BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
LIETUVIŠKAS LETTO DISCORDO: ADDRESAT NUODI
PARTICIPINIAI ĮVARDŽIAI
ESMINIAI VODŽIAI: aš o discu sas, šnekos ak o s a egija, pa icipiniai į a džiai,
apib ėž umas, subjek i umas, in e subjek i umas.
ĮVADAS
Nell'a uale di e o indi a a o con enen e Li u iškame aš o disku se (laiškuose,
p anešimuose, žinu ėse) engono usa i du dialogo pa ne į indican i negli nomi TU, JŪS a ian i
di sc i u a: accan o al soli o, adizionalmen e s ilis iniu uso di g andi le e e denomina o Tu,
1
Jūs už ašimo esama i ealų ad esa ą nu odančių į žym a džių neišski inio, . y. mažąja aide.
Po ezzina, che dialogo pa ne į indican i u, oi (i al i in ques i nomi di linksnių o me di) può
neišski i e pe sone, pasižymin ys puikia comunicazionece e lingu is ine compe enza. Plg. ali
au o ių c ea ius sen inii e lo o isc izione e. laiškuose (asmeninė au .
2
ko espondencija), kai: a)
des ina a io una pe sona:
(1) Po es i da e un'occhia a, se anche u non puoi en a ci?
(2) Cosa pense es i u?
1
Didžiąja aide si sc i ono pa ole, con cui polagie, con ispe o k eipiamės in un al o pe sonaį (laiškuose, salu azioni,
k ie imuose, p eghie e), eg. : Voi, Tu, Tams a, Pone, Ge biamasis, S eikas, Bičiuli, Mielas(is) D auge. Ques o è uno dei
p imi S ilis ino g andi dei pun i di consumo ai d'ji, pe ci ua o da KLKŽ, accesso a In e ne :
h p://www.xn--al iniai4wb.in o iles/kalba/KI00/Lie u i%C5%B3_kalbos_%C5%inynas._Did%C5%BEi%C5%B3j%C5%B3_ aid
%C5%BEi%C5%B3_ a%C%A1KI.1800.pd ( edu a 2017 12 01). O iginalus on e di ques a ci azione è pubblicazione Li u ians
kalbos ašyba i sky yba (Vilnius: Mokslas, 1992: 71). Dal 1997 03 03 en a a in igo e aggio na a Rašybos e scy ybos
disposizioni (app o a a dalla Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos p ie Lie u os Respublikos Seimo 1997 d. 19 bi želio n.
n. 60; dal 2016 04 06 igen e su es inės edakcijos p ieiga in e ne e
h ps://e-seimas.l s.l po al/legalAc NF/T/ADTAISl .41265/qkELg Vx) p opone consigliaminio delle pa ole negli salu i,
k i azioni, ichies e e sc i imen i, ad esempio. : Voi, Tams a, Sone; Tu, Pa s, S eikas, Bičiuli, D auge, Ge biamasis,
didžiąja aide, plg.: „2.7. Žodžiai gali bū i ašomi didžiąja aide s ilis iniais sume imais. // 2.7.1. Didžiąja
aide gali bū i ašomi žodžiai, ku iais mandagiai, su paga ba k eipiamasi į ki ą asmenį (laiškuose,
B angusis.
2
comuniccinę compe enzia dell'indi iduo come ma io di de e mina a comuni à sociokul ū inè Sulla capaci à di
u ilizza e co e amen e u i i sis emi semio nici che a en i in quella comuni à ( aigi e aš o lingua) e sepa a o la
sua a ea linguis ica compe enzia c. Hymes (1972); Lyons (1993: 573).
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 2 (3) Noi
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
s ampdinam, ma a pasieks isus po encialius a o eade ojus, čia jau au
sp ęs i.
(4) T a le selezioni ci sono anche due os i a icoli.
b) des ina a io più pe sone:
(5) Miel os collegaes, augu o a oi jaukių i amių š en ų Kalėdų! (6) Ca i colleghi, i p ego
comunica e il os o o a io a i ogų, se non a e e dichia a o il suo o dine gene ale.
Nonisc e amen e dialogo pa ne į indicanzio dell'in oduzione segnalazione casi si possono
a is a e nei mezzi di comunicazione pubblica i in pubbliche le e e, nei commen i e (o) da
socialini e i discu sų as e i e ci azioni. Ne dai dello s esso des ina an e es o p amaišiui
u ilizza i en ambe gli a ian i di isc izione, plg. :
(7) Riassumendo: <...> linkiu a oi e alla os a edazione luce, le i spi asią e cul u a.
<...> G ažių Jums gėlių, is p isimenu, kaip no ėjo kažkada jas augin i i do ano i
žmonėms.
3
(8) Adio a oi u i pe la ci adini à, le os e eazioni.
4
Pa lando di disco si co isponden i s ili di le e e è impo an e comp ende e che dialog pa ne ia
5
uno all'al o innomina e può sceglie e non solo su ampanziali, ma e di e se s a egie di isc izione
innominazioni indican i dialog pa ne į. Pa ecipan i di collauso sc i oio, en ambi scegliu e
su ampancia a s a egia, l'un l'al o ma cano ugualmen e, aigi qualsiasi scel a è nonp oblema ico.
6
Asime inis scel a delle s a egie (uno dialog pa ne is p op io pašneko ą degli sc i imen o modi,
ma e di e so dialogo pa ne ii conce o su i lo o signi ica i. Pe an o di comunicazioni o ali
si uazione o malmen e egua e čiai pokalbio pa ecipan i al disco so sc i o possono appa i e
žymi didžiąja, ki as – mažąja aide už ašomu u / jūs) odo ne ien ski ingus šių žodžių
uno all'al o con e en i di e si uoli seman ici, pe ché incomoda indi a ą
3
Accedo in e ne :
h ps.www.15min.l /naujiena/ak ualu/komen a ai/g azina-smigelskienea sakymas- y au ui- -landsbe giui-500-884306 ( edu a 2017 11 23).
4
Accedo online:
h p://www.del i.l / eidai/e e is/del- isuomene-supu ciusio-laidos-p ies-s o esiuze o-p ade as- y imas.d?id=70170284 ( edu a 2016 01 20).
5
la le e a p oximi à alla eale comunicazione (la le e a ha semp e conc e i indi iza à e in ques o indi iza à o ien a i
lingubinės aiškos mezzi, e il suo es o è semp e o ien a o e in indi iza o eks ą ques o o ispos a, o p o ocazione) c.
Čepai ienė (2010: 10).
6
linguis iche s a egie pašneko ų cos u i ią e des uk y ią, e il a o che in aluni casi l'ul ima all'indi izzan e è inu ile,
pe ché des uk y iąja s a egia indi izzan e sop a u o pe k ų p op i in e essi c . Zaikauskas (2002: 145, 147).
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 3
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
nu odančių į a džių už ašimas pe eikia ski ingus semio inius kodus i nuos a as. Uni
ad esan ai enkasi Tu / Jūs – okį išski inį be ku io asmens, esančio ad esa u, žymėjimą
in e p e a i come p op iaminì segnale di ispe o ad un'al a pe sona; al i non(be) u i abi uo
sc i endo en a izz i in nome indicando l'esci inumom del des ina a o ( enkasi u oi /). Che
ques 'ul ima disposizione non può esse e lega a sol an o con paga bos aiška, indica ale
possibili à di con assegnazione in a džių pe ink ies užuojau os es s e, plg. :
7
(9) Za au a ai icini, amici. Pongo u i ono a e pensien i e sen imen i. O commemo azione
disco si e sc i imen i sa à più a di. <...> Tač iau, in qualsiasi caso, Leonidai ilsėkis paci àje, a
noi uoi la o i secondo possibili à comple igsim e, amicius acce e emo i appo ius
esse emo. Mol o, mol o dispiaciu o la ua pa enza.
8
Anco a solo esis e di e se possibili à di in e p e a e. In quo idiane si uazioni di susc i inazione
ques o può susci a e ensione, pe ché di e si modi di isc izione degli ing essi indican i indi a à
nuola inių ašy inio dialogo pa ne ių pap as ai nebūna ap a iami: asmuo, koduojan is sa o
anche a pašneko ą piccoleja aide sc i o ing essi, es a nepas ebėjęs che desc end in ai
codi ica o i suoi messaggi le o io usa un'al a s a egia di isc izione degli ing essi; ques 'ul imo
siun ėjui non užsmena a causa di lui dis u dan en i neišski inio u jūs o mų pa eik ies būdo,
ma s esso consis en emen e ade isce al soli o modello di sc i u a della lingua, spe andois, che
in lui isc i o Tu Jūs o mų pa eik is in ine sa à conside a a come in un adegua o esempio. /
Dialogo pa ne io innominazione e quel innominazione manie a p esen azione (non unicamen e
nominazioni, ma e li app esen an ici innominazioni) è mol o impo an e sc i i della
comunicazione de aglia. E sebbene sia consue o ichiede e p ecisione dicendo o sc i endo nome
9
e pa occhia, de iazioni dall'e ike o della lingua di sc i u a li e ians isc i endo indi a à indican e
all'in enzione ends ama a mu illa e, pe ché nel pe sonale li ello gene ale ques o è pe cepi o
come un abù basa o cul u ingumu. Pe an o ques o a icolo mi a a discu e e o a a iegan e TU
JŪS polinkius di sc i u a delle o me, le lo o cause, di ezione, e e o o pa icipi degli ing annizi
p agma iką (kadangi qualsiasi conc e ų /
10
7
Sulle due za commisu a e unzioni: in o mcinè e emozionale alu anąją, nonché il a o che esclusi o
le e ū iškojo nek ologo b uožu conside i inas ienaskai os an ojo asmens k eipinys į elionį (<...> li unijo
Ta o meilė ea ui i žmogui). Ma cinke ičienė (2008: 173175).
8
P iega in e ne :
h pwww.del i.l /news/daily/li huania://mi e- iloso as-ldonskis.d?id=72351034 ( edu a 2016 09 21).
9
Vladimi o Plungian sos ene a, cen ale posizione degli elemen i dei ini nelle g amma iche delle lingue na u ali
pe me e a e desc endinimen o che lingua è un sis ema, apposi amen e ada a o di o a o e e des ina a io
in e azione (in al e pa ole comunicazione); ques o è p ima ia e p incipale unzione in dall'immedia a nasci a di ques o sis ema. (Plungian 2011: 72).
10
P agma iką come lingubinè o me, unzioni di comunicazione e la lo o ealizazione e e del u o c .
(199 Fillmo e8: 385386).
JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 4 ad esa ą
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
u in is eks as ska ina jo ga ėją s a s y i jam ašančio asmens in encijas pagal ai, kaip josse
eks e pasi eiškia) e paž elg i į okios išski inės į a džio, nu odančio ad esa ą, ašybos
11
užuomazgas paminklų senųjų lie u ių kalbos dedikacijose.
1.ASMENINIAI PARTICIPINIAI INVARZIIAI E J URASYMO
MODELIAI Į a džiai è chiusa a, non ice i, ma mol eia unkcė pa ole di classe. Lie u iškasis
e mine, c ea o secondo il la iniškojo a i ikmens modelį, e imologicamen e pe me e į a dį
pe cepi e come pa ola, a keliaujančio į na do ie ą pakai alą. Eing aggio come sos i ui alo o
12
di e amen e indican i esp essioni uolo sie ino con menku seman inio con enu o. Pe sonninali
des ina a u uolo. In de e mina i casi quei uoli adegua amen e s abili e aiu a g e a pe sonali del
p imo e del secondo pe sona innomini come apozicija u ilizza e daik a a džio azės o oka y ai
13
(plg. Bha 2007: 3).
pa icipiniams į a džiams
14
ai leidžia a lik i šnekos ak o daly ių – bu imo kalbė oju i bu imo
15
Bend inemen e nelle lingue li uane engono u ilizza i no e pe sonali pa icipi in ing essi: io, u,
mes, mudu, mud i, oi, judu, jud i, ams a (Rosinas 1996: 25). Qua o di lo o io, u, noi e oi è
consue o conside a e p incipali (plg. Judžen is 2012: 113) (g eiamen e a causa del a o che
16
d iscai o mudu, mud i, judu, jud i o me di equenza nei es i è mol o che mino e che il
plu iskai ą indican i mes, oi o me di equenza, poiché d iscai o a ojimui necessa i
si uazioni, basos
bu imu a eikla d iese, kon eks as
17
). Socioling is iniai y imai odo ealią dialogo pa ne į
11
Subje i ì dell'au o iau pun o di is a i ela iancias lingubinè mezzi aiškos e in e pasmenina unzione
es o igua do c. Ma cinke ičienė (2008: 3536).
12
Plg. a do pakai alą inse ijen e il la yniškąjį e mą p ō-nōmen ž . (2009 Dixon: 190).
13
Nelle lingue in cui il nome del e mine pe me e di suppo e che inse ìus de a de ini si come cambiičiančius
daik a a dį (plg. ingles p onoun), la dimensione di sos i uibili à non è il più app op ia o desc úendo il p imo e il
secondo pe sona inse ìus (plg. Bha 2007: 12).
14
Nella li e ians kalbo y ą Albe o Rosino a es as e minas pa icipiniai į a džiai desc i e uno
g upę į a džių asmeninių į a džius, la cui ealizzazione è necessa ia dialogo (plg. Rosinas 1996: 2425).
15
I p onomi pe sonali (come e nomi e i icii) indicano unikalų subs i u ą, ma s essi non hanno signi ica i
(plg. Lyons 2004: 22).
16
G ama ica desc issi in ede e il d ejopą app occio alla ca ego ia del nume o delle a uali lingue li uani: adizionale,
che la iene d ina e, e mode no, che classi ica la d iskai ą alla sis ema del nume o delle a uali lingue li uani. Rodune ,
Čižik-P okaše a (2006: 74). T ina è nume o della ca ego ia eale nella a uale lingua li uana spiega e aiu a Williamo
C o o indica a plu isci a ca ego ia della pe cezione esmė: plu isci a ca ego ia della pe cezione in lingue, che hanno
d iskai ą (maggio e di due), di e isce dal plu isci a pe cezione, ca a e is ica d iscai o non posseden i lingue
(maggio e di uno) (plg. C o 2004: 141).
17
D iskai os judu, jud i linksnių o me si sc i ono anche d ejopai (plg.:<...> judu, Voi e Kuzmickas, sie e uno an o
d augai. DLKT; Dopo mol i anni, quando Judu con Vy au u i o D uskininkuose, a i a a da Mask os kažkokia suo
e ulė. DLKT). Pa lando di s ile di sc i u a si so olinea che il des ina a io di di e o disco so do ebbe esse e
sc i o esclusi amen e e plu iskai ą (g uppo di pe sone) indican e Voi, e d iskai ą (du pe soneis) indican e
Judu Jud i caso /.
JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 5
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
nu odančių į a džių TU, JŪS a oseną daba iniuose bend inės lie u ių kalbos disku suose
(plg. Gi čienė 2009b: 214215; 231).
Li u iškoje laš o adizione consue o pa la e del au o e (ad esan ą) indican e all'uomenì
sc i e e neišski inai, e all'uomenì, indican e pe sona, a cui k epiamasi (ad esa ą), sc i e e
didžiąja aide, se es o (o pa e di esso) di e amen e a quell'al a pe sona indi izza o. Ques o
modo di sc i o degli inse imen i gene almen e è discussi o solo in cons adu e di egole di
spelling. G ama ionali desc isšuine delle lingue desc i u a lo o mo ologica aiška, signi ica i i e
18
con es o di consumo adeguami à, ma l'ul imo mol o a amen e è collega o con il modello di
sc i u e. Dėmesio indi a ą indican i inse imen i in modo di isc izionei appa e solo in più ecen i
19
la o i linguo y os: apibend inando ice che (plg. Ma cinke ičienė 2004; 2008: 57; Gi čienė,
Kupčinskai ė-Ryklienė 2005) e (o ) man enendo disposizioni di esclusi i à sc i i a o nendo
esempi.
20
Nella comun ine e Li uania pa ló esclusi o dialogo pa ne į indican i inse imen i Tu, Voi modello di
sc i u a a gumen a o lungame ę adizione con enen i s ilis iniais sume imais ( . y. ispe oba i
e ike u). Lgą empo ale modello di sc i u a è s a o conside a o no ma i o. O a in igo e la
edazione delle egole di o og a ia, asme en e la Zodžiai lahko bi i pisani od edą elikja laide,
iene alu a a come una consul i a o og a ia (ž . 1oje a icolo ci a o nella ci azione u a ques a
disposizione di o og a ia o mululuo è e da e delle modi iche). Tali libe a scel a eikianci
disposizioni one dialogo pa ne į indican i innomiji esclusi i à modello di spelling necessingi à
pa yškina e g amma icale a gumen um, ela i o con d ejopa u (o esniai casi e oi) li ello di
de in umo possibili à.
1.1 Inizio della adizione di ma camen o esclusi o dell'indi izza o
indica o pa iciiniu inse imen o
Senų lie u iškų aš ų dedikacijos pe me e di e o indi a ą nu odančio į a džio sc i imen o
didžiąja aide susie i con la yniškosios aš o kul ū os esempiu. 1617 a. dedicazioni di Li u iche
pubblicazioni e e e endissimo ipo p akalbose lib i au o i o p epa a o i in pubblicazione globėją
spesso k epiasi nell a džiu TU. Alcuni di ques i au o i, in ce e occasioni, sono sc i i con una g ande le e a.
18
in nomežiais u: oi Si a a ams a nusakomą ecip oco appo o aišką plg / : Valeckienė (42006: 259); (1996: 3845);
Rosinas Judžen is (2012: 121); al modello di sc i u a non e a abi uo da e a enzione e illus ando: ad esempio, anche
acce ando oi, scus a l'uso esempi si pascelkama neišski inė lo o sc i u a (plg. Senkus 1963:
38; Kučinskai ė 1980).
19
Una di ali eccezioni è Al edo Senno p epa a a g amma ica della lingua li uana, nella quale indica o su
le le e e g andiąja aide ašomus Jūs, Tams a, S eikas, Tu (plg. Senn 1966: 60).
20
P z.: ienijo Ta o meilė (Ma cinke ičienė 2008: 175); Voi ole o chiede . (Plungian ( e ė Ju gis
Pake ys) 2011: 115).

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 6
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
į a džio o mas. Taip, pa yzdžiui, lo yniškoje Punk ų sakymų (SP I, 1629) dedikacijoje į
yskupą Eus achijų Vala ičių k eipiasi Kons an inas Si ydas, plg.: (10) PE exigui ope is
pa em, in magna mea imbecilli a e, & a ec a g aui e Vale udine, Pa iâ linguâ
elabo a am, Tibi Ill s issime P æs l libens & ene abundus o e o ac dedico. Hic
qualiscunq[ue] cona us meus, since am inp imis g egis Tui, quem dei annuen e benigni a e
laudabili e elici e q[ue]; pascis, ili a em spec aui . SP I 2015: 20 (plg. Reginos
Koženiauskienės e imą: Labai mažo da bo dalį, ė ų kalba k uopščiai pa ašy ą, būdamas
slabpnos s eika os and sunkiai si gdamas, Tua, š iesiausiasis Vyskupe, con amo e e
ispe o dis inu e dedikujo. Ques e menku elle mie p esso angos p incipalmen e
des ina e al bene icio di e o Ta o caimenè, che Dio g azie bi inai e iusci amen e ganai.
P De 294) o in yskupą Ju gį Tiške ičių Giesmių ikėjimui ka olickam p ide ančių (SG,1646)
p epa a o e
Saliamonas Sla očinskis, plg. :
(11) Ego e ò inhisce non udi an ū labo e sed & ēp[o e] ipso, Tui nominis immo ali a i
li aue im. SG1 IV10-13 (plg. Reginas Koženiauskienės e imą: Io oglio pašlus ia e Ta o
immo e ole nome non solo impe ulu la o o, ma e sugaiš u empo. P De 308). A padėkhe di quel
pe iodo popula i indi a o indicazioni a o sch iesiausiajai kilnybei modo di isc izione a iei us,
plg.: uæ Illus issimæ celsi udini. SG1 IV14-15 (plg. uo S iesiausiajai nobnybei P De 308) e
Illus[ ] issime ac Reue endissime Ces[i ]udinis ua Deuo issim9 cliens SG1 V4-6 (plg. Ta o più
luminosa e Ga bingissima Kilnybės umilankākais klien see P De 308). Ma, pe esempio,
Bal amiejaus Vilen o Euangelijų bei Epis olų (1579) dedicazione esclusi amen e segnalima
kiek ienas pa ola, che si o a kunigaikščiui Ju gi F yd ichui dedica o k eipinyje, plg. : Tuæ
Illu iimæ Celi udini (Ta o Š iesiausiajai Kilnybei); Tuæ Celi udini (Ta o Kilnybei) o i suoi abb e ia T.
C. o C. T. (plg. P De 8182). Ma yno Maž ydo p epa a Giemé S. Amb aßeijaus (GA, 1549) ha
lie u išką k eipimąsi-padėkojimą Ponui Sebas ijan Pe buyan h, nel quale l'indi izzo į a dijamas
junginiu uo Mylis a (plg. awa Mili as) oppu e il suo abb e is i awa M. o T. M. (ci a oje
as e idu e ma ca e ip is ina e o me):
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 7
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
(12) Sup a au klauſi oijus Diewa ſʒodʒa no incʒus u e i geſme ą ku e wadin: Te Deum
laudamus. Todeley iję jak ischguldau con le al e*, an schwesos ischsiuns i, e awa Milis as
wa duy iję p ie aschi i, pas acau. Gia nu iję ischsiundams awa Milis ai* p ie aschau, e wie oye
welikas pau a* dowanoiju, paka nay p aschidams, idan Tawa Milis ai* di e ma schi di quella
dowanele p ieijm umbi. Lobek Diewa meileije. Ragayneije 3. gio na a menesis Kowa. Me u Diewa
sgimima. 1549. GA 217-28 Mol o consis en emen e i nomi che indicano il indi izza o di e o g ande
aide segnala o Danielius Kleinas, p ecisamen e la lo o scel a del modo di isc izione, e non la
seman ica TU e JŪS di e enzia a dedicazione kunigaikšui F yd ichui Vilhelm con en ais nella
e inęs kaip galimybę pa ody i paga bą ki am asmeniui. Plg. G amma ica Li anica (1653)
g ande aide sc i a Ta o e os o P De 332 Il Vene abile e Galingissimo Elek o iau, Ta o... P De
nuo odas (plg., pa yzdžiui, QVæ Tuo, SERENISSIME ET POTENTISSIME SEPTEMVIR
376) e Se eni ßima Ve a Celi P udoji Vene abile P De 340 379) T umpajame ques a g amma icos
są ade okiečių kalba COMPENDIUM LITVANICO-GERMANICUM, Ode Ku e und gan deu liche u
Li auschen Sp ache w ie man ech usch lesen sch eiben und eden Li a sol. (KlC, 1564) (plg.
Kazimie o Eigmino accon a a KlC denominazione e imà: T umpas e u a chia ous lingua
li e ians guido , come bisogna co e amen e lie u iškai la legge e, sc i e e e pa la e. PLKG 529),
D. Kleinas p esen a o, JŪS linksnia imo pa adigmą, mos ando TUG la g ande aide della sc i u a
di ques i in i i. :
Singula i e .
Nomina i o Tu du /
Geni i o ⌊Tawes⌋ deine /
Da i o ⌊Taw⌋ di /
Accusa i o Taw dich /
Voca i o ô Tu ô du /
Abla i o Ins um. Tawimi mi di /
Localis, Tawije eje in di . KlC 469-16
Duali e .
Mascul. N. Ac. V. Iudu ih beyde /
Fœmin. Iudwi /
Geni . jumu dwieju ewe beyden /
Da . jum dwiem euch beyden. KlC 4617-21
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 8
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Plu ali e .
Nomina i o Ius ih /
Gen Iusu ewe i i o /
Da i o Iumus вам euch / /
Accusa i o Ius euch /
Voca i o ô Ius ô ih /
Abla i o Ins um. Iumis mi euch /
Localis, Iusůse in euch. KlC 4622-29
1.2. La ques ione della de inizione degli in i oli pe sonali
Tipologική kalbo y a non lascia neap a o ques ione della de in ezza dei pe sonali innomaggi e le
lo o in e connessioni con e i iei nomi. I e i nomi hanno co ispondmenì, ma non hanno signi icanza
(pe mei) (plg. Lyons 2004: 22); analogamen e desc i u a e esimenè a ibuzione dell'uomengio sa i o
seman ico con enu o non mancanza (plg. Siewie ska 2004: 9). Anco a solo e ai pe sonili p esonimi, e
agli e i nomi ca a e is ici delle s esse s esse ca a e is iche g amma icali e p agma iche come
e de ini umu si ca a e izzan i esp essi (plg. Dik 1997: 186). Schiacca si uazioni in odu žu
indicomam indi izza ii ca a e is ico si uacinis de in umas indi izza o è ealus, aki aizdus, quindi
acilmen e s abili o. Sc i i o comunica i i si uazioni menziona a il de ici di con enu o seman ico
anne a e possibile esclusi amen e segnalin indi a à indican e į a dį.
1.2.1. Apib ėž umas oka y inėse azėse
Menzionji D. Kleino Compendiume esan i į a džių Tu, Jūs linksnia imo pa adigma ô Jus (ž . KlC
įdomi ne ien dėl dėmesį pa aukiančios pa yzdžių ašybos, be i dėl oka y o o mų ô Tu,
4614; 27). P esen ine lingue li uanee g amma icali ap ašue enendo adizione oka y ą sie i solo
con daik a a džio ca ego ia į a džių šauksmininkas non iene indica o (plg.
21
Valeckienė 1965: 640; 2006: 272, 273). Jonas Jablonski šauksmininko assenzia nel pa adigma
dell'in oduzione dei nomi ha spiega o la sua iden i à a dininkui, plg.: šauksmininkais qui a
a dininkų ly ys (Jablonskis (1997 [1922]: 50). Be nomininkui apa umu a iancan i TU, JŪS
qualche ol a non e i abili cosdienybės sušukimuose, p z. :
(13) Ei, Tu, nondimeno, ieni qua! Taip, sì, Tu!
21
Più ampiamen e su ale adizione e sugge imen o di ene e ali o me sepa a a g ama ine ca ego ia c . Judžen is
(2012: 72–73).
JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 9 Tokia
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
į a džių u (jūs) a osena šnekamojoje kalboje pap as ai būna susijusi su de e mina e
si uazioni ne ikė umu, pe ciò spesso li accompagni a k eipiančios dalely ės, neno minės leksikos
in a pai i (a ) menkinamosios eikšmės apibūdinimai, pl.:g (14) Jau blecha, bulegi up es čia, o u
upūži. DLKT (Saky inė kalba) (15) O u žal y, egli ci ėl apmo ė. (pe ci a o da Judžen is 2012: 7273)
(16) Ak u, nonykėli. DLKT (Publicis ika)
Ei u, o se po ei comp a i qualcosa da be e? (17) DLKT (Publicis ika) (18) Ei, oi, cu miai! Ko
kaps o ės, upina e a?! DLKT (Publicis ika) Ques o è ca a e is ico anche ad al e lingue.
Tipologiche ice che a i e l'a enzione a oka i us come in in e essan eą, ma
22
insu icien emen e ese inė ą g amma icale ca ego ia ( odėl conside s asi oka y o
assegnamen o possibili à ca ego ia più di e en i), discussiami e g e iminės immaginzio con
daik a a džiu o daik a a dine aze a osenes sušukimuose casi. Tale dall'in oduzio e p e ix
23
cos i ui o p ozodino da inys alu a o come esis en e ugu e sepa a amen e dal aseino, pe ché
oka y ai sin aksialmen e o seman i icamen e non sono inclusi in s u u a p edica o (plg.
Le inson 2005: 71). Ch is ophe io Lyonso opinione, suscuukimen i pe sonali pa icipi iniziali s olge
de e mina o iaus unzione (che comunque lo o non è ca a e is ica) ques o indica oka y o
unzione eseccan i delic a o dio aziì de ini ò, pe ché oka y ai come di e o appellimosi
o ma p ilygs a del secondo indicoda, da ciò o ma e del pe sonale pe sona inzio e p e ix
oka y ai de e anche asme e e de ini um (plg. Lyons 2004: 152).
1.2.2. K eipiniu iš eikš a dialogo pa ne į nu odančio į a džio apozicija
Aiu ando chia amen e a s abili e TU JŪS o mų aidmenis, innuminio signi ica o si può p ecisa e
k eipiniu. Ciò indica il cone iminis ingegni i o e i e inio andan e del e o nome o lui epognan e
aik a a dinės azè uso (plg. la lo o esegui a deik inės indicazione signi ica o di e isione, en esi,
impo anza accen uazione unzione). Se necessa io i ede e, appelliniu
24
22
Vladimi as Sanniko en a izza oka y o con uno solo į a dį con enen e k eipiniu neįp as umą usų kalboje
(p z., Иди сюда, ты!) i ku kas įp as esniais laiko sakinius, ku iuose y ( y) u i a ibu inį p iedėlį (dažniausiai
menkinamosios signi icazioni, p z., Idi сюда, ты, негодяй! ), c . Sanniko (2008: 94). In inglese pa lando i p egiudizi
del secondo pe sona possono anche esse e u ilizza i soli (You, come he e!) oppu e con daik a a dine aze (You boys, ollow me!)
(plg. Lyons 2004: 152).
23
Vladimi o Plungiano i iene, apelia y inė unzione ( . y. linguaggio ak o indi a o inse a dijimo), gua dando da
p ospe i a ipologica, può esse e inclusa in uni e sali degli di e ni signi ica i i collezion, c . Plungian (2011:
168).
24
Ch is ophe io Lyonso osse ėjamo, e i icie ogge i azioni spesso sono de ini e solo come indican i, ma senza
signi ica i i desc üzioni; s abilendo la lo o indica a e e en à mol o impo an e con es o, come e in qualsiasi
desc izione che en a izzi il conc e ismo. Ma in eal à e i icii obik a o zii sono u ilizza i così a um jie
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 16
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ba ai. Ku io Nam ų babai ga e zoam ku se mi ece ale imp essione. <...> Ko šuno e a sbaglia o.
Skais yklas i aspe a e non c'è bisogno. <...>
46
(47) Būk p imo p o a o le miglio i no izie DROGAS già i aspe ano! <...> //
[…]...> Ques o le e e Vi asme e UA B D ogas […]...>
47
Del e zo ipo indi an ì scel o il modo di isc izione degli ing essi che indicano indi a à
p obabilmen e sie ina non solo con de e min omis disposizioni e iche, ma può esse e nulem as
48
e g amma ica i i ap ašuene della lingua li uanea adizionalmen e p esen a oamu u: ous
signi icamen i desc ūdinimu, bass u espe o e amilia umo sup iešinimu (plg. nega i amen e
būdžio amilia us signi icamen i kon a do a s a egimi) e non dis ancine-kon ak ine
49
mandagumo (ž ij. Gi čienė 2009b: 214
50
215). Neišski inį indi a à indican i ing essi ma camen o scel amo po e a inco aggia e e
populia iausių in e pasmeniche unzioni aiškos ing essi desc üdinimai (kai consumo polinkis
51
pe o muluojamas in o leidimą) o quan o neko ek iamen e o mula a ing essi ing essi e al i
52
indi a à indican i.
53
2.3. Indi e i a esp essione della posizione des ina a io o pun o di is a di e zi
Pa lando di pa icipa i i ing essi indica o indi a o sc i ybą, è impo an e p es a e a enzione e
alla lo o isc izione g ožinėje li e a ū oje, kalbo y os li e a ū as in e eks uose, in e iu
46
Accesso in e ne :
h ps:www.15min.l / a dai/naujiena/lie u a://paules-bocullai es- y as-ka upinis- iesas-laiskas-ku iems-ku iems- upi-1050-882088 ( edu a 2017 11 16).
47
Šal inis news[email p o ec ed]ogas.l 2017 02 15 le e a.
48
e nica s ilis ikà e il a o che e niche alenze des ina an e ben iconoscibili da de e mina a lingbinė
s ilis inės aiškos Si eda. Koženiauskienė (2013: 94).
49
Plg. Nella g amma ica a uale della lingua li a i ų p esen a a u desc ūdinimą, associa aà con amilia aus k eipimosi
a spal iu e s ačiokiškumu, e jūs u signi ica o nusakymą s e a di consumo k ediando inconosciu a o poco conosciu a,
senio e ispe a a pe sona, anche a conosciu a u icialmen e (Valeckienė 2006: 259). Analoga dis inzione a
amilia umą eiškiančio u e paga bą nonché o icialumą eiškiančio jūs solle a a e in no issimi la o i (plg. Judžen is
2012: 124). Rosina plu iskai inio oi, us ojamà in ece del uniscai inio u, e in ow ì ams a a ibuisce subjec i o
alu azione agli innomgi (Rosinas 1996: 38).
50
Plg. amilia s, -i signi icazioni desc i uzione: pe mol o libe o, nesi a žan is. P iega in e ne :
h pwww.lkzd.lki.l /Zodynas://Visas.asp (žiū ė a 2017 11 30).
51
Plg. neu alią o muluo ę sul uso degli nomi nei es i appella i i: <...> in skai y oją pap as ai k epiamasi an oju
singolasi o o plu isci o asmeniu u, Jūs a jūs (Ma cinke ičienė 2004:
60).
52
Plg.: Taigi nella pubblici à, pe aggiunge e quan o più g ande audienza, e allo s esso colpi e e ogni indi idù
sepa a amen e, in indi a à secondo pe smeniu <...> è possibile i ol a si a e modi: ienaskai ine o ma,
ono biąja plu iskai a e neu aliąja plu iskai a. Simbolicamen e ques i modi di indi izzasi si po ebbe o sc i e e: u, Voi e oi.
(Gi čienė, Kupčinskai ė-Ryklienė 2005: 221).
53
Plg., ad esempio, la s essa 1 in una no acio indica a In e ak y i della lingua li uanea, della le e a u a (kul ū as) e
della s o ia della Li uania si on i di da i ba zė www.šal iniai.in o o nisce e un al o s ilis ino o mulazione che
egolamen a lo sc i o dei g andi ca a e i, la quale può esse e in esa come au o izzazione a casi esclusi i, plg.
S ilis ino mandamen o dei g andi ca a e i, quando si pe me e un'eccezionale ispe osi à, o nimen is (Jagus, Tu,
Ge biamas, Ma ina, Tė ynė...).. P iega in e ne : h pwww.xn--al iniai-4wb.in o/index://de ails/565 ( edu a
2017 11 18).

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 17
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pe ašuose i pan. Li e a ū oje galima didesnė au o iaus lais ė li e a ū iniu pe sonažu apusiam
al des ina a io o ni e a ie possibili à di sc i u a (ma ques o do ebbe anche esse e lega o a
speci ici scopi, che i elino unicì o un'al aì il modello di e iche a linguis ica del pe sonaggio
somano o). Li u iške aš o kul ū os one semb a ida iamesio laiko gen u sc i i g ožinės
li e a ū os eks ai o in e ex sa, nei quali si a enne del p incipale di ques o gene e s ilis icos
ichies a didžiąja aide žymė i di e o indi e a o i e odas (smen a džius, specialiuosius
k eipinius, pa icipinius į a džius). Dialogo pa ne į indican i į a džių esclusi o sc i u a di icile
noniges i in ope e di le e a u a g ožnej e nelle lo o aduzioni, g a icamen e dis inguanchi a ius
in e eks ų li elliis, aigi e iui esan le e škus. Ad esempio, delle due Ha uki Mu akami lib i lib i nelle
e sioni li e iche scel e di e se s a egie di ma camen o dell'in oduzio indican os ad esa ò della
le e a. Ques e scel e sie iini e con pe sonale es o adu o e e (o) edi o pun o di is a, e con la
lo o comp ensione su modagumo aišką on e, da cui adba, palboje. Nell'Assacimen i collezione
D amblys p adings a ( ai e imas da japų kalbos) con en i nelle le e e scel a esclusi ina indi a à
indican i nell'in oduzio g a inė aiška pe me e ale scel a pe cepi e come na u ale dei
japoniškos cul u ale e iche o i indì, ecc. :
54
(48) <...> quasi u a ques a se imana mol e ol e semp e ce cžio e ce cžio di
sc i e e a Lei una le e a. MD amP 68.
Romano P isukamo paukščio k onikos ( ai e imas da seconda io so gen e inglese)
in e eks ue liškue laikomasi ingles kalbai ca a e ingo neišski inio ad esa ą indikan i
pa icipinių į a džių ašybos modelio. Tokio modello scel a di icile da collega e con la cul u a
55
giapponese ca a e is ica esclusi a sensibil umu e iche a (ypač pe skaičius pasako ojo
no abą, nella quale indica a le e e ad esan ą esan puikų e ike o žino ą), plg. sakinį su
g a icamen e neišski ine ad esa ą į a dijančio jūs pa ink imi:
56
(49) Mol o bene capendo come inguzulo da pa e mia a in ligge i in al modo una
i i azione comple amen e indeside a a, deside o nondimeno so olinea i che, in sessi
sc i endo ques a le e a, mi i olgo a un unico obie i o <...> MP PK 209.
54
Apie ski ingose kalbose ne ienodus jau umo mandagumui lygmenis, pasi enkan asmeninius
į a džius; i kaip ie lygmenys pasi eiškia okiose kalbose kaip japonų (mandagumą eiškian eiksmažodžių
o momi) e ingles (į a džiai mandagumo ela i amen e comple amen e neu alūs), plg. Plungian (2011: 79).
55
Sebbene e osse a a la lingua li e ia ca a e is ica di scissioni a u e oi, plg. a imos dis anzioni su le e a
des ina a u segnalazione į a džiu u: Ke inau sc i e e i benokai an e io men e e come eikian u o spiega e,
ma s laika slinko <...> MP PK 271.
56
Plg. pasako ojo no a o sulla di ques a le e a au o eus s ili di sc i u a: Plika akimi ede e: e iche o sub ilybes
lei enan as Mamija išmano kaip penkis pi š us.“ MP PK 209.
JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 18
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Te zini sogge i di pun o di is a a ad esa ą nu odan ys TU/ JŪS ašybą yškiai ma y i i
publicis ikoje, in e iu o al i ipi di dialoghi o dei lo o in a pusikian pa ečiuose pe ašuose, plg.:
(50) Sakė e, jums ašo laiškus dėl knygų, pasakoja sa o p oblemas paaugliai, o ką jie kalba?
57
(51) In ques i giochi di co emo non pa ecipa e p esiden eè. Come oi ques o spieghia e?
58
(52) Pasidalga e, cosa hanno ca u a o i os i ideo egis a o i, che a e e guida o
icino Elek ėnų o Kėdainių pa e, noi u o con olliamo, in ensamen e ce chiamo, DELFI disse
D. Žukauskas.
59
(53) A eismas jau y a p i eisęs Jums duk os išlaikymą?
60
Di e i i des ina a i con enen i discu sì di sc i u a o pe sc i u a (s enog a azione,
aduzione) si uazioni, quando k epiamasi in eale, conc e ų pe sonaį, la paceamen o o
nonpaisimen o degli acco di della aš o lingua indica già non p iminio on e pa la o e, ad essan o,
ma pe ašą engiancio pe soï. Di e i i in e iu pe ašues, noncon enen i i e imen i su es o
p epa an i pe sone, in e iu inicia ęs pe sona occhi del le o e può esse e coincidi o con es o pa engėju.
IŠVADOS
L'uso degli ing essi pe sonali non insepa a o dal s essa ca ego ia di pe sona conce i e
p agma ico con enu o di ques a ca ego ia. Di di e o indi a à indicanzio pa icipinio innomaggio
esclusi ini segnalazione dei lie u ians sie inas su ilgaamže, già anes esie lie u iškues
spaudiniuose už iksuo a adicija, o daba inės lie u ių kalbos ašybos nuos a ose
egolamen a o come buon s iliaus o segno di e iche o della lingua. Li u iškoje aš o adizione
consues a pa yškin i pa icipiniu į a džiu žymimo pašneko o išski inumą. Così iene mos a o
sa i a pio comp ensione basa o a eggiamen o ad un al o pe sona. In una di e a
ko espondencijoje esclusi amen e insc i e Tu Voi linksnių o me di en a pe sonage giui
p iligs anzia alu ę u inčiu subs i u o /. Tale isc izione des ina a ia o nisce in o mazioni su
des ina an à come esponsabili umu pasižymin į p anešją.
57
Accedo in e ne :
h pswww.al a.l /s aipsnis/50141609/minis o-pi mininko-pa a ejas ie imui-kaunai e- ienas-blogiausiu-keliu-y a- aiku-suski s ymas ( isualizza a 2017 02 19).
58
Accesso in e ne :
h ps:lie u osdiena.l y as.l /ak ualijos://2017/11/20news/a i ai-apie- ai-ku eda- -ka bauskio-i --
a- e ygos-sielu-giminis e3582104,?u m_sou ce=l Ex aLinks&u m_campaign=Copy&u m_medium=Copy ( is a 2017 11 20).
59
Accesso in e ne :
h pwww.del i.l /newsdaily/c ime://an a-pa a-ieskoma-dingusios-me ginosplunges-policija-abejoja-a -galejo-bu i-pag ob a-del-ispi kos.d?id=73960354 ( isualizza a 2017 03 07).
60
P ieiga in e ne : h ps://www.del i.l / eidai/zmones/ka aliunai es- y as-neis e e-da e-a i a-
in e iu-apie-ko a-del-duk os-i -dainininkes-p oblemas.d?id=76345823 (žiū ė a 2017 11 15).
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 19
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
P anešimą konk ečiam ad esa ui ad esan as ašo a endo de e mina i p agma inių ikslų, e,
o iamen e, olendo esse e adegua amen e capi o. Sulla base della adizione e codi icazione della
lingua li uana in qualsiasi a ge ino, ealų ad esa ą con enen e in disco so sc i o daik a a džių
daik a a džių (p.g., Moky o, Te a, Dėde, Jūs e bia e Kole...), esclusi amen e signi icami qualsiasi
o ma linguis ica p onuncia i conc e i indi izzo subs i u i capi alea le e a si sc i ono non solo il
cognome della pe sona, pa oja, ma anche quelli che li sos i uiscono indi izzi indi izzi (p.g., Ponia,
Pone, Tuo Ekscelencija, Di ek o iau...) e la o ma di uso dei lo o nomi pe sonali, ma a sinis a, che
indica un g uppo di indi izzi (senzi). Nei es i con enen i Di e amen e indi izza à si indica
g a icamen e la di e enza a Tu e u o 1. Ques o g a ico non ispe amen o indica, che non
ispe a il sis ema di sc i u a della lingua li uana abi uale modello di compo amen o.
Jūs i jūs nė a oks ne eikšmingas kaip gali pasi ody i iš pi mo ž ilgsnio:
2. Di e amen e indi a à segnalin neišski iniu u jūs iola o il p incipio in o ma i i à, pe ché il
le o e del messaggio de e decide e, se ques o è la sua pe sona, o desc i end in ą segnalodà
pe sona asme en e. /
3. L'indicazione dell'in oduzione che non emenėgian e l'indi iduali à dell'indi iduo indica à non aiu a
l'indi izzan e a pe segui e i suoi obie i i p agma ici. Nežimė osios u jūs pasi ink ies
iesioginėje ko espondencijoje modelis è nonkons uk y us, quindi po en a e e ce i pada inių
(ad esa o ha mo i o di pensa e su delibe an e linguino e iche a nonpazimen o /).
Ul imamen e nei media e negli pubblici a i es i si i o ano di e i dei discu sì isc izioni
(pe ašymai) nuo eia abbas anza a o e olmen e: ede e polinkis emphėž i ad essa o
esclusi inumą lui indicančio pa icipinio į a džio Tu Jūs o mas isc i endo didžiąja aide. Ci si
aspe a che ale polinkis sa à yškus e nella quo idiana ecip oca ko espondenciaggia.
ŠALTINIAI
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e:
h p:// eks ynas. du.l / eks ynas.
GA – Ma ynas Maž ydas Gieſme S. Amb aßeijaus bey S. Auguſ ina... Ka alaucʒuy 1549.
Pa engė P. U. Dini, 1996; e. e sija J. Gippe 2012. P ieiga in e ne e: h p:// i us.uni-
ank u .de/ ex e/e cs/bal /li /maz ga/maz g.h m.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 20
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
KlC – Danielius Kleinas, Compendium Li anico-Ge manicum, 1654. Pa engė M. Šinkūnas,
2011. P ieiga in e ne e: h p://senieji as ai.lki.l /db.php?sou ce=43.
KLKŽ – Kompiu e inis lie u ių kalbos žinynas. Nuo mo ologijos iki eikalų aš ų (CD), sud. P.
Kniūkš a, Vilnius: Š iesa, 2004.
MD amP – Ha uki Mu akami. D amblys p adings a. Iš japonų kalbos e ė J. Polonskai ė.
Vilnius: Bal os lankos, 2015.
MP PK – Ha uki Mu akami. P isukamo paukščio k onikos. Iš anglų kalbos e ė J. Nau onai ė.
Vilnius: Bal os lankos, 2016.
PLKG – Pi moji lie u ių kalbos g ama ika , Vilnius: Poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla,
1957.
P De – Koženiauskienė R. XVI–XVII amžiaus p akalbos i dedikacijos, Vilnius: Mokslas. 1990.
SG – Saliamonas Moze ka Sla očinskis, Giesmės ikėjimui ka olickam p ide ančios, 1646.
Pa engė R. Pe ke ičius, B. Kabašinskai ė. P ieiga in e ne e:
h p://senieji as ai.lki.l /db.php?sou ce=10.
SP I – Kons an inas Si ydas, Punk ai sakymų nuo Ad en o iki Ga ėnios = Kons an y Szy wid,
Punk y Kazań od Adwen u do Pos u, K i inis leidimas / Wydanie k y yczne,
Vi ginija Vasiliauskienė, K is ina Ru ko ska (eds.). 2015. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
LITERATŪRA
Bha D. N. S. 2007: P onouns, Ox o d Uni e si y P ess. Čepai ienė G. 2010: Laiškas:
C o W. 2004: Typology and Uni e sals, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess.
monologo i dialogo appo ois, Filologija 15, 513. Accesso in e ne :
h pe alpykla.li uanis ikadb.l / edo a://objec s/LTLDB
0001:J.04~2010~1367173481529/da as eams/DS.002.0.01.ARTIC/con en . S. C. Dik 1997: The
Theo y o Func ional G amma : Pa 1: The S uc u e o he Clause, Be lin, New Yo k:
Mou on de G uy e .
Dixon R. M. W. 2009: Basic linguis ic heo y 2, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Fillmo e Ch.
J. 1998: P agma ics and he Desc ip ion o Discou se. P agma ics. C i ical Concep s 5.
Communica ion, In e ac ion and Discou se, ed. Asa Kashe , London and New
Yo k: Rou ledge, 385407.
Gi čienė J. 2009a: Ad esa o inse a dijimas pe iodikoje. Lingua e con es i, Vilnius, 8288.
JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 21
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Gi čienė J. 2009b: Daugiskai inių i ienaskai inių k eipimosi o mų konku encija iešojoje
saky inėje a osenoje, Kalbos kul ū a 82, 214234. Accessibile online:
h p://www.bend inekalba.l /?82.
Gi čienė J., Kupčinskai ė-Ryklienė A. 2005: K eipimosi in indi a ą būdai eklamoje, Lingbos
kul ū a 78, 220229. Accessibile online: h p://www.bend inekalba.l /?78. G eimas A. J. 1989:
Semio ica. Da bų ink inė, Vilnius: Min is. Haspelma h M. 2000: Inde ini e P onouns,
Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Hymes D. H. 1972: On communica i e compe ence. P ide
J. B., Holmes J., eds., Sociolinguis ics. Ha mondswo h: Penguin, 269293. Hol oe A.,
Pajėdienė J. 2004: Laiko ka ego ija e o me di empo, G ama inių ka ego ijų y imai
[Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 2], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 121
140, 169–170.
Jablonskis J. 1997: Lie u i ų kalbos g ama ika, 3as o og . pubblicazione, Vilnius:
Mokslo e encyclopedijų edikla.
Judžen is A. 2012: Lie u ių kalbos g ama inės ka ego ijos, Vilnius: Vilniaus uni e si e o
leidykla.
Ka aliūnas S. 2008: Il consumo del linguaggio e socialinis kon eks as, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as.
Koženiauskienė R. 2013: Re o ica e s ilis ica appo o del u o e della pa e.
Šiuolaikinės s ilis ikos di ezioni e p oblemi, Vilnius: Edukologija, 8999. Kučinskai ė A. 1980:
Mandagumo į a džiai, Kalbos kul ū a 39, 5153. Accessibile online:
h p://www.bend inekalba.l /?39.
Langacke R. W. 2007: Cons uc ing he meanings o pe sonal p onouns. Aspec s o
Meaning Cons uc ion, eds. Gün e Radden, KlausMichael Köpcke, Thomas Be g and
Pe e Siemund, 171187.
Le inson S . C. 2005: P agma ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons Ch.
2004: De ini eness, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons J. 1993: Seman ics 2,
Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Ma cinke ičienė R. 2004: Užsakomųjų
eklaminių s aipsnių a pasmeninės unkcijos aiška. Respec us philologicus 6, 5663.
Accesso online: 0001:J.04~2004~1367181663661/da as eams/DS.002.0.01. ARTIC/con en
h p://e alpykla.li uanis ikadb.l / edo a/objec s/LT-LDB-
( edu a
2017–11–27).

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 22
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ma cinke ičienė R. 2008: Žan o ibos i pa ibiai. Spaudos pa i ys, Vilnius: Ve sus au eus,
2008.
Plungian V. 2011: G ama inių ka ego ijų ipologija 2, ado o Ju gis Pake ys, Vilnius:
Vilniaus uni e si e as, Biblio heca Salensis.
Rodune M., Čižik-P okaše a V. 2006: Skaičiaus ca ego ia. Daik a a dinio combininio
s udi, Axel Hol oe , Rolandas Mikulskas, ed., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 67
101.
Rosinas A. 1996: Lie u ių bend inės kalbos į a džiai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidykla.
Sanniko V. [Санников В. З.] 2008: Русский синтаксис в семантикопрагматическом
пространстве, Москва: Языки славянских культур.
Senkus J. 1963: Voi, oscs a i u, Kalbos kul ū a 5, 3739. Accessibile online:
h p://www.bend inekalba.l /?5.
Senn A. 1957: Handbuch de Li auishen Sp achen. I: G amma ik, Heidelbe g: C. Win e .
Siewie ska A. 2004: Pe son, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Smi h C. 2001: Discou se
modes: aspec ual en i ies and ense in e p e a ion. Cahie s de G ammai e 26, Séman ique
e Discou s, 183206. Šinkūnienė J. 2010: Au o iaus pozicijas aiška asmeniniais į a džiais
ašy iniame akademiniame disku se. Filologia 15, 124-141.
Valeckienė A. 1965: Į a dis, Lie u ių kalbos g ama ika, 1: Fone ica e mo ologia
(daik a a dis, būd a dis, skai a dis, į a dis), ed. Kazys Ul ydas, Vilnius: Min is, 635
721.
Valeckienė A. 2006: Į a dis. Daba inės lie u ių kalbos g ama i ka, ed. Vy au as Amb azas,
Vilnius: Mokslo e encyclopedijų publishing ins i u e, 251282. Vasiliauskienė V. 2002: P obleminiai
lie u ių kalbos i ašybos aspek ai, Vilnius: Homo
Libe .
Zaikauskas E. 2002: Šnekos ak o pa ecipan i s a egia, socialiniai uoli e ipai dei li aui in
linguaggio. Ac a Linguis ica Li huanica 46, 145172.
Į eik a 2017-12-04
Ado a o 2017-12-29
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 23
BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LITHUANIAN WRITTEN DISCOURSE: PARTICIPIAL PRONOUNS REFERRING TO
ADDRESSEE
Summa y
The a icle discusses he a ia ions o spelling o pa icipial p onouns e e ing o ano he
pe son in he Li huanian w i en discou se. Nex o he usual spelling Tu/Jūs based on he
adi ional s ylis ic capi aliza ion, he model o spelling whe e he p onoun e e ing o he
add essee s a s wi h a lowe -case le e u/jūs exis s as well. The e e ence o a dialogue he
pa ne and he way i is p esen ed a e an essen ial communica ion de ail; he e o e, na u ally,
likely easons, di ec ions and e ec s o he cu en ends o a ying spelling o
pa icipial p onouns in di ec discou ses a e linked wi h he concep ion o he ca ego y o
PERSON i sel .
The a icle e iews he models o pe cep ion o pa icipial p onouns p oposed in linguis ic
desc ip ions and discusses he le els o communica ion o ONE PERSONS ela ionship o ANOTHER
in which he in e locu o s ind hemsel es when using he o ms o he same p onoun which a e
di e en ly coded in w i ing. I is no mal in he Li huanian w i en adi ion o add p ominence o
he pe son by capi alising he pa icipial p onoun e e ing o he in e locu o . I is a way o
show he a i ude o ANOTHER PERSON based on mu ual unde s anding.
KEYWORDS: w i en discou se, communica i e s a egy, pa icipial p onouns, de ini eness,
subjec i i y, in e subjec i i y.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]