scieee Open visual document viewer

Kūrybiškumo sampratų klasifikacija ir kūrybiškumo sąvokos apibrėžtis

Gediminas Beresnevičius

Abstract

    Straipsnyje suklasifikuotos mokslinėje literatūroje dažniausiai pasitaikančios sąvokos kūrybiškumas sampratos. Išskirtos penkios jų rūšys: kūrybiškumas kaip vidinis kūrėjo ypatumas, kaip kūrybos procesas, kaip kūrybos rezultatas, kaip komponentinis darinys ir kaip įvairiapusę pažangą skatinantis veiksnys. Kiekviena sampratų rūšis turi po keletą porūšių. Sampratų analizė rodo, kad vienintelė semantine ir logine prasme teisinga yra kūrybiškumo kaip vidinio kūrėjo ypatumo samprata, o vartotina – kūrybiškumo kaip kūrybinių gebėjimų porūšio samprata. Priimtina ir kūrybiškumo kaip proceso, produkto ar aplinkos ypatumo samprata. Remiantis atlikta mokslinės literatūros analize suformuluota tokia kūrybiškumo apibrėžtis: kūrybiškumas – kūrėjo gebėjimas kurti ką nors kokybiškai nauja, kūrybos proceso, sukurto produkto ir aplinkos naujumas.

Full text

Gediminas Be esne ičius 76 Kū ybiškumo samp a ų i kū ybiškumo są okos apib ėž is klasi ikacija doi.o g/10.35321/ e m29-05 Kū ybiškumo samp a ų klasi icación i kū ybiškumo są okos apib ėž is GEDIMINAS BERESNEVIČIUS Vilniaus uni e si e o Komunikacijos akul e as ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5357-0697 ANOTACIÓN el S aipsnyje clasi icadas en la li e a u a cien í ica más ecuen emen e pasa igan es concep o c ea i iskum concep os. Excluidas cinco de sus especies: c ea i abiškumas como in ínseco desa ollado peculia idad, como p oceso c ea i a, como esul ado c ea i a, como componen inis da inys y como di e sosiapusę p og esangą es imulan ac o nys. Cada especie de samp a os iene po unos pocos po ūšių. Samp a ų análisis mues a que la única seman ine y logine sen ido co ec a es c ea i idad como in e io c eado peculia idad concep o, y a o ina c ea i idad como c ea i idad de habilidades po ūšio concep o. Acep able y c ea i idad como p oceso, p oduc o o concep o de peculia idad del en o no. Basándonos ealizada análisis de li e a u a cien í ica su o mulada al c ea i idad de inición: c ea i abiškumas kū ėjo gebėjimas ku i algo cuybiškai nauja, p oceso c ea i a, c eu o p oduc o y en o no no edad. ESMINIAI VOODŽIAI: c ea i biškumas, c ea i abiškumo samp a ų klasi ikacija, c ea i abiškumo concep os de iniciones. ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án: The a icle classi ies he concep ions o concep o c ea i i y ha a e mos o en ound in scien i ic li e a u e. Fi e ypes o hem a e desc ibed: c ea i i y as an in e nal singula i y o he c ea o , c ea i i y as a c ea i e p ocess, c ea i i y as a p oduc , c ea i i y as a o ma ion o di e en componen s, and c ea i i y as a d i ing ac o o mul i-sided p og ess. Each ype o he concep ion has se e al sub ypes. El análisis de he concep ions mues a que he only seman ically and logically co ec concep ion is ha o c ea i i y as an in e nal singula i y o he c ea o , and he de ini ion o c ea i i y as a sub ype o c ea i e abili ies debe se usado. The concep ion o c ea i i y as a p ocess, p oduc , o an en i onmen al ea u e is also accep able. Based on he analysis o scien i ic li e a u e, he ollowing de ini ion o c ea i i y was o mula ed: c ea i i y is he c ea o s abili y o c ea e some hing quali a i ely new; he no el y o he c ea i e p ocess, he p oduc o en i onmen c ea ed. KEYWORDS: c ea i i y, classi ica ion o he concep ions o c ea i i y, de ini ion o c ea i i y. 77Te minologija | 2022 | 29 ĮVADINS NOTABOS Kū ybiškumo1 są oka is da kelia nemažai klausimų. Psichologai i ki i in es igado es nou a ia, cómo de ini es a concepción. En la li e a u a académica nos en en amos con no a as eces una o aí con Con Con a íaujan es de iniciones de c ea i idad gausa. Incluso en dicciona ios y enciclopedias se p esen an di e en es de iniciones de c ea i idad2. Es o no sólo plan ea el eó ico disonansá, sino y complica los empi icos es udios de c ea i idad. Tad é mino y concep o c ea i aškumas de inición es nepap as ai ac uali psicologijoje, edukologijoje, sociologijoje y o as escsluas. En endama, especialis as de di e sos ámbi os c ea i iskumo pe cibe di e en emen e y de ineia es a concepción a ellos más ap opiada mane a además p opo ciona a es e é mino sa i ą con enido. C eemos que cualquie c ea i idad concepción debe ía se co ec a, y no engaidinga (así a menudo pasaba en la li e a u a cien í ica), independien emen e del con ex o o á ea de in es igaciones. Sa i us, conc e os é minos pueden nuss i ui se y psicólogos, y sociólogos, y o os ámbi os cien í icos. Lo más impo an e, que la esencia del concep o de c ea i idad e minijoje ue a pe cepida co ec amen e. Digno mayo cla idad pod ía p opo ciona la c ea i idad concep os clasi icación. Sin emba go los cien í icos ci a c ea i idad g upa imai no apanaikina mencionadas con inia os. Po ejemplo, la di isión de c ea i idad en mažą c y didelį C (Sawye 2012) es más ob a, y no c ea i idad clasi icación. Kū ybiškumo desglosamien o en he ojinį, is o inį (Če ne ičiū ė, S azdas 2014) o o ookį kū ybiškumą no aba ca odo el discu ido concep o de samp a ų campo, y signos, según los cuales ag upa, son muy dudo ini. Kū ybiškumo samp a ų con usión y g an eó ico unde inzumus suponúa el obje i o de es e es udio c ea cien í ica análisis g įs ą ex e io es c ea i idad samp a ų clasi icación, leisianciendo su o mula adecuada y a o iną de inicią c ea i idad. Obje o de in es igación c ea i idad concep o. Siendo po el in asumido a plan ea las a eas: 1) esumi y clasi ica los más impo an es concep os de c ea i idad publicados en la li e a u a cien í ica; 2) examina concep os de c ea i idad y e alua su jus i ud y a o inumá; 1 A igosnyje habla emos sob e c ea i ísmos, aunque en lengua de Li uania hay y concep o de c ea i idad. Tokį elección de e minó análisis de concep os, que mues a que el campo de signi icados del concep o c ea i idad es más amplio que el campo de signi icados c ea i idad (po más sob e es o éase Be esne ičius 2022). Ci a as dejamos au o es o iginalia a es as palab as a oseną. 2 dicciona ios publicados en Li uania p esen a la de inición de c ea i idad discuia Au elija Ganusauskai ė, Agnė Blažienė y Joli a V einha d (2020). Gediminas Be esne ičius 78 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija i kū ybiškumo są okos apib ėž is 3) basado hecha análisis de li e a u a cien í ica de ini el concep o de c ea i idad. Mé odo de es udio li e a u a cien í ica compa a i amoji y apibend inamoji kokybinė analizė. El es udio ue ealizado desde 2007 has a 2022 años. Se examina on concep os de c ea i idad, p esen ados en publicaciones de cien í icos ex anje os y Li uanos, cuyos í ulos con ienen la palab a c ea i biškumas o kū ybingumas en cualquie linksnyje o la palab a c ea i i y, si se a a publicación en inglés3. Absoluu i mayo ía i as publicaciones son de psicología y edukología s i as. O os ámbi os sociología, economía, iloso ía abajos, en los que mencion c ea i idad concep o, es muy pocos. En el es udio se examinan no solo las de iniciones de c ea i idad p esen adas en los ex os cien í icos, sino y concep os, i. i. cómo au o del ex o (i) en iende c ea i iskumo: como c eó un peculia idad in e io , como p oceso, como p oduc o o como alguna o a. El concep o de concep o en endemos al a i mación o de con ex o su giendo idea, que desaco el concep o semán ico campo ( u inio). En es e abajo se analizan sólo los esenciales signos del concep o de c ea i idad, que o man p esen adas clasi icación de la base. Co ec o conside amos aquella de inición (samp a á) que cumpla los siguien es equisi os: 1) apib ėžčiai galioja jos suda ymo aisyklės; 2) apib ėž is nepažeidžia esminių logikos p incipų; 3) el concep o que se de ine (nues o caso c ea i aškumą) es un é mino uni eikšmis4 (su signi icado ijo y no depende del con ex o); 4) samp a a es cien í icka, i. i. adecuada eó icos modelos de c ea i idad y empí icos es udios desc ibi . 1. KÚRYBIShKUMO SAMPRATÉ CALIFICACIÓN Como conoce, la de inición se compone de es pa es: de ineziamoji iz aška, de inejiančioji iz aška y jungiančioji iz aška ( eiškiama palab as son, se llama, signi ica). Delimėž is es delimi a o ia y delimi a o a pa es igualbė (Plečkai is 2001). Los concep os gene almen e se de inen man eniendo eglas de de inición. Desa o unadamen e, no odas las a i maciones, de iniendo c ea i ismo, conside i ini de inicionesis debido a di e sas 3 Plačiau sob e in es igación, aba cando cien í icos de Li uania publicaciones 19792019 m., z . Be esne ičius 2020. 4 En es e a ículo emiamasi la lógica una eikšmiškumo aisykle. 79Te minologija | 2022 | 29 de iniciones aplicables a iolaciones de eglas o aki aizdžių logicos e o es. Ap ipėžim (loginiu accionmu) se de e mina el Tokius eiginius adin ume ne inkamomis apib ėž imis. obje o in es igable especí ica y u ilizadas lengbines exp esškos signi icado. Cuo de iniénien e exp esio es es eu esnė, po lo de inición es más amplė, y a la in e sa. Si, digamos, la exp esión de iniénien e se limi a una palab a, es o obje o pe enece á muy ampie clase de obje os o incluso a ias clases. Indicando el obje o peculia idades, signos, p opiedades, concep o la p ecisamos y jun o más es echamen e de ini í. Apib ėž ío con minimalia de iniéñiendia exp esion glus uma de lei llama emos concep os samp a a. Conp a a elemen a iaísima de inición, más impo an e a ibu o de lo que se de ine, cons uído alejados ne eikšmingus obje o que desc iben y dejando el esminį kons uk ą X = A, donde A es uno o a ios esminiai concep oX que desc ibien palab as. Po ejemplo, Ala Pe uly ė ašo: Kū ybiškumas uno de esenciales sanos desde el pun o de is a psicológico de la pe sonalidad aužų (Pe uly ė 1995: 3.) A me ę esminį eiginį p ecizinančius palab as ob enemos c ea i idad samp a ą: <...> k ea i biškumas es o aužas. Cuando hay g ande di e sidad de de iniciones, la única ía a mayo cla idad es su clasi icación y análisis. Clasi icación base g upos de obje os según esenciales sus signos. Kū ybiškumo samp a as g upuosimos en especies y po ūšius. Cada concep o iene muy muchas conc e as de iniciones. Po ejemplo, ci ado en A. Pe uly ės (1995) de iniciòn de c ea i idad la ca ac e ís ica de la pe sonalidad es in ínseco peculia um del c eado . Ypa ismos son muy muchos y b uojas uno de ellos, ad in e io desa ollado peculia idad es c ea i idad concep s especieis, a b uojas su po ūšis. A con inuación b e emen e epasa emos más ecuen emen e en abajos cien í icos pasa an es samp a os especies. Muy a as de iniciones no nenag ina emos debido al limi ado alcance del a ículo. 1.1. Kú ybiškumas como in ínseca peculia idad c eado Kū ybiškumo como c eado del in e io peculia idad concepción es más di undida en la li e a u a cien í ica. A es a especie de c ea i idad samp a as a ibui inos de iniciones, c ea i iskumu nusakančios como humano c ea i ínio gebimien o, pe sonalidad quebecidad, b uožą, galią ku i, quebecidad o cali icación. Unos ejemplos de es a concepción ūšies: [Kū ybiškumas] puede se de inido como habilidad c ea abajos, que son nue os y adecuami (Luba Gediminas Be esne ičius 80 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija 2009: 339); Tan o en los medios popula es como en los documen os polí icos i kū ybiškumo są okos apib ėž is c ea i aškumas signi ica di ícilmen e acionalizable, pe o pozi y ią galią <...> (T ilupai y ė 2015: 26); Kū ybiškumas una de las cali icaciones gene ales, asignada al ámbi o cogni i y inės a las habilidades o males humanas (Laužackas 1998). Nemaža pa e de Li uania au o es en la li e a u a cien í ica c ea i ibskumu iden i ica con el complejo de aojos y habilidades o cuali icaciones del indi iduo. Tal concep á la encon amos en Leono Jo aišos Encyclopediniame edukologijos dicciona io: Kū ybingumas <...> el complejo de asgos de pe sonalidad, que pe mi e p oduc i iu abajo alcanza o iginales, socialmen e signi ica i os, cuali a i amen e nue os esul ados de ac i idades (Jo aiša 2007: 127). Ellis Pauls To anceas es señalado que los in es igado es c ea i ismo asocia on con impo biausių habilidades es ellina (To ance 1965: 665). En publicaciones cien í icas li uanas pasa i os casos, cuando c ea i iskumo de ine se como el polinkis humano ku i. A. Pe uly ė a i ma que c ea i ibškumas es indi ido polinkis en nue a, o iginalų o no a o išką ko no s kompona imą, modelia imą o mąs ymą (Pe uly ė 2001: 8). Kū ybiškumo como polinkio de iniciones se puede encon a y en abajos de au o es ex anje os. Kū ybiškumas se de ine como p opensión a c ea o econoce ideas, al e na i as o posibilidades <...> (F anken 1993: 396). Apibend iné podemos alega que c ea i ibskidad como habilidad, p opiedad, cuojas, galia, cualidad, sa ybių complejo y polinkis son c ea i ibškumo como desa ollado in e no peculia idad concep o ūšies po ūšiai. 1.2. Kú ybiškumas como p oceso Enciclopedías, lib os de in es igado es de los Países Occiden ales y muchos a ículos a i mado que c ea i iskum es ideeos gene a ion, p oblemas solución, p oduc os manu ac u imas (p oduka imas), ecnologías c eacion o o ooks p oceso. Muy habi ual de ini la c ea i idad como p oceso, en el cual se c ea algo nue o y ú il, a i ma John C. Hou zas y Pa icola Ca h yn (Hou zas, Pa icola 1999: 1). A ellos coincide Michaelas D. Mum o ds: Po el pasado decenio, pa ece que hemos alcanzado el acue do gene al de que c ea i idad signi ica nue a, u ilidad p oduc os p oducą (Mum o d 2003: 110). En la li e a u a académica a lican a bas an e de iniciones, en las cuales c ea i aškumas nusacomas como ac i idad o compo amien o humano. Esos concep os ambién podemos a ibui a p ocesos de concep os ūšies. Junona Almonai ienė habiendo ponde ado las opiniones de a ios cien í icos llega a la conclusión que kū ybingumas es 81Te minología | 2022 | 29 eikiau ne idinė žmogaus sa ybė, a ba po encija, be am ik as elgesys“ (Almonai ienė 2000: 83). En los abajos de psicólogos de di ección Humanis ina podemos kū ybiškumas – ai žmogaus sa i aiška, asmenybės ak ualiza imas, kū y- bos po encialo iš aiška, kū ybinių po eikių ealiza imas. Iš a dy i daly- kai – aip pa p ocesai. Pa yzdžiui, Ma kas A. Runco’as (2007) ci uoja encon a a i maciones de que Albe ą Bandu aą, ano cuyo, kū ybiškumas es una de las más al as o mas de exp esión humana (Runco 2007: 385). A c ea i idad como p oceso debie a a ibui se y samp a á, según la cual es a concepción se pe cibe como c ea i a o di e gen ísimo pensa . J. P. Guil o d iden i icó c ea i iskum con el pensamien o di e gen inio <...>, a i ma Dai a G akauskai ė-Ka kockienė (2002: 10). Kū ybiškumo p o igimien o al pensamien o c ea i o a opamos y uno de los más des acados en el mundo in es igado es c ea i a de c ea i idad E. P. To anceo abajos. El e udi a io opina que el pensamien o c ea i o es p oceso, du an e el cual: 1) se ech oma neap injez umos, p oblemas, in o mación sp agų, keis ų y neįp as ų dalykų; 2) se o mulan hipó esis, se plan ean p egun as; 3) se e alúan y e i ican las hipó esis y conje u as le an adas; 4) si es necesa io, e e i ícanse las decisiones; 5) se publican los esul ados (To ance 1988). Exis e de iniciones, c ea i izškumą asemejinan es p oblema esolución, que (kaip y pensa ym) es smegenyse yk an is p oceso. Aquí Dean Kei has Simon onas esc ibe: Kū ybiškumas comúnmen e se de ine como exi osas soluciones de p oblemas, que exigen cie a cie a insigh s, (Simon on 2009: 116). No e ai c ea i iskumas de ine como eiškinys o enómeno. Rū a Gi dzijauskienė a i ma: En los abajos de los cien í icos Šiuolaikinių c ea i abiškumas se examina como complejo y muchiama is eiškinys (Gi dzijauskienė 2014: 80). O ano ado Lukaszo Swia ek, kū ybiškumas es un poliab iaunis y complejo enómeno, que aba ca mul i ud de p ocesos y p ác icas (Swia ek 2014: 73). Palodžius eiškinys y enómeno a anos como sinónimos, po que enómeno […] ex ao dina eiškinys, suceso o hecho. En es e a ículo enómeno concep ou nos sua izamos en endiendo que sus samp a ų son muy mucho. Así, c ea i idad como concep o de p oceso a ibui íamos ales sus po ūšius: c ea i ibškumas como c ea , p oducyba o p oduca imas, ac i idades, compo amien o, sa i aiška o sa iak ualiza imas, c ea i a o di e gen inis mąs ym, p oblemos5, eiškinys o enomenas. 5 La solución del p oblema aquí en endemos como una acción men al. Men eño esul ado á más iña que llama solucioninio. Gediminas Be esne ičius 82 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija i kū ybiškumo są okos apib ėž is Kú ybiškumas como esul ado 1.3. En la li e a u a docslís ica pasa i o samp a os, en las cuales c ea i ibškumas apa anja al esul ado de ac i idades c ea i a. Robe D azin, Robe K. Kazanjian y Ma y Anna Glynn esc iben: En es os es udios la c ea i idad casi siemp e se en iende como un p oduc o impo an e pa a el sis ema social y las a iables independien es se conside an como ac o es que se pueden maneja pa a que mejo emos esos p oduc os (D azin, Kazanjian, 2009 Glynn: 268). Exis e un g upo de in es igado es, c ea i idad de iniendo como alo ación. Según Came on Fo do y Ma ibe hės Kuenzi, c ea i ibskidad es subje i o, dependien e de la es e a conc e a de la no edad y alo de el esul ado de cie a acción (Fo d, Kuenzi 2009: 66). Aunque la e aluación (caí y solución de p oblemas) puede en ende se d ejopai, aquí lo a amos como p oduc o de p oceso (mąs ymo) opinión , la cual escako o pašo los e aluado es. Así, c ea i idad como especie de concep os de p oduc o de c ea i idad a ibuí nin ales po ūšia: c ea i ibiskum como p oduc o o esul ado de ac i idades, alo ación, así como p oblemos esolinys o idėja y in e ac eikos esul ado. 1.4. Kú ybiškumas como componen e da inyo En las publicaciones académicas encon ados de iniciones de c ea i idad, en las que hay a ias di e en es especies concep os. Po ejemplo, kū ybiškumo puede se desc i o como esul ado y como p oceso (Shalley, Zhou 2009: 4). A los complexos (sudė ų de a ias pa es) de iniciones de c ea i idad a ibuí ini y los llamados componen es ma e iales de c ea i idad modelos. Uno de los p ime os y bene más no able de ellos Melo Rhodeso 4P modelis (Rhodes 1961). En es e modelo la c ea i idad cons a de 4 componen es: pe sonalidad (angl. pe son), p oceso (angl. p ocess), p oduc o (angl. p oduc ) y impac o ambien e (angl. p ess). En su a ículo M. Rhodesas (1961) es os elemen os desc iben no como elemen os de c ea i idad o compues as pa es de él, sino como s e as de in es igaciones, las cuales una o de o a o ma elacionan con c ea i iskum. Sin emba go au o io aún un modelo lo llamó modelo de c ea i idad. P ecisamen e así es e modeloį en endió la mayo ía de in es igado es, ad cien í ica li e a u a popula i o men is, que c ea i iskum es á compues o de a ias di e en es pa es. Más a de su gió eó icos c ea i idad schemos, que con ienen más de 4 kū ybiškumo elemen os. Uno de los in es igado es más ci ados modelos de c ea i idad Te esos M. Amabile (1983) esquema, en la que se ep esen an p ocesos de c ea i idad e apai y los los ac úan es desa ollado gebėjimai, žinios, mo y acija. Más 83Te minologija | 2022 | 29 a de es a schemá au o ė modi icó y complemen ó con el e ec o del en o no c eado mo i ación (Amabile 1996). T. Amabile (1983, 1996) su schemá llamó Kū ybiškumo modeliu. Sa i ą творbiškumo modelį c eó Mihalyis Csikszen mihalyiis (2009). Su modelo iene 3 pa es p incipales: c eado , e aluado es y s i is de c ea i idad. Kū ėjas en es e modelo en endido como indi idas, eniendo las eque idas habilidades y la adecuada p epa ación pa a c eación. Los in é p e es son oda sociedad pa e, y la s i is de c eación en a en su con empo mecio cul u a. Sukū ęs p oduc o el c eado lo p esen a e alua a los expe os co espondien es al campo. Si los expe os p oduc o e alúan a o ablemen e, el p oduc o (já como kū inys) cae en el ámbi o c ea i idad. Po ejemplo, un a ículo cien í ico se publica en la e is a, si él acep ó edacción y posi i amen e e aluó e iso es. Kū ybiškumo modelos en la li e a u a psicológica hay bas an e mucho. Uno de o o ellos di ie en sus componen es y en e ellos ep esen ados ínculos. Menė ieji M. Rhodeso, T. Amabile, M. Csikszen mihalyiio modelos más conocidos y ecuen emen e hablados en la li e a u a cien í ica. A eces c ea i iskum se desc ibe como in e acción en e in ínsecas pe sonalidad y ac o es ambien ales o Sukons uido pa e de un modelo eó ico. Kū ybiškumas es la in e acción en e gabumos, p oceso y en o no, g acias a la cual indi iduo o g upo c ea naudingus p oduk us“, – eigia Jona hanas A. Plucke is i Sasha A. Ba ab (Plucke , Ba ab 2005: 201). Kū ybiškumas e sykiais pa adinamas są eikos apčiuopiamas nue os y socialmen e con ex o esul ado. Apa a dando M. Csikszen mihalyiio (2009) modelo Emma Policas o y Howa das Ga dne is esc ibo: Kú ybiškumas se pe cibe no como p oduc o del men e indi idual, sino más bien como esul ado de una dinámica in e acción en e el indi iduo c ea i o, el ámbi o, en el que él o ella abaja, y los jueces del odo (campo) en la cual alo an la calidad del abajo (Policas o, Ga dne 2009: 214). Kū ybiškumo como concepción de in e acciones eik ų asigna se a p oceso concepción de ūšies, y są eikos ezul a ą a c ea i idad como esul ado ūšies. Podemos cons a a que in es igado es de c ea i idad ya hace mucho iempo habla sob e c ea i ismo como sob e complejo, susidiendo de a ios di e en es componen es. A es a especie de concep os a ibui íamos y componen es modelos de c ea i idad. 1.5. Kú ybiškumas como sue en In e ne e, popula i ojoje li e a u a, y a eces y de económico, sociológico, polí ico ca ác e a ículos hay samp a ų, en las cuales c ea i biškumas se p esen a como economía, ciencia, écnicas y o ookią p og esangą Gediminas Be esne ičius 84 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija ac o es es imulan e. Kū ybiškumas […]...> aho a es un decisi o o igen de en aja i kū ybiškumo są okos apib ėž is compe i i a, a i ma Richa d Flo ida (Flo ida 2002 5). Pasico a es a concep ai según sen ido a imų, imaginingos c ea i ibismos de iniciones, las cuales más emina spa nuo as ases o poe iškas me á o as. Po ejemplo: Kū ybiškumas cul u a e oliución a an is locomo y as (Csikszen mihalyi 2009: 320); Kú ybiškumas y c ea i idad es el p incipal mo o de p og eso cien í ico, po que sólo c ea i a cien í ica men is y poseyas habilidades c ea i as gene an di e sos in en os y inno aciones (Ba e ičiū ė 2014: 19). 2. KŪRYBIŠKUMO SAMPRAT ANALIZ En es e capí ulo ishanalizuosemos an e io men e mencionadas especies de samp a os y po ūšius aspek u de jus icia, i. i. in en a insemos de e mina , cuyas c ea i idad concep os son co ec as o inco ec as, a o inos o no. 2.1. Kú ybiškumas como peculia idad in e na Basándonos lingüine de las palab as de lengua li uanas da ybos logika, ca ac e e džių con p e ajos -ingas, -a y -iškas, -a ediniai indican, qué ca ac e ís ica iene el obje o: c ea i idad nusaka esa ca ac e ís ica abundanza, y c ea i biškumas peculia idades esmę (DLKG 1997). Ambos concep os son muy ce canimos según es as palab as sen ido y a oseną: podemos deci que c ea i ibskidad y c ea i idad despa la peculia idad de un obje o, mues a, qué es ese obje o, con qué se ca ac e iza y e c. si hablamos de un homb e c eado , eso mencionado peculia idad, sin duda, es la capacidad de c ea . P ecisamen e las habilidades humanas y son ales mecanismos psíquicos, que pe mi en ealiza men ina o ísica unción, en es e caso ku i. Tad la concepción de que c ea i ibskidad es habilidad c ea , comple amen e co ec a. Tokia concep a no ulnjea la lógica del lenguaje y es ap opiada desc ibiendo esul ados de in es igaciones psicologas, c ea i idad ugdimien o, e ec o ambien e y o os con c ea i idad elacionados emas. Como hemos mencionado, a es a especie de c ea i idad samp a as a ibuibles no sólo de habilidades, sino y c ea i idad como pe sonalidad quidades, quebbies complexo, cuojo, pode os, calidad y polinkio concep os. Desc ipėž os, en las que c ea i ibskidad įnominado como cualidad humana, en esencia son co ec as, po que habilidad ambién cualidad. Sa idad es más cons an e da inys psíquica que gebėjimas, que dependen del la inimo(si), i. y. gebėjimas o alecía ap endiendo y educándose iempo. Los es udios mues an que 91Te minologija | 2022 | 29 En la li e a u a cien í ica p esen ados en de iniciones de c ea i idad a a ez mención, aunque a eces de con ex o se puede en ende que c ea i ibiskum es un cie o in e no no sólo desa ollado , pe o y p opio ob a o c ea i idad como p oceso peculia idad. Según semán ica palab a de c ea i iskumas sen ido así y debe íamos en ende es a concepción es un obje o o yksmo desc údening. A aepiamos a ención que c ea i iskum no idėja, no obje o, no p oceso, y idėjos, obje o, ca ac e ís ica o peculia idad del p oceso. Así, podemos deci que c ea i ibiskum es ku iančio c eado išsiugdomas habilidad c ea cuybiamen e nue os menamus o ma e iales obje os, p oceso y c eado p oduc o de ac i idades y en o no cuybiškas no edad. Dado de inición no p e enduoja en úl ima e dad y puede se mejo anada. IŠVADOS 1. Re isado la li e a u a cien í ica, en la cual esc ibe sob e c ea i iskumo, odo encon ado es e concep o de concep o suklasi ica amos en cinco especies p incipales: 1) c ea i iskumo como peculia idad in e no kū ėjo, 2) c ea i iskumo como p oceso c ea i a, 3) c ea i iskumo como esul ado c ea i a, 4) c ea i iskumo como componen e da inys, 5) c ea i iskumo como acción de p og eso. Cada especie de samp a a iene po a ios po ūšių. O os, a es a clasi icaciónción no ape equían c ea i idad samp a os cons i uyen muy desconocida la pa e samp a as de es a noción. 2. Realizé clasi icados concep ual de c ea i idad análisis, de e minamos, que co ec a y a o ina es c ea i idad como gebėjimo ku i concep a. 3. Basamiesi ealizada c ea i idad concep os análisis y expandida c ea i idad concepp a á has a obje o así como p oceso peculia idades, c ea i ibškumą podemos de ini como desa ollado la habilidad de c ea cuybiamen e nue os menamus o ma e iales obje os, p oceso y c ea i idad p oduc o así como ambien e. LITERATŪRA Almonai ienė Junona 2000: Šiuolaikinis požiū is į kū ybingumą i į e inimo p oblemos. – Psichologija 21, 117–121. Amabile Te esa M. 1983: The Social Psychology o C ea i i y, New Yo k: Sp inge -Ve lag. Amabile Te esa. M. 1996: C ea i i y in Con ex : Upda e o The Social Psychology o C ea i i y, Boulde , CO: Wes iew P ess. Ba e ičiū ė Jo ilė 2014: Pag indiniai kū ybiškumo i kū ybingumo aspek ai šiuolaikiniuose humani a iniuose bei socialiniuose moksluose. – Filoso ija. Sociologija 25(1), 19–28. Be esne ičius Gediminas 2020: Kū ybiškumas: lie u ių mokslinių publikacijų 1979–2019 m. s a is ika. P ieiga in e ne e: h ps://www.academia.edu/43463246/K%C5%AB ybi%C5%A1kumas_lie u i%C5%B3_ mokslini%C5%B3_publikacij%C5%B3_1979_2019_m_s a is ika. Gediminas Be esne ičius 92 Kū ybiškumo samp a ų klasi ikacija i kū ybiškumo są okos apib ėž is Be esne ičius Gediminas 2022: Kū ybiškumo i kū ybingumo są okų Lie u os au o ių mokslinėse publikacijose a osena bei p asmių analizė. – Psichologija 66, 8–20. Bu na d Pamela 2012: Musical C ea i i ies in P ac ice, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Csikszen mihalyi Mihaly 2009: Implica ions o a Sys ems Pe spec i e o he S udy o C ea i i y. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 313–335. Če ne ičiū ė Jū a ė, S azdas Rolandas 2014: Kū ybingumo samp a ų aida: nuo genijaus į kū ybines sis emas. – San alka: Filoso ija, Komunikacija 22(2), 113–125. DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ečias pa aisy as leidimas, ed. V. Amb azas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997. D azin Robe , Kazanjian Robe K., Glynn Ma y Ann 2009: C ea i i y and sensemaking among p o essionals. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 263–281. Flo ida Richa d 2002: The Rise o he C ea i e Class, New Yo k: Basic Books. Fo d Came on, Kuenzi Ma ibe h 2009: “O ganizingˮ C ea i i y Resea ch Th ough His o ical Analysis o Founda ional Adminis a i e Science Tex s. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 65–92. F anken Robe E. 1993: Human Mo i a ion, 3 d ed., Bos on: Cengage Lea ning. Ganusauskai ė Au elija, Blažienė Agnė, V einha d Joli a 2020: Kū ybingumo i ki ų su kū yba susijusių žodžių apib ėžčių disku so analizė lie u ių kalbos žodynuose. – Visuomenės saugumas i iešoji a ka 24, 70–87. Gi dzijauskienė Rū a 2014: Kū ybiškumui ugdy i palanki aplinka Lie u os mokyklose. – Til ai 4, 79–91. G akauskai ė-Ka kockienė Dai a 2002: Kū ybos psichologija, Vilnius: Logo ipas. Hou z John C., Pa icola Ca h yn 1999: Image y. – Encyclopedia o C ea i i y 2, eds. M. A. Runco, S. R. P i zke , San Diego: Academic P ess, 1–11. Jo aiša Leonas 2007: Enciklopedinis edukologijos žodynas, Vilnius: Gim asis žodis. Laužackas Riman as 1998: Sis emo eo inės p o esinio ugdymo kai os dimensijos: hab. da bas, Kaunas. Luba Todd I. 2009: C ea i i y Ac oss Cul u es. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 339–350. Mum o d Michael D. 2003: Whe e ha e we been, whe e a e we going? Taking s ock in c ea i i y esea ch. – C ea i i y Resea ch Jou nal 15, 107–120. Pe uly ė Ala 1995: Kū ybiškumo ugdymo ak ualijos, Vilnius: Leidybos cen as. Pe uly ė Ala 2001: Kū ybiškumo ugdymas mokan , Vilnius: P es ika. Plečkai is Romanas 2001: Apib ėžimas. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l /S aipsnis/apib ezimas-74875. Plucke Jona han A., Ba ab Sasha A. 2005: The Impo ance o Con ex s in Theo ies o Gi edness. – Concep ions o Gi edness (Second edi ion), eds. R. J. S e nbe g, J. E. Da idson, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 201–216. Policas o Emma, Ga dne Howa d 2009: F om Case S udies o Robus Gene aliza ions: An App oach o he S udy o C ea i i y. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed. In R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess, 213–225. Rhodes Mel 1961: An analysis o c ea i i y. – Phi Del a Kappan 42(7), 305–310. Runco Ma k A. 2007: C ea i i y. Theo ies and Themes: Resea ch, De elopmen , and P ac ice, Ams e dam: Else ie Academic P ess. Sawye R. Kei h 2012: Explaining C ea i i y: The Science o Human Inno a ion, 2nd edi ion, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Shalley Ch is ina E., Zhou Jing 2009: O ganiza ional C ea i i y Resea ch. – Handbook o O ganiza ional C ea i i y, eds. J. Zhou, C. E. Shalley, N.Y.: Psychology P ess, 3–31. Simon on Dean Kei h 2009: C ea i i y om a His o iome ic Pe spec i e. – Handbook o C ea i i y (12 h p in ing), ed. R. J. S e nbe g, Camb idge: Camb idge Uni e si y P es, 116–133. Swia ek Lukasz 2014: Rewa ding and P omo ing C ea i i y: New App oaches, Old Reali ies. – Academic qua e 9, 73–86. To ance Ellis Paul 1965: Scien i ic Views o C ea i i y and Fac o s A ec ing I s G ow h. – Daedalus 94(3), 663–681. To ance Ellis Paul 1988: The na u e o c ea i i y as mani es in i s es ing. – Na u e o c ea i i y, ed. R. J. S e nbe g, New Yo k: Camb idge Uni e si y P ess, 43–75. T ilupai y ė Skaid a 2015: Kū ybiškumo galia? Neolibe alis inės kul ū os poli ikos k i ika, Vilnius: DEMOS k i inės min ies ins i u as. 93Te minologija | 2022 | 29 CLASSIFICATION OF THE CONCEPTIONS OF CREATIVITY AND THE DEFINITION OF CREATIVITY Summa y Scien i ic li e a u e p o ides many di e en de ini ions o he concep o c ea i i y. This aises heo e ical p oblems and complica es empi ical esea ch. The only me hod o educe he cu en misunde s anding ela ed o he concep o c ea i i y in psychol- ogy is he classi ica ion o he concep s o c ea i i y and i s scien i ic analysis. This would allow o de e mine he co ec and usable concep o c ea i i y. In his a icle, we conside such a de ini ion (concep ion) o be co ec ha mee s he ollowing e- qui emen s: (1) he ules o i s compila ion apply o he de ini ion; (2) he de ini ion does no iola e he undamen al p inciples o logic; (3) he e m de ining he concep- ion is unambiguous; (4) he concep ion is scien i ic, i. e., sui able o desc ibe heo e i- cal models o c ea i i y and empi ical esea ch. In his a icle, concep ions o c ea i i y a e g ouped in o ypes and sub ypes. Fi e ypes o he concep ion o c ea i i y a e dis inguished: c ea i i y as an in e nal singula i y o he c ea o , c ea i i y as a c ea i e p ocess, c ea i i y as a p oduc , c ea i i y as a o ma ion o di e en componen s, and c ea i i y as a d i ing ac o o mul i-sided p og ess. We iden i ied ha he ype o he concep ion o c ea i i y as in e nal singula i y o he c ea o has he ollowing sub ypes: c ea i i y as an abili y, cha ac e is ic ea- u e, powe , quali y, a complex o ea u es, and p edisposi ion. C ea i i y as a c ea- i e p ocess has he ollowing sub ypes: c ea i i y as c ea ion, p oduc ion, ac i i y, beha iou , sel -exp ession o sel -ac ualisa ion, c ea i e o di e gen hinking, and a p oblem-sol ing (as a men al ac ) phenomenon. The ype o c ea i i y as a p oduc has he ollowing sub ypes: c ea i i y as a p oduc o esul o ac i i y, an e alua ion, a solu ion o a p oblem o an idea, and he esul o he in e ac ion o di e en ac o s. Concep ions pe cei ing c ea i i y as a heo e ical s uc u e o a o ma ion ha consis s o se e al componen s (pa s) a e based on Mel Rhodes (1961), Te esa Amabile (1983, 1996), Mihaly Csikszen mihalyi (2009), and o he componen ial models o c ea i i y. The i h ype o he concep o c ea i i y desc ibes i as a ac o ha p omo es econo- my, science, echnology, cul u e, and o he kinds o p og ess. A e he analysis o he classi ica ion o he concep ions o c ea i i y, we de e - mined ha he concep ion o c ea i i y as he abili y o c ea e ha belongs o concep- ion o c ea o ’s inne cha ac e is ic is co ec and usable. Based on he analysis o he concep ions o c ea i i y, we can de ine c ea i i y as he c ea o ’s abili y o c ea e quali a i ely new imagina y o ma e ial objec s, as well as he quali a i e no el y o he p ocess, he p oduc o en i onmen c ea ed. Recibió 2022-08-10 Gediminas Be esne ičius Vilniaus uni e si e o Komunikacijos akul e as Saulė ekio al. 9, I palamai, LT-10222 Vilnius E. paš as gediminas.be esne icius@k . u.l