Lietuviškas rašto diskursas: adresatą nurodantys participiniai įvardžiai

BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as LIETUVIŠKAS LETTO DISCORDO: ADDRESAT NUODI PARTICIPINIAI ĮVARDŽIAI ESMINIAI VODŽIAI: aš o discu sas, šnekos ak o s a egija, pa icipiniai į a džiai, apib ėž umas, subjek i umas, in e subjek i umas. ĮVADAS Nell'a uale di e o indi a a o con enen e Li u iškame aš o disku se (laiškuose, p anešimuose, žinu ėse) engono usa i du dialogo pa ne į indican i negli nomi TU, JŪS a ian i di sc i u a: accan o al soli o, adizionalmen e s ilis iniu uso di g andi le e e denomina o Tu, 1 Jūs už ašimo esama i ealų ad esa ą nu odančių į žym a džių neišski inio, . y. mažąja aide. Po ezzina, che dialogo pa ne į indican i u, oi (i al i in ques i nomi di linksnių o me di) può neišski i e pe sone, pasižymin ys puikia comunicazionece e lingu is ine compe enza. Plg. ali au o ių c ea ius sen inii e lo o isc izione e. laiškuose (asmeninė au . 2 ko espondencija), kai: a) des ina a io una pe sona: (1) Po es i da e un'occhia a, se anche u non puoi en a ci? (2) Cosa pense es i u? 1 Didžiąja aide si sc i ono pa ole, con cui polagie, con ispe o k eipiamės in un al o pe sonaį (laiškuose, salu azioni, k ie imuose, p eghie e), eg. : Voi, Tu, Tams a, Pone, Ge biamasis, S eikas, Bičiuli, Mielas(is) D auge. Ques o è uno dei p imi S ilis ino g andi dei pun i di consumo ai d'ji, pe ci ua o da KLKŽ, accesso a In e ne : h p://www.xn--al iniai4wb.in o iles/kalba/KI00/Lie u i%C5%B3_kalbos_%C5%inynas._Did%C5%BEi%C5%B3j%C5%B3_ aid %C5%BEi%C5%B3_ a%C%A1KI.1800.pd ( edu a 2017 12 01). O iginalus on e di ques a ci azione è pubblicazione Li u ians kalbos ašyba i sky yba (Vilnius: Mokslas, 1992: 71). Dal 1997 03 03 en a a in igo e aggio na a Rašybos e scy ybos disposizioni (app o a a dalla Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos p ie Lie u os Respublikos Seimo 1997 d. 19 bi želio n. n. 60; dal 2016 04 06 igen e su es inės edakcijos p ieiga in e ne e h ps://e-seimas.l s.l po al/legalAc NF/T/ADTAISl .41265/qkELg Vx) p opone consigliaminio delle pa ole negli salu i, k i azioni, ichies e e sc i imen i, ad esempio. : Voi, Tams a, Sone; Tu, Pa s, S eikas, Bičiuli, D auge, Ge biamasis, didžiąja aide, plg.: „2.7. Žodžiai gali bū i ašomi didžiąja aide s ilis iniais sume imais. // 2.7.1. Didžiąja aide gali bū i ašomi žodžiai, ku iais mandagiai, su paga ba k eipiamasi į ki ą asmenį (laiškuose, B angusis. 2 comuniccinę compe enzia dell'indi iduo come ma io di de e mina a comuni à sociokul ū inè Sulla capaci à di u ilizza e co e amen e u i i sis emi semio nici che a en i in quella comuni à ( aigi e aš o lingua) e sepa a o la sua a ea linguis ica compe enzia c. Hymes (1972); Lyons (1993: 573). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 2 (3) Noi BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 s ampdinam, ma a pasieks isus po encialius a o eade ojus, čia jau au sp ęs i. (4) T a le selezioni ci sono anche due os i a icoli. b) des ina a io più pe sone: (5) Miel os collegaes, augu o a oi jaukių i amių š en ų Kalėdų! (6) Ca i colleghi, i p ego comunica e il os o o a io a i ogų, se non a e e dichia a o il suo o dine gene ale. Nonisc e amen e dialogo pa ne į indicanzio dell'in oduzione segnalazione casi si possono a is a e nei mezzi di comunicazione pubblica i in pubbliche le e e, nei commen i e (o) da socialini e i discu sų as e i e ci azioni. Ne dai dello s esso des ina an e es o p amaišiui u ilizza i en ambe gli a ian i di isc izione, plg. : (7) Riassumendo: <...> linkiu a oi e alla os a edazione luce, le i spi asią e cul u a. <...> G ažių Jums gėlių, is p isimenu, kaip no ėjo kažkada jas augin i i do ano i žmonėms. 3 (8) Adio a oi u i pe la ci adini à, le os e eazioni. 4 Pa lando di disco si co isponden i s ili di le e e è impo an e comp ende e che dialog pa ne ia 5 uno all'al o innomina e può sceglie e non solo su ampanziali, ma e di e se s a egie di isc izione innominazioni indican i dialog pa ne į. Pa ecipan i di collauso sc i oio, en ambi scegliu e su ampancia a s a egia, l'un l'al o ma cano ugualmen e, aigi qualsiasi scel a è nonp oblema ico. 6 Asime inis scel a delle s a egie (uno dialog pa ne is p op io pašneko ą degli sc i imen o modi, ma e di e so dialogo pa ne ii conce o su i lo o signi ica i. Pe an o di comunicazioni o ali si uazione o malmen e egua e čiai pokalbio pa ecipan i al disco so sc i o possono appa i e žymi didžiąja, ki as – mažąja aide už ašomu u / jūs) odo ne ien ski ingus šių žodžių uno all'al o con e en i di e si uoli seman ici, pe ché incomoda indi a ą 3 Accedo in e ne : h ps.www.15min.l /naujiena/ak ualu/komen a ai/g azina-smigelskienea sakymas- y au ui- -landsbe giui-500-884306 ( edu a 2017 11 23). 4 Accedo online: h p://www.del i.l / eidai/e e is/del- isuomene-supu ciusio-laidos-p ies-s o esiuze o-p ade as- y imas.d?id=70170284 ( edu a 2016 01 20). 5 la le e a p oximi à alla eale comunicazione (la le e a ha semp e conc e i indi iza à e in ques o indi iza à o ien a i lingubinės aiškos mezzi, e il suo es o è semp e o ien a o e in indi iza o eks ą ques o o ispos a, o p o ocazione) c. Čepai ienė (2010: 10). 6 linguis iche s a egie pašneko ų cos u i ią e des uk y ią, e il a o che in aluni casi l'ul ima all'indi izzan e è inu ile, pe ché des uk y iąja s a egia indi izzan e sop a u o pe k ų p op i in e essi c . Zaikauskas (2002: 145, 147). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 3 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nu odančių į a džių už ašimas pe eikia ski ingus semio inius kodus i nuos a as. Uni ad esan ai enkasi Tu / Jūs – okį išski inį be ku io asmens, esančio ad esa u, žymėjimą in e p e a i come p op iaminì segnale di ispe o ad un'al a pe sona; al i non(be) u i abi uo sc i endo en a izz i in nome indicando l'esci inumom del des ina a o ( enkasi u oi /). Che ques 'ul ima disposizione non può esse e lega a sol an o con paga bos aiška, indica ale possibili à di con assegnazione in a džių pe ink ies užuojau os es s e, plg. : 7 (9) Za au a ai icini, amici. Pongo u i ono a e pensien i e sen imen i. O commemo azione disco si e sc i imen i sa à più a di. <...> Tač iau, in qualsiasi caso, Leonidai ilsėkis paci àje, a noi uoi la o i secondo possibili à comple igsim e, amicius acce e emo i appo ius esse emo. Mol o, mol o dispiaciu o la ua pa enza. 8 Anco a solo esis e di e se possibili à di in e p e a e. In quo idiane si uazioni di susc i inazione ques o può susci a e ensione, pe ché di e si modi di isc izione degli ing essi indican i indi a à nuola inių ašy inio dialogo pa ne ių pap as ai nebūna ap a iami: asmuo, koduojan is sa o anche a pašneko ą piccoleja aide sc i o ing essi, es a nepas ebėjęs che desc end in ai codi ica o i suoi messaggi le o io usa un'al a s a egia di isc izione degli ing essi; ques 'ul imo siun ėjui non užsmena a causa di lui dis u dan en i neišski inio u jūs o mų pa eik ies būdo, ma s esso consis en emen e ade isce al soli o modello di sc i u a della lingua, spe andois, che in lui isc i o Tu Jūs o mų pa eik is in ine sa à conside a a come in un adegua o esempio. / Dialogo pa ne io innominazione e quel innominazione manie a p esen azione (non unicamen e nominazioni, ma e li app esen an ici innominazioni) è mol o impo an e sc i i della comunicazione de aglia. E sebbene sia consue o ichiede e p ecisione dicendo o sc i endo nome 9 e pa occhia, de iazioni dall'e ike o della lingua di sc i u a li e ians isc i endo indi a à indican e all'in enzione ends ama a mu illa e, pe ché nel pe sonale li ello gene ale ques o è pe cepi o come un abù basa o cul u ingumu. Pe an o ques o a icolo mi a a discu e e o a a iegan e TU JŪS polinkius di sc i u a delle o me, le lo o cause, di ezione, e e o o pa icipi degli ing annizi p agma iką (kadangi qualsiasi conc e ų / 10 7 Sulle due za commisu a e unzioni: in o mcinè e emozionale alu anąją, nonché il a o che esclusi o le e ū iškojo nek ologo b uožu conside i inas ienaskai os an ojo asmens k eipinys į elionį (<...> li unijo Ta o meilė ea ui i žmogui). Ma cinke ičienė (2008: 173175). 8 P iega in e ne : h pwww.del i.l /news/daily/li huania://mi e- iloso as-ldonskis.d?id=72351034 ( edu a 2016 09 21). 9 Vladimi o Plungian sos ene a, cen ale posizione degli elemen i dei ini nelle g amma iche delle lingue na u ali pe me e a e desc endinimen o che lingua è un sis ema, apposi amen e ada a o di o a o e e des ina a io in e azione (in al e pa ole comunicazione); ques o è p ima ia e p incipale unzione in dall'immedia a nasci a di ques o sis ema. (Plungian 2011: 72). 10 P agma iką come lingubinè o me, unzioni di comunicazione e la lo o ealizazione e e del u o c . (199 Fillmo e8: 385386). JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 4 ad esa ą BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 u in is eks as ska ina jo ga ėją s a s y i jam ašančio asmens in encijas pagal ai, kaip josse eks e pasi eiškia) e paž elg i į okios išski inės į a džio, nu odančio ad esa ą, ašybos 11 užuomazgas paminklų senųjų lie u ių kalbos dedikacijose. 1.ASMENINIAI PARTICIPINIAI INVARZIIAI E J URASYMO MODELIAI Į a džiai è chiusa a, non ice i, ma mol eia unkcė pa ole di classe. Lie u iškasis e mine, c ea o secondo il la iniškojo a i ikmens modelį, e imologicamen e pe me e į a dį pe cepi e come pa ola, a keliaujančio į na do ie ą pakai alą. Eing aggio come sos i ui alo o 12 di e amen e indican i esp essioni uolo sie ino con menku seman inio con enu o. Pe sonninali des ina a u uolo. In de e mina i casi quei uoli adegua amen e s abili e aiu a g e a pe sonali del p imo e del secondo pe sona innomini come apozicija u ilizza e daik a a džio azės o oka y ai 13 (plg. Bha 2007: 3). pa icipiniams į a džiams 14 ai leidžia a lik i šnekos ak o daly ių – bu imo kalbė oju i bu imo 15 Bend inemen e nelle lingue li uane engono u ilizza i no e pe sonali pa icipi in ing essi: io, u, mes, mudu, mud i, oi, judu, jud i, ams a (Rosinas 1996: 25). Qua o di lo o io, u, noi e oi è consue o conside a e p incipali (plg. Judžen is 2012: 113) (g eiamen e a causa del a o che 16 d iscai o mudu, mud i, judu, jud i o me di equenza nei es i è mol o che mino e che il plu iskai ą indican i mes, oi o me di equenza, poiché d iscai o a ojimui necessa i si uazioni, basos bu imu a eikla d iese, kon eks as 17 ). Socioling is iniai y imai odo ealią dialogo pa ne į 11 Subje i ì dell'au o iau pun o di is a i ela iancias lingubinè mezzi aiškos e in e pasmenina unzione es o igua do c. Ma cinke ičienė (2008: 3536). 12 Plg. a do pakai alą inse ijen e il la yniškąjį e mą p ō-nōmen ž . (2009 Dixon: 190). 13 Nelle lingue in cui il nome del e mine pe me e di suppo e che inse ìus de a de ini si come cambiičiančius daik a a dį (plg. ingles p onoun), la dimensione di sos i uibili à non è il più app op ia o desc úendo il p imo e il secondo pe sona inse ìus (plg. Bha 2007: 12). 14 Nella li e ians kalbo y ą Albe o Rosino a es as e minas pa icipiniai į a džiai desc i e uno g upę į a džių asmeninių į a džius, la cui ealizzazione è necessa ia dialogo (plg. Rosinas 1996: 2425). 15 I p onomi pe sonali (come e nomi e i icii) indicano unikalų subs i u ą, ma s essi non hanno signi ica i (plg. Lyons 2004: 22). 16 G ama ica desc issi in ede e il d ejopą app occio alla ca ego ia del nume o delle a uali lingue li uani: adizionale, che la iene d ina e, e mode no, che classi ica la d iskai ą alla sis ema del nume o delle a uali lingue li uani. Rodune , Čižik-P okaše a (2006: 74). T ina è nume o della ca ego ia eale nella a uale lingua li uana spiega e aiu a Williamo C o o indica a plu isci a ca ego ia della pe cezione esmė: plu isci a ca ego ia della pe cezione in lingue, che hanno d iskai ą (maggio e di due), di e isce dal plu isci a pe cezione, ca a e is ica d iscai o non posseden i lingue (maggio e di uno) (plg. C o 2004: 141). 17 D iskai os judu, jud i linksnių o me si sc i ono anche d ejopai (plg.:<...> judu, Voi e Kuzmickas, sie e uno an o d augai. DLKT; Dopo mol i anni, quando Judu con Vy au u i o D uskininkuose, a i a a da Mask os kažkokia suo e ulė. DLKT). Pa lando di s ile di sc i u a si so olinea che il des ina a io di di e o disco so do ebbe esse e sc i o esclusi amen e e plu iskai ą (g uppo di pe sone) indican e Voi, e d iskai ą (du pe soneis) indican e Judu Jud i caso /. JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 5 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nu odančių į a džių TU, JŪS a oseną daba iniuose bend inės lie u ių kalbos disku suose (plg. Gi čienė 2009b: 214215; 231). Li u iškoje laš o adizione consue o pa la e del au o e (ad esan ą) indican e all'uomenì sc i e e neišski inai, e all'uomenì, indican e pe sona, a cui k epiamasi (ad esa ą), sc i e e didžiąja aide, se es o (o pa e di esso) di e amen e a quell'al a pe sona indi izza o. Ques o modo di sc i o degli inse imen i gene almen e è discussi o solo in cons adu e di egole di spelling. G ama ionali desc isšuine delle lingue desc i u a lo o mo ologica aiška, signi ica i i e 18 con es o di consumo adeguami à, ma l'ul imo mol o a amen e è collega o con il modello di sc i u e. Dėmesio indi a ą indican i inse imen i in modo di isc izionei appa e solo in più ecen i 19 la o i linguo y os: apibend inando ice che (plg. Ma cinke ičienė 2004; 2008: 57; Gi čienė, Kupčinskai ė-Ryklienė 2005) e (o ) man enendo disposizioni di esclusi i à sc i i a o nendo esempi. 20 Nella comun ine e Li uania pa ló esclusi o dialogo pa ne į indican i inse imen i Tu, Voi modello di sc i u a a gumen a o lungame ę adizione con enen i s ilis iniais sume imais ( . y. ispe oba i e ike u). Lgą empo ale modello di sc i u a è s a o conside a o no ma i o. O a in igo e la edazione delle egole di o og a ia, asme en e la Zodžiai lahko bi i pisani od edą elikja laide, iene alu a a come una consul i a o og a ia (ž . 1oje a icolo ci a o nella ci azione u a ques a disposizione di o og a ia o mululuo è e da e delle modi iche). Tali libe a scel a eikianci disposizioni one dialogo pa ne į indican i innomiji esclusi i à modello di spelling necessingi à pa yškina e g amma icale a gumen um, ela i o con d ejopa u (o esniai casi e oi) li ello di de in umo possibili à. 1.1 Inizio della adizione di ma camen o esclusi o dell'indi izza o indica o pa iciiniu inse imen o Senų lie u iškų aš ų dedikacijos pe me e di e o indi a ą nu odančio į a džio sc i imen o didžiąja aide susie i con la yniškosios aš o kul ū os esempiu. 1617 a. dedicazioni di Li u iche pubblicazioni e e e endissimo ipo p akalbose lib i au o i o p epa a o i in pubblicazione globėją spesso k epiasi nell a džiu TU. Alcuni di ques i au o i, in ce e occasioni, sono sc i i con una g ande le e a. 18 in nomežiais u: oi Si a a ams a nusakomą ecip oco appo o aišką plg / : Valeckienė (42006: 259); (1996: 3845); Rosinas Judžen is (2012: 121); al modello di sc i u a non e a abi uo da e a enzione e illus ando: ad esempio, anche acce ando oi, scus a l'uso esempi si pascelkama neišski inė lo o sc i u a (plg. Senkus 1963: 38; Kučinskai ė 1980). 19 Una di ali eccezioni è Al edo Senno p epa a a g amma ica della lingua li uana, nella quale indica o su le le e e g andiąja aide ašomus Jūs, Tams a, S eikas, Tu (plg. Senn 1966: 60). 20 P z.: ienijo Ta o meilė (Ma cinke ičienė 2008: 175); Voi ole o chiede . (Plungian ( e ė Ju gis Pake ys) 2011: 115). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 6 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 į a džio o mas. Taip, pa yzdžiui, lo yniškoje Punk ų sakymų (SP I, 1629) dedikacijoje į yskupą Eus achijų Vala ičių k eipiasi Kons an inas Si ydas, plg.: (10) PE exigui ope is pa em, in magna mea imbecilli a e, & a ec a g aui e Vale udine, Pa iâ linguâ elabo a am, Tibi Ill s issime P æs l libens & ene abundus o e o ac dedico. Hic qualiscunq[ue] cona us meus, since am inp imis g egis Tui, quem dei annuen e benigni a e laudabili e elici e q[ue]; pascis, ili a em spec aui . SP I 2015: 20 (plg. Reginos Koženiauskienės e imą: Labai mažo da bo dalį, ė ų kalba k uopščiai pa ašy ą, būdamas slabpnos s eika os and sunkiai si gdamas, Tua, š iesiausiasis Vyskupe, con amo e e ispe o dis inu e dedikujo. Ques e menku elle mie p esso angos p incipalmen e des ina e al bene icio di e o Ta o caimenè, che Dio g azie bi inai e iusci amen e ganai. P De 294) o in yskupą Ju gį Tiške ičių Giesmių ikėjimui ka olickam p ide ančių (SG,1646) p epa a o e Saliamonas Sla očinskis, plg. : (11) Ego e ò inhisce non udi an ū labo e sed & ēp[o e] ipso, Tui nominis immo ali a i li aue im. SG1 IV10-13 (plg. Reginas Koženiauskienės e imą: Io oglio pašlus ia e Ta o immo e ole nome non solo impe ulu la o o, ma e sugaiš u empo. P De 308). A padėkhe di quel pe iodo popula i indi a o indicazioni a o sch iesiausiajai kilnybei modo di isc izione a iei us, plg.: uæ Illus issimæ celsi udini. SG1 IV14-15 (plg. uo S iesiausiajai nobnybei P De 308) e Illus[ ] issime ac Reue endissime Ces[i ]udinis ua Deuo issim9 cliens SG1 V4-6 (plg. Ta o più luminosa e Ga bingissima Kilnybės umilankākais klien see P De 308). Ma, pe esempio, Bal amiejaus Vilen o Euangelijų bei Epis olų (1579) dedicazione esclusi amen e segnalima kiek ienas pa ola, che si o a kunigaikščiui Ju gi F yd ichui dedica o k eipinyje, plg. : Tuæ Illu iimæ Celi udini (Ta o Š iesiausiajai Kilnybei); Tuæ Celi udini (Ta o Kilnybei) o i suoi abb e ia T. C. o C. T. (plg. P De 8182). Ma yno Maž ydo p epa a Giemé S. Amb aßeijaus (GA, 1549) ha lie u išką k eipimąsi-padėkojimą Ponui Sebas ijan Pe buyan h, nel quale l'indi izzo į a dijamas junginiu uo Mylis a (plg. awa Mili as) oppu e il suo abb e is i awa M. o T. M. (ci a oje as e idu e ma ca e ip is ina e o me): JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 7 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 (12) Sup a au klauſi oijus Diewa ſʒodʒa no incʒus u e i geſme ą ku e wadin: Te Deum laudamus. Todeley iję jak ischguldau con le al e*, an schwesos ischsiuns i, e awa Milis as wa duy iję p ie aschi i, pas acau. Gia nu iję ischsiundams awa Milis ai* p ie aschau, e wie oye welikas pau a* dowanoiju, paka nay p aschidams, idan Tawa Milis ai* di e ma schi di quella dowanele p ieijm umbi. Lobek Diewa meileije. Ragayneije 3. gio na a menesis Kowa. Me u Diewa sgimima. 1549. GA 217-28 Mol o consis en emen e i nomi che indicano il indi izza o di e o g ande aide segnala o Danielius Kleinas, p ecisamen e la lo o scel a del modo di isc izione, e non la seman ica TU e JŪS di e enzia a dedicazione kunigaikšui F yd ichui Vilhelm con en ais nella e inęs kaip galimybę pa ody i paga bą ki am asmeniui. Plg. G amma ica Li anica (1653) g ande aide sc i a Ta o e os o P De 332 Il Vene abile e Galingissimo Elek o iau, Ta o... P De nuo odas (plg., pa yzdžiui, QVæ Tuo, SERENISSIME ET POTENTISSIME SEPTEMVIR 376) e Se eni ßima Ve a Celi P udoji Vene abile P De 340 379) T umpajame ques a g amma icos są ade okiečių kalba COMPENDIUM LITVANICO-GERMANICUM, Ode Ku e und gan deu liche u Li auschen Sp ache w ie man ech usch lesen sch eiben und eden Li a sol. (KlC, 1564) (plg. Kazimie o Eigmino accon a a KlC denominazione e imà: T umpas e u a chia ous lingua li e ians guido , come bisogna co e amen e lie u iškai la legge e, sc i e e e pa la e. PLKG 529), D. Kleinas p esen a o, JŪS linksnia imo pa adigmą, mos ando TUG la g ande aide della sc i u a di ques i in i i. : Singula i e . Nomina i o Tu du / Geni i o ⌊Tawes⌋ deine / Da i o ⌊Taw⌋ di / Accusa i o Taw dich / Voca i o ô Tu ô du / Abla i o Ins um. Tawimi mi di / Localis, Tawije eje in di . KlC 469-16 Duali e . Mascul. N. Ac. V. Iudu ih beyde / Fœmin. Iudwi / Geni . jumu dwieju ewe beyden / Da . jum dwiem euch beyden. KlC 4617-21 JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 8 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Plu ali e . Nomina i o Ius ih / Gen Iusu ewe i i o / Da i o Iumus вам euch / / Accusa i o Ius euch / Voca i o ô Ius ô ih / Abla i o Ins um. Iumis mi euch / Localis, Iusůse in euch. KlC 4622-29 1.2. La ques ione della de inizione degli in i oli pe sonali Tipologική kalbo y a non lascia neap a o ques ione della de in ezza dei pe sonali innomaggi e le lo o in e connessioni con e i iei nomi. I e i nomi hanno co ispondmenì, ma non hanno signi icanza (pe mei) (plg. Lyons 2004: 22); analogamen e desc i u a e esimenè a ibuzione dell'uomengio sa i o seman ico con enu o non mancanza (plg. Siewie ska 2004: 9). Anco a solo e ai pe sonili p esonimi, e agli e i nomi ca a e is ici delle s esse s esse ca a e is iche g amma icali e p agma iche come e de ini umu si ca a e izzan i esp essi (plg. Dik 1997: 186). Schiacca si uazioni in odu žu indicomam indi izza ii ca a e is ico si uacinis de in umas indi izza o è ealus, aki aizdus, quindi acilmen e s abili o. Sc i i o comunica i i si uazioni menziona a il de ici di con enu o seman ico anne a e possibile esclusi amen e segnalin indi a à indican e į a dį. 1.2.1. Apib ėž umas oka y inėse azėse Menzionji D. Kleino Compendiume esan i į a džių Tu, Jūs linksnia imo pa adigma ô Jus (ž . KlC įdomi ne ien dėl dėmesį pa aukiančios pa yzdžių ašybos, be i dėl oka y o o mų ô Tu, 4614; 27). P esen ine lingue li uanee g amma icali ap ašue enendo adizione oka y ą sie i solo con daik a a džio ca ego ia į a džių šauksmininkas non iene indica o (plg. 21 Valeckienė 1965: 640; 2006: 272, 273). Jonas Jablonski šauksmininko assenzia nel pa adigma dell'in oduzione dei nomi ha spiega o la sua iden i à a dininkui, plg.: šauksmininkais qui a a dininkų ly ys (Jablonskis (1997 [1922]: 50). Be nomininkui apa umu a iancan i TU, JŪS qualche ol a non e i abili cosdienybės sušukimuose, p z. : (13) Ei, Tu, nondimeno, ieni qua! Taip, sì, Tu! 21 Più ampiamen e su ale adizione e sugge imen o di ene e ali o me sepa a a g ama ine ca ego ia c . Judžen is (2012: 72–73). JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 9 Tokia BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 į a džių u (jūs) a osena šnekamojoje kalboje pap as ai būna susijusi su de e mina e si uazioni ne ikė umu, pe ciò spesso li accompagni a k eipiančios dalely ės, neno minės leksikos in a pai i (a ) menkinamosios eikšmės apibūdinimai, pl.:g (14) Jau blecha, bulegi up es čia, o u upūži. DLKT (Saky inė kalba) (15) O u žal y, egli ci ėl apmo ė. (pe ci a o da Judžen is 2012: 7273) (16) Ak u, nonykėli. DLKT (Publicis ika) Ei u, o se po ei comp a i qualcosa da be e? (17) DLKT (Publicis ika) (18) Ei, oi, cu miai! Ko kaps o ės, upina e a?! DLKT (Publicis ika) Ques o è ca a e is ico anche ad al e lingue. Tipologiche ice che a i e l'a enzione a oka i us come in in e essan eą, ma 22 insu icien emen e ese inė ą g amma icale ca ego ia ( odėl conside s asi oka y o assegnamen o possibili à ca ego ia più di e en i), discussiami e g e iminės immaginzio con daik a a džiu o daik a a dine aze a osenes sušukimuose casi. Tale dall'in oduzio e p e ix 23 cos i ui o p ozodino da inys alu a o come esis en e ugu e sepa a amen e dal aseino, pe ché oka y ai sin aksialmen e o seman i icamen e non sono inclusi in s u u a p edica o (plg. Le inson 2005: 71). Ch is ophe io Lyonso opinione, suscuukimen i pe sonali pa icipi iniziali s olge de e mina o iaus unzione (che comunque lo o non è ca a e is ica) ques o indica oka y o unzione eseccan i delic a o dio aziì de ini ò, pe ché oka y ai come di e o appellimosi o ma p ilygs a del secondo indicoda, da ciò o ma e del pe sonale pe sona inzio e p e ix oka y ai de e anche asme e e de ini um (plg. Lyons 2004: 152). 1.2.2. K eipiniu iš eikš a dialogo pa ne į nu odančio į a džio apozicija Aiu ando chia amen e a s abili e TU JŪS o mų aidmenis, innuminio signi ica o si può p ecisa e k eipiniu. Ciò indica il cone iminis ingegni i o e i e inio andan e del e o nome o lui epognan e aik a a dinės azè uso (plg. la lo o esegui a deik inės indicazione signi ica o di e isione, en esi, impo anza accen uazione unzione). Se necessa io i ede e, appelliniu 24 22 Vladimi as Sanniko en a izza oka y o con uno solo į a dį con enen e k eipiniu neįp as umą usų kalboje (p z., Иди сюда, ты!) i ku kas įp as esniais laiko sakinius, ku iuose y ( y) u i a ibu inį p iedėlį (dažniausiai menkinamosios signi icazioni, p z., Idi сюда, ты, негодяй! ), c . Sanniko (2008: 94). In inglese pa lando i p egiudizi del secondo pe sona possono anche esse e u ilizza i soli (You, come he e!) oppu e con daik a a dine aze (You boys, ollow me!) (plg. Lyons 2004: 152). 23 Vladimi o Plungiano i iene, apelia y inė unzione ( . y. linguaggio ak o indi a o inse a dijimo), gua dando da p ospe i a ipologica, può esse e inclusa in uni e sali degli di e ni signi ica i i collezion, c . Plungian (2011: 168). 24 Ch is ophe io Lyonso osse ėjamo, e i icie ogge i azioni spesso sono de ini e solo come indican i, ma senza signi ica i i desc üzioni; s abilendo la lo o indica a e e en à mol o impo an e con es o, come e in qualsiasi desc izione che en a izzi il conc e ismo. Ma in eal à e i icii obik a o zii sono u ilizza i così a um jie JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 16 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Ba ai. Ku io Nam ų babai ga e zoam ku se mi ece ale imp essione. <...> Ko šuno e a sbaglia o. Skais yklas i aspe a e non c'è bisogno. <...> 46 (47) Būk p imo p o a o le miglio i no izie DROGAS già i aspe ano! <...> // […]...> Ques o le e e Vi asme e UA B D ogas […]...> 47 Del e zo ipo indi an ì scel o il modo di isc izione degli ing essi che indicano indi a à p obabilmen e sie ina non solo con de e min omis disposizioni e iche, ma può esse e nulem as 48 e g amma ica i i ap ašuene della lingua li uanea adizionalmen e p esen a oamu u: ous signi icamen i desc ūdinimu, bass u espe o e amilia umo sup iešinimu (plg. nega i amen e būdžio amilia us signi icamen i kon a do a s a egimi) e non dis ancine-kon ak ine 49 mandagumo (ž ij. Gi čienė 2009b: 214 50 215). Neišski inį indi a à indican i ing essi ma camen o scel amo po e a inco aggia e e populia iausių in e pasmeniche unzioni aiškos ing essi desc üdinimai (kai consumo polinkis 51 pe o muluojamas in o leidimą) o quan o neko ek iamen e o mula a ing essi ing essi e al i 52 indi a à indican i. 53 2.3. Indi e i a esp essione della posizione des ina a io o pun o di is a di e zi Pa lando di pa icipa i i ing essi indica o indi a o sc i ybą, è impo an e p es a e a enzione e alla lo o isc izione g ožinėje li e a ū oje, kalbo y os li e a ū as in e eks uose, in e iu 46 Accesso in e ne : h ps:www.15min.l / a dai/naujiena/lie u a://paules-bocullai es- y as-ka upinis- iesas-laiskas-ku iems-ku iems- upi-1050-882088 ( edu a 2017 11 16). 47 Šal inis news[email p o ec ed]ogas.l 2017 02 15 le e a. 48 e nica s ilis ikà e il a o che e niche alenze des ina an e ben iconoscibili da de e mina a lingbinė s ilis inės aiškos Si eda. Koženiauskienė (2013: 94). 49 Plg. Nella g amma ica a uale della lingua li a i ų p esen a a u desc ūdinimą, associa aà con amilia aus k eipimosi a spal iu e s ačiokiškumu, e jūs u signi ica o nusakymą s e a di consumo k ediando inconosciu a o poco conosciu a, senio e ispe a a pe sona, anche a conosciu a u icialmen e (Valeckienė 2006: 259). Analoga dis inzione a amilia umą eiškiančio u e paga bą nonché o icialumą eiškiančio jūs solle a a e in no issimi la o i (plg. Judžen is 2012: 124). Rosina plu iskai inio oi, us ojamà in ece del uniscai inio u, e in ow ì ams a a ibuisce subjec i o alu azione agli innomgi (Rosinas 1996: 38). 50 Plg. amilia s, -i signi icazioni desc i uzione: pe mol o libe o, nesi a žan is. P iega in e ne : h pwww.lkzd.lki.l /Zodynas://Visas.asp (žiū ė a 2017 11 30). 51 Plg. neu alią o muluo ę sul uso degli nomi nei es i appella i i: <...> in skai y oją pap as ai k epiamasi an oju singolasi o o plu isci o asmeniu u, Jūs a jūs (Ma cinke ičienė 2004: 60). 52 Plg.: Taigi nella pubblici à, pe aggiunge e quan o più g ande audienza, e allo s esso colpi e e ogni indi idù sepa a amen e, in indi a à secondo pe smeniu <...> è possibile i ol a si a e modi: ienaskai ine o ma, ono biąja plu iskai a e neu aliąja plu iskai a. Simbolicamen e ques i modi di indi izzasi si po ebbe o sc i e e: u, Voi e oi. (Gi čienė, Kupčinskai ė-Ryklienė 2005: 221). 53 Plg., ad esempio, la s essa 1 in una no acio indica a In e ak y i della lingua li uanea, della le e a u a (kul ū as) e della s o ia della Li uania si on i di da i ba zė www.šal iniai.in o o nisce e un al o s ilis ino o mulazione che egolamen a lo sc i o dei g andi ca a e i, la quale può esse e in esa come au o izzazione a casi esclusi i, plg. S ilis ino mandamen o dei g andi ca a e i, quando si pe me e un'eccezionale ispe osi à, o nimen is (Jagus, Tu, Ge biamas, Ma ina, Tė ynė...).. P iega in e ne : h pwww.xn--al iniai-4wb.in o/index://de ails/565 ( edu a 2017 11 18). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 17 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 pe ašuose i pan. Li e a ū oje galima didesnė au o iaus lais ė li e a ū iniu pe sonažu apusiam al des ina a io o ni e a ie possibili à di sc i u a (ma ques o do ebbe anche esse e lega o a speci ici scopi, che i elino unicì o un'al aì il modello di e iche a linguis ica del pe sonaggio somano o). Li u iške aš o kul ū os one semb a ida iamesio laiko gen u sc i i g ožinės li e a ū os eks ai o in e ex sa, nei quali si a enne del p incipale di ques o gene e s ilis icos ichies a didžiąja aide žymė i di e o indi e a o i e odas (smen a džius, specialiuosius k eipinius, pa icipinius į a džius). Dialogo pa ne į indican i į a džių esclusi o sc i u a di icile noniges i in ope e di le e a u a g ožnej e nelle lo o aduzioni, g a icamen e dis inguanchi a ius in e eks ų li elliis, aigi e iui esan le e škus. Ad esempio, delle due Ha uki Mu akami lib i lib i nelle e sioni li e iche scel e di e se s a egie di ma camen o dell'in oduzio indican os ad esa ò della le e a. Ques e scel e sie iini e con pe sonale es o adu o e e (o) edi o pun o di is a, e con la lo o comp ensione su modagumo aišką on e, da cui adba, palboje. Nell'Assacimen i collezione D amblys p adings a ( ai e imas da japų kalbos) con en i nelle le e e scel a esclusi ina indi a à indican i nell'in oduzio g a inė aiška pe me e ale scel a pe cepi e come na u ale dei japoniškos cul u ale e iche o i indì, ecc. : 54 (48) <...> quasi u a ques a se imana mol e ol e semp e ce cžio e ce cžio di sc i e e a Lei una le e a. MD amP 68. Romano P isukamo paukščio k onikos ( ai e imas da seconda io so gen e inglese) in e eks ue liškue laikomasi ingles kalbai ca a e ingo neišski inio ad esa ą indikan i pa icipinių į a džių ašybos modelio. Tokio modello scel a di icile da collega e con la cul u a 55 giapponese ca a e is ica esclusi a sensibil umu e iche a (ypač pe skaičius pasako ojo no abą, nella quale indica a le e e ad esan ą esan puikų e ike o žino ą), plg. sakinį su g a icamen e neišski ine ad esa ą į a dijančio jūs pa ink imi: 56 (49) Mol o bene capendo come inguzulo da pa e mia a in ligge i in al modo una i i azione comple amen e indeside a a, deside o nondimeno so olinea i che, in sessi sc i endo ques a le e a, mi i olgo a un unico obie i o <...> MP PK 209. 54 Apie ski ingose kalbose ne ienodus jau umo mandagumui lygmenis, pasi enkan asmeninius į a džius; i kaip ie lygmenys pasi eiškia okiose kalbose kaip japonų (mandagumą eiškian eiksmažodžių o momi) e ingles (į a džiai mandagumo ela i amen e comple amen e neu alūs), plg. Plungian (2011: 79). 55 Sebbene e osse a a la lingua li e ia ca a e is ica di scissioni a u e oi, plg. a imos dis anzioni su le e a des ina a u segnalazione į a džiu u: Ke inau sc i e e i benokai an e io men e e come eikian u o spiega e, ma s laika slinko <...> MP PK 271. 56 Plg. pasako ojo no a o sulla di ques a le e a au o eus s ili di sc i u a: Plika akimi ede e: e iche o sub ilybes lei enan as Mamija išmano kaip penkis pi š us.“ MP PK 209. JURAT PAJDIEN. Li u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 18 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Te zini sogge i di pun o di is a a ad esa ą nu odan ys TU/ JŪS ašybą yškiai ma y i i publicis ikoje, in e iu o al i ipi di dialoghi o dei lo o in a pusikian pa ečiuose pe ašuose, plg.: (50) Sakė e, jums ašo laiškus dėl knygų, pasakoja sa o p oblemas paaugliai, o ką jie kalba? 57 (51) In ques i giochi di co emo non pa ecipa e p esiden eè. Come oi ques o spieghia e? 58 (52) Pasidalga e, cosa hanno ca u a o i os i ideo egis a o i, che a e e guida o icino Elek ėnų o Kėdainių pa e, noi u o con olliamo, in ensamen e ce chiamo, DELFI disse D. Žukauskas. 59 (53) A eismas jau y a p i eisęs Jums duk os išlaikymą? 60 Di e i i des ina a i con enen i discu sì di sc i u a o pe sc i u a (s enog a azione, aduzione) si uazioni, quando k epiamasi in eale, conc e ų pe sonaį, la paceamen o o nonpaisimen o degli acco di della aš o lingua indica già non p iminio on e pa la o e, ad essan o, ma pe ašą engiancio pe soï. Di e i i in e iu pe ašues, noncon enen i i e imen i su es o p epa an i pe sone, in e iu inicia ęs pe sona occhi del le o e può esse e coincidi o con es o pa engėju. IŠVADOS L'uso degli ing essi pe sonali non insepa a o dal s essa ca ego ia di pe sona conce i e p agma ico con enu o di ques a ca ego ia. Di di e o indi a à indicanzio pa icipinio innomaggio esclusi ini segnalazione dei lie u ians sie inas su ilgaamže, già anes esie lie u iškues spaudiniuose už iksuo a adicija, o daba inės lie u ių kalbos ašybos nuos a ose egolamen a o come buon s iliaus o segno di e iche o della lingua. Li u iškoje aš o adizione consues a pa yškin i pa icipiniu į a džiu žymimo pašneko o išski inumą. Così iene mos a o sa i a pio comp ensione basa o a eggiamen o ad un al o pe sona. In una di e a ko espondencijoje esclusi amen e insc i e Tu Voi linksnių o me di en a pe sonage giui p iligs anzia alu ę u inčiu subs i u o /. Tale isc izione des ina a ia o nisce in o mazioni su des ina an à come esponsabili umu pasižymin į p anešją. 57 Accedo in e ne : h pswww.al a.l /s aipsnis/50141609/minis o-pi mininko-pa a ejas ie imui-kaunai e- ienas-blogiausiu-keliu-y a- aiku-suski s ymas ( isualizza a 2017 02 19). 58 Accesso in e ne : h ps:lie u osdiena.l y as.l /ak ualijos://2017/11/20news/a i ai-apie- ai-ku eda- -ka bauskio-i -- a- e ygos-sielu-giminis e3582104,?u m_sou ce=l Ex aLinks&u m_campaign=Copy&u m_medium=Copy ( is a 2017 11 20). 59 Accesso in e ne : h pwww.del i.l /newsdaily/c ime://an a-pa a-ieskoma-dingusios-me ginosplunges-policija-abejoja-a -galejo-bu i-pag ob a-del-ispi kos.d?id=73960354 ( isualizza a 2017 03 07). 60 P ieiga in e ne : h ps://www.del i.l / eidai/zmones/ka aliunai es- y as-neis e e-da e-a i a- in e iu-apie-ko a-del-duk os-i -dainininkes-p oblemas.d?id=76345823 (žiū ė a 2017 11 15). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 19 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 P anešimą konk ečiam ad esa ui ad esan as ašo a endo de e mina i p agma inių ikslų, e, o iamen e, olendo esse e adegua amen e capi o. Sulla base della adizione e codi icazione della lingua li uana in qualsiasi a ge ino, ealų ad esa ą con enen e in disco so sc i o daik a a džių daik a a džių (p.g., Moky o, Te a, Dėde, Jūs e bia e Kole...), esclusi amen e signi icami qualsiasi o ma linguis ica p onuncia i conc e i indi izzo subs i u i capi alea le e a si sc i ono non solo il cognome della pe sona, pa oja, ma anche quelli che li sos i uiscono indi izzi indi izzi (p.g., Ponia, Pone, Tuo Ekscelencija, Di ek o iau...) e la o ma di uso dei lo o nomi pe sonali, ma a sinis a, che indica un g uppo di indi izzi (senzi). Nei es i con enen i Di e amen e indi izza à si indica g a icamen e la di e enza a Tu e u o 1. Ques o g a ico non ispe amen o indica, che non ispe a il sis ema di sc i u a della lingua li uana abi uale modello di compo amen o. Jūs i jūs nė a oks ne eikšmingas kaip gali pasi ody i iš pi mo ž ilgsnio: 2. Di e amen e indi a à segnalin neišski iniu u jūs iola o il p incipio in o ma i i à, pe ché il le o e del messaggio de e decide e, se ques o è la sua pe sona, o desc i end in ą segnalodà pe sona asme en e. / 3. L'indicazione dell'in oduzione che non emenėgian e l'indi iduali à dell'indi iduo indica à non aiu a l'indi izzan e a pe segui e i suoi obie i i p agma ici. Nežimė osios u jūs pasi ink ies iesioginėje ko espondencijoje modelis è nonkons uk y us, quindi po en a e e ce i pada inių (ad esa o ha mo i o di pensa e su delibe an e linguino e iche a nonpazimen o /). Ul imamen e nei media e negli pubblici a i es i si i o ano di e i dei discu sì isc izioni (pe ašymai) nuo eia abbas anza a o e olmen e: ede e polinkis emphėž i ad essa o esclusi inumą lui indicančio pa icipinio į a džio Tu Jūs o mas isc i endo didžiąja aide. Ci si aspe a che ale polinkis sa à yškus e nella quo idiana ecip oca ko espondenciaggia. ŠALTINIAI DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas. GA – Ma ynas Maž ydas Gieſme S. Amb aßeijaus bey S. Auguſ ina... Ka alaucʒuy 1549. Pa engė P. U. Dini, 1996; e. e sija J. Gippe 2012. P ieiga in e ne e: h p:// i us.uni- ank u .de/ ex e/e cs/bal /li /maz ga/maz g.h m. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 20 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 KlC – Danielius Kleinas, Compendium Li anico-Ge manicum, 1654. Pa engė M. Šinkūnas, 2011. P ieiga in e ne e: h p://senieji as ai.lki.l /db.php?sou ce=43. KLKŽ – Kompiu e inis lie u ių kalbos žinynas. Nuo mo ologijos iki eikalų aš ų (CD), sud. P. Kniūkš a, Vilnius: Š iesa, 2004. MD amP – Ha uki Mu akami. D amblys p adings a. Iš japonų kalbos e ė J. Polonskai ė. Vilnius: Bal os lankos, 2015. MP PK – Ha uki Mu akami. P isukamo paukščio k onikos. Iš anglų kalbos e ė J. Nau onai ė. Vilnius: Bal os lankos, 2016. PLKG – Pi moji lie u ių kalbos g ama ika , Vilnius: Poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1957. P De – Koženiauskienė R. XVI–XVII amžiaus p akalbos i dedikacijos, Vilnius: Mokslas. 1990. SG – Saliamonas Moze ka Sla očinskis, Giesmės ikėjimui ka olickam p ide ančios, 1646. Pa engė R. Pe ke ičius, B. Kabašinskai ė. P ieiga in e ne e: h p://senieji as ai.lki.l /db.php?sou ce=10. SP I – Kons an inas Si ydas, Punk ai sakymų nuo Ad en o iki Ga ėnios = Kons an y Szy wid, Punk y Kazań od Adwen u do Pos u, K i inis leidimas / Wydanie k y yczne, Vi ginija Vasiliauskienė, K is ina Ru ko ska (eds.). 2015. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. LITERATŪRA Bha D. N. S. 2007: P onouns, Ox o d Uni e si y P ess. Čepai ienė G. 2010: Laiškas: C o W. 2004: Typology and Uni e sals, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. monologo i dialogo appo ois, Filologija 15, 513. Accesso in e ne : h pe alpykla.li uanis ikadb.l / edo a://objec s/LTLDB 0001:J.04~2010~1367173481529/da as eams/DS.002.0.01.ARTIC/con en . S. C. Dik 1997: The Theo y o Func ional G amma : Pa 1: The S uc u e o he Clause, Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e . Dixon R. M. W. 2009: Basic linguis ic heo y 2, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Fillmo e Ch. J. 1998: P agma ics and he Desc ip ion o Discou se. P agma ics. C i ical Concep s 5. Communica ion, In e ac ion and Discou se, ed. Asa Kashe , London and New Yo k: Rou ledge, 385407. Gi čienė J. 2009a: Ad esa o inse a dijimas pe iodikoje. Lingua e con es i, Vilnius, 8288. JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 21 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Gi čienė J. 2009b: Daugiskai inių i ienaskai inių k eipimosi o mų konku encija iešojoje saky inėje a osenoje, Kalbos kul ū a 82, 214234. Accessibile online: h p://www.bend inekalba.l /?82. Gi čienė J., Kupčinskai ė-Ryklienė A. 2005: K eipimosi in indi a ą būdai eklamoje, Lingbos kul ū a 78, 220229. Accessibile online: h p://www.bend inekalba.l /?78. G eimas A. J. 1989: Semio ica. Da bų ink inė, Vilnius: Min is. Haspelma h M. 2000: Inde ini e P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Hymes D. H. 1972: On communica i e compe ence. P ide J. B., Holmes J., eds., Sociolinguis ics. Ha mondswo h: Penguin, 269293. Hol oe A., Pajėdienė J. 2004: Laiko ka ego ija e o me di empo, G ama inių ka ego ijų y imai [Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 2], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 121 140, 169–170. Jablonskis J. 1997: Lie u i ų kalbos g ama ika, 3as o og . pubblicazione, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų edikla. Judžen is A. 2012: Lie u ių kalbos g ama inės ka ego ijos, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Ka aliūnas S. 2008: Il consumo del linguaggio e socialinis kon eks as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Koženiauskienė R. 2013: Re o ica e s ilis ica appo o del u o e della pa e. Šiuolaikinės s ilis ikos di ezioni e p oblemi, Vilnius: Edukologija, 8999. Kučinskai ė A. 1980: Mandagumo į a džiai, Kalbos kul ū a 39, 5153. Accessibile online: h p://www.bend inekalba.l /?39. Langacke R. W. 2007: Cons uc ing he meanings o pe sonal p onouns. Aspec s o Meaning Cons uc ion, eds. Gün e Radden, KlausMichael Köpcke, Thomas Be g and Pe e Siemund, 171187. Le inson S . C. 2005: P agma ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons Ch. 2004: De ini eness, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons J. 1993: Seman ics 2, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Ma cinke ičienė R. 2004: Užsakomųjų eklaminių s aipsnių a pasmeninės unkcijos aiška. Respec us philologicus 6, 5663. Accesso online: 0001:J.04~2004~1367181663661/da as eams/DS.002.0.01. ARTIC/con en h p://e alpykla.li uanis ikadb.l / edo a/objec s/LT-LDB- ( edu a 2017–11–27). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 22 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Ma cinke ičienė R. 2008: Žan o ibos i pa ibiai. Spaudos pa i ys, Vilnius: Ve sus au eus, 2008. Plungian V. 2011: G ama inių ka ego ijų ipologija 2, ado o Ju gis Pake ys, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, Biblio heca Salensis. Rodune M., Čižik-P okaše a V. 2006: Skaičiaus ca ego ia. Daik a a dinio combininio s udi, Axel Hol oe , Rolandas Mikulskas, ed., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 67 101. Rosinas A. 1996: Lie u ių bend inės kalbos į a džiai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Sanniko V. [Санников В. З.] 2008: Русский синтаксис в семантикопрагматическом пространстве, Москва: Языки славянских культур. Senkus J. 1963: Voi, oscs a i u, Kalbos kul ū a 5, 3739. Accessibile online: h p://www.bend inekalba.l /?5. Senn A. 1957: Handbuch de Li auishen Sp achen. I: G amma ik, Heidelbe g: C. Win e . Siewie ska A. 2004: Pe son, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Smi h C. 2001: Discou se modes: aspec ual en i ies and ense in e p e a ion. Cahie s de G ammai e 26, Séman ique e Discou s, 183206. Šinkūnienė J. 2010: Au o iaus pozicijas aiška asmeniniais į a džiais ašy iniame akademiniame disku se. Filologia 15, 124-141. Valeckienė A. 1965: Į a dis, Lie u ių kalbos g ama ika, 1: Fone ica e mo ologia (daik a a dis, būd a dis, skai a dis, į a dis), ed. Kazys Ul ydas, Vilnius: Min is, 635 721. Valeckienė A. 2006: Į a dis. Daba inės lie u ių kalbos g ama i ka, ed. Vy au as Amb azas, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų publishing ins i u e, 251282. Vasiliauskienė V. 2002: P obleminiai lie u ių kalbos i ašybos aspek ai, Vilnius: Homo Libe . Zaikauskas E. 2002: Šnekos ak o pa ecipan i s a egia, socialiniai uoli e ipai dei li aui in linguaggio. Ac a Linguis ica Li huanica 46, 145172. Į eik a 2017-12-04 Ado a o 2017-12-29 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 23 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LITHUANIAN WRITTEN DISCOURSE: PARTICIPIAL PRONOUNS REFERRING TO ADDRESSEE Summa y The a icle discusses he a ia ions o spelling o pa icipial p onouns e e ing o ano he pe son in he Li huanian w i en discou se. Nex o he usual spelling Tu/Jūs based on he adi ional s ylis ic capi aliza ion, he model o spelling whe e he p onoun e e ing o he add essee s a s wi h a lowe -case le e u/jūs exis s as well. The e e ence o a dialogue he pa ne and he way i is p esen ed a e an essen ial communica ion de ail; he e o e, na u ally, likely easons, di ec ions and e ec s o he cu en ends o a ying spelling o pa icipial p onouns in di ec discou ses a e linked wi h he concep ion o he ca ego y o PERSON i sel . The a icle e iews he models o pe cep ion o pa icipial p onouns p oposed in linguis ic desc ip ions and discusses he le els o communica ion o ONE PERSONS ela ionship o ANOTHER in which he in e locu o s ind hemsel es when using he o ms o he same p onoun which a e di e en ly coded in w i ing. I is no mal in he Li huanian w i en adi ion o add p ominence o he pe son by capi alising he pa icipial p onoun e e ing o he in e locu o . I is a way o show he a i ude o ANOTHER PERSON based on mu ual unde s anding. KEYWORDS: w i en discou se, communica i e s a egy, pa icipial p onouns, de ini eness, subjec i i y, in e subjec i i y. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]