scieee Open visual document viewer

„Didelis dėkui“ ir „dėkui labai“ dabartinėje lietuvių (rašto) kalboje

Loreta Vaičiulytė-Semėnienė

Full text

BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as DIDELIS DKUI IR DKUI LABAI REALITANDE LIETUVI (RAŠTO) LIBRO ESMINIAI VOODŽIAI: padėkos kons ukcija, jaus ukas, in e sija, ak ualioji sakinio skaida, a pakalbinė komunikacija. ANOTACIJA O obje o des e a igo ob igos à cons ução g açaskui, aciū mui o e g ande g açaskui, aciū. Aimslas baseado Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, escla eškin i kalbamųjų padėkos aiškų san ykį su labai dėkui (ačiū), labai dėkoju, esu labai dėkingas, didelė dėka i dėkoju labai, esu labai dėkingas ou pan. ; ou os idiomas pala as de o dem in luência a in e sá ias padėkos aiškoms da língua Li uânica. Padêkos cons uções são examinadas sin aksiniu-seman iniu, ac ualiosas aspec do ainio delaido. Es ímam mos ou, que des ina á io escolhe in e sina g aças mui o, quando que acen ua o p óp io g aças ou seu modi ica o mui o, simila men e como e g açaskoju mui o, g açaskingas esu mui o caso. DLKT A pa i de exemplos descob iu-se que g ande, since ous g açaskui ends ama u iliza naquelas si uações, quando o des ina á io g açaskui pe cobia daik a a diškai; (in) anzi y á io sen ença g ande, since ši dus dėkui ai p edica o a gumen o posiçãoção segundo g ande, since ši dus padėka analogiją (Jums a iu nuoši džią padėką (nuoši dų dėkui), Jums enka nuoši dus padėka (nuoši dus dėkui)). 1. ĮVADAS. TEORINS PREALAIDOS Em elação à no ma da língua, cons uções de 1 g aças da língua li uânica g aças (ačiū) mui o 2 e g ande g aças (ačiū) são a aliadas di e en emen e. Po exemplo, An anė 3 Kučinskai ė (1985: 29, ainda e 1990: 32 ; 1 Padêkos cons uções de aco do p agmá ica eo ia […] pe o ma i ai, e eles nes e a igo, com base Egidijaus Zaikausko pon o de is a (2002), en endidos em sen ido amplo. sinais, s . Zaikauskas 2000, 2002 e lá Plačiau apie pe o ma y umą kaip sin e inį eiškinį, u in į g ama inių, leksinių-seman inių bei p agma inių ci ojada li e a u a. 2 Plg. DLKŽe: g açaskui g açaskojando diz-se a pala a, ačiū; ačiū mandagumo pala a, dizomos eiškian padėką, dėkui. BLKŽe: g açaskui ag adkojando diz-se a pala a; aciū diz ag adkojando. 3 Fala-se mais sob e cons uções com mui o g aças, g aças mui o, g ande g aças ou pan. omenyje u imos e apačios su ačiū i a i kščiai. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 2007: 496) a i ma que em ez de do usų língua nemū ybingai p onoce ia g ande ačiū lie u iškiau se ia dize mui o ačiū. Danguolė Mikulėnienė, o ma iusi knygelę Kaip ne eikia kalbė i (KNK 1991: 9, 26), conside a que an o ačiū mui o, an o nuoši dus ačiū são ne a o ini e iniai, que de ą keis i em mui o ačiū, nuoši džiai ačiū, dėkui, labai nuoši džiai dėkoju. Tais mesma opiniões man ém e Jonas Shukys (2003: 293; 2006: 304): de usų kalbos nusižiū ė as didelis dėkui u įs se aisomas e p incipalmen e anglų kalbos pa yzdžiu plin ančiuose dėkui labai,,p ie eiksmis labai į galą nekel inas. Padėkos ačiū mui o suge ima e i a i Es a ybinė lie u ių kalbos komisijos 4 conside udu as e Ri os Miliūnai ės suda y uas Kalbos pa a imuose (KP2 (S3) 2009: 43). Tapa i opinião, pela qual habi ual basea -se, o necida e Es a ubinas da língua li uãs komisijos (VLKKe) consul as banco: de aco do 5 neu alią pažyminio e pažymimojo pala a a ką junginyje (saulė a diena, labai g ažus) eng inus 6 dėkui mui o aconselha-se ous a em labai dėkui e (o ) labai dėkoju, e kons ukcija didelis dėkui aisy ina. VLKKe banco de consul as is o e ou a […] opinião do p o esso Albino D uk einio. Seu opinho, aciū mui o não exis e e s inė e eng ina kons ukcija, pois isso ipiška in e sija, quando mais impo an e pala a é le an ado pa a en e. Assim mesmo e Aleksas Gi denis (1996: 302) é le an ado a enção, que mui os peikiama g açaskui mui o baixosaichios esan i ne e a e ausies lhes ne ėžia. Tokios e pa ecidos exemplos es ão e na a ual língua do aš o Li uãos (ž . 12 sakinius), cuja pag indo é aiškinamasi suas a osenes azões e (ne) in inamumas usa . 1) Gal de ik o duoki , panėšėsiu quan o. Ag adê, ag adê co ação. Sakau, que nós, laukininkai, 2) A ski ai g açaskoju Edukologijos ka ed os edėjai p o . habil. d . M. B., nãous ajussei oga e da ąsin i, p epa ando me odológico publicinho. A odos since os açaú. Būsiu dãnginga po ep esen ikš as obse ações e įp a ę. O ams a, jaučiu, ne žemės knisėjas. – Iš ko jaučia ? – Iš balso. Iš ko gi daugiau? suges ões. 7 Monog a ijoje išsamiai lie u ių kalbos e ike o o mulių seman iką i p agma iką isnag injada Gied ė Čepai ienė (2007, ainda ž . 2014) in e sas exemplos de o dem de pala as não 4 Veng inas ,, e e, que o a aliado eiškinyo não es á in oduzido como no ma de linguagem bend inês, ele kaip jau neno minis i ne u in is pe spek y os a ba da neno minis, nepakankamai iš i as i pan.“ (KP2 (S3) 2009: 9). 5 eng inas Ž ., po exemplo: h ps://www.k e inga.l /node/10056 (žiū ė a 2018 10 20); h p://www.san aka.in o/?sidx=44556 (žiū ė a 2018 10 20). 6 Ž . h p://www. lkk.l /konsul acijos/98-didelis-aciu-didelis-dekui (žiū ė a 2018 10 20). Da plg.: h pwww. lkk.l /naujienos/pakomisiu-naujienos/kp3-sin akse-iii-dalis-aps a s y a-an aka a. Nu a a nelaiky i e oida pasakymų ačiū mui o ou g açaskui mui o. Na u almen e, dize iniau é mui o ačiū (dėkui), po ém o dem de pala as da língua li uânica bas an e li e, ci cuns âncias usadas e an es, e depois pažyminio, exemplo, mui o admi o e admi o mui o, mui o ob igkoju e ob igkoju mui o. 7 Quando em ilus acá ios exemplos pessoas in oduzem-se pelo nome e pa a de, deixadas apenas suas iniciais. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual língua li uânica ( aš o) | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ezes emiasi (p z. : Ag adeço-lhes de odo o co ação T; Ge biamoji! Dêkoju ag adecido de 8 co ação, que me ab acamusi Bi 477; Dêkoju paisiausiai, não sei, onde sem i es a ia desapa eus Gy K (Čepai ienė 9 10 2007: 184, 187; ainda s . . p.: 188)), mas g açaskui mui o deixa sem comen á ios. Nes e a igo baseia-se a p essupos o de que an o ag adeço de odas co ação co açãoinga ou e c., an o e na 1a sen ença usada aciū co açãoingai são mo i uo as cons uções, se escolkamas usa po azões semelhan es. Vai-se de g ama ís icos pa a p agmá icos c i é ios e olha ima, que em in luência elkan is usa g açaskui mui o (i ) ou g ande, nuoši dus g açaskui. Po an o, o obje o des e a igo ag adeckos aiškos dėkui labai, didelis dėkui. O obje i o do es udo discu i as cons uções g aças mui o, g ande g aças a osená e sua elação com mui o g aças; ob igado mui o, mui o ob igado; ag adecido sou, sou ag adecido; g ande ag adecimen o e pan. Keliam as a e as: com base Daba inės lie u ių kalbos eks yno (DLKT) ma e ial, išnag inė i in e sinės žodžių 11 a kos padėkos aiškas daba inėje lie u ių aš o kalboje; compa á-las com exemplos de o dem de pala as neu a; discu i a o dem das pala as em abe as cons uções co eliações em aduções; escla ece um g ande açoū e e c. a osenos azão. Is o ex o e aduções baseado es udo. In es iamoji ma e ial 800 sakinių da língua li uânica de Vy au as Didžiojo Uni e sidade Kompuu e inės ling is ikos cen e suda y o DLKT. Ty imui cole a exemplos com ag adkoju, paeiliui a elei i ais, onde essas pala as êm a ib e džiais, p ie eiksmiais, p ielinksninėmis dėkingas, de oda co ação dėkingas, -a, padėka, -ą, ačiū, dėkui. Į išplės inės paieškos laukelį į ašius ieną minė ų žodžių g açaskoju, sem im g açaskui e pan. Pesimen ação paeiliu selecionada 120 sakinių, onde pe o ma i usis kons ukcijomis eiškiamų (a ibu inių, būdo) modi ika o ių, pa yzdžiui, didelė padėka, labai eiksmažodis dėkoju em p epozicinių a ba pos pozicinių būdo modi ika o ių (plg. 34 sakinius), 270 sakinių su dėkui, ačiū, 280 su dėkingas, -a e 130 sakinių su padėka, -ą, quando eles são usados com p epoziciniais ou pos poziciniais modi ika o iais (plg. 59 sakinius, ambém e . 12 sen enças). 3) Que ido Te a Džo dža, sem im ag adeço pelo encan ado penalą. 4) O empo me é mui o a o á el. Ag adeço a odos ocês de odo o co ação. 5) Isso se exbūni anos man ém abonen u, é descon os, sabe. Mm... Su eikia ou minu os mais, ou esamesas, a... Nu aciū, mui o aciū! 8 T co esponde a es e a igo us o a san umpą DLKT. 9 Bi ė-Pe ke ičai ė G. Raš ai 6. Vilnius: Vaga, 1968. 10 Gy K – gy oji kalba. 11 P ieiga na in e ne : h p:// eks ynas. du.l . A g ande pa e DLKT cons i ui publicís ica (63,8%) pa e ex os são aduzi de ou os idiomas. Pa a o a igo exemplos de DLKT cole a 2018 ano se emb o mês. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 6) Buda pediu-lhe e alou: Čunda, eu na minha ida aga au só dois p a os, po quais sin o-me imap as ai ag adecido. A p imei a ez isso oco eu em Sudjia o e ajudou me alcança Nuš i imą, a segunda ez nessas casas. 7) Fechando a po a, ele eg essou ao seu gabine e. Rodge pegou as cha es. Es ou mui o ag adecido po o que me disse, senho Bi ne i. Ajude os memb os des e comi ê. Mas eu... eu... eu não sin o bem, quando enho que acei a p esen es. 8) Sou g a o aos ajudan es, aos meus ajudėjo es que abalha am em á ios empos: p. P. P., V. Š., doc. J. Ž. Since os ag adecimen os Tė iškės žinių e Kauno apsk i ies jo nalis as uncioná ios, que ab i am as suas olhas de publicações às minhas p opos as e e lexões. 9) Knígos apipa idalinimu cuida a dailininkė R. P. e ex o make uo oja S. V. Po isso lhes eiškiu nuoši džią padėką. No in escla eça i, (o ) qual in luência az da o dem de pala as de ou as línguas g aças cons uções, a igo baseamasi paieškos unção endocio de e imos on-line dicodyno LINGUEE 12 ma e ial. LINGUEE aduções de escolhida pala a (žodžių junginio) são o necidas de aco do escolhida pa de línguas, po exemplo, lie u iųanglų. Aqui pode encon a pala as em con ex o iš e s us į ai iuose eks uose (Eu opos Sąjungos ins i ucijų eisiniuose bei poli iniuose eks uose, mínimo, pa alelamen e em documen os de pa en es, de emp esas, o ganizações e uni e sidades em si es in e ne ). Pa yzdžių p ocu ada escolhus okias pa es de adução de línguas: inglês→lie u ių, 13 okiečių→lie u ių e a i kščiai, hank you so much, danke schön, очень спасикою, очень ачиū e pan. i paieškos laukelyje į ašius, pa yzdžiui, žodžius Dankeschön, padėka, dėkui a ba kons ukciją Ras i aduções com as discu idas cons uções padėka es ão de ais si es da in e ne : eu -lex.eu opa.eu, eu opa.eu, eu opa l.eu opa.eu. Folgiu baseamasi em 128-iomis g açaskos aiškomis, onde o p incipal g açaskos cons ução de dėmen o abiejos ou num dos adução linguas em (būdo ou a ibu inių) modi icika o ių. Konk ečiai alando, dos 128-ios exemplos 36i são ais, quando o mesmo sen ença da língua li uana é in e p es ada e em inglês, e em okiečių kalbą ( . i. 18 lie u ių→anglų e 18 lie u ių→ okiečių) (plg. 1011 sakinius), 20 ais, quando o mesmo sakys da língua li uânica es á elacionado com di e en ena e ição di ec imi: 10 sen ências da língua li uânica de adução (→anglų→anglis) e os mesmos 10 de línguas li uanas de adução em okiečių (→ y→ okiečių) (plg. 12 a i kščiai) (→15 sakinius do idioma inglês); 15-a sakinių do idioma okiečių, em aduções em 13 sakinius). Be jų, da y a 14-a anglų kalbos sakinių, iš e s ų į lie u ių (anglų→lie u ių) i 10 li uãos ( okiečių→lie u ių), e 33 de lie u ių į okiečių kalbą (lie u ių→ okiečių) (plg. 1617 12 acessí el na in e ne h ps://l .linguee.com/. 13 LINGUEE e imos diccioná io não há li uãos usos e usoslie u ios línguas e imos. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 sen inhos). Po an o u ima 15-a okiečių→lie u ių e 61 lie u ių→ okiečių kalbų bei 24 anglų→lie u ių e 28 lie u ių→anglų kalbų padėkos aiškos pa yzdžių. 10) Es ou mui o sa is ei a Sua espos a p ecisa e conc e a, ais mui o a Você açaú. I am e y sa is ied wi h you e y p ecise and conc e e answe , so hank you e y much indeed. 11) Es ou mui o sa is ei a com Sua espos a p ecisa e conc e a, ais mui o ag adū a Você. Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden, haben Sie ielen Dank da ü . Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden, haben Sie ielen Dank da ü . Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden, haben Sie ielen Dank da ü . Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden. Ich bin mi Ih e seh p äzisen und konk e en An wo seh zu ieden. 12) Senho P esiden e, ob igado mui o po hese wo epo s which we can e alua e as being o he new Pa liamen and, p obably, o he cu en Commission s ill, as well as o he new Commission... Ge b. p esiden einke, ag adeço-lhe mui o pelos dois ela ó ios que podemos in e p e a como des inados ao no o Pa lamen o e al ez ainda à a ual Comissão, ambém à no a Comissão... Ge b. p esiden einke, ag adeço-lhe mui o pelos dois ela ó ios que podemos in e p e a como des inados ao no o Pa lamen o e al ez ainda à a ual Comissão, ambém à no a 13) Pa a a Comissão... He P äsiden , ich möch e mich seh ü diese zwei Be ich e bedanken, die dem neuen Pa lamen und wah scheinlich noch de de zei igen und de neuen Kommission zu E aluie ung o geleg we den... 14) Thank you so much o being he e wi h us. Mui o ob igada po e em es ado connosco. 15) E since os ag adecimen os a ele po seu cuidado. I since ely hank him o his ca e. 16) Zunächs auch on meine Sei e ein ganz he zliches Dankeschön an den Be ich e s a e , Klaus-Heine Lehne, de he o agende A bei geleis e ha ... P imei amen e mui o ag adeço ao epo e K. H. Lehniui po ma a ilbų abalho. Mui o açoū, senho Pi mininke. 17) Vielen he zlichen Dank, He P äsiden . O a igo baseia-se em Eliza e a Ko o o os (2013a, 2013) e ela e Wol gang Glad owo (2015, 2017) em uma isão da p incipal unidade de comunicação snekos ak ą, que eles de inem como uni ikuo o šnekos okos modelio compo amen į (ŠEM) ( us. модель речевого поведения (МРП), Sp achhandlungsmus e , angl. speech beha io pa e n). Isso es u u ado o mesmo comuniccinio LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 6 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 obje i o a con endo cole inho de con os. Annos Wie zbickos (1972, 1985, 1987; 1991) au o ia do undamen o me akalbos seman inas e seman inas p imi y ų eo ias a i ma que ilokucinis ŠEM 14 con eúdo e sanda a são uni e salūs. Raiška em sepa adas línguas (gali ski is) di e encia, (gali быть) dimiama di e en es cul u as. Pa a um ou ou o SHEM en einan es pala as elacionadas en e si o mam sis ema comunicacinį-p agma inį campo, cujo dominan ė des ina an o 15 comuniccinis obje i o, ca ac e ís ico odos os elemen os daquelo campo. Do pon o de is a Raiškos a es u u a do campo é g aduada: ele é compos o p o o ypines (cen o) e (labiau) 16 pe i e ines aiškos ins umen os. Po exemplo, os p o ó ipos de comunicaçãociniųp agma inių aplausos e ag adecimen os campos de aiškos em línguas usas e okiečių di e em 17 (Здравствуйте! esp. Gu en Tag! Hallo!; Спасибо esp. danke). Em cada si uação de comunicação des ina á io, endo em con a o comuniccinio ŠEM obje i o, comuniccinio-p agma inos a o es e es u u a, de comuniccinio-p agma inio campo uma ou ou a língua passeipo ação mais (a i) incan e. Tokia ŠEM como samp a a de šnekos ak o apa eceu pa anki ala sob e possí eis 18 (LINGUEE pag indu) li uãos, ingles, okiečių linguas g aças aiškų e pala as de o dem jose ko eliações e (ou) di e umas. 19 Ad essan o posição, elação com o con eúdo da mensagem e com aquele a quem a mensagem é a ibuída, laço alboje is o a pa i ak ualiosios sen ença lei idos sen ença pa es de 20 ala gamen o de aco do seus ca ga de in o mação. Em di e en es línguas ac uais sen inhas de lei u a aiškos ins umen os podem se Vaskelienė 2015 e lá ci ada li e a u a). Jolan os apačios i (a ba) ski ingos (p z.: Lamb ech 1994; Hol oe 2003: 91 ; G iške ičienė 2008; Vaskelienės (2015) na opinião, p incipais 14 De aco do seman inių p imi y ų eo ia, Anna Wie zbicka (1987: 214) g açaskos šnekos ak ą de ineia assim: I know ha you ha e done some hing ha is good o me. I say: I eel some hing good owa ds you because o ha . I say his because I wan o cause you o know wha I eel owa ds you. I assume ha you would wan o hea me say his o you. his because I wan you o eel some hing good (Wie zbicka 1991: 157) sob e as es a égias usas e okiečių padėkos e Ko o o a (2013); sob e as es a égias suedes e polkų, okiečių padėkos eja Zbo owski (2005) e lá gausiai Plg.: „I know: you did some hing good o me; I eel some hing good owa ds you because o his; I say ci ojama li e a u a. 15 Apie ski ingų kul ū ų į aką lie u ių i anglų p ašymų s a egijoms pasi ink i plačiau ž . Hilbig (2009); 16 „Под термином «коммуникативно-прагматическое поле» понимается соответственно взаимосвязь de linguís icos modelos de exp essões em âmbi o de uma e a mesma es a égia comunica i o ação (Ko o o a 2013a: 60). 17 „Коммуникативно-прагматические поля соединяют инвентарь разнообразных грамматических, лексических, словообразовательных, топологических и просодических средств, служащих для выражения de e minadalённой иллокутивной цели (Glad ow, Ko o o a 2015: 32). 18 „Одна и та же иллокутивная цель может быть в разных языках и культурах выражена разными средствами, также распределение средств по полю может зависеть от языка и культуры. В этом смысле полевая модель является удобным инструментом для сопоставительного анализа, она может обеспечить os esul ados naглядные (Ko o o a 2013a: 64; mais sob e isso e Ko o o a 2013). 19 „В составе полной перформативной формулы можно выделить, как правило, четыре составляющих: компоненту Действия, компоненту Говорящего, компоненту Адресата и компоненту Повода (для совершения речевого акта). <...> Каждая из составляющих перформативной формулы может иметь сходства и различия в грамматическом оформлении в каждом из сопоставляемых языков (Glad ow, Ko o o a 2015: 31 ). 20 Teo inių abalhos sob e ac ualiąją sen inio skaidą a j algą e . Vaskelienė (2015) e lá ci ojada li e a u a. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 indicado es da lei u a ac ualiosa dos sakinių lie u ių são neu alioji e in e sinė pala as o dem e loginis ki is. Axelis Hol oe as (2003: 91) mini es ac ualiosas skaidos aiškos meios: in onação, segmen inius indiciklius ( ai) e pala as o denką. Pas a ąja au o io usa-se como Lamb ech as (1994: pag indiniu odikliu, be p ipažįs a, kad „ ik dalis žodžių a kos eiškinių a spindi ak ualiosios skaidos ski umus“ (Hol oe 2003: 98). Be šių ak ualiosios skaidos aiškos p iemonių, Knudas 6 ) ainda ala sob e es u u a do ase (ác i as s. passy as), unkcinių sakinių ipų (kons a uojamieji esp. klausiamieji esp.ukiamieji), leksinių iene ų pasi inkimo e seu s a uso sakinyje (plg. mano mašina sugedo; man sugedo mašina) ša k i e ijus. [l]ie u ios linguagem o dem de Vy au as Amb azas Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (DLKG 1996: 645) eigia, kad pala as depende p incipalmen e de suas ligações sin ác icas e elações semnicas na ase e de ac ualiosa sen ença delaidos, de comunicujan em kylančių po eikių em yškin i bei pab ėž i ce o ce o pa e da sen ença. DLKG dis inguem neu os e in e siniai modelos de o dem de pala as li es. Em modelos neu os de o dem de pala as li es as pala as são dispos as segundo os habi uais polinkios de sua u ilização e o des ina á io a al o dem não é ob igado a e e i a enção (DLKG 1996: 646). Tokie modelos de o dem de pala as são es ilis iicamen e nãoymė i. Po exemplo, [n]o complemen á io di e o ge almen e ai an es di e o, e modo p é- eiksmių e co esponden e signi icância linksnių o mų bei p ielinksninių kons ukcijų neu al e p edominan e luga an es eiksmažodį (DLKG 1996: 651, 653; Amb azas 1982: 107) (ž . 1819 sakinius; plg. 3 sakinį). Ele pe doa ma čiai odos a é ago a ei os nemalonumus. 18) (ci ado da DLKG 1996: 651) 19) [Aš] nuoši džiai dėkoju šios gimnazijos di ek o iui G. V. už pak ie imą. DLKT In e siniai, . y. s ilis iquemen žymė i, modelie são condicojami con ex o, linguagem si uações. In e sinė é modo ci cuns ância luga po açõesmazônio (žinau dob o, pasakė 21 aiškiai) ou de inamojo pažyminio luga po daik a a džio ( ė ynė b angioji, namai pami š i) (Amb azas 1982: 22 108; DLKG 1996: 653 ; Pikčilingis 2010: 192 ). G upos de pala as sin a icamen e elacionadas ge almen e são sepa ados quando se quise quaisque das suas pala as acen ua , da -lhes maio 21 Plg. Vėl ou o, algu es ou ído, que nossas línguas não encaixam a p e eiksmiai no inal da ase, p ecisa ou não, semp e sukilnoja p e eiksmius an es eiksmažodį, embo a às ezes e po causa p óp ia da ase sanda os, e especialmen e po causa logikos ki čio esse p e eiksmis como jus amen e de e es a no inal. Na manei a às ezes, e endo boas in enções, pode se ni eliuojamo a di e sidade e lexibilidade da língua (Ži gulys 1962: 10). 22 ,,Sudė iniame sakinyje sukeis i ma cinio e sinalimojo do luga da pala a, quando p ecisou, ne engė e Jablonskis. <...> Linhos mis u a am-se com ž angesiu bo elių, au ių e idklinių. […]...[…] Oco em e não mui o habi uais o dens de pala as. […]...> En ão aos elhos habi an es eu opeus no a ida começou. <...> Se osse desconhecido que es es sen inhas são J. Jablonskio, há se , alguns quem chocassem melho á-los, especialmen e co igi aquela ne ikusios o dens de pala as (Ži gulys 1962: 13 ). LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 de signi icado, e po isso eles são a i ados ao começo da sen ença ou le ados ao im (DLKG da ž . . p.: 653; Amb azas 1982: 107 ; Pikčilingis 2010: 191 23 ; Ži gulys 1962: 14) (ž . 20–21 1996: 646; sen inhas, plg. 7 e 4 sen inhas). Meis e is eu joks 20) não sou. (ci ado de DLKG 1996: 646) 21) Nós i emos bem. (ci ado de DLKG 1996: 653) Uma ou ou a (neu alaus ou in e sinio) modelo de o dem de pala as escolha mui o depende de ak ualiosios sen inhas daida emas e emos. Bend a imo pon o de is a ema é a mais impo an e pa e do con ado. <...> Mais equen emen e ema pasakoma an es emą. Rema, que se que dize an es, no começo da ase, en a iza-se ou dis ingue ce a in onação ou in e sine o dem de pala as 24 (DLKG 1996: 646 ; ambém e Amb azas 1982; Vaskelienė 2015). 25 Baseando-se A. Hol oe u consume: 23), man ida que dos dois pa icipan es da si uação i o, um agen e pessoal e seu e ei o so i ianço não i o pacien e (Jonas a o laik aš į) alado uni e salmen e es a á inclinado a escolhe ema um agen e (kad e po causa do p incípio da empa ia) (esse polinkis é žinomas kaip opicwo hiness – inhe en inis emiškumas)“. Taigi pagal neu alios žodžių a kos i baseado na co elação da sen ença ac ualiosa a ques ão de co ação da língua li uana pode a i ma -se que subje os são o esul ado de um ema não-imaginado, e um ema não-imaginado, po exemplo, baseia-se com a sua agência e um ema ine en (Hol oe 2009: 25), e em uma p elaidão, que a ida pode se le an ada de odos os ângulos (= 21-4) daik a a dine (=8) nuoši di padėka (ž . oliau). S aipsnyje man ém-se opinião de que aš e escolhida posição aiška pode se explicada como p agma iicamen e mo i ada (Lamb ech 1994: 11 , 29, 41); ai-se da es u u a pa a p agma icos. Ad essan e, que endo e baliza suas comunicacines in enções, não c ia no as es u u as, mas c ia i amen e e compe en emen e usa exis en es naquela alboa (plg. Lamb ech 1994: 26 , 31). No es udo aplicam-se desc i omasse, compa amssse, sin aksines-seman ines análises mé odos. 23 [K]cada pa e da ase, de qualque manei a ou assim, em uma, habi ual, só lhe peculia luga , que mudando, a pala a adqui e uma ce a acen ą in onaciamen e mudada oda sen ença. E a não é di ícil explica : nossos olhos semp e se des ia ão pa a aquela pala a, que oi emp egada como e não no seu luga . Des e modo, o que xingando exp essa-se po ele ação de oz, in onação, esc ei inha albai exp essa-se habi uais da o dem das pala as al e ação, ou in e sija (Pikčilingis 2010: 191). 24 Isso demons ou e J. Vaskelienės (2015) ap esen ado um es udo empi ico, onde baseamasi 35 ho as de du ação de á ios ex os de egis os ma e ial, ema ai an es emą 77 p oc. de odos isanalizuo os sakinių. 25 Is y us á ios es ilos de ex os 26066 sen inhas descob iu que <...> 10 po cen o. ema ai an es emá, sakinių, ku iuose pa eik a ien nauja in o macija, laiky ini ema“ (Vaskelienė 2015: 90). „Pas a ojo modelio sakiniai 13 po cen o mais equen e a inho e domés ico es ilos, ex os de linguagem dialogica ( . p.: 97). LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 2. PADKOS SEMANTICA Comunicaciniu aspek u cons uções da padėka é pasakymai, onde padėka é ma cada como polagaus compo amen o en e comunican ų (ad essan o e ad esa o) modelo (s a egija). Como, ci ando ou os au o , esc e e G. Čepai ienė (2007: 180), padėka em cla o ilokucinį obje i o: dizendo se p e ende que o des ina á io pe ceba, que o des ina á io a alia o que o des ina á io é an e io men e ealizado ou ainda p ome e ealiza , i po es as ações <...> sen ia ag adecimen o. Hencei, padėka é a eação ad esan e à bu usį ou u u a ação ad essa o (plg. Wunde lich 1976: 77, 83). Ad essan e, que endo a des ina á io exp essa o seu sen imen o de ag adecimen o padėką, ela em (Zaikauskas 26 2000: 157). Padėka c ia peculia a mos e a de comuniccinio a o, à qual būdino não só co agumo, mas e suku i aip, kad padėkos „iš a imas pada y ų kalbė ojo in enciją a pažįs amą pagal aplinkybes“ amigasškumo, a o ankumo, since šduma. […]...> Em odos os casos em que se exp essa posição, o 27 des ina á io ocupa ou in e io , ou só pa a ele [ad essa ui] igual a hie a chia posição (Čepai ienė 2007: 180 ; plg. Czachu 2006: 20 ; Jakai ienė 2010: 158). Ap a dando g aças aišką G. Čepai ienė (2007: 182) chama a a enção em g aças esminių pala as de de inição lexynines: Daba inės lie u ių kalbos žodynas (DLKŽe) nea spindi odas pe o ma i iojo dėko i seman inės s uk ū os. Veiksmazodia g açasko i e daik a a džio ag adka con e samen o sema, que indica, que ag adecimen o sen imen o (iš) eiškiamas ala. Aqui o na-se impo an e e ad e bi dėkingas, -a, que em diccioná ios (DLKŽe, Bend inės lie u ių kalbos žodyne (BLKŽe), Lie u ių kalbos žodyne (LKŽe)) é ap esen ado como apib ėž yse, ski ingai nei p iešdėlinio padėko i „pa eikš i padėką, pasaky i dėkui“, nė a minima eiškian is ou jaučian is padėką, po exemplo, Ele ag adecendo me po ajuda; A é ago a sin o-me dado iga dele po conselho ( ambém c . 67 sen inhas). Ape iamasse būd a dis, sem menê a con e sação, em e posi i ios jausenos semą. Ad essan e em pag indo ( ipiicamen e posi i ama 28 mo y a) se sen i is se ag adkingas des ina a ue como seu pozi y ios būsenos sukėlėjui (plg. Ko o o a 2013: 417 /). Pio as Zbo owskis (2004: 159 , 2005: 53 ; plg. Ko o o a 2013: 417), endo em con a o a o de que nas línguas g açaskojimą eiškian ys eiksmaodžiai e imologicamen e são in imamen e elacionados com gal ojimą, min į eiškiančiais daik a a džiais (plg.: danken i Gedanke, angl. hank i hink, š edų acka i ok ack), a i ma que, na es u u a semân ica de ais eiksmaodžiai glūdi pozi y ios 26 Plg. LKŽe: ag adeca ag adecimen o de sen imen o po ei a boa demons ação, ag adkojimen o. Plg. DLKŽe: g açaska ag adkingumo eiškimas, padėkojimas. 27 Plg. : [T]he speake in luences he hea e ʼs men al ep esen a ion o he wo ld (Lamb ech 1994: 43). 28 Plg. DLKŽe: sen i 1. expe imen a sensação. BLKŽe: sen i 1. expe imen a qual o sen imen o, sensaū . Veiksmazônio se sen i junglumá ( alen ingumą) s . Sližienė (1994: 324). LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 38) Julgando a pa i do peso de ou o, ob iamen e, que ocês bemokai pa uš ino e seus bolsões. Since amen e os ag adeço e po isso. Ago a amos aze is o aqui. Alugamos ba co, nuplaquemos a Shiau é, encon amos c ianças e as libe amos. 54 39) Meus pais, que me c ia am mui o li emen e e com amo (pa a o que eu lhes ag adeço de odo co ação), po cabeças p ende am, quando, e minado no eanê e cump indo apenas dezoi o anos, inespe adamen e decla ei lhes que sou acei o abalha . 40) Seu espí i o de aço e willia de g ani o hoje o nou-se seu co po e símbolo à pa ede des a escola de gue a. Sin o sua amo e ag adeço em nome da amília since amen e, no eikiškai ė iškai (plg. sin o sua amo e since amen e ag adeço em nome da amília). 41) P esumo, ago a es ão pensando, como silenciosamen e se ace a ao kel o, não? Penso, admi iu F odo, embo a pensa não haja o que p ecisa i , e é udo. Ob igado de co ação a ocês pela hospi alidade! Não ac edi a ão, mis e Ku m ausi, mas de ocês e seus cunões eu in a anos emia. Sem p ecalo, cla o. 42) Po que não imagino? Viską puikiaiusiai imagino, esbiamoji mm... Meilė, p isis a ê mulhe . E ag adeço de odo o co ação. Con ie em mim, Meile! Po con iem em mim? nus ebo mulhe . Juk aiškių cla amen e mais disse, que em is ac edi o. Analogicamen e ad esan e elogia in e são, quando que chama a a enção ad esa o à sua ag adkingumo es ado de in ensi idade e g aças escolhendo ca ac e a džio p edika y o su esu kons ukcijas. En ão, como is o de 4347-o sakinių, būdo modi ica o iai, di e en emen e nei neu ias pala as de o dem 4850-ame sakiniuose, pasakomi an es a inio jung į, i. i. sujei o (aš) luga . 43),Didžiai es ou g a o a Deus, cuja on ade lemb ou me oda a minha ida se homem de aspi ações. 44) Po alam sendo c iū ês mui o bonžius escada ias u ėklus? Vais ininkui. E a ele mui o sou g a o. Tokia zasimezgė amis ade, que ele a é conside a s eig i emp esa de ob as de a e. Seu sob enome di ulga não posso. 45) Algi, since amen e es ou Te ag adecido pelo a o de que isi kei me no hospi al naquele momen o, quando o humo ealmen e e a pa aokliška. Especialmen e ag adecido es ou A Ti po deixi á li o Duoną i debesis. 54 Plg. DLKT sakinį: Baigdamas, mielas p. Ž., mais uma ez since amen exaukei mais po pala as de consuelo e espe ança Seus ca aške. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 17 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 46) Já já não b incais es ou ag adecido anam ao segu ança, que mos ou que é possí el de ou a o ma anslei a le a e pala a. Tas ale ambém à esc i u a de Deus. 47) Quando e a pequena, conheci uma al bobá. ela mui o sou g a a. Ela e a de nome Anelė, e a chama a Mano Angele, e al ez ela na e dade osse um exilado angelas, em uma bebida de loja. 48) Sob e o começo não me di icul a con a ela en ousi edzusa em ida. Sou imensamen e g a o aos meus pais. Aí g a o po odas as lições de ida, oco idas a é o 20o ani e sá io. 49) Esu mui o ag adecido a ocê, senho a. Nós ainda kylamos. Acho, ainda ai p ecisa oa um pouco mais al o. 50) Eu de odo co ação ag adecido a oda a minha a gança e leguis ão, a udo o que só es á em mim impe ei o, po causa de que isso me deixa cen enas de landas, po quais posso ugi . Ainda mais a in ensidade do es ado ag adecido do des ina á io acen ua-se em chamo iosios 5154-ame sen inhei os, onde na mesma começo da ase é usado būdo como ou quesiamasis qual, -ia (plg. mais 55 sen inho). 51) Sim, Jesus... quando eio a ho a ala sob e isios, Tu sililas... Como eu Te ag adeço po isso (plg. O como mui o eu Te ag adeço!)! ealmen e udo o que posso é deixa Te man e em mim Juk a sua Pala a. 55 52) Eu não ac edi o em nenhum deuses. Eu ac edio no Mundo. En ão, mielos Mundo, como eu Te dêinga, que sou. Kad podia goza de in ância ai o ykš ės co es. 53) Tô e e indo Jaspe ą? susi okou Jolan a. Malina, ele não-į- i-kė- i-nas! Quando penso que podia e casado com Vic o ... Kokia eu e dãoinga (plg. Labai eu e dãoinga!)! Só ago a descob i o que é a e dadei a ida. Jus o sin o... ... do en o p ima e al gúsį, huh? e minamos ambos com E a. 54) E nunca não imaginam o quão sou os ag adecido. Nė po o quê. Eu inc i elmen e gos o, kad jums isos dienos a odo ski ingos, man jos isiškai ienodos. 55 Plg. da DLKT sakinį: Todos pa icula men e admi amos Pe o C i kos, Salomėjos Nė ies e ou os esc i o es pa a c ianças. Mais do que es ou aos p o esso es g a o po įskiepy ą meilę knyga (plg. O mais que es ou aos p o esso es g a o po įskiepy ą meilę knyga!). Es a meilė, não blêsusi a é ago a odimesne em minha ida oi pa icula men e impo an e, po que dos li os e e de ap ende aquilo, co não ou iu. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 55) Diana, baik, não alėk sim, eu amo- e, u me és a mais ca íssima, eu sou ão dėkinga (plg. eu sou ão dėkinga) des ino que encon ei e... Zuzana apsiaša ojo sakydama šiuos žodžius. Ad esan o ag adecimen o con ínuidade do es adose 56-ame sen ença en a izado modi icado do empo (ligi g abo len os) dizendo no inal da ase, i. i. le an ando ambien abilidade do empo do habi ual seu luga no começo da ase. O 5758-ame sen ícios usados ipiški modi icado es de signi icado de empo ( isą gy enimą, amžinai) podem se in e p e ados como būdo (plg. be galo 56 dėkinga). Tendo em con a isso, bem possí el que in ensi icado es de ag adecimen o, usados com o 57 p edica i o do adje i o, possam se di ados não só de aco do 4347-o sen in analogiją (in in, onde modi ica o es em in in, e e namen e e ia sinc e ina: empo (nuola ) e es ado e quan idade amžinai esu dėkingas), be i pagal 56-ą sakinį, pa yzdžiui, Aš au esu dėkingas be galo, amžinai, ( ik ai; labai), signi icado (da plg. 59-ą sakinį). Sink e inė signi icação bloqueia-se, quando o modi icado de empo sen inha pasakos (ž . 6061 sen inius). 58 56) A minha ida oda de ol a. É de odas as mais boni as do meu li o ua u u a monog a ia a página... Eu amo- e. Eu e ag adecido ligi g abo len os (plg. semp e oda a ida e sou e se ei (liksiu) ag adecido) e mo e ei em i e com i ainda mui os mui os sykių... Tu meu No a /. Tu minha Heda, u minha Ba bo a, u minha Madam Bo a i... 57) Eu lhe po isso ui e se ei oda ida dėkinga (plg. eu lhe ui [eso] e se ei sem im dėkinga), a i ma Julija. 58) Assim es a menina ensinou me a le . Suas sob enê U šulė Bakšinskai ė. a ela sou e e namen e dêinga (plg. eu a ela sou mui o sem im dêinga), mui as ezes po ela me apezjo. 56 Plg. LKŽe: e e ninas 2. não cessjan e exis i . 3. o al, e dadei o, g ande: Susi go e e namen e (mui o pesadamen e) Ps. 57 Plg. LKŽe: galas 5. pequenoas kokio daik o oço: Da ėm e lhe e as galelį (sklypelį) bulbėm pasisodin . Nesu ūkyk, palik man galą [papi oso]! Dbk. 8. pabaiga: Reikia klausy i nuo p adžios lig galiai Gmž. ^ Be galo nebus galo Upn. FŽe: be glo 1. mui o: Be mui o g ande š. po im ele que pe aloba Gs. Pin a dos ais aibuo as, sem im (plg. mui o) deda K ž. 2. ilgai: Rodos eičiau assim sem im Va n. 58 Plg. LKŽe: labai – 1. nepap as ai, ypa ingai: Jis man labai ge as J. Jabl. 2. sma kiai; daug: Vaka labai p i a gau J. Jabl. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 19 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 59) Desejo que a es a ca a seja não obs áculos de chega Você. Būsiu sem im (plg. semp e; mui o) e de co ação (plg. nuoši džiai) ag adecendo po me pa ūpinimą e con inua Li uânia ilosó icas publicações, po que ago a sua ob enção mui o 59 pasunkėjęs. Todos bons desejėjos Você e Žmonai. 60) Como lá oco k as, se pasisek as me saí a de Eu opa, ou não, Você semp e ica ei imensamen e ag adecido po já ago a ei os jjigius meu eikalu. Desculpe que e eu sou um daqueles, que com suas pedidos duzinu Você a cabeça, mas a si uação é essa. 61) Às ezes al desen albamen o me sac ecia a é ása ų. Às ezes ao meu pašneco sin o-me imensamen e dícinga e ainda mais de inga, po que ecebi uma inap eciá el dádi a de anqueza. En ão, quando ag adecendo o des ina á io acen ua a mesma es ado de ag adecimen o, o p óp io p edika y as (dėkingas, -a) pasakomas in e siškai, . y. p ieš a inio jung į (ž . 62–63 sakinius; plg. 43–47 sakinius). Kai in e siškai pasakoma dėkingumo būsena y a išski inė, ai eiškiama a ibu o assim, como is o 6466-ame sen inhei os: modo modi icado es são usados a ibu o p edica i o p eposição ou pos posição (plg. 42 sen inho). 62) Nós com ela ag ada elmen e con e samos sob e as childhood ou daigs e a ual não é le ą ida do pensionis a. Dêkingas es ou e à minha esposa Elenai, a ilhou Gin au o amília. 63) Es a ope ação, ma y , ealiza á já ou a ez, mesma nãosesipainiojusi em comp ominius ano his ó ico empo jogos. Dêkingas es ou Você po ecenziją po elogios, dos quais aquela li o al ez e nãousipe nê, e especialmen e po c í ica de cul u a Ociden ais aško. 64) Mais ag adecido sou ao einado Z. V. e ao seu pai, que me ob iga am a nãoes i des a aças espo i as, a saslamen e eina . 65) Pois eu nãoma ida a, o que em len os esc i o, mapápio co es nãodisda au. Alguns p o esso es ajuda am. Especialmen e dêninga sou a his ó ia p o esso es A. V. 66) Mielasis dak a e, bylojo dak a ė, en e nós mui o menos con con con á ias imen os, do que ocê pensa e. Juk e eu amo ele. Juk e me sin o mal dele como a ocês. O dãoiga a ele sou mais do que ocês (plg. O dãoiga a ele sou mui o; mais, do que mano e). Sem ele não e ia aqui um luga ão bom. 59 Plg. da DLKT sakinį com g açaskoju, onde neu ialmen e no luga andan e seu modi ica o ó io é en a êzado: Pasku inė k ailė, ikėjau, que ainda a sigaus. Só, quando o sace do e de a úl ima unção deu, pe cebi que já é udo. En ão oi es ada semana. E sem im (plg. cons an emen e; especialmen e; mui o) ag adeço a Deus, que oi me c a šęs olho, que ajudou i a é o im... Begalinis açoū à i mã Nijolei, que dia iamen e inha pe iš i Nijolei jiazdos. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Como mencionado, ag adece exp essiama e e bmažodiniu daik a a džiu ag adece com modi icado es, que u men os DLKT em exemplos são usados ipicamen e p eposiciamen e (nuoši di padėka). Do 67 74-o sakiniuose e que a padėka ai pasaky o ou numanomo esamojo empo unisaki os do p imei o pessoa e bmazodo alen iniu ak an u sujei u ou di ec iniu obje o, que 67 71-ame sakiniuose, di e en emen e do 7274-ame sakiniuose, pasaky as in e siamen e. 67) Nas condições a uais ela é uma das mais impo an es eslo ingo memó ia po ado es e puoselė ojos. Ela emca a maio ag adecimen o, que na elha k aš e da Li uânia sob e i eu 60 umaquela ou ou aquela p óp ia concepção judeus da Li uânia pe spec i a. 68) Não só a. a. O. Š. salbėjo judeus idas, mas e ou os li u os, não um me, mas e mais. A odos eles pe ence o meu mais since o ag adecimen o (plg. o meu mais since o ag adecimen o pe ence a odos ocês). 61 69) Čekai, o ganizado es do concu so, que únicos kaunieços demi ido do bū ino muzikinių 70) Como a žy u ių na io mokesčio. Visiems jiems – nuoši džiausia padėka! laikaisi? No malmen e, em om neu iu a eliepou Ge al as. Mesmo de meio equalo conseguei p asuk i. Po c iança especial ag adecimen o (plg. po c iança é enka especial ag adecimen o; especial ag adecimen o [y a] po c iança), link elėjo Vesemi as /. 71) P o ek o io da Uni e sidade p o . P. Z., ge ano iškais conselhos since amen e ajudadas a ape eiçoa monog a ia manusc ípio. Isce ina padėką eiškiu aqueles, que ajuda am es a li o 72) Kad Cen as eik ų, echniškai pa eng i (plg. eiškiu išski inę padėką iems, ku ie padėjo). me os bons desejos e en uziazmo não bas am. As nossas inicia i as e p og amas não se iam implemen adas sem pa ocinado es. O mais since o ag adecimen o a odos eles. Pasakoja cen o di e ê K. O. P. (da plg. 8 sakinį) 73) An es de ês anos nas clínicas da Kauno Uni e sidade médica ui a ado po causa isemína doença. Sen iço gilią padėką médico ca diochi u gui A. S., en ão ajėjusiam me issikaps y i de peskios ca díacos haujagyslių ombozés doença. 74) Reiškiu (plg. a iu, digo) since šdižią padėką a odos os seus amigos, colegas po anqueza, jus iça, exp esso idėjas e no ą bend ada biau i. 60 Plg. : LKŽe: ik i 9. pasi aiky i, se . 61 Plg. DLKT sen inho com neu alia o dem de pala as: Em ge al odos, que mo almen e apoia am e de ou a o ma ajudou a publica es a bylą. A ski a ag adecimen o pe ence à minha esposa Bi u ei e ilhos Ais ei, Monikai, Dona ui, en endidamen e pe mi idos ins de semana ūno i na biblio eca ou não di igi a eles a enção. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 21 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Ra a exceção 75 sen enças, onde in e sialmen e é usado i eduzí el daik a a dício padėka modi ica o (padėką ši džių) pode ia se ma cimas e de inamuoju (p imki padėką ši dingą nuoši džią). 75) Viešpa ie, p iimki padėką mūs ši džių (plg. p iimki mūsų ši džių padėką; p iimki ajácą co açãoingo)! Que hon a é a ocação de le a aos ou os luz e amo , p oclama a Pala a do Senho , i e com Ele e Nele. Sen ius ukai g aças, aciū nepa adina ilokucional o ças, mas ainda mais cla amen e do que g açaskoju odo ilokucinę jėgą (Zaikauskas 2002: 91; plg. Čepai ienė 2007: 191). Do 7687 sakinių explica-se que pe o ma i iajam eiksmažodžiui e (ou) p edika iškai a ojamam dėkingas, -a a imi ačiū, dėkui u ilizados segundo an e io men e ap a ų sakinių analogiją. Įp as ą luga subs i uído modi ica o io ou do padėkos sensus ukas é acêz ejado (ž . 8386 sen inius). Po exemplo, no 85-o enunciado usado in e sinis modi ica o (ši dingai) en a êzia g aças, pasakomas jaus uku ačiū, in ensi umą ( . y. ačiū (não mas como, mas) ši dingai), e 86-o enunciado modi ica o (labai) usado po neu alioje luga jaus uko (dėkui) dėl o, kad pas a asis y a išski iamas, aip kaip 87-ame a 78–82 sakiniuose pasakomas modi ica o mui o e pan. Galia elmen e 88-ame aseinha is o p eposiciamen e (labai) e pos poziciamen e (de odas co ação) usados jeus uko ačiū modi ica o iais, que, signi icando di e en e in ensi idade da ag adec, são en a êziam, i. i. neu al o dem de pala as (labai ačiū) é ma ce ada. 76) Umu al ak elėjimu ele nuplėšė na o spyną, a ia ê pequenos du eles e le an ou homemu į. Humilamen e ag adeceu (plg. humilamen e ob igkoju)! a ê mažylis e nusilenkê be niucum. Pode iam ocês le an a me a é a spyn? 77) Posso a i ma que a minha ida amilia se susi a kê. P epa ei mui os anos pa a isso since amen e ag adeço) (plg. 59 žingsniui, ačiau ieną ka ą eikėjo jam yž is. Todėl labai nuoši džiai ačiū (plg. labai sen inho). 78) Vai a o Bekas. Sen i ia que é melho ica em casa. En ão mui o e ob iguei po cuidadoes į (plg. aigi mui o e ob igkoju g açaskingas po cuidadoes į), disse K isas, ingindo-se en isiçado. Não a e io nem pensa , o que e ia acon ecido, se i esse es ado sozinho. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 22 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 79) Como bem que espiliepė ocê, p o acha as nusišypso Vai a. Eu ainda es a ia nãousi aldjiusi, escaone eikusa ela e udo es agando. Têkei a ocês, Klaus, mui o mui o a ocês ob igado. Klaus só ac ela e sai. 62 80) Mas quando ago a močiu ê Gison a endeu dian e dele e com sua ca ac e ís ica ga uma a ė: Iš ši dies dėkoju za lijepas mišias (plg. de co ação ag adeço po lijepas mišias), pone klebone!, ele ainda nuožulnė paguldė sua cab u é sob e o so do e só skės elėjo mãos. 81) Da nãožmi šes... Meliuo acia? Assim nadaca i nie , nie kuokiuos pa inies? Lá não há. Exis e i mão, mas ele i e em ou o luga ... Já lhes assim ob iguei (plg. já lhes assim (mui o) ob igado; assim (mui o) ag adecido) que não sei. Realmen e, milag e, o p óp io Deus ocês a i ou. Como ago a eu os e ibui ei? Ma ino mão já le an a é š a ko kišenės, mas de epen e. 82) E o con eúdo da chamação po an o é o seguin e: Ma como Tu, Deus, udo ês, como Tu udo ês e como en endes. Como g açaskui, como aciū (plg. Como assim (koksoksoks) ag adkingas, como assim (koksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoksoks Ma ei Tu aquela minha apuoká. En ão ealmen e, isso ealmen e na e dade nem ele lá aos domingos abalha a, nem o quê. 83) Calendo iumi, e,,M de um ašiklis, e,,M de um lipdukų kolekcija. Valio willo! Valio willo willo! Que ia deseja - e um bom dia bonžios. Dêkui mui o a ocês. Ag adū e a i. Enquan o isso Deiman e? Sim. Se pasiga sinsi adiją, isso saibaq, que a canção, que ago a soambês m iene é des inada p ecisamen e pa a ocê. Ó imo. Dêkui mui o. Ag adê- e. A é. 84) Nes e caso no amen e Agnė zasidi ba pon o. Exis e du ze o, e Agne e, como já es ou mencionado, a i enka Lumene p odu os cole inys. Dêkui mui o. Dêkui e e. Bons, bonžios dias. Enquan o isso S e lana? Sim. Se se apussa ças adiją, isso canção soa á exa amen e pa a i, ok? Dėkui. 85) Gal de ik o duoki , panėšėsiu quan o. Ag adê, ag adê co ação. Sakau, que nós, laukininkai, 86) įp a ę. O ams a, jaučiu, ne žemės knisėjas. – Iš ko jaučia ? – Iš balso. Iš ko gi daugiau? Minis ę e a s y i con inua p oje o de o çamen o, o nece a pala a Biudže o comissão p esiden einkui, acções, comissões e assim po dian e. Su inkam? Isso ag adeceu mui o (plg. 63 isso ag adeço mui o). E. K. Ag adū a ocês. PIRMININKAS. Passo em ibūną o espei á el P esiden e da comissão Budže o A. R. 64 62 Da ž . panašiai pab ėžiamą labai DLKT sakinyje: Šeimininkė ėl ned ąsiai p a ė ė du is i an s alo padeda umegan e come . Dêkui, mui o ob igado. Da nelabai gi no ėjau, g açaskoja mes ejas sonoguis o ilho okimis. 63 Plg. LKŽe: ai – 1. žodžiui, junginiui a sakiniui pab ėž i, išski i: Kisielių i da o ai ka ile LKT340(K d). 2. de i ens ou da ação in ensidade en a iza : Isso nusisekė como a cão a bo agas! Plm. 64 Da plg. DLKT sen inius, onde isso en a êzia ob iguei, ag adeço: E , po isso p oblema não ha e á! pa eis, mais ácil a apū é bosas. Só com Ka idze p ecisa á de empo ha moniza , mas aqui já minulkmena... Isso ob iguei. Se á que posso i ? Benas palh a se le an ou. Jígiuoc, po almoço nos ape cebemos... LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 23 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 87) E nós espe emos, que cada opo unidade ocês demons ose e, que a segu ança comple amen e não que Naująją omu ą pasmaug i. Se sim, isso mui o ob igado! Eu, cla o, mui o in e essado, que aumen asse Naujosios omu os o núme o de subsume ado es. E aleg a -me-ei que odos a užsip enume a am. 65 88) Po im o ações pouco a pouco nuščiū a, pessoas assen am-se a luga es, e chekų mokslininkas ebančiu ozu sa ia: Mui o os ag adou, meus amiguilhos, ag adou de oda o co ação. Nuxilen a e ai pa a a sua caixê. In es ima DLKT ma e ial pe mi e pensa , que nesses casos, quando sen ius ukai g açaskui, ačiū (gali se ) in e p e am daik iškai, eles o nam p óximos daik a a džio padėka com de inamuoju modi icika o iumi kons ukcijama. Po exemplo, 89-o sakinio mui o aciū panašus em 6970-ame 66 padėka), e 9092-o sakinių a imas 7475-ame sakiniuose p edika o objek u einančiam padėka com sakiniuose a ojamas padėkas, pasakomas daik a a džio kons ukcija (ypa inga / nuoši džiausia modi ika o iumi. Isso a i mando, explica-se since os g açaskui a osenes azões 9396-ame sakiniuose: daik a a diškai su okiamas dėkui ai com ele nežymė aine de inamu būd a džiu. Tendo em con a isso, pode explica e ou o des ina an o escolhido usa since ši dus dėkui, g ande 89) Todos p óximos, amigos icou na Li uânia. Ai, iloginiui e aqui encon andi conhecidos, amigos. Pessoas ačiū a panašias aiškas, pa yzdžiui, 97–99-ame sakiniuose. es anhas mui o ajuda am. Po isso a eles mui o ob igado! Nes e momen o eles me como a segunda amília. 90) Pasi odė ė elis. Su didele g ažiai žylančia pa ia cho ba zda, i o įdegusio kūno, a odė amžinas. Pa s edė eksku siją. „…Sakau labai ačiū (plg. sakau didelę padėką) sa o ao no o pai. Nunca nãoačiau, que ele nãoiaus paia , passlinkus in ezen osmechi disse ilha Jolan a. 91) Assim ocês enho que se dícinga, que em que aissi ica após es a Deus esqueç a zakamp! PIRMININKAS. no nusikeikė ji. – Na, ai a iu labai ačiū. Baisiausiai ačiū. – Mums? – pasi ikslino Sie akailė. en an o Eu que o ad e i que ocê nãolausia ela ado , sim? V. B. S a s ome, sim. PIRMININKAS. Isso ag adeço espei amaio N. R. Ele es á ce o dizendo que não ecebeu após p imei o lei amen o pe uas. 65 Da s . DLKT sakinį, onde isso en a iza modi icika o ių mui o mui o: Mandagiai a sip ašė ne u įs dinhei o, e šo e is ainda mandagiau pasakė, que lhe dinhei o e não p ecisa, ainda assim um e aščias azia o. Isso mui o mui o ob igaku, espondeu c iança, e casa ele ol ou nes esyk não ão a de. 66 Plg. J. Pikčilingio opinião 43 innaçoie. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 24 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 92) Au o ius jums, kaip ak o iui, bū ų dėkingas, – pasakiau kaip ik galėdamas amiau. – Que me sai desse ag adecimen o? Dėkui 67 nešk Vai iekui... (plg. padėką nešk Vai iekui) Eu gos a ia, que ocê esc e e y umė Lubiui. 93) Lí u ias língua a é ago a de undos ugdė li au iai linguis as, e lhes po isso pe ence de odos nossos since os ačiū (plg. pe ence de odos nossos since os ag adecimen o). A sua pa icipação desen ol endo a linguagem se á não menos impo an e e no u u o. Bū ų desen endimen o, se eles nes e abalho menos in e essa iamsi ou mesmo comple amen e o abe as. 94) Pe siasi casa -se mesmo ou os habi an es das cidades, meilê e ín egem à Bal ajai gulbei ecen emen e de no o ju a am e kauniečiai (už isso lhes since us g aziekui) bem o p e ei o da cidade, suk i ika ę kulua uas nas au o idades pasigi dusius in enções Ci ilização me icação esc i ó io a expo a ou a cidade luga . 95) Ago a ão agicamen e Leonidas. Suas pala as ansleiço pa êluo ai. Pa ėluo a e meu since os ačiū (plg. pa ėluo a e meu since os ag adecimen o). 96) En ão mieljam V. A. D. meu since os g açaskui (plg. V. A. D. [ enka é (ski a)] meu since o ag adecimen o; / amadojam V. A. D. dis inguuu since šdižią padėką). Isso é esc i a de um alen oso homem. 68 Gos a ia sabe mais sob e ele. 97) A a i idade enco ajado a pa emia do i emp esá ios, po ém quem gi que azê-lo, se da ê nenhuma publicidade, só since us ačiū (plg. da ê não há nenhuma publicidade, só [ya a] nuoši di Ne, da y a en uzias ų, ku ie, nek eipdami dėmesio į nep i eklius, o ganizuoja, e ina, siūlo... ob igaka)?.. 98) Especialmen e nuoši dų ačiū a iu ilha Lau enai (plg. especialmen e nuoši džią *ypač nuoši džiai dėkoju a iu duk ai; ?ypač nuoši džiai dėkingas a iu duk ai), an mano padėką a iu ilha; o iso uma pa ede pa ašiusiai: Tė eli, po a o mais ápido acaba de esc e e li o! Skubėk!!! 99) Há algumas semanas oi aqui em minha casa em G ū ą kolūkiečiai su ažia ę, doo anojo šau u ą e pasakė didelį ačiū. Po o que? 67 Da plg. DLKT sen inho com daik a a dialmen e u ilizadoamu g açaskui: Š ediškai pasakė, que me nelabai bem na cabeça. O que a ás! Take! Alguém mui o se assemelha a g açaskui. 68 Plg. da DLKT sakinius: Redak o ei G. G., que não só quali icadai su edaga o e su u kê man aš ão, mas mos ê uma didelho a enção li ogai isleis i. Padêkas pala as dedico à minha esposa Mania, que cons an emen e me apoiou de asiamen e e paci amen e, mui as ezes anda pe ašinėjo a ian es do manusc ício, a são Ma kui, pa icula men e ilha. As úl imas minhas pala as de ag adecimen o dedico às minhas duas ilhas, cuja pa e do caminho oi minha compan akelei ês, e à minha esposa Susan po causa de seu amo à ida e li e a u a oi ale iaja . LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 25 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Na u almen e, DLKT exa a e ais, como 100102-as sakiniai, onde cons ução since ši dus g ande g açaskui pode ia se mudada em açõesmažodinė nuoši džiai labai dėkoju o pan. / No en an o, ma y , ala ó io se escolkama nea si ik inai. 100) Mokslei iam espi i uais o alezas concedikė V. A. di igidoamo Vilniaus uni e si á io dainos e chokios ensemble conce o de ca idade. Mais uma ez since ši dus dėkui (plg. nuoši di padėka s. INMEDA kolek y as, alkinęs enginiuose Vilniuje. 101) nuoši džiai dėkoju / dėkui) Jums, mielieji bičiuliai. Daug padėkos žodžių pelnė UAB Ga au Ta o mielą laišku į, e Tau só ago a, abbloškusi li os buhal e ines e ou os papie galius į šoną, que o embo a algumas pala as esc e e . P imei amen e g ande g açaskui (plg. g ande ag adeca s. mui o ob igkoju g açaskingas g açaskui) po g ažų e mielą laišku į. / Del ino-me, que Tua com mamã é boa, que Ta e lepina, que Tu aisaisis. 102) No en an o, pessoalmen e conhecido, ejo cla amen e que és homem deco as e hono á el, e se o que dizes, isso e ac edi a, e po isso e g ande aciú. Duok De e e ainda encon a , al ez a é e connosco, ka čių k ienų k aš e? 3.3. A scai os poço iman ando da língua li uãs g aças e , que negausiu as LINGUEE aduções de da língua li uãs são u ilizadas aiškos mui o ob igkoju, mui o ag adecidoas, mui o ačiū, das quais só uma, como is o 103-ame sen inyje, é in e sinė. Ap a iamoji ačiū mui o cons ução aduz a em inglês idiomas hank you e y much e okiečių idiomas daik a a diškąją ielen Dank kons ukciju. saque das cons uções com açõesmajodiju g aças e p epoziciniu modi icika o iumi (labai ob igkoju, que o mui o ag adko i) em inglês g aças, eiškiamas eiksmažodžiu, būd a džiu ou jaus uku (I since ely hank; I am app ecia i e; hank you e y much) (ž .UE106 sakinius) em okiečių kalbos eiksmažodines (ich danke 104), būd a dines (seh dankba ) e daik a a dines e mači i ( ielen / he zlichen Dank) kons ukcijas (ž . 107–109 sakinius) 69 . Lie u ių kalbos didelė padėka daik a a dynų kons ukcijomis (einses Dank pad; a big hank you), o aING 110 you hank e y much, a lo ou a lo . okiečių kalbos eiksmažodinė ich danke schön kons ukcija elacionada com li uãos kalbos ich bedanke, möch e he zlich danken; ielen / he zlichen Dank a pan. I a i kščiai: negausūs kalbos labai dėkoju, o daik a a džiu žymima padėka (ein 69 De ido ao insigni ican e LINGUEE exempla es quan idade de ases, onde são usadas de uma ou ou a g aças aiškos, seu núme o não de alamizá el. LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 32 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 W i e z b i c k a A. 1987: English speech ac s e bs: a seman ic dic iona y. Sydney: Academic P ess. W i e z b i c k a A 1991. Speech ac s and speech gen es ac oss languages and cul u es. A. Wie zbicka, C oss-cul u al p agma ics. The seman ics o human in e ac ion. Be lin-New Yo k: Mou on de G uy e , 149196. W u n de li ch D. 1976: S udien zu Sp echak heo ie. F ank u am Main. Z a i k a u s k a s E. 2000: Lexinis, g ama inis e p agma inis pobúdis do pe o ma i ismo. – Kalbo y a 48(1)49(1), 157162. Z a i k a u s k a s E. 2002: Li u ians kalbos pe o ma i ų aiška. Bal u Filologia 11(2), 7996. Z b o o w s ki P. 2004: Einige Beme kungen zu Seman ik de Sp echhandlung Danken im Schwedischen, Polnischen, Deu schen und ande en Sp achen. Folia Scandina ica 8, Z b o o w 155–167. s ki P. 2005: Dankba kei s. Hö lichkei und sp achliche Rou ine. De Dankak im Schwedischen e glichen mi Polnisch und Deu sch [= Se ia Filologia Skandynawska 11]. Poznań: Adam Mickiewicz Uni e si y. Ž i g u ly s A. 1962: Es e é o sob e pala as de o dem. Cul u a de línguas 3, 1014. P ieiga na in e ne h p://www.bend inekalba.l ( isualizado 2018 11 15). Recebido 2019 02 11 Adop ado 2019 11 14 LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ. Didelis dėkui i dėkui labai daba inėje lie u ių ( aš o) kalboje | 33 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 DIDELIS DKUI AND DKUI LABAI IN THE MODERN LITHUAN (WRITTEN) LANGUAGE S u m m a y The a icle deals wi h he ques ion whe he he hank-you cons uc ions dėkui (ačiū) mui o, nuoši džiai ( hank you e y much, wi h all my hea ) and didelis, nuoši dus dėkui (ačiū) (many, since e hanks) a e i o use in he mode n Li huanian language. The hank-you cons uc ions a e add essed in a syn ac ic-seman ic and hema ic- hema ic s uc u e aspec . The s udy elies on ma e ial ga he ed in he Co pus o he Mode n Li huanian Language (CMLL) by he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Vy au as Magnus Uni e si y and he online ansla ions dic iona y LINGUEE. Analysis o CMLL cases whe e he Li huanian wo ds o hanks, dėkoju, dėkingas, -a, padėka, -ą, dėkui, ačiū, a e used wi h p eposi ional and pos posi ional modi ie s has shown ha in he mode n Li huanian language, dėkui labai is used by he analogy o dėkoju labai, labai esu dėkingas (I am e y g a e ul), which is o say by choosing a ma ked s a egy o exp ession o hanks in a c ea i e and compe en way. The in e se g açaskui mui o is jus as app op ia e o use as o he s ylis ically ma ked cases o exp ession. The add esse ends o choose an in e se o de o wo ds in a hank-you cons uc ion a ely (6.6p oc. o all cases, o 53 cases ou o 800). In e ms o wo d o de and hema ic- hema ic s uc u e, he subjec ma e ial allows mapping he ollowing co ela ions o hank-you exp essions. (in) ansi i e sen ences wi h neu al wo d o de , he ypical subjec (I) ha is ma ked by he nomina i e mi o s an unma ked opic, o heme, ha is ela ed o he p inciples o opicwo hiness: di e en alues o animacy, agency, de ini eness, and so on (Aš nuoši džiai dėkoju Jums / esu nuoši džiai dėkingas už pagalbą (I hank you wi h all my hea I since ely hank you o you help); Eu digo Eu lhe nuoši džią padėką (I am ex ending my since e hanks o you)). When i comes o opicwo hiness, he opic o he sen ence. Then, he heme o he sen ence is exp essed wi h a non- ypical subjec : a noun deno ing an abs ac hing (Jai indi ec objec o he da i e ( o you) anks second a e he subjec nomina i e o become he enka nuoši džiausia padėka (Since es hanks go o he ); c ., Você gos a classikinė muzika (You lo e classical music)). The keywo d o modi ie o g a i ude can be u ned in o a heme by choosing o use ac i e esp. passi e cons uc ions (Eu dis inguu Vám nuoši džią padėką (I gi e you my since e g a i ude) esp. Você meu since íssimo ag adecimen o des inado (You ha e my since e g a i ude)), exclama o y sen ences (Dėkoju ši dingai вам за гостеприимство! (I since ely hank you o you hospi ali y!) Kokia eu e dėkinga! (How g a e ul I am cons uc ions, he add esse accen ua es he keywo d o g a i ude (Dėkoju labai (Thank you e y much)), i s alence ac an (Jums (o ne kam ki am) mui o dėkoju (Thank you o you!) Kaip dėkui, kaip ačiū! (Thanks so much!)). By using in e sely wo ded hank-you LORETA VAIČIULYT-SEMNIEN. Bigel g açaskui e g açaskui mui o na a ual li uânica ( aš o) kalboje | 34 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.07 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 (and no someone else) e y much)) o modi ie (Jums dėkoju (ne be como, bu ) nuoši džiai (I hank you (no jus in any way, bu ) since ely)), much like in cases when he dė ions cons uckoju mui o ( hank you e y much)), dėkingas esu mui o (I am e y g a e ul), and so on. I he wo d o de is neu al, he con as ing heme is e idenced by he wo d ai (so) (Tai mui o, mui o dėkui (So hanks a lo )). The limi ed numbe o LINGUEE ansla ions ha e ailed o con i m any in luence an dėkui labai ( hank you e y much) in he Li huanian language. Conside ing he ac ual usage o he mode n Li huanian language and he di e en s a egies o exp ession o g a i ude chosen o (non-)ac ualise he s a e esp. ac o unma ked wo d o de in he English o Ge man language may ha e on he ma ked usage o g a i ude (esu mui o dėkingas (I am e y g a e ul) esp. mui o ob igado ( hank you e y much) esp. mui o dėkui (many hanks)), he CMLL cases ha e e ealed ha he add esse uses didelis nuoši dus dėkui (ačiū) (many/since e hanks) o ac ualise g a i ude pe cei ed as a hing (c . / Dėkui nešk Vai iekui (Gi e my hanks o Vai iekus)). In an (in) ansi i e sen ence, he economy-sized in e jec ion ačiū, dėkui ( hank you, hanks) ha is ying o wiggle i s way o eplace a p edica e a gumen exp essed as a noun is ma ked a e he example o he noun padėka (g a i ude) wi h an ag eemen modi ie : he adjec i al modi ie wi h ačiū, dėkui is ag eed by choosing an adjec i e o an unma ked gende (masculine) (nuoši di didelė padėka (since e/big g a i ude). since ša dus g ande ob igkui (since e/big hanks). In some con ex s, he cons uc ion g ande nuoši dus dėkui (big/since e one should belie e hanks) can be con as ed wi h labai / nuoši džiai dėkoju ( hank you e y much/since ely). S ill, ha in cases when, owing o he economy o language, di e ences in he ac ualisa ion o he exp ession o g a i ude, and/o o he easons, ačiū, dėkui in a sen ence akes he posi ion o he pe o ma i e dėkoju o p edica i ely used dėkingas, -a, in e jec ion modi ie s a e chosen on he basis o he la e (labai nuoši džiai dėkoju ( hank you e y much/since ely), labai / nuoši džiai dėkingas (I am e y/since ely g a e ul) esp. labai / nuoši džiai ačiū, dėkui ( hanks a lo /since e hanks)). KEYWORDS: hank-you cons uc ion, in e jec ion, in e se o de o wo ds, hema ic- hema ic s uc u e, in e language communica ion. LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius lo e a.semė[email protected]