scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

„Didelis dėkui“ ir „dėkui labai“ dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

„Didelis dėkui“ ir „dėkui labai“ dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje

Author: Loreta Vaičiulytė-Semėnienė
Year: 2019
DOI: 10.35321/bkalba.2019.92.07
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/371/449
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
DIDELIS DKUI IR DKUI LABAI
REALITANDE LIETUVI (RAŠTO) LIBRO
ESMINIAI VOODŽIAI: padėkos kons ukcija, jaus ukas, in e sija, ak ualioji sakinio skaida,
a pakalbinė komunikacija.
ANOTACIJA O obje o des e a igo ob igos à cons ução g açaskui, aciū mui o e g ande g açaskui,
aciū. Aimslas baseado Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, escla eškin i kalbamųjų
padėkos aiškų san ykį su labai dėkui (ačiū), labai dėkoju, esu labai dėkingas, didelė dėka i dėkoju
labai, esu labai dėkingas ou pan. ; ou os idiomas pala as de o dem in luência a in e sá ias padėkos
aiškoms da língua Li uânica. Padêkos cons uções são examinadas sin aksiniu-seman iniu,
ac ualiosas aspec do ainio delaido. Es ímam mos ou, que des ina á io escolhe in e sina g aças
mui o, quando que acen ua o p óp io g aças ou seu modi ica o mui o, simila men e como e
g açaskoju mui o, g açaskingas esu mui o caso. DLKT A pa i de exemplos descob iu-se que g ande,
since ous g açaskui ends ama u iliza naquelas si uações, quando o des ina á io g açaskui
pe cobia daik a a diškai; (in) anzi y á io sen ença g ande, since ši dus dėkui ai p edica o
a gumen o posiçãoção segundo g ande, since ši dus padėka analogiją (Jums a iu nuoši džią padėką
(nuoši dų dėkui), Jums enka nuoši dus padėka (nuoši dus dėkui)).
1. ĮVADAS. TEORINS PREALAIDOS
Em elação à no ma da língua, cons uções de
1
g aças da língua li uânica g aças (ačiū) mui o
2
e g ande g aças (ačiū) são a aliadas
di e en emen e. Po exemplo, An anė
3
Kučinskai ė (1985: 29, ainda e 1990: 32 ;
1
Padêkos cons uções de aco do p agmá ica eo ia […] pe o ma i ai, e eles nes e a igo, com base
Egidijaus Zaikausko pon o de is a (2002), en endidos em sen ido amplo. sinais, s . Zaikauskas 2000, 2002 e lá
Plačiau apie pe o ma y umą kaip sin e inį eiškinį, u in į g ama inių, leksinių-seman inių bei p agma inių
ci ojada li e a u a.
2
Plg. DLKŽe: g açaskui g açaskojando diz-se a pala a, ačiū; ačiū mandagumo pala a, dizomos
eiškian padėką, dėkui.
BLKŽe: g açaskui ag adkojando diz-se a pala a; aciū diz ag adkojando.
3
Fala-se mais sob e cons uções com mui o g aças, g aças mui o, g ande g aças ou pan. omenyje u imos e
apačios su ačiū i a i kščiai.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 2
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
2007: 496) a i ma que em ez de do usų língua nemū ybingai p onoce ia g ande ačiū lie u iškiau
se ia dize mui o ačiū. Danguolė Mikulėnienė, o ma iusi knygelę Kaip ne eikia kalbė i (KNK 1991: 9,
26), conside a que an o ačiū mui o, an o nuoši dus ačiū são ne a o ini e iniai, que de ą keis i
em mui o ačiū, nuoši džiai ačiū, dėkui, labai nuoši džiai dėkoju. Tais mesma opiniões man ém e
Jonas Shukys (2003: 293; 2006: 304): de usų kalbos nusižiū ė as didelis dėkui u įs se aisomas e
p incipalmen e anglų kalbos pa yzdžiu plin ančiuose dėkui labai,,p ie eiksmis labai į galą
nekel inas. Padėkos ačiū mui o suge ima e i a i Es a ybinė lie u ių kalbos komisijos
4
conside udu as e Ri os
Miliūnai ės suda y uas Kalbos pa a imuose (KP2 (S3) 2009: 43). Tapa i opinião, pela qual habi ual
basea -se, o necida e Es a ubinas da língua li uãs komisijos (VLKKe) consul as banco: de aco do
5
neu alią pažyminio e pažymimojo pala a a ką junginyje (saulė a diena, labai g ažus) eng inus
6
dėkui mui o aconselha-se ous a em labai dėkui e (o ) labai dėkoju, e kons ukcija didelis dėkui
aisy ina. VLKKe banco de consul as is o e ou a […] opinião do p o esso Albino D uk einio. Seu
opinho, aciū mui o não exis e e s inė e eng ina kons ukcija, pois isso ipiška in e sija, quando
mais impo an e pala a é le an ado pa a en e. Assim mesmo e Aleksas Gi denis (1996: 302) é
le an ado a enção, que mui os peikiama g açaskui mui o baixosaichios esan i ne e a e ausies lhes
ne ėžia. Tokios e pa ecidos exemplos es ão e na a ual língua do aš o Li uãos (ž . 12 sakinius), cuja
pag indo é aiškinamasi suas a osenes azões e (ne) in inamumas usa . 1) Gal de ik o duoki ,
panėšėsiu quan o. Ag adê, ag adê co ação. Sakau, que nós, laukininkai, 2) A ski ai g açaskoju
Edukologijos ka ed os edėjai p o . habil. d . M. B., nãous ajussei oga e da ąsin i, p epa ando
me odológico publicinho. A odos since os açaú. Būsiu dãnginga po ep esen ikš as obse ações e
įp a ę. O ams a, jaučiu, ne žemės knisėjas. – Iš ko jaučia ? – Iš balso. Iš ko gi daugiau?
suges ões.
7
Monog a ijoje išsamiai lie u ių kalbos e ike o o mulių seman iką i p agma iką
isnag injada Gied ė Čepai ienė (2007, ainda ž . 2014) in e sas exemplos de o dem de pala as não
4
Veng inas ,, e e, que o a aliado eiškinyo não es á in oduzido como no ma de linguagem bend inês, ele
kaip jau neno minis i ne u in is pe spek y os a ba da neno minis, nepakankamai iš i as i pan.“ (KP2 (S3) 2009:
9).
5
eng inas Ž ., po exemplo: h ps://www.k e inga.l /node/10056 (žiū ė a 2018 10 20);
h p://www.san aka.in o/?sidx=44556 (žiū ė a 2018 10 20).
6
Ž . h p://www. lkk.l /konsul acijos/98-didelis-aciu-didelis-dekui (žiū ė a 2018 10 20). Da plg.:
h pwww. lkk.l /naujienos/pakomisiu-naujienos/kp3-sin akse-iii-dalis-aps a s y a-an aka a.
Nu a a nelaiky i e oida pasakymų ačiū mui o ou g açaskui mui o. Na u almen e, dize iniau é mui o ačiū
(dėkui), po ém o dem de pala as da língua li uânica bas an e li e, ci cuns âncias usadas e an es, e depois
pažyminio, exemplo, mui o admi o e admi o mui o, mui o ob igkoju e ob igkoju mui o.
7
Quando em ilus acá ios exemplos pessoas in oduzem-se pelo nome e pa a de, deixadas apenas suas iniciais.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual língua li uânica ( aš o) | 3
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ezes emiasi (p z. : Ag adeço-lhes de odo o co ação T; Ge biamoji! Dêkoju ag adecido de
8
co ação, que me ab acamusi Bi 477; Dêkoju paisiausiai, não sei, onde sem i es a ia desapa eus
Gy K (Čepai ienė
9
10
2007: 184, 187; ainda s . . p.: 188)), mas g açaskui mui o deixa sem comen á ios. Nes e a igo baseia-se
a p essupos o de que an o ag adeço de odas co ação co açãoinga ou e c., an o e na 1a sen ença
usada aciū co açãoingai são mo i uo as cons uções, se escolkamas usa po azões semelhan es.
Vai-se de g ama ís icos pa a p agmá icos c i é ios e olha ima, que em in luência elkan is usa
g açaskui mui o (i ) ou g ande, nuoši dus g açaskui.
Po an o, o obje o des e a igo ag adeckos aiškos dėkui labai, didelis dėkui. O obje i o do es udo
discu i as cons uções g aças mui o, g ande g aças a osená e sua elação com mui o g aças;
ob igado mui o, mui o ob igado; ag adecido sou, sou ag adecido; g ande ag adecimen o e pan. Keliam as
a e as: com base Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, išnag inė i in e sinės žodžių
11
a kos padėkos aiškas daba inėje lie u ių aš o kalboje; compa á-las com exemplos de o dem de
pala as neu a; discu i a o dem das pala as em abe as cons uções co eliações em aduções;
escla ece um g ande açoū e e c. a osenos azão. Is o ex o e aduções baseado es udo.
In es iamoji ma e ial 800 sakinių da língua li uânica de Vy au as Didžiojo Uni e sidade Kompuu e inės
ling is ikos cen e suda y o DLKT. Ty imui cole a exemplos com ag adkoju, paeiliui a elei i ais, onde
essas pala as êm a ib e džiais, p ie eiksmiais, p ielinksninėmis dėkingas, de oda co ação
dėkingas, -a, padėka, -ą, ačiū, dėkui. Į išplės inės paieškos laukelį į ašius ieną minė ų žodžių
g açaskoju, sem im g açaskui e pan. Pesimen ação paeiliu selecionada 120 sakinių, onde pe o ma i usis
kons ukcijomis eiškiamų (a ibu inių, būdo) modi ika o ių, pa yzdžiui, didelė padėka, labai
eiksmažodis dėkoju em p epozicinių a ba pos pozicinių būdo modi ika o ių (plg. 34 sakinius), 270 sakinių
su dėkui, ačiū, 280 su dėkingas, -a e 130 sakinių su padėka, -ą, quando eles são usados com p epoziciniais ou
pos poziciniais modi ika o iais (plg. 59 sakinius, ambém e .
12 sen enças).
3) Que ido Te a Džo dža, sem im ag adeço pelo encan ado penalą. 4) O empo me é
mui o a o á el. Ag adeço a odos ocês de odo o co ação. 5) Isso se exbūni anos
man ém abonen u, é descon os, sabe. Mm... Su eikia ou minu os mais, ou esamesas,
a... Nu aciū, mui o aciū!
8
T co esponde a es e a igo us o a san umpą DLKT.
9
Bi ė-Pe ke ičai ė G. Raš ai 6. Vilnius: Vaga, 1968.
10
Gy K – gy oji kalba.
11
P ieiga na in e ne : h p:// eks ynas. du.l . A g ande pa e DLKT cons i ui publicís ica (63,8%) pa e
ex os são aduzi de ou os idiomas. Pa a o a igo exemplos de DLKT cole a 2018 ano se emb o mês.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 4
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
6) Buda pediu-lhe e alou: Čunda, eu na minha ida aga au só dois p a os, po quais sin o-me
imap as ai ag adecido. A p imei a ez isso oco eu em Sudjia o e ajudou me alcança
Nuš i imą, a segunda ez nessas casas. 7) Fechando a po a, ele eg essou ao seu gabine e.
Rodge pegou as cha es. Es ou mui o ag adecido po o que me disse, senho Bi ne i. Ajude os
memb os des e comi ê. Mas eu... eu... eu não sin o bem, quando enho que acei a p esen es.
8) Sou g a o aos ajudan es, aos meus ajudėjo es que abalha am em á ios empos: p. P.
P., V. Š., doc. J. Ž. Since os ag adecimen os Tė iškės žinių e Kauno apsk i ies jo nalis as
uncioná ios, que ab i am as suas olhas de publicações às minhas p opos as e e lexões. 9)
Knígos apipa idalinimu cuida a dailininkė R. P. e ex o make uo oja S. V. Po isso lhes eiškiu
nuoši džią padėką.
No in escla eça i, (o ) qual in luência az da o dem de pala as de ou as línguas g aças
cons uções, a igo baseamasi paieškos unção endocio de e imos on-line dicodyno LINGUEE
12
ma e ial. LINGUEE aduções de escolhida pala a (žodžių junginio) são o necidas de aco do
escolhida pa de línguas, po exemplo, lie u iųanglų. Aqui pode encon a pala as em con ex o
iš e s us į ai iuose eks uose (Eu opos Sąjungos ins i ucijų eisiniuose bei poli iniuose eks uose,
mínimo, pa alelamen e em documen os de pa en es, de emp esas, o ganizações e uni e sidades em
si es in e ne ). Pa yzdžių p ocu ada escolhus okias pa es de adução de línguas: inglês→lie u ių,
13
okiečių→lie u ių e a i kščiai, hank you so much, danke schön, очень спасикою, очень ачиū e pan.
i paieškos laukelyje į ašius, pa yzdžiui, žodžius Dankeschön, padėka, dėkui a ba kons ukciją
Ras i aduções com as discu idas cons uções padėka es ão de ais si es da in e ne :
eu -lex.eu opa.eu, eu opa.eu, eu opa l.eu opa.eu. Folgiu baseamasi em 128-iomis g açaskos
aiškomis, onde o p incipal g açaskos cons ução de dėmen o abiejos ou num dos adução linguas
em (būdo ou a ibu inių) modi icika o ių. Konk ečiai alando, dos 128-ios exemplos 36i são ais,
quando o mesmo sen ença da língua li uana é in e p es ada e em inglês, e em okiečių kalbą ( . i. 18
lie u ių→anglų e 18 lie u ių→ okiečių) (plg. 1011 sakinius), 20 ais, quando o mesmo sakys da língua
li uânica es á elacionado com di e en ena e ição di ec imi: 10 sen ências da língua li uânica de
adução (→anglų→anglis) e os mesmos 10 de línguas li uanas de adução em okiečių (→ y→ okiečių)
(plg. 12 a i kščiai) (→15 sakinius do idioma inglês); 15-a sakinių do idioma okiečių, em aduções em
13 sakinius). Be jų, da y a 14-a anglų kalbos sakinių, iš e s ų į lie u ių (anglų→lie u ių) i 10
li uãos ( okiečių→lie u ių), e 33 de lie u ių į okiečių kalbą (lie u ių→ okiečių) (plg. 1617
12
acessí el na in e ne h ps://l .linguee.com/.
13
LINGUEE e imos diccioná io não há li uãos usos e usoslie u ios línguas e imos.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 5
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
sen inhos). Po an o u ima 15-a okiečių→lie u ių e 61 lie u ių→ okiečių kalbų bei 24
anglų→lie u ių e 28 lie u ių→anglų kalbų padėkos aiškos pa yzdžių. 10) Es ou mui o
sa is ei a Sua espos a p ecisa e conc e a, ais mui o a Você açaú. I am e y sa is ied
wi h you e y p ecise and conc e e answe , so hank you e y much indeed.
11) Es ou mui o sa is ei a com Sua espos a p ecisa e conc e a, ais mui o ag adū a Você. Ich
bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden, haben Sie ielen Dank
da ü . Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden, haben Sie ielen Dank da ü . Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden, haben Sie ielen Dank da ü . Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden. Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden.
12) Senho P esiden e, ob igado mui o po hese wo epo s which we can e alua e as being
o he new Pa liamen and, p obably, o he cu en Commission s ill, as well as o he
new Commission...
Ge b. p esiden einke, ag adeço-lhe mui o pelos dois ela ó ios que podemos in e p e a como
des inados ao no o Pa lamen o e al ez ainda à a ual Comissão, ambém à no a Comissão...
Ge b. p esiden einke, ag adeço-lhe mui o pelos dois ela ó ios que podemos in e p e a como
des inados ao no o Pa lamen o e al ez ainda à a ual Comissão, ambém à no a 13)
Pa a a Comissão...
He P äsiden , ich möch e mich seh ü diese zwei Be ich e bedanken, die dem neuen
Pa lamen und wah scheinlich noch de de zei igen und de neuen Kommission zu
E aluie ung o geleg we den...
14) Thank you so much o being he e wi h us.
Mui o ob igada po e em es ado connosco.
15) E since os ag adecimen os a ele po seu cuidado.
I since ely hank him o his ca e.
16) Zunächs auch on meine Sei e ein ganz he zliches Dankeschön an den
Be ich e s a e , Klaus-Heine Lehne, de he o agende A bei geleis e ha ...
P imei amen e mui o ag adeço ao epo e K. H. Lehniui po ma a ilbų abalho.
Mui o açoū, senho Pi mininke. 17)
Vielen he zlichen Dank, He P äsiden .
O a igo baseia-se em Eliza e a Ko o o os (2013a, 2013) e ela e Wol gang Glad owo (2015, 2017) em uma
isão da p incipal unidade de comunicação snekos ak ą, que eles de inem como uni ikuo o šnekos
okos modelio compo amen į (ŠEM) ( us. модель речевого поведения (МРП),
Sp achhandlungsmus e , angl. speech beha io pa e n). Isso es u u ado o mesmo comuniccinio

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
obje i o a con endo cole inho de con os. Annos Wie zbickos (1972, 1985, 1987; 1991) au o ia do
undamen o me akalbos seman inas e seman inas p imi y ų eo ias a i ma que ilokucinis ŠEM
14
con eúdo e sanda a são uni e salūs. Raiška em sepa adas línguas (gali ski is) di e encia, (gali
быть) dimiama di e en es cul u as. Pa a um ou ou o SHEM en einan es pala as elacionadas
en e si o mam sis ema comunicacinį-p agma inį campo, cujo dominan ė des ina an o
15
comuniccinis obje i o, ca ac e ís ico odos os elemen os daquelo campo. Do pon o de is a
Raiškos a es u u a do campo é g aduada: ele é compos o p o o ypines (cen o) e (labiau)
16
pe i e ines aiškos ins umen os. Po exemplo, os p o ó ipos de comunicaçãociniųp agma inių
aplausos e ag adecimen os campos de aiškos em línguas usas e okiečių di e em
17
(Здравствуйте! esp. Gu en Tag! Hallo!; Спасибо esp. danke). Em cada si uação de comunicação
des ina á io, endo em con a o comuniccinio ŠEM obje i o, comuniccinio-p agma inos a o es e
es u u a, de comuniccinio-p agma inio campo uma ou ou a língua passeipo ação mais
(a i) incan e. Tokia ŠEM como samp a a de šnekos ak o apa eceu pa anki ala sob e possí eis
18
(LINGUEE pag indu) li uãos, ingles, okiečių linguas g aças aiškų e pala as de o dem jose
ko eliações e (ou) di e umas.
19
Ad essan o posição, elação com o con eúdo da mensagem e com aquele a quem a mensagem é
a ibuída, laço alboje is o a pa i ak ualiosios sen ença lei idos sen ença pa es de
20
ala gamen o de aco do seus ca ga de in o mação. Em di e en es línguas ac uais sen inhas de
lei u a aiškos ins umen os podem se Vaskelienė 2015 e lá ci ada li e a u a). Jolan os
apačios i (a ba) ski ingos (p z.: Lamb ech 1994; Hol oe 2003: 91 ; G iške ičienė 2008;
Vaskelienės (2015) na opinião, p incipais
14
De aco do seman inių p imi y ų eo ia, Anna Wie zbicka (1987: 214) g açaskos šnekos ak ą de ineia assim: I know ha
you ha e done some hing ha is good o me. I say: I eel some hing good owa ds you because o ha . I say his
because I wan o cause you o know wha I eel owa ds you. I assume ha you would wan o hea me say his o
you. his because I wan you o eel some hing good (Wie zbicka 1991: 157) sob e as es a égias usas e okiečių
padėkos e Ko o o a (2013); sob e as es a égias suedes e polkų, okiečių padėkos eja Zbo owski (2005) e lá gausiai
Plg.: „I know: you did some hing good o me; I eel some hing good owa ds you because o his; I say
ci ojama li e a u a.
15
Apie ski ingų kul ū ų į aką lie u ių i anglų p ašymų s a egijoms pasi ink i plačiau ž . Hilbig (2009);
16
„Под термином «коммуникативно-прагматическое поле» понимается соответственно взаимосвязь
de linguís icos modelos de exp essões em âmbi o de uma e a mesma es a égia comunica i o ação (Ko o o a
2013a: 60).
17
„Коммуникативно-прагматические поля соединяют инвентарь разнообразных грамматических,
лексических, словообразовательных, топологических и просодических средств, служащих для выражения
de e minadalённой иллокутивной цели (Glad ow, Ko o o a 2015: 32).
18
„Одна и та же иллокутивная цель может быть в разных языках и культурах выражена разными
средствами, также распределение средств по полю может зависеть от языка и культуры. В этом смысле
полевая модель является удобным инструментом для сопоставительного анализа, она может обеспечить
os esul ados naглядные (Ko o o a 2013a: 64; mais sob e isso e Ko o o a 2013).
19
„В составе полной перформативной формулы можно выделить, как правило, четыре
составляющих: компоненту Действия, компоненту Говорящего, компоненту Адресата и компоненту Повода
(для совершения речевого акта). <...> Каждая из составляющих перформативной формулы может иметь
сходства и различия в грамматическом оформлении в каждом из сопоставляемых языков (Glad ow, Ko o o a
2015: 31 ).
20
Teo inių abalhos sob e ac ualiąją sen inio skaidą a j algą e . Vaskelienė (2015) e lá ci ojada li e a u a.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 7
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
indicado es da lei u a ac ualiosa dos sakinių lie u ių são neu alioji e in e sinė pala as o dem e
loginis ki is. Axelis Hol oe as (2003: 91) mini es ac ualiosas skaidos aiškos meios: in onação,
segmen inius indiciklius ( ai) e pala as o denką. Pas a ąja au o io usa-se como Lamb ech as (1994:
pag indiniu odikliu, be p ipažįs a, kad „ ik dalis žodžių a kos eiškinių a spindi ak ualiosios
skaidos ski umus“ (Hol oe 2003: 98). Be šių ak ualiosios skaidos aiškos p iemonių, Knudas
6 ) ainda ala sob e es u u a do ase (ác i as s. passy as), unkcinių sakinių ipų
(kons a uojamieji esp. klausiamieji esp.ukiamieji), leksinių iene ų pasi inkimo e seu s a uso
sakinyje (plg. mano mašina sugedo; man sugedo mašina) ša k i e ijus. [l]ie u ios linguagem o dem de
Vy au as Amb azas Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (DLKG 1996: 645) eigia, kad
pala as depende p incipalmen e de suas ligações sin ác icas e elações semnicas na ase e de
ac ualiosa sen ença delaidos, de comunicujan em kylančių po eikių em yškin i bei pab ėž i ce o
ce o pa e da sen ença. DLKG dis inguem neu os e in e siniai modelos de o dem de pala as li es.
Em modelos neu os de o dem de pala as li es as pala as são dispos as segundo os habi uais
polinkios de sua u ilização e o des ina á io a al o dem não é ob igado a e e i a enção (DLKG 1996:
646). Tokie modelos de o dem de pala as são es ilis iicamen e nãoymė i. Po exemplo, [n]o
complemen á io di e o ge almen e ai an es di e o, e modo p é- eiksmių e co esponden e
signi icância linksnių o mų bei p ielinksninių kons ukcijų neu al e p edominan e luga an es
eiksmažodį (DLKG 1996: 651, 653; Amb azas 1982: 107) (ž . 1819 sakinius; plg. 3 sakinį). Ele pe doa ma čiai
odos a é ago a ei os nemalonumus. 18) (ci ado da DLKG 1996:
651)
19) [Aš] nuoši džiai dėkoju šios gimnazijos di ek o iui G. V. už pak ie imą. DLKT
In e siniai, . y. s ilis iquemen žymė i, modelie são condicojami con ex o, linguagem
si uações. In e sinė é modo ci cuns ância luga po açõesmazônio (žinau dob o, pasakė
21
aiškiai) ou de inamojo pažyminio luga po daik a a džio ( ė ynė b angioji, namai pami š i)
(Amb azas 1982:
22
108; DLKG 1996: 653 ; Pikčilingis 2010: 192 ). G upos de pala as sin a icamen e elacionadas
ge almen e são sepa ados quando se quise quaisque das suas pala as acen ua , da -lhes maio
21
Plg. Vėl ou o, algu es ou ído, que nossas línguas não encaixam a p e eiksmiai no inal da ase, p ecisa ou não, semp e
sukilnoja p e eiksmius an es eiksmažodį, embo a às ezes e po causa p óp ia da ase sanda os, e especialmen e po
causa logikos ki čio esse p e eiksmis como jus amen e de e es a no inal. Na manei a às ezes, e endo boas
in enções, pode se ni eliuojamo a di e sidade e lexibilidade da língua (Ži gulys 1962: 10).
22
,,Sudė iniame sakinyje sukeis i ma cinio e sinalimojo do luga da pala a, quando p ecisou, ne engė e Jablonskis. <...>
Linhos mis u a am-se com ž angesiu bo elių, au ių e idklinių. […]...[…] Oco em e não mui o habi uais o dens de
pala as. […]...> En ão aos elhos habi an es eu opeus no a ida começou. <...> Se osse desconhecido que es es
sen inhas são J. Jablonskio, há se , alguns quem chocassem melho á-los, especialmen e co igi aquela ne ikusios o dens de pala as (Ži gulys 1962: 13 ).
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 8
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
de signi icado, e po isso eles são a i ados ao começo da sen ença ou le ados ao im (DLKG
da ž . . p.: 653; Amb azas 1982: 107 ; Pikčilingis 2010: 191
23
; Ži gulys 1962: 14) (ž . 20–21
1996: 646; sen inhas, plg. 7 e 4 sen inhas).
Meis e is eu joks 20) não sou. (ci ado de DLKG 1996: 646) 21) Nós i emos bem. (ci ado de DLKG 1996: 653)
Uma ou ou a (neu alaus ou in e sinio) modelo de o dem de pala as escolha mui o depende de
ak ualiosios sen inhas daida emas e emos. Bend a imo pon o de is a ema é a mais impo an e
pa e do con ado. <...> Mais equen emen e ema pasakoma an es emą. Rema, que se que dize
an es, no começo da ase, en a iza-se ou dis ingue ce a in onação ou in e sine o dem de pala as
24
(DLKG 1996: 646 ; ambém e Amb azas 1982; Vaskelienė 2015).
25
Baseando-se A. Hol oe u consume: 23), man ida que dos dois pa icipan es da si uação i o, um agen e
pessoal e seu e ei o so i ianço não i o pacien e (Jonas a o laik aš į) alado uni e salmen e
es a á inclinado a escolhe ema um agen e (kad e po causa do p incípio da empa ia) (esse polinkis é
žinomas kaip opicwo hiness – inhe en inis emiškumas)“. Taigi pagal neu alios žodžių a kos i
baseado na co elação da sen ença ac ualiosa a ques ão de co ação da língua li uana pode
a i ma -se que subje os são o esul ado de um ema não-imaginado, e um ema não-imaginado, po
exemplo, baseia-se com a sua agência e um ema ine en (Hol oe 2009: 25), e em uma p elaidão, que a
ida pode se le an ada de odos os ângulos (= 21-4)
daik a a dine (=8) nuoši di padėka (ž . oliau).
S aipsnyje man ém-se opinião de que aš e escolhida posição aiška pode se explicada como
p agma iicamen e mo i ada (Lamb ech 1994: 11 , 29, 41); ai-se da es u u a pa a p agma icos.
Ad essan e, que endo e baliza suas comunicacines in enções, não c ia no as es u u as, mas
c ia i amen e e compe en emen e usa exis en es naquela alboa (plg. Lamb ech
1994: 26 , 31).
No es udo aplicam-se desc i omasse, compa amssse, sin aksines-seman ines análises mé odos.
23
[K]cada pa e da ase, de qualque manei a ou assim, em uma, habi ual, só lhe peculia luga , que mudando, a pala a
adqui e uma ce a acen ą in onaciamen e mudada oda sen ença. E a não é di ícil explica : nossos olhos semp e se
des ia ão pa a aquela pala a, que oi emp egada como e não no seu luga . Des e modo, o que xingando exp essa-se po
ele ação de oz, in onação, esc ei inha albai exp essa-se habi uais da o dem das pala as al e ação, ou in e sija (Pikčilingis 2010: 191).
24
Isso demons ou e J. Vaskelienės (2015) ap esen ado um es udo empi ico, onde baseamasi 35 ho as de
du ação de á ios ex os de egis os ma e ial, ema ai an es emą 77 p oc. de odos isanalizuo os sakinių.
25
Is y us á ios es ilos de ex os 26066 sen inhas descob iu que <...> 10 po cen o. ema ai an es emá,
sakinių, ku iuose pa eik a ien nauja in o macija, laiky ini ema“ (Vaskelienė 2015: 90). „Pas a ojo modelio sakiniai
13 po cen o mais equen e a inho e domés ico es ilos, ex os de linguagem dialogica ( . p.: 97).
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 9
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
2. PADKOS SEMANTICA
Comunicaciniu aspek u cons uções da padėka é pasakymai, onde padėka é ma cada como polagaus
compo amen o en e comunican ų (ad essan o e ad esa o) modelo (s a egija). Como, ci ando
ou os au o , esc e e G. Čepai ienė (2007: 180), padėka em cla o ilokucinį obje i o: dizendo se
p e ende que o des ina á io pe ceba, que o des ina á io a alia o que o des ina á io é an e io men e
ealizado ou ainda p ome e ealiza , i po es as ações <...> sen ia ag adecimen o. Hencei, padėka é a
eação ad esan e à bu usį ou u u a ação ad essa o (plg. Wunde lich 1976: 77, 83). Ad essan e,
que endo a des ina á io exp essa o seu sen imen o de ag adecimen o padėką, ela em (Zaikauskas
26
2000: 157). Padėka c ia peculia a mos e a de comuniccinio a o, à qual būdino não só co agumo, mas e
suku i aip, kad padėkos „iš a imas pada y ų kalbė ojo in enciją a pažįs amą pagal aplinkybes“
amigasškumo, a o ankumo, since šduma. […]...> Em odos os casos em que se exp essa posição, o
27
des ina á io ocupa ou in e io , ou só pa a ele [ad essa ui] igual a hie a chia posição (Čepai ienė 2007:
180 ; plg. Czachu 2006: 20 ; Jakai ienė 2010: 158). Ap a dando g aças aišką G. Čepai ienė (2007: 182)
chama a a enção em g aças esminių pala as de de inição lexynines: Daba inės lie u ių kalbos
žodynas (DLKŽe) nea spindi odas pe o ma i iojo dėko i seman inės s uk ū os. Veiksmazodia
g açasko i e daik a a džio ag adka con e samen o sema, que indica, que ag adecimen o sen imen o
(iš) eiškiamas ala. Aqui o na-se impo an e e ad e bi dėkingas, -a, que em diccioná ios (DLKŽe,
Bend inės lie u ių kalbos žodyne (BLKŽe), Lie u ių kalbos žodyne (LKŽe)) é ap esen ado como
apib ėž yse, ski ingai nei p iešdėlinio padėko i „pa eikš i padėką, pasaky i dėkui“, nė a minima
eiškian is ou jaučian is padėką, po exemplo, Ele ag adecendo me po ajuda; A é ago a sin o-me
dado iga dele po conselho ( ambém c . 67 sen inhas). Ape iamasse būd a dis, sem menê a
con e sação, em e posi i ios jausenos semą. Ad essan e em pag indo ( ipiicamen e posi i ama
28
mo y a) se sen i is se ag adkingas des ina a ue como seu pozi y ios būsenos sukėlėjui (plg.
Ko o o a 2013: 417 /). Pio as Zbo owskis (2004: 159 , 2005: 53 ; plg. Ko o o a 2013: 417), endo em con a o
a o de que nas línguas g açaskojimą eiškian ys eiksmaodžiai e imologicamen e são in imamen e
elacionados com gal ojimą, min į eiškiančiais daik a a džiais (plg.: danken i Gedanke, angl. hank i
hink, š edų acka i ok ack), a i ma que, na es u u a semân ica de ais eiksmaodžiai glūdi
pozi y ios
26
Plg. LKŽe: ag adeca ag adecimen o de sen imen o po ei a boa demons ação,
ag adkojimen o. Plg. DLKŽe: g açaska ag adkingumo eiškimas, padėkojimas.
27
Plg. : [T]he speake in luences he hea e ʼs men al ep esen a ion o he wo ld (Lamb ech 1994: 43).
28
Plg. DLKŽe: sen i 1. expe imen a sensação.
BLKŽe: sen i 1. expe imen a qual o sen imen o, sensaū .
Veiksmazônio se sen i junglumá ( alen ingumą) s . Sližienė (1994: 324).
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 16
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
38) Julgando a pa i do peso de ou o, ob iamen e, que ocês bemokai pa uš ino e seus
bolsões. Since amen e os ag adeço e po isso. Ago a amos aze is o aqui. Alugamos
ba co, nuplaquemos a Shiau é, encon amos c ianças e as libe amos.
54
39) Meus pais, que me c ia am mui o li emen e e com amo (pa a o que eu lhes ag adeço de odo
co ação), po cabeças p ende am, quando, e minado no eanê e cump indo apenas dezoi o anos,
inespe adamen e decla ei lhes que sou acei o abalha . 40) Seu espí i o de aço e willia de
g ani o hoje o nou-se seu co po e símbolo à pa ede des a escola de gue a. Sin o sua amo e
ag adeço em nome da amília since amen e, no eikiškai ė iškai (plg. sin o sua amo e
since amen e ag adeço em nome da amília). 41) P esumo, ago a es ão pensando, como
silenciosamen e se ace a ao kel o, não? Penso, admi iu F odo, embo a pensa não haja o que
p ecisa i , e é udo. Ob igado de co ação a ocês pela hospi alidade! Não ac edi a ão, mis e
Ku m ausi, mas de ocês e seus cunões eu in a anos emia. Sem p ecalo, cla o.
42) Po que não imagino? Viską puikiaiusiai imagino, esbiamoji mm... Meilė, p isis a ê mulhe . E
ag adeço de odo o co ação. Con ie em mim, Meile! Po con iem em mim? nus ebo mulhe . Juk
aiškių cla amen e mais disse, que em is ac edi o. Analogicamen e ad esan e elogia in e são,
quando que chama a a enção ad esa o à sua ag adkingumo es ado de in ensi idade e g aças
escolhendo ca ac e a džio p edika y o su esu kons ukcijas. En ão, como is o de 4347-o
sakinių, būdo modi ica o iai, di e en emen e nei neu ias pala as de o dem 4850-ame sakiniuose,
pasakomi an es a inio jung į, i. i. sujei o (aš) luga . 43),Didžiai es ou g a o a Deus, cuja on ade
lemb ou me oda a minha ida se homem de aspi ações.
44) Po alam sendo c iū ês mui o bonžius escada ias u ėklus? Vais ininkui. E a ele mui o
sou g a o. Tokia zasimezgė amis ade, que ele a é conside a s eig i emp esa de ob as de
a e. Seu sob enome di ulga não posso.
45) Algi, since amen e es ou Te ag adecido pelo a o de que isi kei me no hospi al
naquele momen o, quando o humo ealmen e e a pa aokliška. Especialmen e
ag adecido es ou A Ti po deixi á li o Duoną i debesis.
54
Plg. DLKT sakinį: Baigdamas, mielas p. Ž., mais uma ez since amen exaukei mais po pala as de consuelo e espe ança
Seus ca aške.

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
46) Já já não b incais es ou ag adecido anam ao segu ança, que mos ou que é possí el de
ou a o ma anslei a le a e pala a. Tas ale ambém à esc i u a de Deus. 47) Quando e a
pequena, conheci uma al bobá. ela mui o sou g a a. Ela e a de nome Anelė, e a chama a Mano
Angele, e al ez ela na e dade osse um exilado angelas, em uma bebida de loja. 48) Sob e o
começo não me di icul a con a ela en ousi edzusa em ida. Sou imensamen e g a o aos meus
pais. Aí g a o po odas as lições de ida, oco idas a é o 20o ani e sá io. 49) Esu mui o
ag adecido a ocê, senho a. Nós ainda kylamos. Acho, ainda ai p ecisa oa um pouco mais al o.
50) Eu de odo co ação ag adecido a oda a minha a gança e leguis ão, a udo o que só es á
em mim impe ei o, po causa de que isso me deixa cen enas de landas, po quais posso ugi .
Ainda mais a in ensidade do es ado ag adecido do des ina á io acen ua-se em chamo iosios
5154-ame sen inhei os, onde na mesma começo da ase é usado būdo como ou quesiamasis
qual, -ia (plg. mais 55 sen inho).
51) Sim, Jesus... quando eio a ho a ala sob e isios, Tu sililas... Como eu Te ag adeço
po isso (plg. O como mui o eu Te ag adeço!)! ealmen e udo o que posso é deixa Te
man e em mim Juk a sua Pala a.
55
52) Eu não ac edi o em nenhum deuses. Eu ac edio no Mundo. En ão, mielos Mundo, como eu Te
dêinga, que sou. Kad podia goza de in ância ai o ykš ės co es. 53) Tô e e indo Jaspe ą?
susi okou Jolan a. Malina, ele não-į- i-kė- i-nas! Quando penso que podia e casado com
Vic o ... Kokia eu e dãoinga (plg. Labai eu e dãoinga!)! Só ago a descob i o que é a e dadei a
ida. Jus o sin o... ... do en o p ima e al gúsį, huh? e minamos ambos com E a.
54) E nunca não imaginam o quão sou os ag adecido. Nė po o quê. Eu inc i elmen e gos o,
kad jums isos dienos a odo ski ingos, man jos isiškai ienodos.
55
Plg. da DLKT sakinį: Todos pa icula men e admi amos Pe o C i kos, Salomėjos Nė ies e ou os esc i o es pa a
c ianças. Mais do que es ou aos p o esso es g a o po įskiepy ą meilę knyga (plg. O mais que es ou aos p o esso es
g a o po įskiepy ą meilę knyga!). Es a meilė, não blêsusi a é ago a odimesne em minha ida oi pa icula men e
impo an e, po que dos li os e e de ap ende aquilo, co não ou iu.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 18
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
55) Diana, baik, não alėk sim, eu amo- e, u me és a mais ca íssima, eu sou ão dėkinga
(plg. eu sou ão dėkinga) des ino que encon ei e... Zuzana apsiaša ojo
sakydama šiuos žodžius.
Ad esan o ag adecimen o con ínuidade do es adose 56-ame sen ença en a izado modi icado do
empo (ligi g abo len os) dizendo no inal da ase, i. i. le an ando ambien abilidade do empo do
habi ual seu luga no começo da ase. O 5758-ame sen ícios usados ipiški modi icado es de
signi icado de empo ( isą gy enimą, amžinai) podem se in e p e ados como būdo (plg. be galo
56
dėkinga). Tendo em con a isso, bem possí el que in ensi icado es de ag adecimen o, usados com o
57
p edica i o do adje i o, possam se di ados não só de aco do 4347-o sen in analogiją (in in, onde
modi ica o es em in in, e e namen e e ia sinc e ina: empo (nuola ) e es ado e quan idade
amžinai esu dėkingas), be i pagal 56-ą sakinį, pa yzdžiui, Aš au esu dėkingas be galo, amžinai,
( ik ai; labai), signi icado (da plg. 59-ą sakinį). Sink e inė signi icação bloqueia-se, quando o
modi icado de empo sen inha pasakos (ž . 6061 sen inius).
58
56) A minha ida oda de ol a. É de odas as mais boni as do meu li o ua u u a
monog a ia a página... Eu amo- e. Eu e ag adecido ligi g abo len os (plg. semp e oda a ida
e sou e se ei (liksiu) ag adecido) e mo e ei em i e com i ainda mui os mui os sykių... Tu
meu No a /. Tu minha Heda, u minha Ba bo a, u minha Madam Bo a i... 57) Eu lhe po isso ui
e se ei oda ida dėkinga (plg. eu lhe ui [eso] e se ei sem im dėkinga), a i ma Julija.
58) Assim es a menina ensinou me a le . Suas sob enê U šulė Bakšinskai ė. a ela sou
e e namen e dêinga (plg. eu a ela sou mui o sem im dêinga), mui as ezes po ela me apezjo.
56
Plg. LKŽe: e e ninas 2. não cessjan e exis i . 3. o al, e dadei o, g ande: Susi go e e namen e (mui o pesadamen e)
Ps.
57
Plg. LKŽe: galas 5. pequenoas kokio daik o oço: Da ėm e lhe e as galelį (sklypelį) bulbėm pasisodin .
Nesu ūkyk, palik man galą [papi oso]! Dbk. 8. pabaiga: Reikia klausy i nuo p adžios lig galiai Gmž. ^ Be galo nebus
galo Upn.
FŽe: be glo 1. mui o: Be mui o g ande š. po im ele que pe aloba Gs. Pin a dos ais aibuo as, sem
im (plg. mui o) deda K ž. 2. ilgai: Rodos eičiau assim sem im Va n.
58
Plg. LKŽe: labai – 1. nepap as ai, ypa ingai: Jis man labai ge as J. Jabl. 2. sma kiai; daug: Vaka labai
p i a gau J. Jabl.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 19
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
59) Desejo que a es a ca a seja não obs áculos de chega Você. Būsiu sem im (plg.
semp e; mui o) e de co ação (plg. nuoši džiai) ag adecendo po me pa ūpinimą e
con inua Li uânia ilosó icas publicações, po que ago a sua ob enção mui o
59
pasunkėjęs. Todos bons desejėjos Você e Žmonai.
60) Como lá oco k as, se pasisek as me saí a de Eu opa, ou não, Você semp e ica ei
imensamen e ag adecido po já ago a ei os jjigius meu eikalu. Desculpe que e eu sou um
daqueles, que com suas pedidos duzinu Você a cabeça, mas a si uação é essa. 61) Às ezes al
desen albamen o me sac ecia a é ása ų. Às ezes ao meu pašneco sin o-me imensamen e
dícinga e ainda mais de inga, po que ecebi uma inap eciá el dádi a de anqueza. En ão,
quando ag adecendo o des ina á io acen ua a mesma es ado de ag adecimen o, o p óp io
p edika y as (dėkingas, -a) pasakomas in e siškai, . y. p ieš a inio jung į (ž . 62–63 sakinius;
plg. 43–47 sakinius). Kai in e siškai pasakoma dėkingumo būsena y a išski inė, ai eiškiama
a ibu o assim, como is o 6466-ame sen inhei os: modo modi icado es são usados a ibu o
p edica i o p eposição ou pos posição (plg. 42 sen inho). 62) Nós com ela ag ada elmen e
con e samos sob e as childhood ou daigs e a ual não é le ą ida do pensionis a. Dêkingas
es ou e à minha esposa Elenai, a ilhou Gin au o amília. 63) Es a ope ação, ma y , ealiza á já
ou a ez, mesma nãosesipainiojusi em comp ominius ano his ó ico empo jogos. Dêkingas
es ou Você po ecenziją po elogios, dos quais aquela li o al ez e nãousipe nê, e
especialmen e po c í ica de cul u a Ociden ais aško. 64) Mais ag adecido sou ao einado Z.
V. e ao seu pai, que me ob iga am a nãoes i des a aças espo i as, a saslamen e eina .
65) Pois eu nãoma ida a, o que em len os esc i o, mapápio co es nãodisda au. Alguns
p o esso es ajuda am. Especialmen e dêninga sou a his ó ia p o esso es A. V. 66) Mielasis
dak a e, bylojo dak a ė, en e nós mui o menos con con con á ias imen os, do que
ocê pensa e. Juk e eu amo ele. Juk e me sin o mal dele como a ocês. O dãoiga a ele sou mais
do que ocês (plg. O dãoiga a ele sou mui o; mais, do que mano e). Sem ele não e ia aqui um luga ão bom.
59
Plg. da DLKT sakinį com g açaskoju, onde neu ialmen e no luga andan e seu modi ica o ó io é en a êzado:
Pasku inė k ailė, ikėjau, que ainda a sigaus. Só, quando o sace do e de a úl ima unção deu, pe cebi que já é udo.
En ão oi es ada semana. E sem im (plg. cons an emen e; especialmen e; mui o) ag adeço a Deus, que oi me
c a šęs olho, que ajudou i a é o im... Begalinis açoū à i mã Nijolei, que dia iamen e inha pe iš i Nijolei jiazdos.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 20
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Como mencionado, ag adece exp essiama e e bmažodiniu daik a a džiu ag adece com
modi icado es, que u men os DLKT em exemplos são usados ipicamen e p eposiciamen e
(nuoši di padėka). Do 67 74-o sakiniuose e que a padėka ai pasaky o ou numanomo esamojo
empo unisaki os do p imei o pessoa e bmazodo alen iniu ak an u sujei u ou di ec iniu obje o,
que 67 71-ame sakiniuose, di e en emen e do 7274-ame sakiniuose, pasaky as in e siamen e. 67)
Nas condições a uais ela é uma das mais impo an es eslo ingo memó ia po ado es e
puoselė ojos. Ela emca a maio ag adecimen o, que na elha k aš e da Li uânia sob e i eu
60
umaquela ou ou aquela p óp ia concepção judeus da Li uânia pe spec i a.
68) Não só a. a. O. Š. salbėjo judeus idas, mas e ou os li u os, não um me, mas e mais. A
odos eles pe ence o meu mais since o ag adecimen o (plg. o meu mais since o
ag adecimen o pe ence a odos ocês).
61
69) Čekai, o ganizado es do concu so, que únicos kaunieços demi ido do bū ino muzikinių 70) Como
a žy u ių na io mokesčio. Visiems jiems – nuoši džiausia padėka!
laikaisi? No malmen e, em om neu iu a eliepou Ge al as. Mesmo de meio equalo conseguei
p asuk i. Po c iança especial ag adecimen o (plg. po c iança é enka especial ag adecimen o;
especial ag adecimen o [y a] po c iança), link elėjo Vesemi as /. 71) P o ek o io da Uni e sidade
p o . P. Z., ge ano iškais conselhos since amen e ajudadas a ape eiçoa monog a ia
manusc ípio. Isce ina padėką eiškiu aqueles, que ajuda am es a li o 72) Kad Cen as eik ų,
echniškai pa eng i (plg. eiškiu išski inę padėką iems, ku ie padėjo).
me os bons desejos e en uziazmo não bas am. As nossas inicia i as e p og amas não se iam
implemen adas sem pa ocinado es. O mais since o ag adecimen o a odos eles. Pasakoja cen o
di e ê K. O. P. (da plg. 8 sakinį) 73) An es de ês anos nas clínicas da Kauno Uni e sidade médica
ui a ado po causa isemína doença. Sen iço gilią padėką médico ca diochi u gui A. S., en ão
ajėjusiam me issikaps y i de peskios ca díacos haujagyslių ombozés doença. 74) Reiškiu (plg.
a iu, digo) since šdižią padėką a odos os seus amigos, colegas po anqueza, jus iça, exp esso
idėjas e no ą bend ada biau i.
60
Plg. : LKŽe: ik i 9. pasi aiky i, se .
61
Plg. DLKT sen inho com neu alia o dem de pala as: Em ge al odos, que mo almen e apoia am e de ou a o ma
ajudou a publica es a bylą. A ski a ag adecimen o pe ence à minha esposa Bi u ei e ilhos Ais ei, Monikai, Dona ui,
en endidamen e pe mi idos ins de semana ūno i na biblio eca ou não di igi a eles a enção.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 21
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Ra a exceção 75 sen enças, onde in e sialmen e é usado i eduzí el daik a a dício padėka
modi ica o (padėką ši džių) pode ia se ma cimas e de inamuoju (p imki padėką ši dingą
nuoši džią).
75) Viešpa ie, p iimki padėką mūs ši džių (plg. p iimki mūsų ši džių padėką; p iimki
ajácą co açãoingo)! Que hon a é a ocação de le a aos ou os luz e amo , p oclama a Pala a
do Senho , i e com Ele e Nele.
Sen ius ukai g aças, aciū nepa adina ilokucional o ças, mas ainda mais cla amen e do que g açaskoju
odo ilokucinę jėgą (Zaikauskas 2002: 91; plg. Čepai ienė 2007: 191). Do 7687 sakinių explica-se que
pe o ma i iajam eiksmažodžiui e (ou) p edika iškai a ojamam dėkingas, -a a imi ačiū, dėkui
u ilizados segundo an e io men e ap a ų sakinių analogiją. Įp as ą luga subs i uído modi ica o io
ou do padėkos sensus ukas é acêz ejado (ž . 8386 sen inius). Po exemplo, no 85-o enunciado usado
in e sinis modi ica o (ši dingai) en a êzia g aças, pasakomas jaus uku ačiū, in ensi umą ( . y. ačiū
(não mas como, mas) ši dingai), e 86-o enunciado modi ica o (labai) usado po neu alioje luga
jaus uko (dėkui) dėl o, kad pas a asis y a išski iamas, aip kaip 87-ame a 78–82 sakiniuose
pasakomas modi ica o mui o e pan. Galia elmen e 88-ame aseinha is o p eposiciamen e (labai) e
pos poziciamen e (de odas co ação) usados jeus uko ačiū modi ica o iais, que, signi icando di e en e
in ensi idade da ag adec, são en a êziam, i. i. neu al o dem de pala as (labai ačiū) é ma ce ada.
76) Umu al ak elėjimu ele nuplėšė na o spyną, a ia ê pequenos du eles e le an ou
homemu į. Humilamen e ag adeceu (plg. humilamen e ob igkoju)! a ê mažylis e nusilenkê
be niucum. Pode iam ocês le an a me a é a spyn? 77) Posso a i ma que a minha ida
amilia se susi a kê. P epa ei mui os anos pa a isso since amen e ag adeço) (plg. 59
žingsniui, ačiau ieną ka ą eikėjo jam yž is. Todėl labai nuoši džiai ačiū (plg. labai
sen inho).
78) Vai a o Bekas. Sen i ia que é melho ica em casa. En ão mui o e ob iguei po
cuidadoes į (plg. aigi mui o e ob igkoju g açaskingas po cuidadoes į), disse K isas,
ingindo-se en isiçado. Não a e io nem pensa , o que e ia acon ecido, se i esse es ado sozinho.

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
79) Como bem que espiliepė ocê, p o acha as nusišypso Vai a. Eu ainda es a ia
nãousi aldjiusi, escaone eikusa ela e udo es agando. Têkei a ocês, Klaus, mui o mui o a
ocês ob igado. Klaus só ac ela e sai.
62
80) Mas quando ago a močiu ê Gison a endeu dian e dele e com sua ca ac e ís ica ga uma
a ė: Iš ši dies dėkoju za lijepas mišias (plg. de co ação ag adeço po lijepas mišias), pone
klebone!, ele ainda nuožulnė paguldė sua cab u é sob e o so do e só skės elėjo mãos. 81) Da
nãožmi šes... Meliuo acia? Assim nadaca i nie , nie kuokiuos pa inies? Lá não há. Exis e i mão,
mas ele i e em ou o luga ... Já lhes assim ob iguei (plg. já lhes assim (mui o) ob igado; assim
(mui o) ag adecido) que não sei. Realmen e, milag e, o p óp io Deus ocês a i ou. Como ago a
eu os e ibui ei? Ma ino mão já le an a é š a ko kišenės, mas de epen e. 82) E o
con eúdo da chamação po an o é o seguin e: Ma como Tu, Deus, udo ês, como Tu udo ês
e como en endes. Como g açaskui, como aciū (plg. Como assim (koksoksoks) ag adkingas, como
assim
(koksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoks Ma ei Tu aquela minha apuoká. En ão ealmen e, isso ealmen e na e dade nem ele lá aos domingos abalha a, nem o quê.
83) Calendo iumi, e,,M de um ašiklis, e,,M de um lipdukų kolekcija. Valio willo! Valio willo willo!
Que ia deseja - e um bom dia bonžios. Dêkui mui o a ocês. Ag adū e a i. Enquan o isso
Deiman e? Sim. Se pasiga sinsi adiją, isso saibaq, que a canção, que ago a soambês m iene é
des inada p ecisamen e pa a ocê. Ó imo. Dêkui mui o. Ag adê- e. A é. 84) Nes e caso
no amen e Agnė zasidi ba pon o. Exis e du ze o, e Agne e, como já es ou mencionado,
a i enka Lumene p odu os cole inys. Dêkui mui o. Dêkui e e. Bons, bonžios dias. Enquan o
isso S e lana? Sim. Se se apussa ças adiją, isso canção soa á exa amen e pa a i, ok?
Dėkui.
85) Gal de ik o duoki , panėšėsiu quan o. Ag adê, ag adê co ação. Sakau, que nós, laukininkai, 86)
įp a ę. O ams a, jaučiu, ne žemės knisėjas. – Iš ko jaučia ? – Iš balso. Iš ko gi daugiau?
Minis ę e a s y i con inua p oje o de o çamen o, o nece a pala a Biudže o comissão
p esiden einkui, acções, comissões e assim po dian e. Su inkam? Isso ag adeceu mui o (plg.
63
isso ag adeço mui o).
E. K. Ag adū a ocês. PIRMININKAS. Passo em ibūną o espei á el P esiden e da comissão Budže o
A. R.
64
62
Da ž . panašiai pab ėžiamą labai DLKT sakinyje: Šeimininkė ėl ned ąsiai p a ė ė du is i an s alo padeda
umegan e come . Dêkui, mui o ob igado. Da nelabai gi no ėjau, g açaskoja mes ejas sonoguis o ilho okimis.
63
Plg. LKŽe: ai – 1. žodžiui, junginiui a sakiniui pab ėž i, išski i: Kisielių i da o ai ka ile LKT340(K d).
2. de i ens ou da ação in ensidade en a iza : Isso nusisekė como a cão a bo agas! Plm.
64
Da plg. DLKT sen inius, onde isso en a êzia ob iguei, ag adeço: E , po isso p oblema não ha e á! pa eis, mais
ácil a apū é bosas. Só com Ka idze p ecisa á de empo ha moniza , mas aqui já minulkmena... Isso ob iguei.
Se á que posso i ? Benas palh a se le an ou. Jígiuoc, po almoço nos ape cebemos...
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 23
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
87) E nós espe emos, que cada opo unidade ocês demons ose e, que a segu ança
comple amen e não que Naująją omu ą pasmaug i. Se sim, isso mui o ob igado! Eu, cla o,
mui o in e essado, que aumen asse Naujosios omu os o núme o de subsume ado es. E
aleg a -me-ei que odos a užsip enume a am.
65
88) Po im o ações pouco a pouco nuščiū a, pessoas assen am-se a luga es, e chekų
mokslininkas ebančiu ozu sa ia: Mui o os ag adou, meus amiguilhos, ag adou de oda
o co ação. Nuxilen a e ai pa a a sua caixê.
In es ima DLKT ma e ial pe mi e pensa , que nesses casos, quando sen ius ukai g açaskui, ačiū (gali
se ) in e p e am daik iškai, eles o nam p óximos daik a a džio padėka com de inamuoju
modi icika o iumi kons ukcijama. Po exemplo, 89-o sakinio mui o aciū panašus em 6970-ame
66
padėka), e 9092-o sakinių a imas 7475-ame sakiniuose p edika o objek u einančiam padėka com
sakiniuose a ojamas padėkas, pasakomas daik a a džio kons ukcija (ypa inga / nuoši džiausia
modi ika o iumi. Isso a i mando, explica-se since os g açaskui a osenes azões 9396-ame
sakiniuose: daik a a diškai su okiamas dėkui ai com ele nežymė aine de inamu būd a džiu. Tendo
em con a isso, pode explica e ou o des ina an o escolhido usa since ši dus dėkui, g ande 89)
Todos p óximos, amigos icou na Li uânia. Ai, iloginiui e aqui encon andi conhecidos, amigos. Pessoas
ačiū a panašias aiškas, pa yzdžiui, 97–99-ame sakiniuose.
es anhas mui o ajuda am. Po isso a eles mui o ob igado! Nes e momen o eles me como a segunda
amília.
90) Pasi odė ė elis. Su didele g ažiai žylančia pa ia cho ba zda, i o įdegusio kūno, a odė
amžinas. Pa s edė eksku siją. „…Sakau labai ačiū (plg. sakau didelę padėką) sa o
ao no o pai. Nunca nãoačiau, que ele nãoiaus paia , passlinkus in ezen osmechi disse ilha
Jolan a.
91) Assim ocês enho que se dícinga, que em que aissi ica após es a Deus esqueç a zakamp! PIRMININKAS. no
nusikeikė ji. – Na, ai a iu labai ačiū. Baisiausiai ačiū. – Mums? – pasi ikslino Sie akailė.
en an o Eu que o ad e i que ocê nãolausia ela ado , sim? V. B. S a s ome, sim. PIRMININKAS. Isso ag adeço
espei amaio N. R. Ele es á ce o dizendo que não ecebeu após p imei o lei amen o pe uas.
65
Da s . DLKT sakinį, onde isso en a iza modi icika o ių mui o mui o: Mandagiai a sip ašė ne u įs dinhei o, e
šo e is ainda mandagiau pasakė, que lhe dinhei o e não p ecisa, ainda assim um e aščias azia o. Isso mui o mui o
ob igaku, espondeu c iança, e casa ele ol ou nes esyk não ão a de.
66
Plg. J. Pikčilingio opinião 43 innaçoie.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 24
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
92) Au o ius jums, kaip ak o iui, bū ų dėkingas, – pasakiau kaip ik galėdamas amiau. –
Que me sai desse ag adecimen o? Dėkui
67
nešk Vai iekui... (plg. padėką nešk Vai iekui)
Eu gos a ia, que ocê esc e e y umė Lubiui.
93) Lí u ias língua a é ago a de undos ugdė li au iai linguis as, e lhes po isso pe ence de
odos nossos since os ačiū (plg. pe ence de odos nossos since os ag adecimen o). A sua
pa icipação desen ol endo a linguagem se á não menos impo an e e no u u o. Bū ų
desen endimen o, se eles nes e abalho menos in e essa iamsi ou mesmo comple amen e o abe as.
94) Pe siasi casa -se mesmo ou os habi an es das cidades, meilê e ín egem à Bal ajai gulbei
ecen emen e de no o ju a am e kauniečiai (už isso lhes since us g aziekui) bem o p e ei o da
cidade, suk i ika ę kulua uas nas au o idades pasigi dusius in enções Ci ilização me icação
esc i ó io a expo a ou a cidade luga .
95) Ago a ão agicamen e Leonidas. Suas pala as ansleiço pa êluo ai. Pa ėluo a e
meu since os ačiū (plg. pa ėluo a e meu since os ag adecimen o). 96) En ão mieljam V. A.
D. meu since os g açaskui (plg. V. A. D. [ enka é (ski a)] meu since o ag adecimen o; /
amadojam V. A. D. dis inguuu since šdižią padėką). Isso é esc i a de um alen oso homem.
68
Gos a ia sabe mais sob e ele.
97) A a i idade enco ajado a pa emia do i emp esá ios, po ém quem gi que azê-lo, se da ê
nenhuma publicidade, só since us ačiū (plg. da ê não há nenhuma publicidade, só [ya a] nuoši di
Ne, da y a en uzias ų, ku ie, nek eipdami dėmesio į nep i eklius, o ganizuoja, e ina, siūlo...
ob igaka)?.. 98) Especialmen e nuoši dų ačiū a iu ilha Lau enai (plg. especialmen e nuoši džią
*ypač nuoši džiai dėkoju a iu duk ai; ?ypač nuoši džiai dėkingas a iu duk ai), an mano
padėką a iu ilha; o iso uma pa ede pa ašiusiai: Tė eli, po a o mais ápido acaba de
esc e e li o! Skubėk!!! 99) Há algumas semanas oi aqui em minha casa em G ū ą kolūkiečiai
su ažia ę, doo anojo šau u ą e pasakė didelį ačiū. Po o que?
67
Da plg. DLKT sen inho com daik a a dialmen e u ilizadoamu g açaskui: Š ediškai pasakė, que me nelabai
bem na cabeça. O que a ás! Take! Alguém mui o se assemelha a g açaskui.
68
Plg. da DLKT sakinius: Redak o ei G. G., que não só quali icadai su edaga o e su u kê man aš ão, mas mos ê uma
didelho a enção li ogai isleis i. Padêkas pala as dedico à minha esposa Mania, que cons an emen e me apoiou
de asiamen e e paci amen e, mui as ezes anda pe ašinėjo a ian es do manusc ício, a são Ma kui,
pa icula men e ilha. As úl imas minhas pala as de ag adecimen o dedico às minhas duas ilhas, cuja pa e do
caminho oi minha compan akelei ês, e à minha esposa Susan po causa de seu amo à ida e li e a u a oi ale iaja .
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 25
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Na u almen e, DLKT exa a e ais, como 100102-as sakiniai, onde cons ução since ši dus g ande
g açaskui pode ia se mudada em açõesmažodinė nuoši džiai labai dėkoju o pan. / No en an o,
ma y , ala ó io se escolkama nea si ik inai. 100) Mokslei iam espi i uais o alezas concedikė V.
A. di igidoamo Vilniaus uni e si á io dainos e chokios ensemble conce o de ca idade. Mais uma ez
since ši dus dėkui (plg. nuoši di padėka s. INMEDA kolek y as, alkinęs enginiuose Vilniuje. 101)
nuoši džiai dėkoju / dėkui) Jums, mielieji bičiuliai. Daug padėkos žodžių pelnė UAB
Ga au Ta o mielą laišku į, e Tau só ago a, abbloškusi li os buhal e ines e ou os papie galius į
šoną, que o embo a algumas pala as esc e e . P imei amen e g ande g açaskui (plg. g ande
ag adeca s. mui o ob igkoju g açaskingas g açaskui) po g ažų e mielą laišku į. / Del ino-me, que
Tua com mamã é boa, que Ta e lepina, que Tu aisaisis. 102) No en an o, pessoalmen e conhecido,
ejo cla amen e que és homem deco as e hono á el, e se o que dizes, isso e ac edi a, e po isso e
g ande aciú. Duok De e e ainda encon a , al ez a é e connosco, ka čių k ienų k aš e?
3.3. A scai os poço iman ando da língua li uãs g aças e , que negausiu as LINGUEE aduções de da
língua li uãs são u ilizadas aiškos mui o ob igkoju, mui o ag adecidoas, mui o ačiū, das quais só
uma, como is o 103-ame sen inyje, é in e sinė. Ap a iamoji ačiū mui o cons ução aduz a em
inglês idiomas hank you e y much e okiečių idiomas daik a a diškąją ielen Dank kons ukciju.
saque das cons uções com açõesmajodiju g aças e p epoziciniu modi icika o iumi (labai ob igkoju,
que o mui o ag adko i) em inglês g aças, eiškiamas eiksmažodžiu, būd a džiu ou jaus uku (I
since ely hank; I am app ecia i e; hank you e y much) (ž .UE106 sakinius) em okiečių kalbos
eiksmažodines (ich danke 104), būd a dines (seh dankba ) e daik a a dines e mači i
( ielen / he zlichen Dank) kons ukcijas (ž . 107–109 sakinius)
69
. Lie u ių kalbos didelė padėka
daik a a dynų kons ukcijomis (einses Dank pad; a big hank you), o aING 110 you hank e y much, a
lo ou a lo . okiečių kalbos eiksmažodinė ich danke schön kons ukcija elacionada com li uãos
kalbos ich bedanke, möch e he zlich danken; ielen / he zlichen Dank a pan. I a i kščiai: negausūs
kalbos labai dėkoju, o daik a a džiu žymima padėka (ein
69
De ido ao insigni ican e LINGUEE exempla es quan idade de ases, onde são usadas de uma ou ou a
g aças aiškos, seu núme o não de alamizá el.
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 32
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
W i e z b i c k a A. 1987: English speech ac s e bs: a seman ic dic iona y. Sydney: Academic P ess. W
i e z b i c k a A 1991. Speech ac s and speech gen es ac oss languages and cul u es. A. Wie zbicka,
C oss-cul u al p agma ics. The seman ics o human in e ac ion. Be lin-New
Yo k: Mou on de G uy e , 149196.
W u n de li ch D. 1976: S udien zu Sp echak heo ie. F ank u am Main. Z a i k a u s k a s
E. 2000: Lexinis, g ama inis e p agma inis pobúdis do pe o ma i ismo. –
Kalbo y a 48(1)49(1), 157162.
Z a i k a u s k a s E. 2002: Li u ians kalbos pe o ma i ų aiška. Bal u Filologia 11(2), 7996.
Z b o o w s ki P. 2004: Einige Beme kungen zu Seman ik de Sp echhandlung Danken im
Schwedischen, Polnischen, Deu schen und ande en Sp achen. Folia Scandina ica 8, Z b o o w
155–167.
s ki P. 2005: Dankba kei s. Hö lichkei und sp achliche Rou ine. De Dankak im
Schwedischen e glichen mi Polnisch und Deu sch [= Se ia Filologia Skandynawska 11].
Poznań: Adam Mickiewicz Uni e si y.
Ž i g u ly s A. 1962: Es e é o sob e pala as de o dem. Cul u a de línguas 3, 1014. P ieiga na
in e ne h p://www.bend inekalba.l ( isualizado 2018 11 15).
Recebido 2019 02 11
Adop ado 2019 11 14

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 33
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
DIDELIS DKUI AND DKUI LABAI
IN THE MODERN LITHUAN (WRITTEN) LANGUAGE
S u m m a y
The a icle deals wi h he ques ion whe he he hank-you cons uc ions dėkui (ačiū) mui o,
nuoši džiai ( hank you e y much, wi h all my hea ) and didelis, nuoši dus dėkui (ačiū) (many, since e
hanks) a e i o use in he mode n Li huanian language. The hank-you cons uc ions a e
add essed in a syn ac ic-seman ic and hema ic- hema ic s uc u e aspec . The s udy elies on
ma e ial ga he ed in he Co pus o he Mode n Li huanian Language (CMLL) by he Cen e o
Compu a ional Linguis ics o Vy au as Magnus Uni e si y and he online ansla ions dic iona y
LINGUEE.
Analysis o CMLL cases whe e he Li huanian wo ds o hanks, dėkoju, dėkingas, -a, padėka, -ą, dėkui,
ačiū, a e used wi h p eposi ional and pos posi ional modi ie s has shown ha in he mode n Li huanian
language, dėkui labai is used by he analogy o dėkoju labai, labai esu dėkingas (I am e y g a e ul), which is
o say by choosing a ma ked s a egy o exp ession o hanks in a c ea i e and compe en way. The
in e se g açaskui mui o is jus as app op ia e o use as o he s ylis ically ma ked cases o exp ession.
The add esse ends o choose an in e se o de o wo ds in a hank-you cons uc ion a ely (6.6p oc. o
all cases, o 53 cases ou o 800). In e ms o wo d o de and hema ic- hema ic s uc u e, he subjec
ma e ial allows mapping he ollowing co ela ions o hank-you exp essions. (in) ansi i e sen ences
wi h neu al wo d o de , he ypical subjec (I) ha is ma ked by he nomina i e mi o s an unma ked
opic, o heme, ha is ela ed o he p inciples o opicwo hiness: di e en alues o animacy,
agency, de ini eness, and so on (Aš nuoši džiai dėkoju Jums / esu nuoši džiai dėkingas už pagalbą (I hank
you wi h all my hea I since ely hank you o you help); Eu digo Eu lhe nuoši džią padėką (I am ex ending
my since e hanks o you)). When i comes o opicwo hiness, he opic o he sen ence. Then, he
heme o he sen ence is exp essed wi h a non- ypical subjec : a noun deno ing an abs ac hing (Jai
indi ec objec o he da i e ( o you) anks second a e he subjec nomina i e o become he
enka nuoši džiausia padėka (Since es hanks go o he ); c ., Você gos a classikinė muzika (You lo e
classical music)). The keywo d o modi ie o g a i ude can be u ned in o a heme by choosing o use
ac i e esp. passi e cons uc ions (Eu dis inguu Vám nuoši džią padėką (I gi e you my since e g a i ude)
esp. Você meu since íssimo ag adecimen o des inado (You ha e my since e g a i ude)), exclama o y
sen ences (Dėkoju ši dingai вам за гостеприимство! (I since ely hank you o you hospi ali y!) Kokia eu
e dėkinga! (How g a e ul I am cons uc ions, he add esse accen ua es he keywo d o g a i ude
(Dėkoju labai (Thank you e y much)), i s alence ac an (Jums (o ne kam ki am) mui o dėkoju (Thank you
o you!) Kaip dėkui, kaip ačiū! (Thanks so much!)). By using in e sely wo ded hank-you
LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 34
doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07
BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
(and no someone else) e y much)) o modi ie (Jums dėkoju (ne be como, bu ) nuoši džiai (I hank you
(no jus in any way, bu ) since ely)), much like in cases when he dė ions cons uckoju mui o ( hank you
e y much)), dėkingas esu mui o (I am e y g a e ul), and so on. I he wo d o de is neu al, he
con as ing heme is e idenced by he wo d ai (so) (Tai mui o, mui o dėkui (So hanks a lo )). The limi ed
numbe o LINGUEE ansla ions ha e ailed o con i m any in luence an dėkui labai ( hank you e y much)
in he Li huanian language. Conside ing he ac ual usage o he mode n Li huanian language and he
di e en s a egies o exp ession o g a i ude chosen o (non-)ac ualise he s a e esp. ac o
unma ked wo d o de in he English o Ge man language may ha e on he ma ked usage o
g a i ude (esu mui o dėkingas (I am e y g a e ul) esp. mui o ob igado ( hank you e y much) esp.
mui o dėkui (many hanks)), he CMLL cases ha e e ealed ha he add esse uses didelis nuoši dus
dėkui (ačiū) (many/since e hanks) o ac ualise g a i ude pe cei ed as a hing (c . / Dėkui nešk Vai iekui
(Gi e my hanks o Vai iekus)). In an (in) ansi i e sen ence, he economy-sized in e jec ion ačiū, dėkui
( hank you, hanks) ha is ying o wiggle i s way o eplace a p edica e a gumen exp essed as a
noun is ma ked a e he example o he noun padėka (g a i ude) wi h an ag eemen modi ie : he
adjec i al modi ie wi h ačiū, dėkui is ag eed by choosing an adjec i e o an unma ked gende
(masculine) (nuoši di didelė padėka (since e/big g a i ude). since ša dus g ande ob igkui (since e/big
hanks). In some con ex s, he cons uc ion g ande nuoši dus dėkui (big/since e one should belie e
hanks) can be con as ed wi h labai / nuoši džiai dėkoju ( hank you e y much/since ely). S ill,
ha in cases when, owing o he economy o language, di e ences in he ac ualisa ion o he
exp ession o g a i ude, and/o o he easons, ačiū, dėkui in a sen ence akes he posi ion o he
pe o ma i e dėkoju o p edica i ely used dėkingas, -a, in e jec ion modi ie s a e chosen on he
basis o he la e (labai nuoši džiai dėkoju ( hank you e y much/since ely),
labai / nuoši džiai dėkingas (I am e y/since ely g a e ul) esp. labai / nuoši džiai ačiū, dėkui
( hanks a lo /since e hanks)).
KEYWORDS: hank-you cons uc ion, in e jec ion, in e se o de o wo ds, hema ic- hema ic
s uc u e, in e language communica ion.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
lo e a.semė[email protected]