an adas; 4) si es necesa io, e e i ícanse las decisiones; 5) se publican los esul ados (To ance 1988).
Exis e de iniciones, c ea i izškumą asemejinan es p oblema esolución, que (kaip y pensa ym) es smegenyse
yk an is p oceso. Aquí Dean Kei has Simon onas esc ibe: Kū ybiškumas comúnmen e se de ine como exi osas
soluciones de p oblemas, que exigen cie a cie a insigh s, (Simon on 2009: 116). No e ai c ea i iskumas de ine como
eiškinys o enómeno. Rū a Gi dzijauskienė a i ma: En los abajos de los cien í icos Šiuolaikinių c ea i abiškumas
se examina como complejo y muchiama is eiškinys (Gi dzijauskienė 2014: 80). O ano ado Lukaszo Swia ek,
kū ybiškumas es un poliab iaunis y complejo enómeno, que aba ca mul i ud de p ocesos y p ác icas (Swia ek 2014:
73). Palodžius eiškinys y enómeno a anos como sinónimos, po que enómeno […] ex ao dina eiškinys, suceso o
hecho. En es e a ículo enómeno concep ou nos sua izamos en endiendo que sus samp a ų son muy mucho. Así,
c ea i idad como concep o de p oceso a ibui íamos ales sus po ūšius: c ea i ibškumas como c ea , p oducyba o
p oduca imas, ac i idades, compo amien o, sa i aiška o sa iak ualiza imas, c ea i a o di e gen inis mąs ym,
p oblemos5, eiškinys o enomenas. 5 La solución del p oblema aquí en endemos como una acción men al. Men eño
esul ado á más iña que llama solucioninio.
Gediminas Be esne ičius 82
Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
Kú ybiškumas como esul ado 1.3.
En la li e a u a docslís ica pasa i o samp a os, en las cuales
c ea i ibškumas apa anja al esul ado de ac i idades c ea i a. Robe
D azin, Robe K. Kazanjian y Ma y Anna Glynn esc iben: En es os es udios la
c ea i idad casi siemp e se en iende como un p oduc o impo an e pa a el
sis ema social y las a iables independien es se conside an como ac o es
que se pueden maneja pa a que mejo emos esos p oduc os (D azin,
Kazanjian, 2009 Glynn: 268). Exis e un g upo de in es igado es, c ea i idad
de iniendo como alo ación. Según Came on Fo do y Ma ibe hės Kuenzi,
c ea i ibskidad es subje i o, dependien e de la es e a conc e a de la
no edad y alo de el esul ado de cie a acción (Fo d, Kuenzi 2009: 66). Aunque
la e aluación (caí y solución de p oblemas) puede en ende se d ejopai, aquí lo
a amos como p oduc o de p oceso (mąs ymo) opinión , la cual escako o pašo
los e aluado es. Así, c ea i idad como especie de concep os de p oduc o de
c ea i idad a ibuí nin ales po ūšia: c ea i ibiskum como p oduc o o
esul ado de ac i idades, alo ación, así como p oblemos esolinys o idėja y in e ac eikos esul ado.
1.4. Kú ybiškumas como componen e da inyo
En las publicaciones académicas encon ados de iniciones de c ea i idad, en
las que hay a ias di e en es especies concep os. Po ejemplo, kū ybiškumo
puede se desc i o como esul ado y como p oceso (Shalley, Zhou 2009: 4). A los
complexos (sudė ų de a ias pa es) de iniciones de c ea i idad a ibuí ini y
los llamados componen es ma e iales de c ea i idad modelos. Uno de los
p ime os y bene más no able de ellos Melo Rhodeso 4P modelis (Rhodes 1961). En
es e modelo la c ea i idad cons a de 4 componen es: pe sonalidad (angl.
pe son), p oceso (angl. p ocess), p oduc o (angl. p oduc ) y impac o ambien e
(angl. p ess). En su a ículo M. Rhodesas (1961) es os elemen os desc iben no
como elemen os de c ea i idad o compues as pa es de él, sino como s e as
de in es igaciones, las cuales una o de o a o ma elacionan con
c ea i iskum. Sin emba go au o io aún un modelo lo llamó modelo de
c ea i idad. P ecisamen e así es e modeloį en endió la mayo ía de
in es igado es, ad cien í ica li e a u a popula i o men is, que
c ea i iskum es á compues o de a ias di e en es pa es. Más a de su gió
eó icos c ea i idad schemos, que con ienen más de 4 kū ybiškumo elemen os.
Uno de los in es igado es más ci ados modelos de c ea i idad Te esos M.
Amabile (1983) esquema, en la que se ep esen an p ocesos de c ea i idad
e apai y los los ac úan es desa ollado gebėjimai, žinios, mo y acija. Más
83Te minologija | 2022 | 29
a de es a schemá au o ė modi icó y complemen ó con el e ec o del en o no
c eado mo i ación (Amabile 1996). T. Amabile (1983, 1996) su schemá llamó
Kū ybiškumo modeliu. Sa i ą творbiškumo modelį c eó Mihalyis
Csikszen mihalyiis (2009). Su modelo iene 3 pa es p incipales: c eado ,
e aluado es y s i is de c ea i idad. Kū ėjas en es e modelo en endido como
indi idas, eniendo las eque idas habilidades y la adecuada p epa ación pa a
c eación. Los in é p e es son oda sociedad pa e, y la s i is de c eación
en a en su con empo mecio cul u a. Sukū ęs p oduc o el c eado lo p esen a
e alua a los expe os co espondien es al campo. Si los expe os p oduc o
e alúan a o ablemen e, el p oduc o (já como kū inys) cae en el ámbi o
c ea i idad. Po ejemplo, un a ículo cien í ico se publica en la e is a, si él
acep ó edacción y posi i amen e e aluó e iso es. Kū ybiškumo modelos en la
li e a u a psicológica hay bas an e mucho. Uno de o o ellos di ie en sus
componen es y en e ellos ep esen ados ínculos. Menė ieji M. Rhodeso, T.
Amabile, M. Csikszen mihalyiio modelos más conocidos y ecuen emen e
hablados en la li e a u a cien í ica. A eces c ea i iskum se desc ibe como
in e acción en e in ínsecas pe sonalidad y ac o es ambien ales o
Sukons uido pa e de un modelo eó ico. Kū ybiškumas es la in e acción
en e gabumos, p oceso y en o no, g acias a la cual indi iduo o g upo c ea
naudingus p oduk us“, – eigia Jona hanas A. Plucke is i Sasha A. Ba ab
(Plucke , Ba ab 2005: 201). Kū ybiškumas e sykiais pa adinamas są eikos
apčiuopiamas nue os y socialmen e con ex o esul ado. Apa a dando M.
Csikszen mihalyiio (2009) modelo Emma Policas o y Howa das Ga dne is
esc ibo: Kú ybiškumas se pe cibe no como p oduc o del men e indi idual, sino
más bien como esul ado de una dinámica in e acción en e el indi iduo
c ea i o, el ámbi o, en el que él o ella abaja, y los jueces del odo (campo) en la
cual alo an la calidad del abajo (Policas o, Ga dne 2009: 214). Kū ybiškumo
como concepción de in e acciones eik ų asigna se a p oceso concepción de
ūšies, y są eikos ezul a ą a c ea i idad como esul ado ūšies. Podemos
cons a a que in es igado es de c ea i idad ya hace mucho iempo habla
sob e c ea i ismo como sob e complejo, susidiendo de a ios di e en es
componen es. A es a especie de concep os a ibui íamos y componen es modelos de c ea i idad.
1.5. Kú ybiškumas como sue en
In e ne e, popula i ojoje li e a u a, y a eces y de económico,
sociológico, polí ico ca ác e a ículos hay samp a ų, en las cuales
c ea i biškumas se p esen a como economía, ciencia, écnicas y o ookią p og esangą
Gediminas Be esne ičius 84 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija ac o es
es imulan e. Kū ybiškumas […]...> aho a es un decisi o o igen de en aja
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
compe i i a, a i ma Richa d Flo ida (Flo ida 2002 5). Pasico a es a concep ai
según sen ido a imų, imaginingos c ea i ibismos de iniciones, las cuales
más emina spa nuo as ases o poe iškas me á o as. Po ejemplo:
Kū ybiškumas cul u a e oliución a an is locomo y as (Csikszen mihalyi
2009: 320); Kú ybiškumas y c ea i idad es el p incipal mo o de p og eso
cien í ico, po que sólo c ea i a cien í ica men is y poseyas habilidades
c ea i as gene an di e sos in en os y inno aciones
(Ba e ičiū ė 2014: 19).
2. KŪRYBIŠKUMO SAMPRAT ANALIZ En es e capí ulo ishanalizuosemos
an e io men e mencionadas especies de samp a os y po ūšius aspek u de
jus icia, i. i. in en a insemos de e mina , cuyas c ea i idad concep os son
co ec as o inco ec as, a o inos o no.
2.1. Kú ybiškumas como peculia idad in e na
Basándonos lingüine de las palab as de lengua li uanas da ybos logika,
ca ac e e džių con p e ajos -ingas, -a y -iškas, -a ediniai indican, qué
ca ac e ís ica iene el obje o: c ea i idad nusaka esa ca ac e ís ica
abundanza, y c ea i biškumas peculia idades esmę (DLKG 1997). Ambos
concep os son muy ce canimos según es as palab as sen ido y a oseną:
podemos deci que c ea i ibskidad y c ea i idad despa la peculia idad de un
obje o, mues a, qué es ese obje o, con qué se ca ac e iza y e c.
si hablamos de un homb e c eado , eso mencionado peculia idad, sin duda, es
la capacidad de c ea . P ecisamen e las habilidades humanas y son ales
mecanismos psíquicos, que pe mi en ealiza men ina o ísica unción, en
es e caso ku i. Tad la concepción de que c ea i ibskidad es habilidad c ea ,
comple amen e co ec a. Tokia concep a no ulnjea la lógica del lenguaje y
es ap opiada desc ibiendo esul ados de in es igaciones psicologas,
c ea i idad ugdimien o, e ec o ambien e y o os con c ea i idad elacionados emas.
Como hemos mencionado, a es a especie de c ea i idad samp a as
a ibuibles no sólo de habilidades, sino y c ea i idad como pe sonalidad
quidades, quebbies complexo, cuojo, pode os, calidad y polinkio concep os.
Desc ipėž os, en las que c ea i ibskidad įnominado como cualidad humana,
en esencia son co ec as, po que habilidad ambién cualidad. Sa idad es más
cons an e da inys psíquica que gebėjimas, que dependen del la inimo(si), i. y.
gebėjimas o alecía ap endiendo y educándose iempo. Los es udios mues an que
91Te minologija | 2022 | 29
En la li e a u a cien í ica p esen ados en de iniciones de c ea i idad a a
ez mención, aunque a eces de con ex o se puede en ende que
c ea i ibiskum es un cie o in e no no sólo desa ollado , pe o y p opio ob a o
c ea i idad como p oceso peculia idad. Según semán ica palab a de
c ea i iskumas sen ido así y debe íamos en ende es a concepción es un
obje o o yksmo desc údening. A aepiamos a ención que c ea i iskum no
idėja, no obje o, no p oceso, y idėjos, obje o, ca ac e ís ica o peculia idad
del p oceso. Así, podemos deci que c ea i ibiskum es ku iančio c eado
išsiugdomas habilidad c ea cuybiamen e nue os menamus o ma e iales
obje os, p oceso y c eado p oduc o de ac i idades y en o no cuybiškas
no edad. Dado de inición no p e enduoja en úl ima e dad y puede se mejo anada.
IŠVADOS
1. Re isado la li e a u a cien í ica, en la cual esc ibe sob e c ea i iskumo,
odo encon ado es e concep o de concep o suklasi ica amos en cinco
especies p incipales: 1) c ea i iskumo como peculia idad in e no kū ėjo, 2)
c ea i iskumo como p oceso c ea i a, 3) c ea i iskumo como esul ado
c ea i a, 4) c ea i iskumo como componen e da inys, 5) c ea i iskumo como
acción de p og eso. Cada especie de samp a a iene po a ios po ūšių.
O os, a es a clasi icaciónción no ape equían c ea i idad samp a os
cons i uyen muy desconocida la pa e samp a as de es a noción.
2. Realizé clasi icados concep ual de c ea i idad análisis, de e minamos, que
co ec a y a o ina es c ea i idad como gebėjimo ku i concep a. 3.
Basamiesi ealizada c ea i idad concep os análisis y expandida c ea i idad
concepp a á has a obje o así como p oceso peculia idades, c ea i ibškumą
podemos de ini como desa ollado la habilidad de c ea cuybiamen e nue os
menamus o ma e iales obje os, p oceso y c ea i idad p oduc o así como
ambien e.
LITERATŪRA
Almonai ienė Junona 2000: Šiuolaikinis požiū is į kū ybingumą i į e inimo p oblemos. – Psichologija 21,
117–121.
Amabile Te esa M. 1983: The Social Psychology o C ea i i y, New Yo k: Sp inge -Ve lag.
Amabile Te esa. M. 1996: C ea i i y in Con ex : Upda e o The Social Psychology o C ea i i y, Boulde , CO:
Wes iew P ess.
Ba e ičiū ė Jo ilė 2014: Pag indiniai kū ybiškumo i kū ybingumo aspek ai šiuolaikiniuose
humani a iniuose bei socialiniuose moksluose. – Filoso ija. Sociologija 25(1), 19–28.
Be esne ičius Gediminas 2020: Kū ybiškumas: lie u ių mokslinių publikacijų 1979–2019 m. s a is ika. P ieiga
in e ne e: h ps://www.academia.edu/43463246/K%C5%AB ybi%C5%A1kumas_lie u i%C5%B3_
mokslini%C5%B3_publikacij%C5%B3_1979_2019_m_s a is ika.

Gediminas Be esne ičius
92 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
Be esne ičius Gediminas 2022: Kū ybiškumo i kū ybingumo są okų Lie u os au o ių mokslinėse
publikacijose a osena bei p asmių analizė. – Psichologija 66, 8–20.
Bu na d Pamela 2012: Musical C ea i i ies in P ac ice, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
Csikszen mihalyi Mihaly 2009: Implica ions o a Sys ems Pe spec i e o he S udy o C ea i i y. – Handbook
o C ea i i y (12 h p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 313–335.
Če ne ičiū ė Jū a ė, S azdas Rolandas 2014: Kū ybingumo samp a ų aida: nuo genijaus į kū ybines
sis emas. – San alka: Filoso ija, Komunikacija 22(2), 113–125.
DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ečias pa aisy as leidimas, ed. V. Amb azas, Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997.
D azin Robe , Kazanjian Robe K., Glynn Ma y Ann 2009: C ea i i y and sensemaking among
p o essionals. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology
P ess, 263–281.
Flo ida Richa d 2002: The Rise o he C ea i e Class, New Yo k: Basic Books.
Fo d Came on, Kuenzi Ma ibe h 2009: “O ganizingˮ C ea i i y Resea ch Th ough His o ical Analysis
o Founda ional Adminis a i e Science Tex s. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou,
C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 65–92.
F anken Robe E. 1993: Human Mo i a ion, 3 d ed., Bos on: Cengage Lea ning.
Ganusauskai ė Au elija, Blažienė Agnė, V einha d Joli a 2020: Kū ybingumo i ki ų su kū yba susijusių žodžių
apib ėžčių disku so analizė lie u ių kalbos žodynuose. – Visuomenės saugumas i iešoji a ka 24, 70–87.
Gi dzijauskienė Rū a 2014: Kū ybiškumui ugdy i palanki aplinka Lie u os mokyklose. – Til ai 4, 79–91.
G akauskai ė-Ka kockienė Dai a 2002: Kū ybos psichologija, Vilnius: Logo ipas.
Hou z John C., Pa icola Ca h yn 1999: Image y. – Encyclopedia o C ea i i y 2, eds. M. A. Runco,
S. R. P i zke , San Diego: Academic P ess, 1–11.
Jo aiša Leonas 2007: Enciklopedinis edukologijos žodynas, Vilnius: Gim asis žodis.
Laužackas Riman as 1998: Sis emo eo inės p o esinio ugdymo kai os dimensijos: hab. da bas, Kaunas.
Luba Todd I. 2009: C ea i i y Ac oss Cul u es. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed.
R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 339–350.
Mum o d Michael D. 2003: Whe e ha e we been, whe e a e we going? Taking s ock in c ea i i y
esea ch. – C ea i i y Resea ch Jou nal 15, 107–120.
Pe uly ė Ala 1995: Kū ybiškumo ugdymo ak ualijos, Vilnius: Leidybos cen as.
Pe uly ė Ala 2001: Kū ybiškumo ugdymas mokan , Vilnius: P es ika.
Plečkai is Romanas 2001: Apib ėžimas. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l /S aipsnis/apib ezimas-74875.
Plucke Jona han A., Ba ab Sasha A. 2005: The Impo ance o Con ex s in Theo ies o Gi edness. –
Concep ions o Gi edness (Second edi ion), eds. R. J. S e nbe g, J. E. Da idson, Camb idge: Camb idge
Uni e si y P ess, 201–216.
Policas o Emma, Ga dne Howa d 2009: F om Case S udies o Robus Gene aliza ions: An App oach
o he S udy o C ea i i y. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed. In R. J. S e nbe g, Camb idge:
Camb idge Uni e si y P ess, 213–225.
Rhodes Mel 1961: An analysis o c ea i i y. – Phi Del a Kappan 42(7), 305–310.
Runco Ma k A. 2007: C ea i i y. Theo ies and Themes: Resea ch, De elopmen , and P ac ice, Ams e dam:
Else ie Academic P ess.
Sawye R. Kei h 2012: Explaining C ea i i y: The Science o Human Inno a ion, 2nd edi ion, Ox o d: Ox o d
Uni e si y P ess.
Shalley Ch is ina E., Zhou Jing 2009: O ganiza ional C ea i i y Resea ch. – Handbook o O ganiza ional
C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 3–31.
Simon on Dean Kei h 2009: C ea i i y om a His o iome ic Pe spec i e. – Handbook o C ea i i y (12 h
p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P es, 116–133.
Swia ek Lukasz 2014: Rewa ding and P omo ing C ea i i y: New App oaches, Old Reali ies. – Academic
qua e 9, 73–86.
To ance Ellis Paul 1965: Scien i ic Views o C ea i i y and Fac o s A ec ing I s G ow h. – Daedalus 94(3),
663–681.
To ance Ellis Paul 1988: The na u e o c ea i i y as mani es in i s es ing. – Na u e o c ea i i y, ed.
R. J. S e nbe g, New Yo k: Camb idge Uni e si y P ess, 43–75.
T ilupai y ė Skaid a 2015: Kū ybiškumo galia? Neolibe alis inės kul ū os poli ikos k i ika, Vilnius: DEMOS
k i inės min ies ins i u as.
93Te minologija | 2022 | 29
CLASSIFICATION OF THE CONCEPTIONS OF
CREATIVITY AND THE DEFINITION OF CREATIVITY
Summa y
Scien i ic li e a u e p o ides many di e en de ini ions o he concep o c ea i i y.
This aises heo e ical p oblems and complica es empi ical esea ch. The only me hod
o educe he cu en misunde s anding ela ed o he concep o c ea i i y in psychol-
ogy is he classi ica ion o he concep s o c ea i i y and i s scien i ic analysis. This
would allow o de e mine he co ec and usable concep o c ea i i y. In his a icle,
we conside such a de ini ion (concep ion) o be co ec ha mee s he ollowing e-
qui emen s: (1) he ules o i s compila ion apply o he de ini ion; (2) he de ini ion
does no iola e he undamen al p inciples o logic; (3) he e m de ining he concep-
ion is unambiguous; (4) he concep ion is scien i ic, i. e., sui able o desc ibe heo e i-
cal models o c ea i i y and empi ical esea ch.
In his a icle, concep ions o c ea i i y a e g ouped in o ypes and sub ypes. Fi e ypes
o he concep ion o c ea i i y a e dis inguished: c ea i i y as an in e nal singula i y o he
c ea o , c ea i i y as a c ea i e p ocess, c ea i i y as a p oduc , c ea i i y as a o ma ion o
di e en componen s, and c ea i i y as a d i ing ac o o mul i-sided p og ess.
We iden i ied ha he ype o he concep ion o c ea i i y as in e nal singula i y
o he c ea o has he ollowing sub ypes: c ea i i y as an abili y, cha ac e is ic ea-
u e, powe , quali y, a complex o ea u es, and p edisposi ion. C ea i i y as a c ea-
i e p ocess has he ollowing sub ypes: c ea i i y as c ea ion, p oduc ion, ac i i y,
beha iou , sel -exp ession o sel -ac ualisa ion, c ea i e o di e gen hinking, and
a p oblem-sol ing (as a men al ac ) phenomenon. The ype o c ea i i y as a p oduc
has he ollowing sub ypes: c ea i i y as a p oduc o esul o ac i i y, an e alua ion,
a solu ion o a p oblem o an idea, and he esul o he in e ac ion o di e en ac o s.
Concep ions pe cei ing c ea i i y as a heo e ical s uc u e o a o ma ion ha consis s
o se e al componen s (pa s) a e based on Mel Rhodes (1961), Te esa Amabile (1983,
1996), Mihaly Csikszen mihalyi (2009), and o he componen ial models o c ea i i y.
The i h ype o he concep o c ea i i y desc ibes i as a ac o ha p omo es econo-
my, science, echnology, cul u e, and o he kinds o p og ess.
A e he analysis o he classi ica ion o he concep ions o c ea i i y, we de e -
mined ha he concep ion o c ea i i y as he abili y o c ea e ha belongs o concep-
ion o c ea o ’s inne cha ac e is ic is co ec and usable.
Based on he analysis o he concep ions o c ea i i y, we can de ine c ea i i y as
he c ea o ’s abili y o c ea e quali a i ely new imagina y o ma e ial objec s, as well as
he quali a i e no el y o he p ocess, he p oduc o en i onmen c ea ed.
Recibió 2022-08-10
Gediminas Be esne ičius
Vilniaus uni e si e o Komunikacijos akul e as
Saulė ekio al. 9, I palamai, LT-10222 Vilnius E.
paš as gediminas.be esne icius@k . u.l