BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
NIDA PODERIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
LIETUVIO STEREOTIPAS PAUGLI RAPTO DARBUOSE ESMINIAI VOZŽIAI:
mokinių kalba, s e eo ipas, kalbos pasaulė aizdis.
ĮVADAS
La sa i oca dell'iden i à nazionale basa a la nazione cul u alizza a consape olezza esis uojanziali
immagini, di lo o e s e eo ipi. S e eo ipi in luenzano i p ocessi cogni i i dell'indi iduo, essi si
1
ico ono, quando bisogna sceglie e unio o un al o compo amen o nell'ambien e sociale
ca a e is i, pe ché ik o è semp e in e p e a a uo delle p ospe i e di pe cezione
socialmen e de ini a (Tume , Oakes, Haslam 1992: 22). Lo s e eo ipo nazionale in e noling is ica più
spesso iene de ini o come lingbinessa cul u alizza a comuni à cos i ui osi schemico immagine del
p op io o al a nazione app esen an e nella es a, assegnandogli de e mina i a i di
ca a e e e peculia i à cul u ali (Guda ičius 2007: 156; Ru ko ska, Sme ona, Sme onienė 2017: 26).
Come a no a e Kazimie as Župe ka (2017: 5), au ai a ibui iamu b uožus (i. i. quello, quale è
idu inis lie u is) pe cepiamo solo come iconoscimen o yškesnių dominančių. Lo scopo di ques o
a icolo sulla base dei da i di s udio dei la o i di sc i u a adolescenziali dell'e à p ecoce
in e psnio (1113 anni) discu e e, quale s e eo ipo le u io si o ma mokinių kalbos pasaulė aizdyje.
Al ine di ques o obie i o si pongono i seguen i compi i: (1) chia i e, come gli adolescen i in endono
lo s e eo ipą nazionale; 2) panag ina e appo o adolescen i con lo s e eo ipo di le u io; 3)
2
analizza e il con enu o dello s e eo ipo le uno; 4) con on a e i da i della ice ca con
e noling is ì e e ua i la s essa ema ica ice che di g uppi di pe sone anziani e à. La scel a
dell'ogge o di ice ca lėmė il a o che mancojama iden i à nazionale, ema ica dei s e eo ip
nazionali esegui e ice che empi iche p ecoi osa adolesclys ės amžiaus g upėje. Ty inėjan
au inių s e eo ipų u inio, iden i à aiškos ki imą kalbinėje kul ū inėje
1
Nel diziona io delle pa ole in e nazionali p esen a e qua o signi ica i s e eo ipo. In ques o a icolo il conce o di
s e eo ipo iene usa o al secondo signi ica o: isuomenės sąmonėje unzionan e so asimpli ica o, schema izza o,
emozialmen e spalla o immagine di qualche ogge o (TŽŽ 2005: 704).
2
Lingbo pasaulė aizdis nel linguaggio susiklos ęs mondo comp ensione, che comp ende cose e enomini
ka ego iza imą, pasaulio elemen ų yšius, žmogaus san ykį su pasauliu (Guda ičius 2007: 210).
NIDA PODERIEN. s e eo ipo Li uio nei la o i di sc i u a adolescen i | 2 comuni à, come mos ano
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
da i delle ice che (D uckman 1994; Ba e , Wilson, Lyons 1999; Šu inienė 2006; Taljūnai ė 2006;
Aks ina ičiū ė, Pe a Po i y ė 2007; Guda ičius 2007; Kuzneco ienė 2007; Spi iaje ienė, Spi iaje as
2015; Žiliukai ė, Po iliūnas, Sa icka 2016). Ques o pa icola men e a ualu, pa lando di adolescen i, a
causa delle peculia i à dello s iluppo in e psnio dell'e à adolesclys esa. Sulla base di E iko E ikson
eo ia dello s iluppo della pe sonali à, psicologi (Gage, Be line 1994: 116119) a e mano che
p ecisamen e nella adolescenza si in ende pe cepi e e a o za e la p op ia iden i à, i o a e il
p op io pos o nella comuni à, pa agonando se s essi con al i, il p op io app ezzamen o con al i
pun i di is a. In e p e ando da i empi ici, gli scienzia i anno conclusione che le p e isioni e
con inzioni p elimina i sulle ice che della nazione, l'esclusione di un g uppo da al i, s e eo ipì uso
ca a e is ico a bambini maggio i di 10 anni (Ru land 1999: 65), inol e, i bambini di 1012 anni di e à
iniziano a dis ingue e ca a e is ici p op i ca a e is ici di au os, iden i à, ku iamiami ku iama ne
į aukdami socialinius palyginimus. Anks y ojoje paauglys ėje susi o muoja asmens au inė
a sici ian , a accjungian , pe lungo la i a della nazione (Jonu y 2008: 17), pe imi ando i alo i, i
modelli di comuni à. Pauglys è sus o ma o del p op io popolo, come įs imaginojamas bend uomenės,
app esen an i immaginex di en a a ce o pun o di i e imen o o moian e pe sonali à seli okai e
appo o con au ine bend uomene.
1. METODOLOGIA TIRIMO
Li uio s e eo ipo adolescen i nella sc i a lingua ma e iale di ice ca cos i uisce 1113 anni
62-jų paauglių (20 quin os klasės, 42 šeš os klasės) da lie u ių mokomąja kalba mokyklų
3
246 sc i i ine ope e della lingua. Raš o da bus mokiniai galėjo pa ašė 2018 m.
asa iobalandžio mėnesiais eseguendo compi i, nei quali e ano 1) ichies o di
desc i e e il li e oio ca a e e nazionale, pa eikus 37-ių leksemų i žodžių junginių
4
są ašą, ku iuo mokiniai
(me nep asėjo) u ilizza e; 2) si chiede
5
come, secondo gli s uden i, lie u ius desc i e
3
Kaišiado ių ., Kauno, Kazlų Rūdos, Kėdainių, Klaipėdos ., Kupiškio, Ma ijampolės ., Rokiškio ., Skuodo,
Šalčininkų. Šalčininkų scuole le ope e dei mokinių cos i uiscono 20 p oc. u e im ie. Mokinių è s a a chies a
segnala e, nella quale scuola e classe si s udiano.
4
Sąžiningi, elas ūs, g ei i, polagūs, san ū ūs, nep iekaiš ingi, senamadžiai, jausmingi, pa ikimi, silpna aliai, niū ūs, eselmi,
jau ūs, im i, iesūs, šnekūs, senza senso dell'umo o, lė i, snobiški, gud ūs, gobšūs, gius i, saggi, a omi, amiche oli,
da būsš ūs, nepa ikimi, kukliniais, iukšmingi, punk ualni, neiški, neišauklė i, eks a e , in a e , neai, neaiškiai, nušud,
i , i od (sąda, Valdouskaus (2003: 28) è basa o su leksem e combinazioni di pa ole che desc i ono ques o ca a e e.
5
34 classi di s uden i della ocabola ia sc i a (Dob o olskienė, Plen ai ė 2005):
11 il diziona io dei mokinių non icingo (pa yପରି, acconjamojo ipo sc i iniuose pa a o a os 3 p oc3),
a ibu a džių). Leksemų i žodžių junginių pa yzdžiai sugge i e, che mokiniai, essi s u ando, più
de aglia amen e desc i esse o il li eu io s e eo ipą.
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo agazzi nel la o o di le e a | 3 icini dei paesi app esen an i; 3)
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
si chiede di desc i e e il app esen an e dell'al a nazione; 4) iene p opos o c ea e ipiško
li eu io i a o e con on a lo con la desc izione del app esen an e della nazione scel a.
Ques e a i i à sono s a e p esen a e agli s uden i du an e le lezioni esaminando emà Legba
come sociale cul u ale enomenio impa ando lexicico (sinonimų, an onimų e azeologizmų). I
6
compi i esegui o di e se abili à di app endimen o mokiniai, i lo o la o i pun e non e ano alu a i.
Sukaup a adolescenzi sc i i ine lingua di s udio ma e iale analizza a desc i omoio anali ico e
pa agonamuio me odi. In es igando lo s e eo ipò li eu io nei la o i di sc i u a dei mokiniai,
sop a u o è s a a esamina a, come mokiniai capi a au inį s e eo ipą, qual appo o
adolesclių con lo s e eo ipò li eu io. Isolando il con enu o del s e eo ipo li uano è s a o u ilizza o
la me odica Je zy Ba minskio (Guda ičius 2007: 157158), sulla quale ėmėsi e noling is a Aloyzas
Guda ičius (2007: 158146), s udiando gli aspe i di alu azione del s e eo ipo app esen a i o del
popolo: 1) appo o con la i a ma e iale (aspe o domes ico); 2) ( isuomeniškumo pa ame as) e
kalbinėse bend uomenėse. J. Ba minskis y ė au inius s e eo ipus pagal apibend in us au os
4) idėjinę pozycję (san ykis con pasauliu, ė yne, eligija). Sulla base dei da i dell'analisi della
cha ak e io b uožus (psichinės i in elek o sa ybės); 3) san ykį su ki ais žmonėmis
sc i i ina dei adolescen i, dis ingue e anco a due aspe i di alu azione del app esen an e della
nazione: 1) appo o con l'iden i à nazionale (lingua, cul u a, s a oybe, s o ia) e 2) isiche
ca a e is iche. lo s e eo ipo Li uano nei la o i di le e a degli adolescen i s udia o secondo i
seguen i aspe i di alu azione: 1) appo o con la i a ma e iale; 2) psichiche e p op ie à
dell'in elle o; 3) il appo o con al i esse i umani; 4) appo o con l'iden i à nazionale; 5)
ca a e is iche isiche.
Ai ini di i ela e, quali che sono i a i s e eo ipo li uano sono sos enus di e so g uppo di e à
della lingua mondiė aizdyje, come cin a li uano s e eo ipo con enu o dominan ės, e e ua o i
da i della ice ca pa agona e con A. Guda ičiaus li uano s e eo ipo s uden i dei li uani e anziani
žmonių (35–65 m.) kalbinėje bend uomenėje i Sil ijos Papau ėly ės-Klo ienės lie u io
del ca a e e nazionale di ice ca Daba inės lie u ių kalbos eks yne. A. Guda ičius ha
e e ua o una ice ca in modo anke aggio 100 s uden i dell'Uni e si à di Šiaulių e 50 g uppi di
esponden i anziani e à di a ie p o essioni secondo J. Ba minskio esclusi aspe i di alu azione
dello s e eo ipo nazionale. S. Papau ėly ė-Klo ienė Li uu io nazionale ca a e e aožus y ė
analizuodama Daba inės lie u ių kalbos eks yno da i, nei quali li e ians popolo app esen an e
alu azione esp exp essed wi h būd a džiu lie u iškas į a dijamais b uožais, esempio,
lie u iškas da bš umas, lie u iškas s e ingumas e pan. Il ca a e e nazionaleį delle lingue li uanee
6
A en ia a o no, che i compi i sono s a i compila i e esegui i non apposi amen e pe ques a ice ca, e
esaminando l'insegnamen o ma e iale ai s uden i di abili à supe io i.
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo negli la o i di sc i o adolescen i | 4 mondiė aizdyje
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
scienzia iänkė y ė secondo 1) appo o con al i; 2) con sé s esso e 3) le p op ie azioni. Li uio
s e eo ipo analisiè negli s essi o mol o simili aspe i cos i uì possibili à con on a e il con enu o
dello s e eo ipo li e io adolescen i e di al i e à g uppi di pe sone lingua mondiale aizdye, sebbene
ma e iale delle ice che empi iche sia s a o accumula o in di e si modi. S aipsnyje s e eo ipo
li eu io s e eo ipo del linguaggio adolescnio a psnio p ecoy o e à; 3) lo s e eo ipo li uano,
pasaulė aizdyje nag inėjamas ap a ian 1) lie u io s e eo ipo samp a ą; 2) san ykį su
dis inguendo i più ca a e is ici pa icola i.
2.LETUVIO STEREOTIPO SAMPRATA IN LEBRA CAUGLI
Paauglių disco so e nico s e eo ipo pe cepi o come apibend i o popolo app esen a i o
dipinslas, basa o nazionale al cha ac e i a ibui i dai ožais. Responden ų es i, come indica
mokinių aš o da bų analizė, il conce o di nazionino s e eo ipo non ha cono azioni nega i e.
No e ando che i li uani sono di e si, la maggio pa e degli adolescen i s e eo ipà conside ano
onda e, gene end i ei della maggio pa e della nazione app esen an e alu azioni, ecc.: <...>
ques o sono solo s e eo ipi, ma maggio anza delle pe sone li co ispondono.
7
<...> na u almen e, non u i [li au ie N. P.] sono ali, u a ia desc end in ai sgua do, si
può a e ma e p ecisamen e così.
s e eo ipo Li uio dei adolescen i della lingua mondiale aizdyje comp ende, opinione dei
s uden i, la maggio pa e dei li a ians ca a e is iingus b uožus, includendo e p op i, come
nazione app esen an e, e bend aamžių ca a e is iche, ecc. :
Gal mes kiek pe kuklūs, be ik i i a aliai i ge okai užsispy ę.
Mano agazza <...> di e i a, ape a. Tu i i le oni sono così. Apibuddendo
app esen an e della nazione, mokiniai si basa socialiniais, cul u ionali a gomen i, p z.
:
Se se e li au ii p o es uoja, p ego i iausybės sos egno e assis enza.
Li uani p e e isce il baske šinio, e inglesi u bolą.
7
S aipsnyje mokinių lingua ne aisy a.
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ip adolescen i aš o la o iose | 5 Li uani ha i lo o s enzioni come asa io 16-oji
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
<...>. Li uani e okiečiai sono similiūs nel lo o da bš umu, san ū um, punc ualumu, i a ališkumu. En ambi i
popoli ama mangia e mangi simili a cibo, ecc., e le u ii e okiečiai pieninai giandais kemša oškin us augin us
kopūs us su pa ūky a ca ne, o bul inius pa iekalus. Li uio samp a a mokinių es i comp ende e ninę kilmę,
e i o io, au ine adizioni, s o ica cul u inę espe ienza e nazionale cha ac e a ui a ibui i b uožus.
Mokinių kalboje g e a conce i lie u ie sinonimiamen e u ilizza e conce i Lie u os žmonės, Lie u os
gy en ojai. Apibūdendo Li uu ì, mokiniai lo con on a solo con s anie i esiden i nazioni app esen an i,
nessunu aspek u nei es i lie u ie non engono pa agona i con pe sone, appa enusčiais alle comuni à e niche
esiden i in Li uania. Si può a e assunzione, che Li uaniam adolescliam app esen an i au inių bend ijų non
esis ono al i, an o di e si, che lo o sa ebbe a ibui i al a nazione s e eo ipiche ca a e is iche. Paugliai
non ede la scissione essenziale a e nici Li uani e app esen an i delle comuni à au iche Li uane: mokinių
8
kalbos es i in li eu ì dis inguean i ca a e is ica appa enomenza Li uania allo s a o, esempio. :
Se šneka lie u ių kalba ques o può esse e lie u is, ma non necessa iamen e, pe ché esis e delle
pe sone che da al i paesi impa s a lie u iškai pa la e. Se hai la ci adinanza Li uana è da e o
lie u is, a meno ci adinanza doppia. Si può a e ma e che mokinių kalboje il conce o di li eu io
comp ende e e ninės, e poli iche nazione peculia i à. Mol i adolescen i sen ono iden i à con il p op io
s a o, con a iamen e, s uden ų, come sos iene ice ca o i (Spi iaje ienė, Spi iaje as 2015: 117),
nazionali à iden i à non enka dimensione del e i o io dello s a o.
3. TAPATINTIS AR BÊTI SKIRTINGAM: SANTYKIS SU STEREOTIPU
Il appo o con il li eu io s e eo ipo mokinių pa ló spesso esp esseškiamas pe soniniu į a džiu.
L'uo o pe sonale p ima pe sona o pakaiciui p imo e e zo pe sone più spesso engono u ilizza i,
quando mokiniai desc i e il li eu io ca a e e, ligina lie u ius con al e nazioni pe sone, escako
opinione, come lie u ius alu ano al e nazioni app esen an i. Tapa umo con au ine
comuni àomene nei es i gene almen e esp essea imi o me di pe sonali inwnzii mes, nos o,
ienaskai os e plu iskai os p imo pe sona eiksmažodžiais, p z. :
8
Al e nazioni mokinių es i in app esen ano app esen ano Polonia, Rusijos, Bal a usija e al i S a i app esen an i.

NIDA PODERIENĖ. Lie u io s e eo ipas paauglių aš o da buose | 6
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Gal mes kiek pe kuklūs, be ik i i a aliai i ge okai užsispy ę.
Nues a nau a ha simili ca a e is iche di ca a e e b uožų į okiečių au ą, pe ché okiečiai sono
polagūs, san ū ūs, pa ikimi, se i i, da bš ūs, dalykiški.
<...> siamo bonaši džiai, amūs, ūpes ingi, kenčian ys, zemiški, i in alla na u a p i išę e
pom as i pe sone.
Nonos an e u i i piusi e minusù o gogliosi di esse e li au ė, e non qualche apascasi s anienie ė. In
quegli casi, quando al li uano engono a ibui i solo nega i i ožai, il le u io s e eo ipo alu azione
o mula o solo eiksmažodžio e za pe soneniu e į a džiais lui o lo o, nonisi a inand con i p op i
au iečiais, p z. : Mio pa e e i le o i sono sa anaudiški <..>. Li uani oppo mol o be uokliauja. I miei
amici non u i sono buoni, come le semb ano. Alcuni delle quale aidina con o una buona amica, e all'al a
la chiama baidykle. Pe an o posso a e conclusione, che la maggio pa e dei li uani d i eidžiai. Einando
si può no a e che i li uani sono non gli s essi polagis i pe sone. Ques o pe me e a e conclusione, che i
li u ii sono nemandagūs, nonšauklė i. Anche da u e le pa i si può ede e, quali le u ie niū ūs. Essi
semp e anno susu aukę, non soddis a i.
Paaiškėjo, che gli adolescen i, solo nega i amen e alu a an i il ca a e e li u io,
pa icola men e c i icamen e alu ano i p op i compagniam e adul i. Sulla base dei da i dello
s udio si può a e ma e che la maggio pa e della p ecoce adolescenza e à in e psnio dei
s uden i iden i icinasi con app esen an i del popolo li uani, allo s e eo ipo li u io
a ibuendo e le p op ie ca a e is iche, pe sonale appo o con il li e io s e eo ipo
es eikšdami pe sonali coni nominali io, noi, ienaskai os e plu icoi os p imo pe sona eiksmažodžiais.
4. LIETUVIO STEREOTYPYS TURINYS
Ank y osios paauglys ės amžiaus a psnio s uden i g uppo e e ua a indagine da i indicano
che gli adolescen i li au į alu a posi i amen e la lo o lingua pasaulė aizdyje li eu io
s e eo ipo iene c ea o p incipalmen e a lui a ibuendo posi i i b uožų. Responden i Li uu ì
9
ca a e izza ono 67-
9
Posi i i e nega i i a i dello s e eo ipo le u io dis ingue e secondo quello, come alu ano adolescliai.
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo negli la o i di sc i o adolescen i | 7 iais
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
desc üdinimais: 48iimi leksemmi con cono azione posi i a e combinamen i di pa ole, 19
10
į a dijančiais nega i am ypa ybes (ž . 1 igu a.). Fa no a e che anche 53,4 pe c. mokinių
lie u į desc isse a lui a ibuendo solo posi i i b uožus. Posi i i e nega i i ožus
1 PAV. Lie u io s e eo ipo e inimas
a a dì 43,2 pe cen o., e solo nega i i ožus al Li u i a ibuì solo 3,4 pe cen o.
adolescen i. lo s e eo ipo Li uano è s a o esamina o secondo 5 c i e i (ž . ig. 2).
10
Apibuddendo il li eu io s e eo ipą i s uden i pa o ojo quasi doppio più leksemų e pa ole di
combininių, che è s a a da a 1-a compi ozia lis a a dei ca a e is ici ca a e is i.
Solo posi i i
Posi i i e nega i i
Solo nega i i
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ip adolescen i in la o i di sc i o | 8 2 PAV. Li uio s e eo ipo
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
dėmenis secondo esclusi as peculia i à equenzà Apibuddindosi Li uu io s e eo ipù,
esponden i spesso indica ono psichiche e in elle ine p op ie à e ožus, a scludiančius pe
appo o con al e pe sone. Si può a e p esunzione, che l'aspe o sociomeniškumo agli
s uden i di ques o e à è i in impo an e, pe ciò essi an o mol o a enzione assegna ai
ai u io, esc yskėjan iems comunicando con al e pe sone, alu a e. I da i dello s udio
indicano che e al i popoli i app esen an i adolescen i più spesso desc i ono secondo
appo o con al i esse i umani. La g ande maggio anza dei mokinių Li u i a ibuì e psichine
nonché in elle ine p op ie à. Mazzότερη pa e adolescen i indicò ipiško li eu io b uožus,
i elandoci il suo appo o con l'iden i à nazionale e isiche peculia i à.
4.1. s e eo ipo Li uano T aici che si i elano nell'a i i à quo idiana
Li u iui ca a e is ingu aožus, a scludiančius pe il suo appo o con la i a
ma e ialeiu, į a dijo 56 p oc. mokinių, s e eo ipo del li au io a ibuendo p incipalmen e posi i i
sa ybių (ž . 3 pa .).
0
5
10
15
20
25
30
35
C i e io 2
3 c i e io 1
4 c i e i5 c i e i
c i e io
1 secondo elazione con la i a ma e iale 2
pago psichiche e in elle uali ca a e is iche
3 pagal appo o con al i esse i umani
4 pagal appo o con l'iden i à nazionale
5 pago ca a e is iche isiche
F equenza
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ip adolescen i in la o i di sc i u a | 9 3 PAV. Li uio s e eo ipo ahoi
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
secondo elazione con la i a ma e ialeiu Ryškiausias li eu io ahojas, opinion adolescen i, è
da bš umas (nu odė 53 p oc. esponden ų). La pa e dei s uden i Li uano ha assegna o alingi udine
(13,6 pe cen o), conse a i i à (13,6 pe cen o). Talle ca a e is iche, come a kingumas, aupumas,
adizionalmen e a ibui e allo s e eo ipo li u io, non esis ono y aujan ys mokinių ašy inėje
kalboje: che li u ii o dina i, indica ono solo 5,2 p oc. esponden ų, aupumą nei es i a icinio solo 3,4
p oc. mokinių. Si può a e assunzione, che ques e p op ie à p ecoci dell'e à a psnio adolescen i non
sono signi ica i e. Da bs umo nei es i solle iamo come i iskissimo li eu ì ca a e izzan e
posi i o b uožas. Ques o è una delle p incipali adizionali quali à, eso domă in amiglia, ecc. : Da seno
li e o è da bš us, lui può la o a e e p o inio, e isini la o i. Ogni li a o da gene azione in gene azione
asme e i alo i ondamen ali, ca a e is ici solo alla nos a k aš ia. Li u i sa, che u o è
accessibile la o . Anche e quegli s uden i, che piu os o c i icamen e alu ano il ca a e e le u io,
la o š umą escludono solo 3,4 pe cen o.), usa o so olineando che ques a ca a e is ica
Lie u iai da bš ūs, nemėgs a a idėlio i da bų <...>.
ca a e is ica solo a pa e dei Li uani, non a en i ambizioni di pe segui e i p op i obie i i di i a,
kaip būdingiausią eigiamą b uožą. Lie u io apibūdinimas inginys y a eikiau išim is (nu odė
eg.: sąžiningas d augiškas mandagus šnekus kuklus eisingas
Sono pii e non anno nulla, non pe seguono nella lo o i a, ma ogliono i e e meglio di i e o a.
da bš us olingas konse a i us
a kingas aupus
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ip adolescen i in la o i di sc i o | 16 5 PAV. Bidding più a i
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
del le u io, che si i elano pe appo o con al i Valu ando secondo appo o con al e
pe sone adolescen i allo s e eo ipo del le u io a ibui ono piú posi i i a i di
ca a e is iche: ones o (28,8 pe cen o), amiche ole (27,1 pe cen o), mandagus (27,1
pe cen o), schnekus (23,7 pe cen o), kuklus (22 pe cen o), gius o (16,9 pe cen o). Mol i
mino e pa e dei s uden i, alu ando il li eu io s e eo ipą, gli a ibuisce nega i i b uožų.
Su 12-a leksemì che hanno conno azione nega i a più spesso pa a o i būdwa džiai gobšus,
godus (13,6 pe cen o), sa anaudis (8,5 pe cen o) in idus (5 pe cen o.). / Alcune p op ie à,
adizionalmen e Li uani conside a e posi i e, ad esempio, e umas, cuplumas, agli
adolescli non ci sono p i ilegi del ca a e e, p z. : La maggio pa e dei ci adini in Li uania
sono imidūs e mol o complexuoja pe le più piccole smalkmen.
Lie u iai y a <...> kuklūs žmonės, mėgs a p i ap i p ie ki ų.
Mano agazza, che i e in Suecia, è mol o libe esnė. Lei più age olmen e socializza, non kukli e
d o i. No e abile che san ū umo, adizionalmen e conside a o uno dei ca a e is ichissimi
ai u io ai žų, nel linguaggio mokinių non a icina o come p e ale an e (jį indicò solo 10 p oc.
esponden ų). Mokinių kalbos pasaulė aizdyje Li uaniui a ibui e an oniminės peculia i à,
eiškiančios chiusu a e ape u a, p z. :
Mano nuomone, lie u iai y a da bš ūs i a kingi. Tačiau dažnai būna liūdni i užda o būdo.

NIDA PODERIENĖ. Lie u io s e eo ipas paauglių aš o da buose | 17
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Manau, kad dažniausiai lie u iai būna pa ikimi, iesūs, gali bū i senamadžiai, <...> šnekūs, a i i
i di e mi, snobiški.
I Li uani sono mol o co agūs, gius iūs e ape i.
Li uio s e eo ipo b uožus, desc i en i appo o con al e pe sone, spesso mokiniai solo
į a dija come in sé comp engamu, pičiau nea gumen uodami, pe ché p ecisamen e così mio.
Li uio s e eo ipo, come de e mina i ai žų inkinys, di en a un c i e io di alu azione
pa agonando e alu ando al i popoli app esen ų ai žus, p z. : I Le oni sono meno ospingi
negu Li uani.
Io penso che la di e enza dai li uani e Bal a usių aikų sia: noi siamo più libe i, abbiamo più
scel e, noi più ape i e iūkšmingi. Penso, i app esen an i dei icini paesi do ebbe o esse e
simili ai lie u ius e esse e sąžiningi, mandagūs linksmi, d augiški, da bš ūs e . .
Tu a ia compa a o con i li a iani, <...> gli inglesi sono gan ingūs. Così come lì i en i pe sone
sono sążiningi, modagūs, a idimi, di e imi, šnekūs, iendugiški. Vede e che gli al i popoli
app esen an i secondo appo o con al i spesso alu a i a o e olmen e, più a ia a iazione
app esen an i usų au os, sia pa agonando li e ians e usų b uožus, sia esp imendo opinione,
quale app esen an e dei lie u ių au as è usų akimis, p z. : Rusas ige a alis, co ąsus, gina
usiją e ca iauja con al i paesiim, giojias i a e pa la suo paese lingua usiškai.
Russi desc i ono lie u ius come lė us, i zlius e ka ingus. I ussi si s o zano cambia e la s o ia ne a i
li aui s essi della p op ia olon à ėjo nella So ie ù Unione, essi abbandona ono il lo o linguaggio.
Compa ando adolescen i, s uden i e g uppi di pe sone anziani (Guda ičius 2007:162), si ede una
di e a co elazione alu ando il le u io ca a e is iche: u e le g uppi dei esponden
no ano sąžiningumą, come uožą s e eo ipo le u io. Mol i è maggio e (paauglių linguaggio
paauglių i y esnio amžiaus žmonių dalis nei s uden ų mano, kad lie u is y a kul ū ingas
sinonimicamen e u ilizza e leksemos mandagus, isauklė as) e comunicujan e (mokinių
linguaggio u ilizza e leksemos šnekus, plepus). No abili di e enze nel alu a e li au ì pe
ape u a chiusu a: dei e g uppi di con on o s uden i e pe sone più anziane
lie u į linkę e in i kaip užda ą, paauglių kalboje an oniminiai b uožai užda umas i
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ip adolescen i in la o i di sc i o | 18 ape u a a ijuoja. Nega i i
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
s e eo ipo le u io aozei nel linguaggio adolescenzi innomina e čiau. basandosi Daba inės
Pa yzdžiui, kaip yškiausią neigiamą lie u io b uožą S. Papau ėly ė-Klo ienė (2009: 248),
lie u ių kalbos eks yno s udio da i, esci ia in ydą, ques o b uožą ai li uani a ibuì solo 5 p oc.
mokinių.
Apibend inando si può a e ma e che del appo o con al i esse i umani, come e
psichinių e in ellek inių sa ybių, aspe i adolescpii i app esen an i del lo o popolo alu ano mol o pozi i iai.
4.4. I es igi di iden i à nazionale
Li uio peculia i à, a sclidiancias pe appo o con nazionale iden i à, nei es i desc isse 36 p oc.
adolescen i. Mokinių ašy inėje kalboje si possono dis ingue e qua u i iden i à nazionale sa i okos
dėmenis: 1) S a o, 2) lingua, 3) cul u a (pap očių bei adicijų laikymąsi) e 4) s o ica sa imonę. L'iden i à
nazionale, come li a ians dis in iamasis b uožas, adolescenzi pa lò in a ijamo desc i endo il ca a e e
nazionale b uožus, p z. : Ogni nazione è unikali nazione, che dalle al e nazioni si dis ingue con le sue usanze,
adizioni e delle pe sone asme e i alo i ondamen ali, ca a e is ica solo alla nos a k aš ia.
cha ak e io sa i umu. Lie u ių au a y a didi au a su didinga is o ija. Kiek ienas lie u is iš ka os į ka ą
Lie u is sa che u o è achie a a la o o, sąžiningumas, pe se e anza, lui sa anche che bisogna lo a e pe
la p op ia au iškumą, S a o, se s esso. Gli aspe i dell'iden i à e nica solle a i dis inguendo lie u ians da
al i popoli app esen ų, p z. : Užsieniečiai anche così amigiški, di e mi, kalbūs. Penso noi da lo o ci
di e enziamo solo lingua e in alcune a ezze.
Come noi lo o sono s essi, solo lingua di e isce e nazionali à, e u o lo s esso. Mano agazza i e
in Inghil e a e lì u o che al o. <...> lei ha al e adizioni che noi. Noi u 'a dismaciamen e
i iamo, pa liamo, s udiamo, ma ques o e ci ende li aui. Rišys con ė yne esp esseškiamo
disposizioni pe sonali, laikysena e modelli di compo amen o, pe imamais pe nau os cul u a
adizione. Esminga An ano Maceinos (2002: 225) insz alga: Gliopiissimo ondamen o del pa io izmo
è la nazione bei ė ynė au umas, cioèi, josios inco po ijamen o in noi e nos o apsig i enimen o in
essa. <...> Noi amiamo la nazione e pa iaynè pe il a o che amiamo en a ėždendo nellsišaknijimą
pa ys sa e i isa ai, kas mums y a sa a.“ Emocinį yšį su ė yne i au a paaugliai iš eiškia,
nel nos o s a o, o guandosi della p op ia lingua e s o ia, ecc. :
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipos adolescen i aš o la o iose | 19
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
La Li uania è impo an e, pe ché io i i o e lei mia ė ynė. La
nos a lingua senza ine bella e meno lon ana dalle ecchie lingue.
<...> siamo sena, egališka nau a.
Gli allie i di u i i segni iden i ican i i li uani più spesso dis ingue ano la lingua li uani (8,5
pe cen o di u i i esponden ì) e le adizioni enu o (13,5 pe cen o). Li u ians lingua, come
dis in i o una peculia i à li u io, esponden i hanno indica o pa agonando Li uu io con al i paesi app esen an iis, esempio. :
Lo o pa lano un'al a lingua.
Mio cugino Ned è inglese. Egli di e isce dai li uani nel a o che pa la anglishca, poco moka
lie u iškai.
Pa lando di lingua li a ians, come al li a i a ibui a peculia i à, adolesclii en a izzano la sua
g azi udine e annuali à, escako opinè, che li e ians lingua è sunki lingua. Anche e pa agonando
lie u ians con al i popoli app esen an i, menzionando lingua, come dis in i o ca a e ožą,
mokiniai no a, che lie u ių kalba sunki, p z. :
La lingua Li ua ia è mol o bellazi e la impa a e è mol o di icile. Nescolbie i lie u ian abbondanza
nosinių, d ibalsių, balsių, p iebalsių.
Lie u ių kalba y a sunkiausia kalba, nes Lie u ių kalboje y a daug p iebalsių, balsių, miš iuojų
doppa sių, pusbalsių, skiemenų e . . O Inglesi la lingua è mol o acile. Viene nessun balsių, p iebalsių e
. . Nuomonę sul p op io linguà i mokiniai g oundzia one ica, sc i yba esempi, . i. aspe i i, dei quali
impa si scollasse, pe me e a e assunidà, che disposizioni sul ma mąją lingua c ea e scollasse e
adicina mokinių kalbos pasaulė aizdyje. Fa no a e che la lingua Li uanei, come au ine iden i à
b uožą, į a dija e y esnių klasių mokiniai. Kalbininkai (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė
2017: 174), y ę kalbos a ian iškumą gimnazis ų kalboje, no a che gene ina lingua iene a ibui a
sepa azione o iden i icazione con
unzione Li uania.
T adizioni e abi udini Lie u iškų laikymąsi mokiniai anche iene li eu io b uožu, che nei es i
indica o pa agonando i p op i e degli al i popoli di e enzi. Le adizioni e niche enimen osi
mini la maggio pa e dei mokinių, ap a iančių lie u io ipą appo o con il nazionale iden i à aspek u
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo adolescen i nei la o i di le e a | 20 (13,5 pe c. di u i i
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
esponden i). Mokinių kalboje au inių adicijų laikymasis ilius uojamas Lie u iai laikosi
kalendo inių, eliginių i als ybinių š enčių š en imu, p z.:
adicijų. Pe Kalėdas 12 pa iekalų e obbliga o iamen e de e esse e silkė, Velykos kiaušiniai e
bi a miš ainė, Vėlinės co sa a ombus.
Li uania ha i p op i s enzioni come ebb aio 16 oji, e ad esempio ame ikiečiai ha i p op i s enzioni.
Mano amigaè Maša i e in Russia. Noi non assomigliamo a a o. Lei mangia u 'al o cibo e p e e isce al a.
Ji neš enčia kalėdų g uodžio 25 d.
Paauglių kalbos pasaulė aizdyje lie u iškų papočių i adicijų laikimasis sieguamas su
giminės, šeimos pe duodamais modelli di compo amen o, che sono ali sos enūs, che
i iskamen e app esen ai mokinių san ykį con au iniu apa umu. Is o ica sa imonė,
come es emen o di iden i à nazionale, adolescen i pa linėje
bend uomenėje eiškiama didžia imusi nep iklausomybe, Lie u os Didžiosios
Kunigaikš ys ės pe iodo, ecc. :
Tu a ia Li uania sebbene e piccola paese, ma a siko oyemo libe à. <...> quan o as e icazione
essi [li au ie N.P.] puldinamen i e Rusų, e c ožiuočių. Sėkmingi ba aghiai, pe galės, <...> e i o i
expė imas. <...> Quindi quei empi Li uania e a maggio e e le pe sone in essa e ano yž ingesni.
Tadais Li uania e a didi. Sulla base dei mokiniai es i si può a e p esunidą, che mokiniai non linę
apa in is con i p op i debpnais p o ė iai, comun umą con il p op io nau a lo o g indžia
a gumen ais, es imoniijančiais nau os s y umą.
A. Guda ičiaus (2007: 158) e e ua o uno s udio, nel quale isola o idėjinės pozicijos dėmuo
(san ykio su pasauliu, ė yne, eligija), secondo i da i, gli s uden i, scegliendosi da an onimiški po ų
na ionalis as kosmopoli as, pa io as nepa io as, da lie u iui ca a e is icich b uožų pažymėjo
nacionalis as, didesnė dalis y esnio amžiaus g upės esponden ų nu odė abu b uožus –
na ionalis as, pa io as. Sia delle lingue degli adolescen i, sia A. Guda ičiaus delle ice che
e e ua e nei g uppi di pe sone anziani e à indicano che il appo o con l'iden i à nazionale
segna o in u e le g uppi di e à, sebbene nel linguaggio degli adolescen i, desc i o s e eo ipò del
le u io, non p e ale an e.
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo negli adolescen i sc i o la o i | 21
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
4.5. Alla Li uania a ibui e ca a e is iche isiche
Pauglys ės amžiaus a psnio s uden i, come sos iene mol i psicologų, pa icola men e
impo an e è l'aspe o, isiche ca a e is iche. Li uio s e eo ipio mokiniai a ibuisce solo g ožį,
jėgą nusakančius sin omius.
Apibuddendo Li uu ì, ca a e is iche isiche a icinò 35,6 pe cen o. esponden . Digai ino che i
mokiniai li eu į alu a come g ažų žmogų, a odami apibend inamąsias leksemas, ad esempio,
g ažus, s ip us, spo iškas, buos o me nosis, bu na no mali. Più de aglia amen e desc i endo
no a, che Li uano è al o, spesso mini i e o de ales: udi capelli, bollynos occhi, udonos lūpos, bi i
dan ys. Nè in un solo es o Li u is non iene desc i o come neg ažus o debpnas. Sulla base del
ma e iale dello s udio si può a e ma e, che mondiė aizdyje delle lingue adolescen i Li uano engano
a ibui e bellžaus, isicamen e s ip aus, sano uomo ca a e is iche. po ai del Li uio
adolescen i della lingua mondiale aizdyje mol o simile a li a ians pa binée consape olezza
a e ma u inus anco a XIX a. Simono Daukan o (1976: 69) c ea a li u io pa eikslą: Seneji lie u ie,
zemaičiai e ano žyd omis akimis, nuogąsčios pož ilgos, skais aus iso, Daukan o sc i uose, lie u io
plaukų ilgų i amsiai gels ų, s ambūs, s eiki, s ip ūs <...>“. Mokinių kalboje, kaip i S.
pa eikslas oman izuo as, lie u i a ibuendo adolescen i e us om aizinam b uožus.
Manca da a empi iche, che osse possibile con on a e g uppi di e à adolescenzi e s uden à
nonché pe sone anziani e à dis ingua i ai oužus dell'aspe o li eu io. Tale pa agone
pe me e ebbe s abili e, come co elia il le u io s e eo ipo a ibui i di isiche e
ca a e is iche del ca a e e.
4.6. Bùdinghi a i dello s e eo ipo le o e
Ad eccezione sop a u o dei gio ani es i menziona i ožus del le u io secondo 1) appo o
ma e ialiuoju gy enimu, 2) psichines i in elek ines sa ybes, 3) san ykį su ki ais žmonėmis,
con 4) appo o con l'iden i à nazionale e 5) al li a o si a ibuisce ca a e is iche isiche, si
può a e ma e che adolescen i linguis i mondiė aizdyje è si o ma o ale s e eo ipo del li e o (ž . Fig. 6).

NIDA PODERIENĖ. Lie u io s e eo ipas paauglių aš o da buose | 22
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
6 PAV. Lie u io s e eo ipo u inio dominan ės
Sulla base dei da i dello s udio del la o o di sc i u a degli adolescen i si può a e ma e che
l'a eggiamen o degli adolescen i e so il li eu io s e eo ipą è mol o posi i e us. Si può a e
p esunzione, che gli adolescen i al app esen an e dei popoli li uani a ibuiscono quelle
ca a e is iche, che essi s essi conside ano alo ose. Come ca a e is ici più ca a e is izus
app esen an e del popolo li uano aožu mokiniai į a dio la o š umą (56 pe cen o), p o ingumą (42
pe cen o) e sąžiningumą (28,8 pe cen o). s e eo ipo Li uano a g ande pa e degli adolescen i
a ibui ono ca a e is iche, appaia en ici pe appo o con al i: amichiskezza (27,1 pe cen o),
cul u ingi à (27,1 pe cen o), di e mismo (27,1), niū umą (22 pe cen o). Da no a e che mokinių pa laba
li eu io desc i uimai di e mos e niū us a ijuoja. T a i nega i i a i del li e uo p ecisamen e niū umą indicò la maggio pa e dei isponden i.
Con on ando adolescen i e s uden i e anziani e à esponden ì nelle kalbinėse comuni à
e e ua e da i delle ice che (Guda ičius 2007: 161164), si può a e ma e che ali p op ie à
a ibui e al app esen an e della nazione li uana, come labš umo, in elligingumas, sono
ca a e is ichi ai ui s e eo ipo li eu io di u i g uppi e à esponden ì della lingua
mondiė aizdyje. Mol maggio e pa e degli adolescen i e anziani e à delle pe sone che degli
s uden i li uu io s e eo ipo a ibuì cul u ingi udine. Linksmum, come app esen an e del
popolo li uanio ca a e is ica peculia i à, indica o solo nei es i adolesc adolescenzi.
da bš us
in elligen e
sąžiningas
amiche ole
cul u ing
di e mas
niū us
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo negli adolescen i sc i o la o i | 23
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
IŠVADOS
1. Ank y osios paauglys ės (1113 m.) amžiaus a psnio mokinių ašy inės kalbos y imas
indica, che ques o amžiaus paauglių kalbos pasaulė aizdyje è susi o ma ęs lie uu io
s e eo ipas. Lie u į, kaip au os a s o ą, paaugliai iden i ikuoja pagal e ninę kilmę,
appa enimen o allo s a o, cul u inį apa umą. Li uio s e eo ipo b uožus mokiniai į a dija,
pag įsdami sa o požiū į socialiniais i kul ū iniais pa yzdžiais. Mokinių eks uose au inio
s e eo ipo są oka non ha cono azioni nega i e. Paia ando che le pe sone sono di e se,
dauguma paauglių au inį s e eo ipą laiko apibend in ais als ybės daugumos a s o ų
alu azioni.
2. La g ande maggio anza p ecoce della adolescenza e à a psnio dei s uden i iden i icinasi con lo
s e eo ipo li u io, gli a ibuendo e p op i e con empo agzii ca a e is iche. Pe sonale appo oí
con il li au io s e eo ipo adolesclii esp esseiskia o me pe sonali degli innomini io, noi, nos o,
singaskai os e plu iskai os p imo pe sona eiksmajodžiais. 3. La maggio pa e degli adolescen i
l'a eggiamen o e so lo s e eo ipio li u io è posi i us. Mokinių aš o la o i in pa a o a igubai
più e mol o più spesso innomina a leksemų, pa ole dei junginių, pažyminčių posi i i b uožus che
nega i ami. Dal posi i i s e eo ipo li e o aožų maggio pa e degli adolescen i segna la o s umo,
in elligingumą e sąžiningumą, da pa icola i à nega i e gli s uden i dis inguono niū umą,
konse a y umą e sa i e ės s ygių. Al Li u i a ibui o di e mumo e niū umo spesso a iguano
nei es i dei esponden i, ques a coppia b uožų pa a o a così spesso che al disco so spesso
išski a kaip iena iš lie u io s e eo ipo dominančių. Nacionalinio apa umo ypa ybės paauglių
inse ija e escludendo lie u ius da al i popoli dei app esen an i. Ryšį con ė yne e nau a paaugliai
esp esseškia, en ėždami įsišaknijimą sa o als ybėje, didžiuodamiesi lie u ių kalba i is o ija.
Li u iù a ibui e adolescen i alu a e bellžaus, isicamen e s ip aus, sano uomo ca a e is iche.
4. Con on ando la alu azione dello s e eo ipo le u io adolescen i e s uden i e anziani e à
(3565 m.) esponden ì nelle lingbinesse comuni à, si può a e ma e che gli adolescen i
s e eo ipio le u io alu ano posi i iausiai e gli a ibuiscono più posi i i aužų che al i
g uppi e à dei esponden i. Con on ando lo s e eo ipo del le u io a ibui i aoži, si può
a e ma e che da bs umo e in elligingume sono più du an i aožai di u i g uppi di e à delle
lingue mondiė aizdyje. Fa no a e che di e mumo, anchezza, come s e eo ipo del le u io
a ibui e p op ie à, issoja e solo nei es i adolescenzi. A li uu io s e eo ipo ožai, s abili e solo da mokinių
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipos adolescenzi aš o la o iose | 24 lingua, indica Li uu io
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
s e eo ipo con enu o mu imen o, sa ebbe possibile alu a e is y us supe io i classi di
mokinių (1618 m.) da i della sc i i inea lingua.
LITERATŪRA
Aks ina ičiū ė I., Pe ai y ė D. 2007: Con igu azioni dei componen i simbolici dell'iden i à
nazionale Li uania. Filoso ia. Sociologija 18 (2), 1431. Accesso online:
h p://elib a y.l / esu sai/LMA/Filoso ija/ il72/4.pd . Aliūkai ė D., Mikulėnienė D., Čepai ienė A.,
Ge žo ai ė L. 2017: La lingua a ian iškumas e la sua alu azione pe cep y iosios
dialec ologijos požiū iu: a ian ų i ie ų aizdiniai, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Ba e M., Wilson H., Lyons E. 1999: Sel -ca ego iza ion heo y and he de elopmen o
na ional iden i y in English child en, Guild o d: Uni e si y o Su ey. Accedo online:
h p://epubs.su ey.ac.uk/1638/1/ ull ex .pd .
Bauman Z. 2015: Kul ū a akiojoje mode nnybėje, Vilnius: Apos o a.
Daukan as S. 1976: Raš ai 1, Vilnius: Vaga.
Dob o olskienė I., Plen ai ė V. 2005: IIIIV classi dei mokinių ašy inės kalbos žodynas.
P iega in e ne :
h pwww.biblio eka. pu.l /pedagogika://PDF/2005/76/dob o olskiene_plen ai e.pd .
D uckman D. 1994: Na ionalism, Pa io ism, and G oup Loyal y: A Social Psychological
Pe spec i e. – Me shon In e na ional S udies Re iew 38 (1), 43–68. P ieiga in e ne e:
h p://be .be keley.edu/E hnic%20Religious%20Con lic /E hnic%20and%20Religious
%20Con lic /2%20Na ional%20Iden i y/D uckman%20na ionalism.pd . Gage N. L., Be line D.C.
1994: Pedagogική психология, Vilnius: Alma li e a. Guda ičius A. 2007: G e inamoji
seman ika, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. Jonu y ė J. 2008: T adicinio conoscimen o
analisi: pa adigma cambiamen i. La o i di Nau osaca 35, 13 23. P iega in e ne :
h p://www.ll i.l / ailai/05_Jonu y es.pd . Kuzneco ienė J. 2007: Lie u ių au inė apa ybė:
chiusu a e ape u a. Filoso ia. Sociologija 18 (2), 113. P iega in e ne :
h pmokslozu nalai.lmaleidykla.l /publ/0235-7186/2007/2/1-13.pd . Maceina A. 2002: Raš ai, VIII
omas. Suda ė An anas Rybelis, edaga o Vi a Malinauskienė, Vilnius: Min is. P iega
in e ne : h p://maceina.l /pd /8 omas.pd . Papau ėly ė-Klo ienė S. 2009: Lie u ių
nacionalinis cha ak e is lie u ių kalbos
pasaulė aizdyje: a galime adin is da bščiaisiais pa yduoliais? – Ac a humani a ica
NIDA PODERIEN. Li uio s e eo ipo negli la o i di le e a adolescen i |
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
25 uni e si a is Saulensis 8, 244252. Accessibile online:
h pgs.elaba.l /objec /elaba:6108337/.
P uskus V. 2003: Mul ikul ū inė comunicazione e adyba. Accessibile online:
h ps:www.sc ibd.com/doc/7366590://Mul ikul u ine-Komunikacija-I -Vadyba-
P uskus.
Ru ko ska K., Sme ona M., Sme onienė I. 2017: Ve ybės lie u io pasaulė aizdyje,
Vilnius: Akademinė leidyba.
Ru land A. 1999: The de elopmen o na ional p ejudice, in-g oup a ou i ism and
sel s e eo ypes in B i ish child en. B i ish Jou nal o Social Psychology 38, 5570. P ieiga
in e ne e: h ps://ka .ken .ac.uk/26174/.
Spi iaje ienė I., Spi iaje as E. 2015: Dal au is ica ino e i o iale iden i à in Li uania:
socialinis geog a is požiū is. Regional o ma ion and de elopmen s udies 1 (15), 109 118.
Accesso in e ne : h p://jou nals.ku.l /9index.php/RFDSa icle/ iewFile/84/pd . Šu inienė I.
2006: Lie u ių au inė apa ybė globizacijos kon eks uose: aiška i kai os endencijos.
Filoso ia. Sociologia 2, 1826. Accesso online:
h pmokslozu nalai.lmaleidykla.l /philosophijasociologija/2006/2/3345. Taljūnai ė M. 2006:
Kons a imas au inio apa umo Lie u ių sociologiniuose y imuose. Filoso ia. Sociologia 2,
817. Accesso in e ne : h pwww.elib a y.l esu sai/LMA://Filoso ija/Fil_008_017.pd . TTŽ
2005: In e nazionali pa ole di diziona io. Suda ė Aldona Bendo ienė, Vi ginija Bogušienė,
Emilija Dagy ė e k ., edaga o Algiman as Kinde ys. Il 4 piace à. i supplemen .
au o izzazione,
Vilnius: Alma li e a.
Tume J. C., Oakes P. J., Haslam S. A., McGa y C. 1992: Sel and collec i e: cogni ion and
social con ex . Aus alian Na ional Uni e si y Pe sonali y and Social Psychology
Bulle in, 125. Accesso in e ne :
h p://psychology.anu.edu.au/ iles/Manusc ip s-4-Sel -and-Collec i e-Cogni ion-and-
Social-Con ex .pd .
Žiliukai ė R., Po iliūnas A., Sa icka A. 2016: Lie u os isuomenės e ybių kai a pe
en ise 'anni indipendenza anni, Vilnius: Vilniaus uni e si ys publykla. P iega in e ne :
h pswww. s . u.l ://dokumen ai/Naujienos_Mokslo_pasiekimai/2016/lie u os_ isuo
menes_ e ybiu_kai a.pd .
Župe ka K. R. 2017: Ci ca il ca a e e li u io e linguėsenos peculia i à. Lingua na ale 4,
3–10.