Full text
Gediminas Be esne ičius 76
Kū ybiškumo samp a ų
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
klasi ikacija doi.o g/10.35321/ e m29-05
Kū ybiškumo samp a ų klasi icación
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
GEDIMINAS BERESNEVIČIUS
Vilniaus uni e si e o Komunikacijos akul e as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5357-0697
ANOTACIÓN el
S aipsnyje clasi icadas en la li e a u a cien í ica más ecuen emen e
pasa igan es concep o c ea i iskum concep os. Excluidas cinco de sus especies:
c ea i abiškumas como in ínseco desa ollado peculia idad, como p oceso
c ea i a, como esul ado c ea i a, como componen inis da inys y como
di e sosiapusę p og esangą es imulan ac o nys. Cada especie de samp a os iene
po unos pocos po ūšių. Samp a ų análisis mues a que la única seman ine y logine
sen ido co ec a es c ea i idad como in e io c eado peculia idad concep o, y
a o ina c ea i idad como c ea i idad de habilidades po ūšio concep o. Acep able y
c ea i idad como p oceso, p oduc o o concep o de peculia idad del en o no.
Basándonos ealizada análisis de li e a u a cien í ica su o mulada al c ea i idad
de inición: c ea i abiškumas kū ėjo gebėjimas ku i algo cuybiškai nauja, p oceso
c ea i a, c eu o p oduc o y en o no no edad. ESMINIAI VOODŽIAI: c ea i biškumas,
c ea i abiškumo samp a ų klasi ikacija, c ea i abiškumo concep os de iniciones.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
The a icle classi ies he concep ions o concep o c ea i i y ha a e mos o en ound in
scien i ic li e a u e. Fi e ypes o hem a e desc ibed: c ea i i y as an in e nal singula i y o
he c ea o , c ea i i y as a c ea i e p ocess, c ea i i y as a p oduc , c ea i i y as a o ma ion
o di e en componen s, and c ea i i y as a d i ing ac o o mul i-sided p og ess. Each ype
o he concep ion has se e al sub ypes. El análisis de he concep ions mues a que he only
seman ically and logically co ec concep ion is ha o c ea i i y as an in e nal singula i y o
he c ea o , and he de ini ion o c ea i i y as a sub ype o c ea i e abili ies debe se usado.
The concep ion o c ea i i y as a p ocess, p oduc , o an en i onmen al ea u e is also
accep able. Based on he analysis o scien i ic li e a u e, he ollowing de ini ion o c ea i i y
was o mula ed: c ea i i y is he c ea o s abili y o c ea e some hing quali a i ely new; he
no el y o he c ea i e p ocess, he p oduc o en i onmen c ea ed. KEYWORDS: c ea i i y,
classi ica ion o he concep ions o c ea i i y, de ini ion o c ea i i y.
77Te minologija | 2022 | 29
ĮVADINS NOTABOS
Kū ybiškumo1 są oka is da kelia nemažai klausimų. Psichologai i ki i
in es igado es nou a ia, cómo de ini es a concepción. En la li e a u a
académica nos en en amos con no a as eces una o aí con Con
Con a íaujan es de iniciones de c ea i idad gausa. Incluso en dicciona ios
y enciclopedias se p esen an di e en es de iniciones de c ea i idad2. Es o
no sólo plan ea el eó ico disonansá, sino y complica los empi icos es udios de
c ea i idad. Tad é mino y concep o c ea i aškumas de inición es
nepap as ai ac uali psicologijoje, edukologijoje, sociologijoje y o as escsluas.
En endama, especialis as de di e sos ámbi os c ea i iskumo pe cibe
di e en emen e y de ineia es a concepción a ellos más ap opiada mane a
además p opo ciona a es e é mino sa i ą con enido. C eemos que cualquie
c ea i idad concepción debe ía se co ec a, y no engaidinga (así a menudo
pasaba en la li e a u a cien í ica), independien emen e del con ex o o á ea de
in es igaciones. Sa i us, conc e os é minos pueden nuss i ui se y psicólogos,
y sociólogos, y o os ámbi os cien í icos. Lo más impo an e, que la esencia del
concep o de c ea i idad e minijoje ue a pe cepida co ec amen e. Digno
mayo cla idad pod ía p opo ciona la c ea i idad concep os clasi icación. Sin
emba go los cien í icos ci a c ea i idad g upa imai no apanaikina mencionadas
con inia os. Po ejemplo, la di isión de c ea i idad en mažą c y didelį C (Sawye
2012) es más ob a, y no c ea i idad clasi icación. Kū ybiškumo desglosamien o en
he ojinį, is o inį (Če ne ičiū ė, S azdas 2014) o o ookį kū ybiškumą no aba ca
odo el discu ido concep o de samp a ų campo, y signos, según los cuales ag upa,
son muy dudo ini. Kū ybiškumo samp a ų con usión y g an eó ico unde inzumus
suponúa el obje i o de es e es udio c ea cien í ica análisis g įs ą ex e io es
c ea i idad samp a ų clasi icación, leisianciendo su o mula adecuada y
a o iną de inicią c ea i idad. Obje o de in es igación c ea i idad concep o.
Siendo po el in asumido a plan ea las a eas: 1) esumi y clasi ica los más
impo an es concep os de c ea i idad publicados en la li e a u a cien í ica;
2) examina concep os de c ea i idad y e alua su jus i ud y
a o inumá;
1 A igosnyje habla emos sob e c ea i ísmos, aunque en lengua de Li uania hay y concep o de c ea i idad. Tokį
elección de e minó análisis de concep os, que mues a que el campo de signi icados del concep o c ea i idad es más
amplio que el campo de signi icados c ea i idad (po más sob e es o éase Be esne ičius 2022). Ci a as dejamos
au o es o iginalia a es as palab as a oseną. 2 dicciona ios publicados en Li uania p esen a la de inición de c ea i idad discuia Au elija Ganusauskai ė, Agnė
Blažienė y Joli a V einha d (2020).
Gediminas Be esne ičius 78
Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
3) basado hecha análisis de li e a u a cien í ica de ini el concep o de
c ea i idad.
Mé odo de es udio li e a u a cien í ica compa a i amoji y apibend inamoji
kokybinė analizė. El es udio ue ealizado desde 2007 has a 2022 años. Se
examina on concep os de c ea i idad, p esen ados en publicaciones de
cien í icos ex anje os y Li uanos, cuyos í ulos con ienen la palab a
c ea i biškumas o kū ybingumas en cualquie linksnyje o la palab a c ea i i y,
si se a a publicación en inglés3. Absoluu i mayo ía i as publicaciones son de
psicología y edukología s i as. O os ámbi os sociología, economía, iloso ía
abajos, en los que mencion c ea i idad concep o, es muy pocos. En el es udio
se examinan no solo las de iniciones de c ea i idad p esen adas en los ex os
cien í icos, sino y concep os, i. i. cómo au o del ex o (i) en iende
c ea i iskumo: como c eó un peculia idad in e io , como p oceso, como
p oduc o o como alguna o a. El concep o de concep o en endemos al
a i mación o de con ex o su giendo idea, que desaco el concep o semán ico
campo ( u inio). En es e abajo se analizan sólo los esenciales signos del
concep o de c ea i idad, que o man p esen adas clasi icación de la base.
Co ec o conside amos aquella de inición (samp a á) que cumpla los
siguien es equisi os:
1) apib ėžčiai galioja jos suda ymo aisyklės;
2) apib ėž is nepažeidžia esminių logikos p incipų;
3) el concep o que se de ine (nues o caso c ea i aškumą) es un
é mino uni eikšmis4 (su signi icado ijo y no depende del con ex o);
4) samp a a es cien í icka, i. i. adecuada eó icos modelos de
c ea i idad y empí icos es udios desc ibi .
1. KÚRYBIShKUMO SAMPRATÉ CALIFICACIÓN
Como conoce, la de inición se compone de es pa es: de ineziamoji iz aška,
de inejiančioji iz aška y jungiančioji iz aška ( eiškiama palab as son, se
llama, signi ica). Delimėž is es delimi a o ia y delimi a o a pa es igualbė
(Plečkai is 2001).
Los concep os gene almen e se de inen man eniendo eglas de de inición. Desa o unadamen e, no
odas las a i maciones, de iniendo c ea i ismo, conside i ini de inicionesis debido a di e sas 3
Plačiau sob e in es igación, aba cando cien í icos de Li uania publicaciones 19792019 m., z .
Be esne ičius 2020. 4 En es e a ículo emiamasi la lógica una eikšmiškumo aisykle.
79Te minologija | 2022 | 29 de iniciones aplicables a iolaciones de eglas o
aki aizdžių logicos e o es. Ap ipėžim (loginiu accionmu) se de e mina el
Tokius eiginius adin ume ne inkamomis apib ėž imis.
obje o in es igable especí ica y u ilizadas lengbines exp esškos signi icado.
Cuo de iniénien e exp esio es es eu esnė, po lo de inición es más amplė, y a
la in e sa. Si, digamos, la exp esión de iniénien e se limi a una palab a, es o
obje o pe enece á muy ampie clase de obje os o incluso a ias clases.
Indicando el obje o peculia idades, signos, p opiedades, concep o la
p ecisamos y jun o más es echamen e de ini í. Apib ėž ío con minimalia
de iniéñiendia exp esion glus uma de lei llama emos concep os samp a a.
Conp a a elemen a iaísima de inición, más impo an e a ibu o de lo que se
de ine, cons uído alejados ne eikšmingus obje o que desc iben y dejando el
esminį kons uk ą X = A, donde A es uno o a ios esminiai concep oX que
desc ibien palab as. Po ejemplo, Ala Pe uly ė ašo: Kū ybiškumas uno de
esenciales sanos desde el pun o de is a psicológico de la pe sonalidad aužų
(Pe uly ė 1995: 3.) A me ę esminį eiginį p ecizinančius palab as ob enemos
c ea i idad samp a ą: <...> k ea i biškumas es o aužas. Cuando hay g ande
di e sidad de de iniciones, la única ía a mayo cla idad es su clasi icación y
análisis. Clasi icación base g upos de obje os según esenciales sus signos.
Kū ybiškumo samp a as g upuosimos en especies y po ūšius. Cada concep o
iene muy muchas conc e as de iniciones. Po ejemplo, ci ado en A.
Pe uly ės (1995) de iniciòn de c ea i idad la ca ac e ís ica de la
pe sonalidad es in ínseco peculia um del c eado . Ypa ismos son muy
muchos y b uojas uno de ellos, ad in e io desa ollado peculia idad es
c ea i idad concep s especieis, a b uojas su po ūšis.
A con inuación b e emen e epasa emos más ecuen emen e en
abajos cien í icos pasa an es samp a os especies. Muy a as
de iniciones no nenag ina emos debido al limi ado alcance del a ículo.
1.1. Kú ybiškumas como in ínseca peculia idad c eado
Kū ybiškumo como c eado del in e io peculia idad concepción es más
di undida en la li e a u a cien í ica. A es a especie de c ea i idad
samp a as a ibui inos de iniciones, c ea i iskumu nusakančios como
humano c ea i ínio gebimien o, pe sonalidad quebecidad, b uožą, galią ku i,
quebecidad o cali icación. Unos ejemplos de es a concepción ūšies:
[Kū ybiškumas] puede se de inido como habilidad c ea abajos, que son nue os y adecuami (Luba
Gediminas Be esne ičius 80 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija 2009: 339);
Tan o en los medios popula es como en los documen os polí icos
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
c ea i aškumas signi ica di ícilmen e acionalizable, pe o pozi y ią galią
<...> (T ilupai y ė 2015: 26); Kū ybiškumas una de las cali icaciones gene ales,
asignada al ámbi o cogni i y inės a las habilidades o males humanas
(Laužackas 1998).
Nemaža pa e de Li uania au o es en la li e a u a cien í ica c ea i ibskumu
iden i ica con el complejo de aojos y habilidades o cuali icaciones del
indi iduo. Tal concep á la encon amos en Leono Jo aišos Encyclopediniame
edukologijos dicciona io: Kū ybingumas <...> el complejo de asgos de
pe sonalidad, que pe mi e p oduc i iu abajo alcanza o iginales,
socialmen e signi ica i os, cuali a i amen e nue os esul ados de ac i idades
(Jo aiša 2007: 127). Ellis Pauls To anceas es señalado que los in es igado es
c ea i ismo asocia on con impo biausių habilidades es ellina (To ance 1965: 665).
En publicaciones cien í icas li uanas pasa i os casos, cuando
c ea i iskumo de ine se como el polinkis humano ku i. A. Pe uly ė a i ma
que c ea i ibškumas es indi ido polinkis en nue a, o iginalų o no a o išką ko
no s kompona imą, modelia imą o mąs ymą (Pe uly ė 2001: 8). Kū ybiškumo
como polinkio de iniciones se puede encon a y en abajos de au o es
ex anje os. Kū ybiškumas se de ine como p opensión a c ea o
econoce ideas, al e na i as o posibilidades <...> (F anken 1993: 396).
Apibend iné podemos alega que c ea i ibskidad como habilidad, p opiedad,
cuojas, galia, cualidad, sa ybių complejo y polinkis son c ea i ibškumo como
desa ollado in e no peculia idad concep o ūšies po ūšiai.
1.2. Kú ybiškumas como p oceso
Enciclopedías, lib os de in es igado es de los Países Occiden ales y muchos
a ículos a i mado que c ea i iskum es ideeos gene a ion, p oblemas solución,
p oduc os manu ac u imas (p oduka imas), ecnologías c eacion o o ooks
p oceso. Muy habi ual de ini la c ea i idad como p oceso, en el cual se c ea algo
nue o y ú il, a i ma John C. Hou zas y Pa icola Ca h yn (Hou zas, Pa icola 1999:
1). A ellos coincide Michaelas D. Mum o ds: Po el pasado decenio, pa ece que
hemos alcanzado el acue do gene al de que c ea i idad signi ica nue a, u ilidad
p oduc os p oducą (Mum o d 2003: 110). En la li e a u a académica a lican a
bas an e de iniciones, en las cuales c ea i aškumas nusacomas como ac i idad
o compo amien o humano. Esos concep os ambién podemos a ibui a
p ocesos de concep os ūšies. Junona Almonai ienė habiendo ponde ado las
opiniones de a ios cien í icos llega a la conclusión que kū ybingumas es
81Te minología | 2022 | 29
eikiau ne idinė žmogaus sa ybė, a ba po encija, be am ik as elgesys“
(Almonai ienė 2000: 83).
En los abajos de psicólogos de di ección Humanis ina podemos
kū ybiškumas – ai žmogaus sa i aiška, asmenybės ak ualiza imas, kū y-
bos po encialo iš aiška, kū ybinių po eikių ealiza imas. Iš a dy i daly-
kai – aip pa p ocesai. Pa yzdžiui, Ma kas A. Runco’as (2007) ci uoja
encon a a i maciones de que Albe ą Bandu aą, ano cuyo,
kū ybiškumas es una de las más al as o mas de exp esión humana (Runco 2007: 385).
A c ea i idad como p oceso debie a a ibui se y samp a á, según la cual
es a concepción se pe cibe como c ea i a o di e gen ísimo pensa . J. P.
Guil o d iden i icó c ea i iskum con el pensamien o di e gen inio <...>,
a i ma Dai a G akauskai ė-Ka kockienė (2002: 10). Kū ybiškumo
p o igimien o al pensamien o c ea i o a opamos y uno de los más
des acados en el mundo in es igado es c ea i a de c ea i idad E. P.
To anceo abajos. El e udi a io opina que el pensamien o c ea i o es
p oceso, du an e el cual: 1) se ech oma neap injez umos, p oblemas,
in o mación sp agų, keis ų y neįp as ų dalykų; 2) se o mulan hipó esis, se
plan ean p egun as; 3) se e alúan y e i ican las hipó esis y conje u as
le an adas; 4) si es necesa io, e e i ícanse las decisiones; 5) se publican los esul ados (To ance 1988).
Exis e de iniciones, c ea i izškumą asemejinan es p oblema esolución, que (kaip y pensa ym) es smegenyse
yk an is p oceso. Aquí Dean Kei has Simon onas esc ibe: Kū ybiškumas comúnmen e se de ine como exi osas
soluciones de p oblemas, que exigen cie a cie a insigh s, (Simon on 2009: 116). No e ai c ea i iskumas de ine como
eiškinys o enómeno. Rū a Gi dzijauskienė a i ma: En los abajos de los cien í icos Šiuolaikinių c ea i abiškumas
se examina como complejo y muchiama is eiškinys (Gi dzijauskienė 2014: 80). O ano ado Lukaszo Swia ek,
kū ybiškumas es un poliab iaunis y complejo enómeno, que aba ca mul i ud de p ocesos y p ác icas (Swia ek 2014:
73). Palodžius eiškinys y enómeno a anos como sinónimos, po que enómeno […] ex ao dina eiškinys, suceso o
hecho. En es e a ículo enómeno concep ou nos sua izamos en endiendo que sus samp a ų son muy mucho. Así,
c ea i idad como concep o de p oceso a ibui íamos ales sus po ūšius: c ea i ibškumas como c ea , p oducyba o
p oduca imas, ac i idades, compo amien o, sa i aiška o sa iak ualiza imas, c ea i a o di e gen inis mąs ym,
p oblemos5, eiškinys o enomenas. 5 La solución del p oblema aquí en endemos como una acción men al. Men eño
esul ado á más iña que llama solucioninio.
Gediminas Be esne ičius 82
Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
Kú ybiškumas como esul ado 1.3.
En la li e a u a docslís ica pasa i o samp a os, en las cuales
c ea i ibškumas apa anja al esul ado de ac i idades c ea i a. Robe
D azin, Robe K. Kazanjian y Ma y Anna Glynn esc iben: En es os es udios la
c ea i idad casi siemp e se en iende como un p oduc o impo an e pa a el
sis ema social y las a iables independien es se conside an como ac o es
que se pueden maneja pa a que mejo emos esos p oduc os (D azin,
Kazanjian, 2009 Glynn: 268). Exis e un g upo de in es igado es, c ea i idad
de iniendo como alo ación. Según Came on Fo do y Ma ibe hės Kuenzi,
c ea i ibskidad es subje i o, dependien e de la es e a conc e a de la
no edad y alo de el esul ado de cie a acción (Fo d, Kuenzi 2009: 66). Aunque
la e aluación (caí y solución de p oblemas) puede en ende se d ejopai, aquí lo
a amos como p oduc o de p oceso (mąs ymo) opinión , la cual escako o pašo
los e aluado es. Así, c ea i idad como especie de concep os de p oduc o de
c ea i idad a ibuí nin ales po ūšia: c ea i ibiskum como p oduc o o
esul ado de ac i idades, alo ación, así como p oblemos esolinys o idėja y in e ac eikos esul ado.
1.4. Kú ybiškumas como componen e da inyo
En las publicaciones académicas encon ados de iniciones de c ea i idad, en
las que hay a ias di e en es especies concep os. Po ejemplo, kū ybiškumo
puede se desc i o como esul ado y como p oceso (Shalley, Zhou 2009: 4). A los
complexos (sudė ų de a ias pa es) de iniciones de c ea i idad a ibuí ini y
los llamados componen es ma e iales de c ea i idad modelos. Uno de los
p ime os y bene más no able de ellos Melo Rhodeso 4P modelis (Rhodes 1961). En
es e modelo la c ea i idad cons a de 4 componen es: pe sonalidad (angl.
pe son), p oceso (angl. p ocess), p oduc o (angl. p oduc ) y impac o ambien e
(angl. p ess). En su a ículo M. Rhodesas (1961) es os elemen os desc iben no
como elemen os de c ea i idad o compues as pa es de él, sino como s e as
de in es igaciones, las cuales una o de o a o ma elacionan con
c ea i iskum. Sin emba go au o io aún un modelo lo llamó modelo de
c ea i idad. P ecisamen e así es e modeloį en endió la mayo ía de
in es igado es, ad cien í ica li e a u a popula i o men is, que
c ea i iskum es á compues o de a ias di e en es pa es. Más a de su gió
eó icos c ea i idad schemos, que con ienen más de 4 kū ybiškumo elemen os.
Uno de los in es igado es más ci ados modelos de c ea i idad Te esos M.
Amabile (1983) esquema, en la que se ep esen an p ocesos de c ea i idad
e apai y los los ac úan es desa ollado gebėjimai, žinios, mo y acija. Más
83Te minologija | 2022 | 29
a de es a schemá au o ė modi icó y complemen ó con el e ec o del en o no
c eado mo i ación (Amabile 1996). T. Amabile (1983, 1996) su schemá llamó
Kū ybiškumo modeliu. Sa i ą творbiškumo modelį c eó Mihalyis
Csikszen mihalyiis (2009). Su modelo iene 3 pa es p incipales: c eado ,
e aluado es y s i is de c ea i idad. Kū ėjas en es e modelo en endido como
indi idas, eniendo las eque idas habilidades y la adecuada p epa ación pa a
c eación. Los in é p e es son oda sociedad pa e, y la s i is de c eación
en a en su con empo mecio cul u a. Sukū ęs p oduc o el c eado lo p esen a
e alua a los expe os co espondien es al campo. Si los expe os p oduc o
e alúan a o ablemen e, el p oduc o (já como kū inys) cae en el ámbi o
c ea i idad. Po ejemplo, un a ículo cien í ico se publica en la e is a, si él
acep ó edacción y posi i amen e e aluó e iso es. Kū ybiškumo modelos en la
li e a u a psicológica hay bas an e mucho. Uno de o o ellos di ie en sus
componen es y en e ellos ep esen ados ínculos. Menė ieji M. Rhodeso, T.
Amabile, M. Csikszen mihalyiio modelos más conocidos y ecuen emen e
hablados en la li e a u a cien í ica. A eces c ea i iskum se desc ibe como
in e acción en e in ínsecas pe sonalidad y ac o es ambien ales o
Sukons uido pa e de un modelo eó ico. Kū ybiškumas es la in e acción
en e gabumos, p oceso y en o no, g acias a la cual indi iduo o g upo c ea
naudingus p oduk us“, – eigia Jona hanas A. Plucke is i Sasha A. Ba ab
(Plucke , Ba ab 2005: 201). Kū ybiškumas e sykiais pa adinamas są eikos
apčiuopiamas nue os y socialmen e con ex o esul ado. Apa a dando M.
Csikszen mihalyiio (2009) modelo Emma Policas o y Howa das Ga dne is
esc ibo: Kú ybiškumas se pe cibe no como p oduc o del men e indi idual, sino
más bien como esul ado de una dinámica in e acción en e el indi iduo
c ea i o, el ámbi o, en el que él o ella abaja, y los jueces del odo (campo) en la
cual alo an la calidad del abajo (Policas o, Ga dne 2009: 214). Kū ybiškumo
como concepción de in e acciones eik ų asigna se a p oceso concepción de
ūšies, y są eikos ezul a ą a c ea i idad como esul ado ūšies. Podemos
cons a a que in es igado es de c ea i idad ya hace mucho iempo habla
sob e c ea i ismo como sob e complejo, susidiendo de a ios di e en es
componen es. A es a especie de concep os a ibui íamos y componen es modelos de c ea i idad.
1.5. Kú ybiškumas como sue en
In e ne e, popula i ojoje li e a u a, y a eces y de económico,
sociológico, polí ico ca ác e a ículos hay samp a ų, en las cuales
c ea i biškumas se p esen a como economía, ciencia, écnicas y o ookią p og esangą
Gediminas Be esne ičius 84 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija ac o es
es imulan e. Kū ybiškumas […]...> aho a es un decisi o o igen de en aja
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
compe i i a, a i ma Richa d Flo ida (Flo ida 2002 5). Pasico a es a concep ai
según sen ido a imų, imaginingos c ea i ibismos de iniciones, las cuales
más emina spa nuo as ases o poe iškas me á o as. Po ejemplo:
Kū ybiškumas cul u a e oliución a an is locomo y as (Csikszen mihalyi
2009: 320); Kú ybiškumas y c ea i idad es el p incipal mo o de p og eso
cien í ico, po que sólo c ea i a cien í ica men is y poseyas habilidades
c ea i as gene an di e sos in en os y inno aciones
(Ba e ičiū ė 2014: 19).
2. KŪRYBIŠKUMO SAMPRAT ANALIZ En es e capí ulo ishanalizuosemos
an e io men e mencionadas especies de samp a os y po ūšius aspek u de
jus icia, i. i. in en a insemos de e mina , cuyas c ea i idad concep os son
co ec as o inco ec as, a o inos o no.
2.1. Kú ybiškumas como peculia idad in e na
Basándonos lingüine de las palab as de lengua li uanas da ybos logika,
ca ac e e džių con p e ajos -ingas, -a y -iškas, -a ediniai indican, qué
ca ac e ís ica iene el obje o: c ea i idad nusaka esa ca ac e ís ica
abundanza, y c ea i biškumas peculia idades esmę (DLKG 1997). Ambos
concep os son muy ce canimos según es as palab as sen ido y a oseną:
podemos deci que c ea i ibskidad y c ea i idad despa la peculia idad de un
obje o, mues a, qué es ese obje o, con qué se ca ac e iza y e c.
si hablamos de un homb e c eado , eso mencionado peculia idad, sin duda, es
la capacidad de c ea . P ecisamen e las habilidades humanas y son ales
mecanismos psíquicos, que pe mi en ealiza men ina o ísica unción, en
es e caso ku i. Tad la concepción de que c ea i ibskidad es habilidad c ea ,
comple amen e co ec a. Tokia concep a no ulnjea la lógica del lenguaje y
es ap opiada desc ibiendo esul ados de in es igaciones psicologas,
c ea i idad ugdimien o, e ec o ambien e y o os con c ea i idad elacionados emas.
Como hemos mencionado, a es a especie de c ea i idad samp a as
a ibuibles no sólo de habilidades, sino y c ea i idad como pe sonalidad
quidades, quebbies complexo, cuojo, pode os, calidad y polinkio concep os.
Desc ipėž os, en las que c ea i ibskidad įnominado como cualidad humana,
en esencia son co ec as, po que habilidad ambién cualidad. Sa idad es más
cons an e da inys psíquica que gebėjimas, que dependen del la inimo(si), i. y.
gebėjimas o alecía ap endiendo y educándose iempo. Los es udios mues an que
91Te minologija | 2022 | 29
En la li e a u a cien í ica p esen ados en de iniciones de c ea i idad a a
ez mención, aunque a eces de con ex o se puede en ende que
c ea i ibiskum es un cie o in e no no sólo desa ollado , pe o y p opio ob a o
c ea i idad como p oceso peculia idad. Según semán ica palab a de
c ea i iskumas sen ido así y debe íamos en ende es a concepción es un
obje o o yksmo desc údening. A aepiamos a ención que c ea i iskum no
idėja, no obje o, no p oceso, y idėjos, obje o, ca ac e ís ica o peculia idad
del p oceso. Así, podemos deci que c ea i ibiskum es ku iančio c eado
išsiugdomas habilidad c ea cuybiamen e nue os menamus o ma e iales
obje os, p oceso y c eado p oduc o de ac i idades y en o no cuybiškas
no edad. Dado de inición no p e enduoja en úl ima e dad y puede se mejo anada.
IŠVADOS
1. Re isado la li e a u a cien í ica, en la cual esc ibe sob e c ea i iskumo,
odo encon ado es e concep o de concep o suklasi ica amos en cinco
especies p incipales: 1) c ea i iskumo como peculia idad in e no kū ėjo, 2)
c ea i iskumo como p oceso c ea i a, 3) c ea i iskumo como esul ado
c ea i a, 4) c ea i iskumo como componen e da inys, 5) c ea i iskumo como
acción de p og eso. Cada especie de samp a a iene po a ios po ūšių.
O os, a es a clasi icaciónción no ape equían c ea i idad samp a os
cons i uyen muy desconocida la pa e samp a as de es a noción.
2. Realizé clasi icados concep ual de c ea i idad análisis, de e minamos, que
co ec a y a o ina es c ea i idad como gebėjimo ku i concep a. 3.
Basamiesi ealizada c ea i idad concep os análisis y expandida c ea i idad
concepp a á has a obje o así como p oceso peculia idades, c ea i ibškumą
podemos de ini como desa ollado la habilidad de c ea cuybiamen e nue os
menamus o ma e iales obje os, p oceso y c ea i idad p oduc o así como
ambien e.
LITERATŪRA
Almonai ienė Junona 2000: Šiuolaikinis požiū is į kū ybingumą i į e inimo p oblemos. – Psichologija 21,
117–121.
Amabile Te esa M. 1983: The Social Psychology o C ea i i y, New Yo k: Sp inge -Ve lag.
Amabile Te esa. M. 1996: C ea i i y in Con ex : Upda e o The Social Psychology o C ea i i y, Boulde , CO:
Wes iew P ess.
Ba e ičiū ė Jo ilė 2014: Pag indiniai kū ybiškumo i kū ybingumo aspek ai šiuolaikiniuose
humani a iniuose bei socialiniuose moksluose. – Filoso ija. Sociologija 25(1), 19–28.
Be esne ičius Gediminas 2020: Kū ybiškumas: lie u ių mokslinių publikacijų 1979–2019 m. s a is ika. P ieiga
in e ne e: h ps://www.academia.edu/43463246/K%C5%AB ybi%C5%A1kumas_lie u i%C5%B3_
mokslini%C5%B3_publikacij%C5%B3_1979_2019_m_s a is ika.
Gediminas Be esne ičius
92 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija
i kū ybiškumo są okos apib ėž is
Be esne ičius Gediminas 2022: Kū ybiškumo i kū ybingumo są okų Lie u os au o ių mokslinėse
publikacijose a osena bei p asmių analizė. – Psichologija 66, 8–20.
Bu na d Pamela 2012: Musical C ea i i ies in P ac ice, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess.
Csikszen mihalyi Mihaly 2009: Implica ions o a Sys ems Pe spec i e o he S udy o C ea i i y. – Handbook
o C ea i i y (12 h p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 313–335.
Če ne ičiū ė Jū a ė, S azdas Rolandas 2014: Kū ybingumo samp a ų aida: nuo genijaus į kū ybines
sis emas. – San alka: Filoso ija, Komunikacija 22(2), 113–125.
DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ečias pa aisy as leidimas, ed. V. Amb azas, Vilnius: Mokslo
i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997.
D azin Robe , Kazanjian Robe K., Glynn Ma y Ann 2009: C ea i i y and sensemaking among
p o essionals. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology
P ess, 263–281.
Flo ida Richa d 2002: The Rise o he C ea i e Class, New Yo k: Basic Books.
Fo d Came on, Kuenzi Ma ibe h 2009: “O ganizingˮ C ea i i y Resea ch Th ough His o ical Analysis
o Founda ional Adminis a i e Science Tex s. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou,
C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 65–92.
F anken Robe E. 1993: Human Mo i a ion, 3 d ed., Bos on: Cengage Lea ning.
Ganusauskai ė Au elija, Blažienė Agnė, V einha d Joli a 2020: Kū ybingumo i ki ų su kū yba susijusių žodžių
apib ėžčių disku so analizė lie u ių kalbos žodynuose. – Visuomenės saugumas i iešoji a ka 24, 70–87.
Gi dzijauskienė Rū a 2014: Kū ybiškumui ugdy i palanki aplinka Lie u os mokyklose. – Til ai 4, 79–91.
G akauskai ė-Ka kockienė Dai a 2002: Kū ybos psichologija, Vilnius: Logo ipas.
Hou z John C., Pa icola Ca h yn 1999: Image y. – Encyclopedia o C ea i i y 2, eds. M. A. Runco,
S. R. P i zke , San Diego: Academic P ess, 1–11.
Jo aiša Leonas 2007: Enciklopedinis edukologijos žodynas, Vilnius: Gim asis žodis.
Laužackas Riman as 1998: Sis emo eo inės p o esinio ugdymo kai os dimensijos: hab. da bas, Kaunas.
Luba Todd I. 2009: C ea i i y Ac oss Cul u es. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed.
R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 339–350.
Mum o d Michael D. 2003: Whe e ha e we been, whe e a e we going? Taking s ock in c ea i i y
esea ch. – C ea i i y Resea ch Jou nal 15, 107–120.
Pe uly ė Ala 1995: Kū ybiškumo ugdymo ak ualijos, Vilnius: Leidybos cen as.
Pe uly ė Ala 2001: Kū ybiškumo ugdymas mokan , Vilnius: P es ika.
Plečkai is Romanas 2001: Apib ėžimas. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l /S aipsnis/apib ezimas-74875.
Plucke Jona han A., Ba ab Sasha A. 2005: The Impo ance o Con ex s in Theo ies o Gi edness. –
Concep ions o Gi edness (Second edi ion), eds. R. J. S e nbe g, J. E. Da idson, Camb idge: Camb idge
Uni e si y P ess, 201–216.
Policas o Emma, Ga dne Howa d 2009: F om Case S udies o Robus Gene aliza ions: An App oach
o he S udy o C ea i i y. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed. In R. J. S e nbe g, Camb idge:
Camb idge Uni e si y P ess, 213–225.
Rhodes Mel 1961: An analysis o c ea i i y. – Phi Del a Kappan 42(7), 305–310.
Runco Ma k A. 2007: C ea i i y. Theo ies and Themes: Resea ch, De elopmen , and P ac ice, Ams e dam:
Else ie Academic P ess.
Sawye R. Kei h 2012: Explaining C ea i i y: The Science o Human Inno a ion, 2nd edi ion, Ox o d: Ox o d
Uni e si y P ess.
Shalley Ch is ina E., Zhou Jing 2009: O ganiza ional C ea i i y Resea ch. – Handbook o O ganiza ional
C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 3–31.
Simon on Dean Kei h 2009: C ea i i y om a His o iome ic Pe spec i e. – Handbook o C ea i i y (12 h
p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P es, 116–133.
Swia ek Lukasz 2014: Rewa ding and P omo ing C ea i i y: New App oaches, Old Reali ies. – Academic
qua e 9, 73–86.
To ance Ellis Paul 1965: Scien i ic Views o C ea i i y and Fac o s A ec ing I s G ow h. – Daedalus 94(3),
663–681.
To ance Ellis Paul 1988: The na u e o c ea i i y as mani es in i s es ing. – Na u e o c ea i i y, ed.
R. J. S e nbe g, New Yo k: Camb idge Uni e si y P ess, 43–75.
T ilupai y ė Skaid a 2015: Kū ybiškumo galia? Neolibe alis inės kul ū os poli ikos k i ika, Vilnius: DEMOS
k i inės min ies ins i u as.
93Te minologija | 2022 | 29
CLASSIFICATION OF THE CONCEPTIONS OF
CREATIVITY AND THE DEFINITION OF CREATIVITY
Summa y
Scien i ic li e a u e p o ides many di e en de ini ions o he concep o c ea i i y.
This aises heo e ical p oblems and complica es empi ical esea ch. The only me hod
o educe he cu en misunde s anding ela ed o he concep o c ea i i y in psychol-
ogy is he classi ica ion o he concep s o c ea i i y and i s scien i ic analysis. This
would allow o de e mine he co ec and usable concep o c ea i i y. In his a icle,
we conside such a de ini ion (concep ion) o be co ec ha mee s he ollowing e-
qui emen s: (1) he ules o i s compila ion apply o he de ini ion; (2) he de ini ion
does no iola e he undamen al p inciples o logic; (3) he e m de ining he concep-
ion is unambiguous; (4) he concep ion is scien i ic, i. e., sui able o desc ibe heo e i-
cal models o c ea i i y and empi ical esea ch.
In his a icle, concep ions o c ea i i y a e g ouped in o ypes and sub ypes. Fi e ypes
o he concep ion o c ea i i y a e dis inguished: c ea i i y as an in e nal singula i y o he
c ea o , c ea i i y as a c ea i e p ocess, c ea i i y as a p oduc , c ea i i y as a o ma ion o
di e en componen s, and c ea i i y as a d i ing ac o o mul i-sided p og ess.
We iden i ied ha he ype o he concep ion o c ea i i y as in e nal singula i y
o he c ea o has he ollowing sub ypes: c ea i i y as an abili y, cha ac e is ic ea-
u e, powe , quali y, a complex o ea u es, and p edisposi ion. C ea i i y as a c ea-
i e p ocess has he ollowing sub ypes: c ea i i y as c ea ion, p oduc ion, ac i i y,
beha iou , sel -exp ession o sel -ac ualisa ion, c ea i e o di e gen hinking, and
a p oblem-sol ing (as a men al ac ) phenomenon. The ype o c ea i i y as a p oduc
has he ollowing sub ypes: c ea i i y as a p oduc o esul o ac i i y, an e alua ion,
a solu ion o a p oblem o an idea, and he esul o he in e ac ion o di e en ac o s.
Concep ions pe cei ing c ea i i y as a heo e ical s uc u e o a o ma ion ha consis s
o se e al componen s (pa s) a e based on Mel Rhodes (1961), Te esa Amabile (1983,
1996), Mihaly Csikszen mihalyi (2009), and o he componen ial models o c ea i i y.
The i h ype o he concep o c ea i i y desc ibes i as a ac o ha p omo es econo-
my, science, echnology, cul u e, and o he kinds o p og ess.
A e he analysis o he classi ica ion o he concep ions o c ea i i y, we de e -
mined ha he concep ion o c ea i i y as he abili y o c ea e ha belongs o concep-
ion o c ea o ’s inne cha ac e is ic is co ec and usable.
Based on he analysis o he concep ions o c ea i i y, we can de ine c ea i i y as
he c ea o ’s abili y o c ea e quali a i ely new imagina y o ma e ial objec s, as well as
he quali a i e no el y o he p ocess, he p oduc o en i onmen c ea ed.
Recibió 2022-08-10
Gediminas Be esne ičius
Vilniaus uni e si e o Komunikacijos akul e as
Saulė ekio al. 9, I palamai, LT-10222 Vilnius E.
paš as gediminas.be esne icius@k . u.l