52 ac a Linguis ica Li huanica LXVII
k is ina u koVska
Uni e si é de Vilniaus, cen e Polonis ikos Mokslinių eche ches
di ec ions: polkų a mių Lie u oje unkciona imas i s a i ikacija,
lie u ių i polkų a mių sąweikos, leksiniai li uanizmai polkų kalboje,
liaudies pap očiai pa ibyje; d ikalbės polkųlie u ių leksikog aphijos
p oblemos.
Lie uVių kaLbos skoLiniai
Lie uVos Lenkų a Mėse1
Li huanian bo owings in Polish dialec s in Li huania ano acija dans ce a icle son examinés
leksiniai li uanizmai, u ilisés lenkų kalbos a mėse lenkų, lie u ių i bal a usių pa ibio e i o y
Li uanie. Leksiniai li uanizmes son ca ac é isés selon la pé iode d'emp un e ainsi que ces mo s
d'en ée dans polkų a mes moyensus. de l'analyse e ec uée se ai la conclusion que la plupa
des langues li ou es emp un ées, en ekusių dans polkų kalbą, son enues de bal a usių kalbos, e
cela peu émoigne su bal a usių kalbos cons i uée base à polkų a mėms o mo is Vilniaus
egione.
anno a ion he pape deals wi h lexical Li uanisms unc ioning in Polish dialec s on he
Polish-Li huanian-belo ussian bo de land. Li huanian lexical loanwo ds a e cha ac e ized wi h
ega d o ime and he ways o il e ing o hese wo ds in o Polish dialec s. he analysis
conduc ed mon e que la majo i é de Li uanian emp un s péné é en Polish by he media ion o he
bela ussian language, which can be an e idence o he bela ussian backg ound o Polish dialec s in
Vilnius and i s a ea.
A icle 1 a é é p épa é dans le cad e du p oje in e médiai e język polski pog anicza
li ewsko-ło ewsko-biało uskiego na le innych odmian polszczyzny północnok esowej (The Polish language o
he Li huanianLa ian-Belo ussian bo de land in compa ison wi h o he a ian s o he Polish language in
no h-eas e n Polish), inancé pa le Minis è e polonais Mokslo e de l'enseignemen supé ieu (MnisW […]
Minis e s wo Nauki i Wykolnic wa Wyższego), du cen e na ional de science (now Minis y o Science and Highe
Educa ion); numé ois du con a : n104 056038. esMiniai mo s: lenkų a mės Lie u oje, a mių są eika, li uanizmai,
Vilniaus k aš as. keyWo ds: Polish dialec s in Li huania, in e ac ion be ween dialec s, li huanisms, he Vilnius
egion.
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
53s aigsniai a icles /
Lenkų, Li uiniens e bal a usių pa ibio e i oi eie ca ac é is ique mul iakul ū iškumas e
mul iakalbiškumas, su o m ęs complexes e noling is inius appo s dans le loin ain passé, a eanissan e
Li uanie g ande kunigaikš ys ės (Ldk) emps. Les p imimaies se sépa a ions en bal es e uses e es,
ainsi que pe sonnes an plūdis de ka ūnos e nės an puolio (1655) pé iode dans ce e i oi e i aien même
kaimyninių als ybių į akojo ai, kad Liublino unijos (1569) i Mask os ka iuome-
sep e nolec s: langue Li u iens, bal a usių kalba, no d y ų egiono lenkų kalba, Lie u os o o ių kalba,
akų ka aimų Lie u os, kalba žydų dialek as, na e o pagonių šnek a dans le e i oi e des di é en s
e nolek ų ikėjo daug. Ap ès les deux di isions de la épublique des na ions commencè en à en o ce
(bedna czuk 1994: 109–124). Laikui bėgan Lie u os didžiosios kunigaikš ys ės
l'in luence de la langue usse dans ces e es, changea le s a u e les limi es de consomma ion des au es
depuis ieux onc ionnemen des langues (g ek-Pabisowa jusqu'à main enan de la Li uanie g andie
kunigaikš ys ės emps de la si ua ion linguis ique desc ip ion, e ec uée en analysan les sou ces
1997: 145–179).
his o iques, ainsi que l'é ude de ces e i oi es pa ibio des limi es de onc ionnemen de la langue
bal a use dans le passé ainsi que des limi es de la langue li uanienne dans les e i oi es sla es. à cause de
ce polkų a mių genezė en Li uanie es enco e enco e un obje de discussions. À l'aide des données
linguis iques, dans ce a icle se a analysé des phénomènes, su la base desquels se ai possible
dé e mine Vilniaus a minio egion polkų a mes su o ma us le langbinį pag indą. déc i omasis obje
dans ces a mēs u ilisés li uanizmai. Leksiniai li uanizmes se a ca ac é isés selon leu s ch onologiques
couoksnių di e si e é (e a ec cela liés héma iques g upių ski umus) e leu épandissemen dans di e s
di é en s a miniuose a eals. de plus, comp e enu des équen es coïncidences a ec analogies des
bal a usių a mėse u ilisés mo s, se a che ché à jus i ie de ces mo s de l'en ée en Li uanie polkų
a mes kelią pe kalbą a pininkę. Dans ce a icle ne se a pas apsi imé uniquemen seulemen des p ê s
de langue Li uanienne, зарасy ų Vilniaus k aš o e i o ijoje (le. Wileńszczyzna)3, pa eikimu. se a p ise en
comp e dans ces e i oi es, qui éloignées de Vilniaus k ach , mais auxquelles ca ac é isen similai es
socioling is iniai si ua ion pa icula i és con ex e passé e p ésen . ci-ap ès p ésen és li ua2
Aujou d'hui ce p oblème g ildenama seulemen dans quelques a icles. bal a usie che cheu ana olijus
aksami o as éc i su quan i a i e bal a usių pe s a ą su le e i oi e de la g ande kunigaikš ys ės de
Li uanie, pla ų bal a usių kalbos (šiau ės aka ų bal a usių a mių) le usage en con ac an les Li uaniens,
les Polaks e les bal a usiens e ce dialec e onc ionna imą dans d'au es pe i es (žydų, ka aimų, o o ių)
communau és, apsigueuse dans Vilnius e akų apylinkėse (Аксамитов 2000: 9192). 3 Le nomminemen à ce e
a miniam plo a p oposé halina u ska, qui é udia e déc i i polkų kalbą e i o iijose à le no d de
Vilniaus, plačiai besid iekiančiose depuis ke na ės jusqu naujųjų Š enčionių. sépa an la zone de Vilniaus
des au es deux lenkakalbių e i oi es en Li uanie smal ų e kauno y ée seulemen ces
a ondissemen s, qui a an la gue e en è en dans la composi ion de l'É a polonais ( u ska 1995).
Aujou d'hui se ai nécessai e une nou elle classi ica ion des a mies polkų Li uanie, ca déjà essayés
ous ces a mies. combien plus la ge suggé e ais pe ce oi e les limi es de la Vilniaus a minio egion.
54 ac a Linguis ica Li huanica LXVII nizmai on é é insc i e Vilniaus ajone e dans
k is ina u koVska
ce aines Ši in ų e Molė ų ajonų ie o ėse, i.e. 'os e i o ies, qui nep iklauso
Vilniaus k aš ui, ca jusqu'à 1939 ans acaga du akų ajone, dans lequel aujou d'hui
domine la langue lenkų, a la kalbinė si uacija ès similai e à Vilniaus k aš o kalbinę
šios apylinkės bu o Lie u os espublikos e i o ijoje. aip pa naudojama su ink a
si uaciju. aigi examinées locali és, ciją. le ocabulai e choisi pou l'enquê e a é é
donné aux in o man s, qui géné alemen en géné al ne sa en pas le li huanien e ne les
ku iose lenkų kalba a lieka (bei kažkada a liko) pi mosios (p ima inės) kalbos unk-
u ilisen pas dans la ie quo idienne4. Po eikis записывать и исследовать лексиinius
li uanizmus Li huanian lenkų a mėse kilo en 2001 années commençan à ecueilli
ma é iel à polkų a miniam Dic ionnyu. Pi minė mo synui5 accumulée lexique analyse a
é élé assez la ge lexique de o igine Li u iškos couchesnį (au ou 10 p oc.). U ilisan du
dicodino ondée cons i uée ques ionnai e, le ma é iel ecueilli a é é é i ié de chaque
é é expédi ion lo s (i. y. 20072012 années). Le olume du lexique oujou s g andissai ,
pa yk ai à op ique de nou eaux leksemes ou éc i e déjà apposées lexiques
mo onologinai es a ian s, ph azeologiques mo s combinés. À l'heu e ac uelle ma
dé enue ka o eką cons i ue plus de 700 leksinių li uanizmų. Considè e que de nou eaux
mo s ou leu s a ian es son enco e possible de dé ec e dans des zones inexplo ées
de a mes polkų, pa iculiè emen la Pologne e la Biélo ussie pa ibie (pa y Misalnya,
Šalčininkų ajone). c'es puikiai mon ée e ces années lo s de l'expédi ion éc i e des
mo s. l'a icle ne pe me ai pas de donne ous les é endue é udiée de li uanisms
insc i s. éle i hèse ondée su on é é choisi des mo s, e lé an s de chaque
g oupe lexique di e si o é, bien documen és i iamojo a ealo a mėje e ayan
beaucoup mo onologinių a ian ų. analyse des mo s a é é e ec uée su base des
a aux des Li uiniens, bal a usių e polkų kalbininkų. l'a en ion p incipalemen jusqu
šiol a é é pa ibio consac ée bal a usių a mėse épandues li uanismes (u bu is 1969:
4368; 1969a: 149162; 1984:
30–38;
1984: 255–275; 1987: 46–52, 61–68; Гринавяцкене, Мацкевич, Романо-
вич, Чеберук 1975: 163195; g ina eckienė 1983: 182204). Les emp un s Li u iens de
langue Lenkų on é é examinés pa les au eu s sui an s: o ębski 1931: 7985;
Zdaniukiewicz 1972; Zinke ičius 1974: 207214; g ina eckienė 1977: 13314 1991: 4764;
ekielski 1980: 6273; smoczyński 2001: 445460; u kowska 2006: 73108, 2007: 487502, 2010:
342348. en éc i an ce a icle, béné ician e d'impo an s a aux de na u e
plus géné ale: Мартынов
1965;
Чекман 1972: 147–156; Лаучюте 1973:
155–164,
1975:
145161; Zinke ičius 1984: 255275, 1987: 4652, 6168; Laučiū ė 2007: 85102;
g ek-Pabisowa 1993: 5460; smułkowa 2002: 272283, 2002a: 2422576. 2008:
4 išsamiau šių e i o ijų kalbinė si uacija ap a iama keliose šio s aipsnio au o ės publikacijose ( u kow-
ska 345366; 2008a: 5368).
5 dic ionnai e, dans lequel donnée le lexique de ous polkų a mių Li uanie épandimo e i oi es, a é é éluis
Va šu oje en 2006 (ž . sPgL).
6Un ape çu des eche ches Li uanizmų ou nie dans mon s udio ( u kowska 2006: 73108).
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
55s aipsniai / a icles
Leksinių Li uaniZMų g uPės
des langues Li uanies, e ec uée su la base des dic ionnai es his o iques,
con enues Ldk lexique des langues de la égion no d e con empo aines
dic ionnai es sla es a miques, pe me de dis ingue qua e g oupes des skolinių7.
1 . Pi ma li uanizmų g upė
assez g ande pa ie du lexique cons i ue les ieux skoliniai, documen és de la Li uanie
g ande kunigaikš ys ės epochoje, ces leksemų e ou é dans des ieusses sou ces,
éc i es polkų ou senąja bal a usių langues. Ces mo s, insc i s XViXVIII a., son
la gemen u ilisés e géné alemen su écué dans quelques sla es (lenkų, usų,
bal a usių, uk ainiečių) langues. ils cons i uen plusieu s g oupes héma iques.
les dénomina ions physiog aphiques dy sa ʻ a pinių amille plan e des o ê s e
champs, ziemkenčių pik žolė (B omus); son s iebas, g ūdas: W życie dużo dy sy, ona
ośni aka jak owies, mie lica aka, o aka do owsa podobna Š . Nu o dy sa, a même
ży nica, po polsku ży nica, a po p os emu dy sa, o jeszcze po bieło usku dy sa, nu ona
a yko u jej zia ka nie ma, ona yko łuseczka, ona nie ma zia ków, a że o już mówi:
ży nica, chlebu pomocnica, że o jej źmielisz i azem do chleba. [a jak u mówili?] U n`as i
dy sa, i ży nica, un di dy sa, deuxième di ży nica Len . [a dy sy nie było?] Dy sy było,
a jak że, osła ak jak mia liczka w życie Vid. Dy sa jes , si jej dopuścisz, o na eż
kwi nie Miež. Ja ne sais od quoi a dy sa é ai . To ona od ziemi zachodziła, ci od jakiej
powie zy in u . le mo dy sa записала g ina eckienė bui ydžių apylinkėse
(g ina eckienė 1991: 50); dzi sa: Dzi sa czy dży sa, chyba coś akiego, co szkodziło dla
zboża Vi š; di sa: Di sa o już ba dzo d ennie, szkodliwa. Nu ona kwi nie niby, żół e,
wyśpiewajo akie os e dziubuczki, o eż ba dzo szkodliwa na zboża Šiaul. dans les
éc i s anciennes documen é sous ces o mes: dy sa, dy so a y (jabl 65); insc i e usų,
uk ainiečių, lenkų (bals ogės, seinų) a mėse (СБ 11); onc ionne aussi bien bal a usių
a mėse: дрса, г ì рса (СБГ); lie. d sė
8;
7Dans ce a icle, déc i an des emp un s de langues Li uiniens, es u ilisée l'éla gissan e li uanisme
kalbos skoliniais laikomi lie u iškos šaknies žodžiai i ki ų kalbų skoliniai, ku ie į lenkų kalbą pa eko
concep : lie u ių pe lie u ių kalbą. Les Li uanismes son égalemen considé és leksèmes, qui son en és
dans les polkų a mes pa au e langue (en ce cas bal a usių). Ce moyen de desc ip ion, ésul an du
soi-disan p ocessus de leksikalisa ion é udian skolinių e imologiją, es considé é comme le plus jus e.
(Plg. Walczak 1982: 172194). 8 iques mo s de co espondmenys a ian es dans d'au es langues on é é
sélec ionnés u ilisan des mo s de la langue Li uiniens: Lkže. des cas plus di iciles en dé e minan les mo s Li u išką o igmę on é é analysés su base e imo-
56 ac a Linguis ica Li uanica LXVII dy wan ʻapleis a, nedi bama, sužėlusi di a: Nu na
k is ina u koVska
dy wanie ylko k owy pasi sie, co na dy wanie obić, am na dy wanie ylko ośni awa i
wiencej nic Š . Gospoda z ak zaniedbał a ziemia, dy wanem zapuścił Vi š. Dy wany,
już za mojo pamieńcio, o ja k owa jeszcze p owadziłam na dy wany dalej, am
koniczynka yko, dy wanami s ała ziemia. Te az ne zapuszczajo Vid. Dy wany byli, ale u
seulemen a gó a o łonki dub. Jak pobendzie jaki dy wan, nu o po ym ży a lepiej osła
ka . U mnie o była dob za żyć sucha, dy wany ke n. Vilniaus k ach e le mo dy wan
dy wan był, a ak o wszys ko u abiane było s a p. Dy wanow nie była kiedyś, byli
zap ašė u ska, ničas, Š eiko ska ( u niszw 138, 173), bui ydjiuose dwilewicz: dy wan
(dwil 115); dy wan pou éc i bui ydžių e aukš ad a io apylinkėse (g ina eckienė 1977:
137; 1991: 50); dy wanek ʻžolė: Nu po ym pośle es u na jakimś dy wanku obio majówka
Š ; zady waniały ʻapie e e: neapdi bama: Nu zady waniała aka [ziemia] Š ; dy wanieć
(sgP). dans des éc i u es anciennes depuis XVi a. documen ées ces o mes: dy an
(de an, di an), di anec, dy anik, dy anowy, su le e i oi e Li uanien (jabl 47, 66, 67,
117, 234, 311); Zo ia ku zowa ou ni le mo dy wan e le ai e comme Li u išką skolinį,
unkcionuojan į lenkų kalboje nuo XVii a., senojoje bal a usių kalboje o ma dzi wan
nuo XVi a. (ku z 353); il es égalemen documen é ΓΣΒΜ sous les o mes sui an es:
дирванъ, дерванъ, дырвонъ, дырва, функционирует Пскво, smolensko и seinных
округлинких lenkų a mėse (СБ 29), ainsi que pa ibio bal a usių a mėse (СБГ); ce mo
dans bal a usių a mėse analya o u bu is
(1969 (1): 58); lie. di ónas; dumbło ʻnusėdusios d umzlės, šlapias suplak as pu as: Ale jes
akie dumbły, że jak p zewali sie, możysz p zewalić sie i p zepaść am Len . A wodzie nu
eż bywa dumbła, bywa, que am wa do, a bywa que am jeszcze aka, que am nogi lazo,
que am aka dumbła jeszcze Š . [ aki muł w jezio ze?] Dumbła ud. Ledwie ja nogi z ego
dumbła wyciągnął. Ryba wielka, ale czuć dumbłem Wiljaszcz. le mo dans les éc i s
anciennes es documen é depuis 1671 m. ( aseiniai) (jabl 295), ainsi que comme liūno nom de
Dumъбль depuis 1596 m. (ukme gė) (jabl 121), ne désappuyan ГСБМ; onc ionne su ibio
bal a usių a mėse: dỳmбла (СБГ), aussi bien usų a mėse su le e i oi e de Li uanie (СБ
54); lie. dublas; k usznia 1. ʻakmenų k ū a, k ūsnis: Nu aka kupa kamieni o ylko nazywali
k usznia, nu pozwożone, do kuczy złożone i nazywali k usznia Š . A o bywa k usznia
kamieniow, o w kamieniach eż ak samo z obio gniazdy i siedzo (szeszki) Len . Kiedyś
majon ek był, o zbie ali kamieni i walili w k uszni e Pad ; ch uśnia: Jak kamieni où
nałożona, o nazywali ch uśnia ka ; 2. ʻiš akmenų suk au as šildomasis pi ies ugniaku as:
Była k usznia i am palili, palili w ej k uszni, była aka piec, en loginiais žodynais:
bal a usių kalbų (ЭСБМ), usų kalbų (ЭСРЯ), lenkų kalbų (sejP, sejPsł), sla ų kalbų (СЭСЯ) e
lie u ių kalbų (Lsej) , oi les ésumémina ions à la in de ce a icle.

Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
57s aipsniai / a icles
piec był z obiony z kamieni aki i nazywała sie o k usznia Š ; k uśnia: A a piec, na piec,
co złożona z kamieni, jak polejo wodo, żyby duch en, o k uśnia nazywała sia, na
k uśnia wody chluśnisz Š . K usznia w łaźni liczy sie piec a, k usznia, on jak p zepali
sie, o am ylko kamuszki e ozpadajo sie ud. W łaźni podłoga i k uśnia aka była
z obiona z kamieniow, a woda nieśli sie z cha y in u . Ch uśnia była w łaźni, o na kamieni
polewali Pab. W łaźni ch uśni akie z kamieni byli, akie piecy, nu i am nacieplo, e kamieni
nag zejon sie silna i po ym wody ljo na e kamieni, pa y nachodzi nu i ak myli sie a n.
hau ad a io apylinkėse: K uśnia (g ina eckienė 1977: 139), k uśnia (sgP). ku zowa ce mo
le p ésen e comme Li u išką skolinį senojoje bal a usių kalboje depuis XVi a., ci an
bulyką9 (ku z 378); la p emiè e signi ica ion es égalemen documen ée ΓСБМ; dans les
ac uelles bal a usių a mēs (panašiai e lenkų) es u ilisé abiem signi ica ions: крỳшня,
крỳсня ʻ(akmenų) pile a, k ūsnis; pi ies ogniaku as (СБГ); ainsi que seinų a mėse (СБ
46); lie.
k ūsnė
ʻ(akmenų)
k ū a, k ūsnis; k ósnis
ʻish pie es sh au as šildomasis pi ies ogniaku as; kud a, mžb. kude ka ʻnedidelis
augalais apaugès enkinys: To akie (miejsce), où woda s oi, e az już wodów nie ma. Ona
peu ê e i aka yko woda, jak a koła, ale am bło nawa miejsca aka już, o k zaczek
jaki ośnie, o co, o nazywali kude ki. Wiencej z biało uskiego już e nazwania pozos ali
sie ud; jedzisz od Wilna, jes na lewa enka am aka koło bło ka, jazio ka, kud a
nazywała sie, kud a i bizulka nazywali jej między; kud a, kude ka, kudzia ka mžb. (Psg) les
mo s kud a, kude ka son documen és dans des éc i s anciennes depuis XVii a. su le
e i oi e Li uanien (jabl 108, 313, 332); СБМ ou ni bal a usienne co espondmenį
кỳдзерка ‘k ūmokšniai, miškelis (documen uojamas Vilniaus, kauno e ga dino
gube nijose); y auja pa ibio bal a usių a mėse (СБГ); aussi éc i en uk ainiečių kalboje
(СБ 37; u bu is 1969
(1): 62); lie.
co psd e; ʻ lunliumpsin i pelkė, klampynė: W lesia aki lun był, o jezio o jes , o już am i
lun. Bło a aka, kasza, ona kołyszy sie mocno. Żywioła ona do lunu ego popadnie, o nie
wylezie Pab. U nas była aka łonka, nazywali luny, ale nie powiedziać, que am ba dzo aka
mok a. Jak k ó y ok, o am koniem jechać nie można była, ale awa am można do jego
wpaść. Koło zeków byli e luny Len ; luń: Jak s anisz i kołyszy sia, o luń [ka ]. le mo
dans les éc i s anciennes es documen é su le e i oi e de Li uanie depuis XVi a. (jabl
osła ka . Luny byli, ylko luny byli koło zek, ak jak idzisz, o lun en chyla sie,
121); ainsi que pa ibio bal a usių a mėse: люн, лна, лнi, лỳнi (СБГ) e usų a mėse su le
e i oi e de Li uanie (СБ 32); lie. li ū nas; éc i ; szlina ‘gli us molis, inkamas minklei: Ga ki
mieli, ch o nie móg kupić, o akie z szliny zlepione, nie glina, a aka w jezio ach, bło a aka
siwa, o ba dzo oni dob e byli e ga ki Miež; szlin. le mo szlin записала g ina eckienė
aukš ad a io apyl. (g ina eckienė 1977: 144). anciens sou ces, éc i es bal a usiquemen ,
su le e i oi e li uanien documen ée seulemen o me du mo šlina, depuis la XVi a. (1591
ojs , dgs. ojs y ‘klampi pelkė, apaugusi k ūmais a medžiais, pelkė, lieknas’:
Tam aki ojs był, o możesz noga wsunońć Pab. To była aki ojs , po ym ocha osu-
9 Bullyka A. M. 1972: Daўнiя запазычаннi белорусской языка, Мiнск (ci . selon ku z 378).
58 ac a Linguis ica Li huanica LXVII szyli, mala acja jak p zeszła Miež. Dalej w am a s ona
k is ina u koVska
ojs a, zbie amy am żu awiny. Tam elles k`upawiny, am jak s anisz, o można i zawalić sie
Pad . Łonki, ojs a, była akich ojs ow. Rojs y na polu byli, w odzie jak sadzawka jaka
ka . O jak naszy dom, u od azu é ai ojs . Tu nijakich łonek nie é ai , u jedne ojs y
é aien en e. Te az u nas o ojs y wykasawali jak malia awacja Pal. Rojs a najwiencej
lesie bywa k as. U nas w ojście ich było pełno, ych kali Len . Nu ak p zeważnie na ojście
mok o, nu jak ba dzo sucha la a, nu o am nic, ale jak mok a, o żu awiny o po wodzie, bez
gumowych bu ow nijak Š . Żu awiny ośli na ojs ach Vi š. Nasza poli, ojs y, u nas ba dzo
mok e, olchi, ba dzo akie ojs nazywali, bo inaczej w Polsce nazywajo, czy w ksionżkach,
und y, czy jak, a o u nas ojs y, po li ewsku może Vid. Tam widzi była jezio ka kiedyś, aka
niewielka, a po ym ona pomału, pomału i wysechła, p zeszła do d ugiej jezio ki, w Zapolcach
jes jezio ka, jak ona zeszła, am aka ojs była Paež. Idź y na ojs y ‘pažodžiui: eik u
ais an: To ak możno śmiało w oczy mówić: a idź y na ojs y, co y am wymyślił Š . U n`as
ojs y mok e elles, o i mówili [idź, y na ojs y] Vid. u ska zap ašė o mą ojścik mžb.
( u niszw 176). g ina eckienė a p ésen é de bui ydžių e aukš ad a io apylinkių: ojs eczek
mžb. (g ina eckienė 1977: 143), ojs owy ‘ ais inis (g ina eckienė 1991: 52). jablonskis
documen a les o mes ois , ais , eis , ois o, ois o, ois o depuis XVi a., Li uanie e
Bal a usie dans les e i oi es (jabl 206208, 323, 349); ku zowa, ci ée bulyką, documen uoja
bal a usių pa bou g depuis XV a. (ku zowa 422); des o mes de ce mo ройст, ройста
documen ées pa ibio bal a usių a mėse (СБГ), e ou ées aussi dans les usų a mėse
e i oi e de Li uanie (СБ 33); lie.
m.) (jabl 233); bal a usių a mėse unkcionuje шлiн (СБГ); lie. šlýna, šlýnai; wikswa ‘s andi,
šiu kš i, p as a paša inė iks uolių šeimos žolė (Ca ex): Nu aka wikswa eż ośni. Nu i
kosi sie, żywioły, k owy jedzo jej Š , Len . Wikswa kosili, suszyli na słoma do chlewa, na
podściłka Miež. Wikswa o ośni w bło ach, dob a awa. K owy ba zdzu jedli in u ;
wiksz wa: To aka awa, w błocie ośnie, o d en awa, o nazywali kiedyś mu `ok,
sza yniak, aka jeszcze go sza Paež. jablonskis anda documen é dans les sou ces
his o iques: iks a, ikso a y (apie pie as) mėse e usų a mėse su le e i oi e de
Li uanie (СБ 28); ce mo es examiné u bu is
na, niedob a, zakwi a niek ó a, ale aka ona niedob a awa wiksz wa. A a już dob a
(jabl 263), da ba inėse bal a usių a mėse вiкс(в)а (СБГ); ap inkamas seinų a -
(1969 (1): 52); lie. iks à.
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
59s aipsniai a icles nommés des pe sonnes selon leu s ac i i és, occupa ion e į ankių,
į aisų nommés bi nik ‘cas a ec d'au es a en commun bi es: On nie umiał, a en bi nik on
umiał, a nie miał za co kupić ich, o on jemu kupił dwie kłodki pszczołow jedna sobie, d uga
jemu, i on pa zał obydwie Len . Po li ewsku biczoli a po polsku bi niki ud. Bi byli, o ego
miodu necki nak encali dub. Bi nik, qui dokłada sie do ego gospoda za, am i może oni
azem oszka s awio e ule, ale o już bi nik nazywajo. Mówi już i bi nikow am ma,
złożyli sie am qui Vid; bi nikowski ‘bi ininko: To bi nikowska pszczoły między; bi nikować
‘bū i bi ininku (sgP). dans les éc i s an iques es documen ée signi ica ion ‘bi ininkas; qui
a ec d'au es a en commun bees seulemen su le e i oi e Li uanien depuis XVii a. (jabl 5,
303, 329); nedokumen é sous GCBM, СБГ; insc i au polkų a mėse (augus a as) (СБ 27); lie.
b ininkas; bucz ‘ inklelis pêcheimis gaudy i: A buczy do sadzawki, i nawa buczy s awio
koło jezio a i nawa szczupaki zachodzo do ych buczów Miež. Bucz B idge. I liny, oujou s
liny, pos awio buczy, o pełne buczy, a e az nie m`a Len . Bucz o był aki on na jednym
kiju i ak z obiony na akim łenku aka jak sia ka, i o chyba nazywał sie bucz Š . Te buczy
pos awio do wody w zece p zy b zegu i p zywionżo jego, o pełna ych akow była Pal.
Buczy akie byli, obili szydełkiem, a po ym wyk encali z leszczyny akie kołki i nadziawali
a i beńdzie bucz między. Buczy akie obili, pośla akie mi oży, yby kiedyś była ba zdzo
dużo in u . Bucz auš ad a io apyl. (g ina eckienė 1977: 137); bui (dwil 114), bui ydžių
šnek oje: bucz (g ina eckienė 1991: 50); buczki dgs. (Psg); buczanka ‘ inklelis šienui dė i:
Jeszcze buczanki elles obili, w odzie jak sia ka, wionzali akie. Duże e oczki, o e
buczanki siana napchniesz, jeśli w d oga jedzie dla konia ego siana b ać, położo i p zez e
k a ki koń dos aje i je ka . dans les ieux éc i s le mo buč es documen é depuis XVii a.
(jabl 1920, 308309; ΓСБМ); e ou é aussi dans les ac uelles bal a usių a messies: buch (СБГ);
du mo analysis es ou ni u bu is (1969 (1): 5152); lie. bùčas; skie dź ‘ y iausiasis pas emuo:
Skie dź Š , Len . K owy zymali i skie dzia najmowali, k ó en ne ma ziemi, czy nie ma quoi
a aille , był skie dziam, nu o godzi sie ka mi ego szkie dzia ka . Skie dź za ombi w a
omba, déjà ou es na pas `u baby i wypendzami k owy en e. Skie dź o pas uch ak
nazywał sie, o po usku liczy sie k as; skie działa ‘niekin. piemuo ( u niszw 156);
skie dziowy ‘ske džiaus hau ad a io apyl. (g ina eckienė 1977: 143). an iques sou ces,
éc i es senąja baldokumen uojamas seinų a mėse bei usų a mėse su le e i oi e de
wiela am płacić jemu, zbożam płacili. Nu jak kolejka u kogo dwie k owy, dwa dni jego
Li uanie (СБ 33); aussi bien pa ibio bal a usių a mėse: скèрдзь, скèрць (СБГ); lie. kedžius,
skedžius
a usių kalba, nuo XVii a. paliudy os šios o mos: ke d, ke dz, ik Lie u os e i o i-
joje (jabl 323, 358), XVi a. unkcionuoja eikšme ‘ske dikas, mėsininkas’ (jabl 212);
"le plus g and be ge ; aussi bien skedžius ‘ske dikas, mėsininkas;
60 ac a Linguis ica Li huanica LXVII sklu ‘ki is plačiais ašmenimis ąs ams ašy i:
k is ina u koVska
Sklu y akie o oni wiencej szczepać d zewa. Tam bywa i g uba bie wiona ak o piło
zapiłujo i ym sklu am obbiwali, aka g uba zaska. A po axyme o pop awywali ka .
Sklu hau ad a io apyl. (g ina eckienė 1977: 143). les o mes skliu , sklu , škliu son
documen ées dans des sou ces anciennes, éc i es bal a usiquemen (su le e i oi e
de la Li uanie depuis XVi a. in 1599 m.) e lenkiškai depuis XVii a. (jabl 298); le mo es
documen é des us e uk ainiečių a mėse (СБ 2223); aussi bien pa ibio bal a usių
a mėse: склюд, склют (СБГ); u bu is (1969 (2): 152153) a ou ni e une ac ionmajo ine
o mée bal a usių a mėse:
с таклювать; lie. skliù as.
La iande ( ūky os mėsos) e le pain nommés dans les éc i s documen és les noms de ces
p odui s alimen ai es, auxquels a é é e ec uée la onc ion de paiemen , i.e. alimen s, bu ę
pa ie du d oi ou émuné a ion pou le a ail: kumpiak ‘šlaunis, kulšis (pp . kiaulės);
šlaunies, kulšies mėsa: Nu p zyszli gości, zeba pok oić kumpiaka Š . Szynki i kumpiaki
mówio ka . Kumpiaki solili, poweńdzisz i wisi do jesieni Mos . Pa siuka jak zakolo, o i
kińdziuki mielim i kumpiaki ke n. Monż o zawsze jak jes en k`umpiak, o weńdzili, solili
Pad . Kumpiaki o my sami leu s solim Pal. Szynki, ak, zos awiali całymi kumpiakami Len .
Kumpiak hau ad a io apyl. (g ina eckienė 1977: 139); kumpiaczek: A już kumpiaczek o kości
wybie ali, po ym solili jego Len ; kump: Kumpi e obili, e az o obio e winio ini, a kiedyś
p os o ak kumpi. Łaźni byli, nu i wendzo am in u . Takie swi ny byli, e kumpi powieszo,
akie soczys e. W świ nie najwiencej zymalim alion. dans les éc i s an io is le mo da e
depuis XVi a., sous ces o mes: kump, kąp, komp, kunp, Li uanie e bal a usijas
e i o iijose (jabl 109, 212, 275, 313); ku zowa indique en polkišku éc i s depuis XVii a. (ku z
380); abondusi des a i mo phologischen di e si o ė dokumen - (СБГ); ce mo a analysé
u bu is (1969 (1): 63); lie. kupis; agojsza 1. ‘g ikies a es duona: Na Wszys kie Świen y
agojszy pieko, zaduszny dzień, o wszys kie na mogiły ido świczki s awio, ch o idzi, o
uojama ГСБМ; unkcionuoja daba inėse bal a usių a mėse: кумпк, кумпячк
niesi ego agojszy. Nasza mama o nie piekła. Ragojszy ży nia monka, po ym g yczana
monka sypie, ciemny i nazywajo sie agojszy ka . Ragojszy z g yczanej monki piekli, ak
jak chleb za oszczyniajo i po em akie bochenki piekli z g yczanej monki między. Ragojszy
piekli z g yczapo em do dzieży akaj chlebnaj i dobawiali, miesili g yczano monka
zamieszali, ona była z dwóch zbożów ud; 2. ‘ uginė duona: Ragojsza o pszenna monka i w
ża nach mle a. Ragojsza naziwalim [chleb], que ona aka g uba monka alion. Ragojszy piekli,
nej monki Pal. Piekli aka agojsza, obili aka słoducha pa zona ży nia monka, a
we młynie mleli, a jeżeli nie, o w ża nach mleli na agojszy dub; ogojsz (sgP). Il s'agi d'un
p odui qui es u ilisé dans la ab ica ion de médicamen s. Šal iniuose documen é depuis
XVii a. in (1692 m.), o me ogoiš seulemen
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
67s aipsniai a icles gó y i biega po polu Vi š. / Tak, jak go onco i gili konsajo, o k owa
zagilowała i ze wi sie, i p zyleci, ogon do gó y i giluji, mówio Kk owy gilujo, nu p zeważnie
gilujo k owy na deszcz, o już jak k owy gilujo, o mówio: ju o deszcz bendzi Š . Gilujo
wo jak bonki konsajo, czy am muchi, déjà ja i oublié Vid. Kiedyś gilowali k owy, e az i
go onco i ak nie gilujo ka . K owa giluje Pab. Gilować aukš ad a io apyl. (g ina eckienė
1977: 138). Gilujo jak gili ich [k owy], już jak gili Len . Jak la o, o déjà chwos y zada li i
popa li sie, gilujo k owy ud. Te bonki jak ukonszo, o w edy k owy gilujo, leco en e.
Gilować bui (g ina eckienė 1991: 51). le mo se ou e bals ogės apylinkių bei usų a mėse
su le e i oi e de Li uanie (СБ 29, 44); aussi bien bal a usių a mėse: гiль, гiлявàць (СБГ);
lie. gyls, gyli ú o i; g ambul ‘ abalas: Po d zewach oni łażo, akie ude, żół e, g ambuli ka ;
g umbal: G umbali o g yczaniki bywajo, g yka siać zeba, o akie żół owa e żuczki,
g umbali o mogo nazywać każdego żuka p awie ud. le mo documen é seulemen
bal a usių a mėse грамбỳль (СБГ, plg. СБ 65); lie. g ambuols; gułda ‘kiaulių išgulė a place
dans les chaudes a an a si edan pa šiukus: To aka jak gniazdo sobie obi świnia, gułda,
uścieła słomy Len . le mo ap inkamas bal a usių a mėse гỳl a (СБГ); plg. СБ 65; ce mo
dans bal a usių a mėse analiza o u bu is
(1969 (1): 54); lie. gùl a, gùl as; ma gajka ‘ma ga ka ė: Jak komu nadejdzie, ak en
nazywa (k owę). I jodajka, i ma gajka i cza niucha, i dwiłajka. To nie pou colo u
nazywali Pab. Ma gajka s aka a am nazywali, o ma gajka, o jaka yża in u ;
ma gojka: Ma gojka, o gwiazdka, łacia ka alion. Ma gojka albo dwiłojka o już
wiencej ciemna k owa ke n; ma gocha: K owa bywa o i cza nulka nazywajo, i k asulka,
i ma gocha Len . Ma gocha k owa, o ja pamien am nazywali k as. K owy nazywali
łysocha, ma gocha, jak ła ki akie między. Ma gocha, o cza nucha, óżnie nazywali
k owy Len ; ma gula: I k asula i ma gula, cza nulka s a p; ma ga bui (g ina eckienė
1991: 51); ma giuk ‘ma go shuns, e šiuko, jaučio a das bui (g ina eckienė 1991: 51).
son documen ées les sui an es o mes du mo : ma gojka, ma giala, ma giałka dans le
e i oi e Vilniaus (СБ 80), bal a usių a mėse ik o ma маргèль ‘ma gas jau is,
ma gis (СБГ); lie. magė
‘ma ga ka ė; pejsować ‘paka o inai kul i miežius, kad nuby ė ų akuo ai: To
pejsujo jenczmień, on ma ościuki i po zbożu bijo, obiwajo e ościuki, a po em wieli ud;
pojsować, wypojsować é énemen . (Psg); pejsać aukš ad a io apyl. (g ina eckienė
1977: 142); pojsać bui (g ina eckienė 1991: 52); pejsany ‘paisy as hau ad a io apyl.
(g ina eckienė 1977: 142). le mo es documen é dans les locales polkų a mėse (СБ 48);
aussi bien bal a usių a mėse: pysać, pysa oi , pysać (СБГ), lie. paisý i; żaginie dgs.
‘ish ka čių sukal os d i su em os o elės šienui a ja ams džio in i: [na czym łubin
suszyli kiedyś?] A o byli żagini, jak mok e la o, o i siano suszyli na ym ka .
Ka o lanik o na pło y, na żagini elles s awili, a ży a o s awili w

68
k is ina u koVska
ac a Linguis ica Li huanica LXVII
snopki jon. Kiedyś ka o lanik na żagini nakładali, suszyli k owam Šiaul. Żagini z
polankow zbiwali, jeżeli ne możno é ai wysuszyć (siana), o położo na e żagini.
Kaniuszyna o już na żaginiach suszyłaś Pal. Żagini bui (g ina eckienė 1991: 530. mo
documen é dans les a mēs usses en Li uanie (СБ 30) e bal a usių a mēs жагni
(СБГ); su ce mo épandissemen bal a usių a mėse oi u bu is 1969 (1): 5960; lie.
jaagins ‘ ąs as napkapo omis b anches; shako as pylpas, appelan kopėčias, plg.
au es signi ica ions Lkž.
adi ionnelles cou umes populaes skwie s ula ‘š iežia mėsa donnée ap ès l'aba age de
kiaulės aux oisins ou aux connaissances; bend os aišės po abe dimo: Jak zakole sie
p osiaka, nazywa sie skwie s ula, mówi sie, zap asza sie kogokolwiek, nu o p zychodźcie
dziś do mnie na skwie s ula. Kiedyści mego męża eść zap aszał do có ki, p zychodź, mówi
na skwie s ula, w edy i w edy beńdzim kłuli Paež. Quand zakolo, nu o skwie s ula, czy qui
dajo, o déjà jego o podsmażo, dajo jak déjà skwie s ula Len ; skwa s ula: Człowiek,
k ó y pomagał gospoda zu zabijać a świnia, no o już kolacja a z obił, o już samo
sobo, ale nazywali jeszcze skwa s uli dos ał. Skwa s ula o znaczy kawałek miensa jemu
dali, świżynki ej Vi š; skie s uli dgs. : Nu aki poczens unek o nazywajon sie skie s uli, o
au posłać am skie s uli pou sios y czy pou sonsiadki Š . Skie s uli bui (d il 121).
Skie s uli Len ; skwie s ula: P zychodzo na skwie s ula, nu o en jusznik go ujo z ej
k wi aka zupa, o am smażo, czens ujo już ym miensem s a p; skie s uwi dgs. :
Skie s uwi zanioso (sąsiadom), kawałeczek miensa ud. Skie s uwi hau ad a io apyl.
(g ina eckienė 1977: 143); skwie s uny dgs. bui (dwil 121); skwia s y, skwi s uli dgs. bui
(g ina eckienė 1991: 52); świa s uny dgs. : My u u sonsiada na świa s unach é aien Pad .
Laučiū ė a p ésen é le mo skie s uny de Vilniaus apyl. polkų a mių (СБ 84); a inamas
bal a usių a mēs: скарстỳля, сквяр стỳ-
(СБГ); la lie. ske s ù ės; ważyniać się ‘leis is nuo kalniuko pe zaga ėnes: Ważyniać sie
zeba na Zapus y, o beńdzi len duży wy ośni. Mówi, len zeba p zeciongnońć Mež. Nu
elles sani byli, o jak nasiońdziem i pieńciu, i sześciu i na ych saniach z gó y, o na
Zapus y ważyniali sie Len . Ważyniać sia bui (g ina eckienė 1991: 53). Laučiū ė
documen ai le mo bal a usių e lenkų a mėse СБ 43; bal a usių a mėse Lie u os
wi cinka ‘su e ų daik ų ė inys, ki binė, endue kaziuko mugėje: Nu i p zynosi akie
e i o ijoje ap inkamas важанцца (СБГ); lie. ažinė is;
oba zanki, nan możizanaa na waga, na a wie cina, o musi wie cinka nazywała sie aki,
en sznu ek Vid. Wie cina. To p zeważnie oba zanki mówio. O, jak kiedy jeździli na
Kaziuka, oż było ego, oj, mówi, kupiła wie cina, a moja wujenka pojechała do Wilna,
kupiła wie cina ych oba zanków, a było na Kazimie za wielkie gy ulininkys ė dźwiły
‘ amsiai aus as, žalas (pp . su gal ijus): Kiedyści k owy byli y i dźwiłe, sze ść aka
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
69s aipsniai a icles bło o, oze wał sie en sznu ek i a wie cina oba zanków
poleciała do bło a Paež. / 69s aipsniai a icles bło o, oze wał sie en sznu ek i a
wie cina oba zanków poleciała do bło a Paež. Kupiłam wie cina oba zanek sans. Byli
žodis ap inkamas bal a usių a mėse: врцiна (СБГ), lie.  inė ‘kas no s sukabin-
wienksze oba zanki, o wienksza wi cinka a en e. a, su e a su la co de.
3. oisième g oupe li uanizmų
Les mo s du de nie g oupe ne son pas la gemen u ilisés documen és seulemen
su le e i oi e Li uanien. Ces mo s de ces ne ou e ons pas dans les
dic ionnai es bal a usių, ils pou ons ê e in e p é és comme di ec s emp un s de
Li uanies langue en polkų a mes. su base ecueillis données su a mių leksiką su
le e i oi e Li uanien ainsi in o ma o iów sou enimen s, se ai l'assump ion que
le emps de l'a i é des skolinių XX a. débu . ils cons i uen de els mêmes g oupes héma iques, comme e p écédemmen discu é les mo s du g oupe.
ciemna, ciemna Mos że; dwiły ( u niszw 138); dwiłajka ‘žala ka ė: Jak komu nadejdzie,
ak en nazywa [k owę]. I jodajka, i ma gajka i cza niucha, i dwiłajka. To nie pou colo u
nazywali Pab. Dwiłajka ( u niszw 138); dwiłojka: Ma gojka albo dwiłojka o już wiencej
ciemna k owa ke n. Dwiłojka ( u niszw 138).
Viežbo skis a epé é le mo Vilniaus egiono bal a usių e lenkų a mėse: b us. дзвiлы, le.
d iły (СБ 45); lie. d lai; inksz y ‘ gal ijų pa azi ų ikš as po oda : Inksz y ow ych o była.
To elles guzy wielkie, o muchi jakie jak konsajo Pab. Ug `y mówili, jak k o mówił
inksz y y. Mówili, mo yl jajki e znaszał ka . Inksz y y o wyciskiwali, obak jes aki,
wyciongnisz, oni, muchi, bizdałki akie la ajo i napaszkudzo, i w edy z obi sie guz, a w ym
guzia obak aki bywa ū a; jinksz y ( u niszw 143). Jinksz y hau ad a io apyl.
(g ina eckienė 1977: 138), bui (g ina eckienė 1991: 51); inksz i : Inksz i y bywajo najwiencej
jeżeli chuda żywioła. I e az bywajo inksz i y. Kiedyś o ich wyciskiwali, była inksz i ow
alion. Nu u aj elles nazywali sie inksz i y, o buwało oni sami ak pacisno i wychodzo
akie bjałe, a później o kupawali am jaka laka s wy i szma owali, o oni wylazywali
in u ; inkszczu : Oni nazywali sie inkszczu y, akie guzy, zeba było czym szma ować, ci
wyciskiwać ich, e obaki u cieluka, ci u k owy była k as; inkszczy : Inkszczy y kiedy
wybie ali jako g a ko, czy czym jak ch ó y, jak gdzie wyciśnisz mocno, o byli u ba dzo
chudych k ow, e inkszczy y byli ud. cB es ou ni la o me éc i e u skos polkų a mėse
(cB 78); lie. inkš as;
70 ac a Linguis ica Li huanica LXVII kukula ‘kiaulė: Kukula, kukula i świnia powoła. Toż ona
k is ina u koVska
po głosie gospoda za wie Pab. o embskis documen ai des mo s kukucia, kuku ka,
kukcia Vilniaus egiono szemy ‘apie che al couleu : g iskas: szeme koni o e naziwali sie
siwe jon; szamowa y ‘apie che al ou au es pouko couleu : g iskas: Nu aki bywa ni o
lenkų a mėse (СБ 80); lie. kukùlė;
siwy, ni wa y, o on aki, i bywa am sze s eczka u jego i biał awa, i ciemna, maść aka
sza a Len . K owy elles siwe, szamowa e k as. Sza a, aka szemowa a k owa [była]
o gniady aki, aki szamowa y, po mojemu o aki Š . Nu i akie bywajo, nu szamo-
en e; szamocha ‘apie ka ės poulo couleu : g ka: Szamocha, o aka ciemna bo dowa,
kolo aki, u nas była w kołchozie aka s a p. Bywa aka szamowa a k owa, nu ona aka
z odcieniami, o nazywali szamocha Len ; szemka: Szemka jak sza a, aka szemowa a
k owa eż między; szemajka ( u niszw 157). Laučiū ė documen uje polkų a mėse
Li uanie (СБ 84); lie. šėmas. dénomina ions des plan es e phénomènes de l'a mosphè e
papa ć ‘spo inis dideliais ca py ais lapais plan e (D yop e is): Ido papa cia szukać do
lasu in u ; papo ciowy ‘papa čio ( u niszw 150); lie. papa is; puśnia ‘supus y a sniego
k ū a: Puśni akie ponawiewało, akie puśni, że ówne z domem puśni nawieji, nap zeciw
domu d ugi dom s oji ze śniegu Š . Puśni bywajo, zawieja, o ne peu wyjść. Buwało z
koniami aż naukołó wioski jado in u ; lie. pusns; wa nałeszy ‘plan e de la amille
g aižažiedžių a ec la ges euilles a ondies e g ands kibiais aisiais (A c ium):
Wa nałeszy, wa nałeszy o eż e same dziady Š ; wa naleszy: Wa naleszy o aka
oślina gdzie do włosów akia jak guziki czepion sia jon; lie. a na len echa.
Valgies dénomina ions łapienia ‘lapų (bu okėlių ou k .) s iuba: Jak babcia opowiadała, o
była i łapienia i szupienia zupa. Łapienia o była k uczkowa liści, nu i am ka o li ocha,
co iszcze dobawiali, ch o skwa zył, ch o bielił, ch o posna jad ud. Nu o łapienia, o z
bu aczków, bo lis eczki. Po naszemu o bo winka. Zupa ze szczawiu, o eż łapienia dub.
Laučiū é ou ni b us. leksemą lapenya de Vilniaus apyl. (CB 47); lie. lapi
ẽ nė; szupienia ‘košė e dama du g ūdų e p ésen ama saldžiai: To pa zyli owias, ap ès
jego suszyli, a po em w ża nach jego ucie ali, a po em nacułki byli akia i o ak machasz,
machasz, wszys kie e ościuki, a łuska odchodzi, a po em pa zo, o z cuk em zalewali
słodko wodo, nu i ak szupienia była ud; szupienie (sgP). Laučiū ė documen uje seulemen
polkų kalboje, se base polkų langue dic ionnais: szupienia, szupienie, szuponia (СБ
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
71s aipsniai a icles /
84); ku zowa documen a le mo Li uanie en polkų a mėse (ku z 437); lie. šiupi ns ‘košė,
e dama de ži nių, pupų, k uopų, po ių ou uginių a ines, mœos e k . ; szwilpiki dgs. 1.
‘iš duoninės ešlos susukamas kukulis: Szwilpiki o eż z ego nazywali szwilpiki,
cias a chlebowego. Ta cias a wybie zy, ocha monko obsypi, żeby dała sie wykaczać i
k oili na kawałeczki, i go owali w go owanej wodzie, a po ym ci łuszcz, ci masła, o
chlebowa szwilpiki Mež. 2. ‘des pommes cui es e de la a ine cui es blynelys a ec ou
sans inse u. Szwilpiki o jes nie bondy, u wiencej z biało uskiego ozmawiali, o byli
kako y. Ona pa zona ka o la, s łuczona, dobawiało sie ocha monki, nu i naczyniało
sie g zybami, ch o jakim miensem, ch o wan obka jaka, ich zlepili i s awili do I ak bez
pieca, piekli, a po ym nasmażyli masła, czy śmie any, ch o ma chwio naczyniał ud.
niczego piekli (bliny e), cienieńkich akich napieczysz, szwilpiki k as. Szwilpiki i kako y
nazywali ich, na blaszce upieczy między. Szwilpiki (WilJaszcz); lie. š ilpù kai; š ilpkai.
4 . qua ième g oupe li uanismes une assez g ande g oupe di ec des skolinių
cons i ue e les plus écen es skoliniai, qui appa aissen de l'ac i li uanien langue de
l'impac polkų langue. ils appa aissen spon anémen dans le langage in o man ų,
son u ilisés i éguliè emen e déc i en les de nie s phénomènes; ces leksemes ne
pa inai adap ées en langage. Voici quelques exemples: aukle oja ‘pedagogė,
auklė oja lie. áuklė oja; duje dgs. ‘gazos lie. dùjos; łajda ‘p og amme de élé ision
lie. laidà; plen as, plan kelias lie. plénus; sklip ‘zemės sklypas maison à cons ui e lie.
sklpas; połapinia ‘palapinė lie. palapnée.
iŠVados
Leksinių li uanizmų, onc ionnan Vilniaus, akų, Ši in ų e Molė ų k aš o lenkų
a mėse, analyse a mon é que: 1) es ée peu pe i e XViXVIII a. g oupe skolinių ( a mėse
skoliniai y auja changusimi znaceniami) e 2) la plus g ande g oupe skolinių, qui
onc ionneoja bal a usių e polkų a mėse Li uanie e i oi e, cons i ue les soi-disan s
kon ak iniai li uanizmai (Мартынов 1965: 90). ils cons i uen des ca égo ies séman iques
di é en es que les leksemes ou és dans les sou ces éc i es, e émoignen de
équen s con ac s mul iae hnines communau ai es à l'ag icul u e e aux ac i i és
cul u elles (ceux mo s, nusquan s l'appa ence humaine, ses ca ac é is iques ac ions e
compo emen , ainsi que leksemes, dé inissan l'éle age, ag iculbys ès, spi i uelles e
ma é ielles aleu s, men ie s nommés).
Les p ê s des Li uanies, onc ionnan en polkų a mėse, mon en des siècles
a e sée des Li uanies e bal a usių langues in luence d'in es iga i s lieux de polkų kalbai. g andji
72 ac a Linguis ica Li huanica pa ie LXVII des li uanismes u ilisés polkų a mėse es
k is ina u koVska
la gemen documen ée bal a usių a mėse, ce qui peu émoigne de l'a i ée de ces p ê s
à la langue polkų pe bal a usių a mes12. su la base des données linguis iques ou nies, on
peu ai e l'hypo hèse que su le e i oi e é udié polkų a mes o mai le ondemen
bal a usių langues13. d'ap ès la p ésen ée leksinių li uanizmų analyse on oi que skoliniai
d'abo d es en é dans bal a usių a mes, soi o mé sous souss a o Li u iško pag indu14,
e déjà plus a d oyageai dans polkų kalbą. nosios bal a usių kalbos unkciona imui les
emps de Li uanie g ande kunigaikš ys ės, pa iculiè emen ce e langue šnekamosios
galbū išsamesni y imai (jeigu juos šiandien da bū ų įmanoma a lik i), ski i se-
a mainos papulimui pa mi la popula ion u ale dé ini , ainsi que bal a usių e hnoso limi es
dé ini su le e i oi e Li uanien, leis ų déc i e bal a usių kalbos signi ica ion p ocessusui
als iečių polonizacijos Lie u os XiX a. idu yje.
Vie oVių PaVadiniMų su uMPiniMai
alion – alionys, Ši in ų .
a nionys, Molė ų a n.
ba s ba skūnai, Ši in ų .
bez bezdonys, Vilniaus .
bui bui ydžiai, Vilniaus .
dub dubingiai, Molė ų .
in u in u kė, Molė ų .
jon joniškis, Molė ų .
ka ka ažiškės, akų .
ka ka ys, Vilniaus .
ke n ke na ė, Ši in ų .
k as k asnapolis, akų .
Len Len a is, akų .
Maiš Maišiagala, Vilniaus .
Mež Mežionys, Vilniaus .
B idge Mos iškės, Vilniaus .
non nemenčinė, Vilniaus .
Pab Pabe žė, Vilniaus .
Pad Pad a ionys, Vilniaus .
Paež Paeže iai, Vilniaus .
Paluknys, akų .
udiškės, udų ak .
en e ancien a pupis, akų .
Šiaul Šiauliai, Ši in ų .
Š Šen ininkai, Vilniaus .
ū a ū a, Molė ų .
Vid Vidugi iai, Molė ų .
Vi š Vi šuliškės, Vilniaus .
12 Vincas u bu is a ou ni de els ca ac è es ema ques dans son a icle, examinan les ac uelles bal a usies
langues li uanismes; a égalemen a i ogi a en ion à une ce aineodă li uanizmă ch onologique
s'appo emen e di e si ă leu a ealină papli imą (u bu is 1969 (2): 159160). 13 ces conclusions on é é ai es
dans les a icles de Vale ij Čekmono (ci son ou nies des é é ences seulemen à ces publica ions qui on é é
des inées à discu e de la si ua ion linguis ique de la égion de Vilnius e des e i oi es adjacen s à elle
(Čekman 1982, 1995; Čekmonas 1999). Le polonais scien i ique januszas iege is a plus d'une ois exp imé opinion
su le polkų a mes o ma usio bal a usių भाषा pama o Vilniaus e akų e i o ijose ( iege 2006: 39).
Leszekas bedna czukas, pa isan de ce e hypo hèse, p é end que his o iquemen les emps des bal a usių
langues les on iè es e i o iales é aien beaucoup plus pla es e d iekėsi plus loin que Vilniaus e akų
e i oi e (bedna czuk 1999: 103). 14 Lie u iško subs a o klausimas Bal a usijos e i o ijoje aujou d'hui
déjà ne susci e pas de plus g ands dou es, oi šiai p oblemai des inus des Li uiniens, bal a usių e usų
sa an s a icles ainsi gausią bibliog a iją édi ion 1980: Судник Т. М., ed.,: Балто-славянские этноязыковые контакты. Moscou: La science.

Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
73s aipsniai / a icles
ŠaL iniai jabl jablonskis kons an inas 1941: Lie u iški žodžiai senosios Lie u os
aš inių kalboje 1: Teks ai. kaunas: Li uanie his oi e d augija. ku z ku zowa Zo ia 1993:
Język polski Wileńszczyzny i k esów północno-wschodnich
XVIXX w. Wa szawa-k aków: PWn.
Lkže Li uiniens langue dic ionnas, élec onique a ian , édi o ies collègia: ge ūda
nak inienė ( y . ed.), jonas Paulauskas, i u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, jolan a
Zaba skai ė. Vilnius: Li u iens Ins i u de langue, 2005. Accès in e ne : www.lkz.l . Lkžk
Li uiniens langues dic ionno ka o eka a ec apildymais. sejL smoczyński Wojciech 2007:
Słownik e ymologiczny języka li ewskiego.
Wilno: uni we sy e Wileński.
sejP bo yś Wiesław 2005: Słownik
e ymologiczny języka polskiego.
k aków:
Wydawni c wo Li e ackie.
sejPsł sławski anciszek 19521982: Słownik
e ymologiczny języka polskiego 15. k aków:
owa zys wo Miłośników langue Polskiego. sgP
ka łowicz jan 19001911: Słownik gwa polskich 14. k aków:
nakł. umieję akademii ności.
sPgL iege janus z, Masojć i en a, u kowska k ys yna 2006: Słownic wo polszczyzny
gwa owej na Li wie, Wa szawa: dig, 119455. u niszw Zasób lesykalny polskiego dialek u
ludowego Wileńszczyzny ok esu międzywojennego u walony w p acach h. u skiej, k.
ni scha i h. szwejkowskiej (op acowała i. g ekPabisowa). Ac a Bal icoSla ica 26, 129177. u
egionalne słownic wo Wileńszczyzny ok esu międzywojennego u walone w p acy h.
u skiej język polski na Wileńszczyźnie (op acowała i. g ekPabisowa). Ac a Bal icoSla ica
26, 121129. La Commission a es imé que l'aide acco dée à la Slo énie é ai incompa ible a ec le
ma ché in é ieu e qu'elle ne cons i uai pas une aide d'É a .
Wiljaszcz iege ja nu sz 1996, 1999: słownic wo wileńskie ze zbio u Leona da jaszczanina.
Jezyk polski dawnych K esów Wschodnich 1, Wa szawa: dig, 79109; pou sui e: słownic wa
wileńskiego ze zbio ów Leona da jaszczanina ciąg dalszy. Jezyk polski dawdig, 5777.
nych K esów Wschodnich 2, Wa szawa:
dwil dwilewicz ba ba a 1997: Język mieszkańców wsi Bujwidze na Wileńszczyźnie,
Wa szawa: dig.
ГСБМ Гисторичный словнiк
белорусской языка: выпуск 132, рэд. A. M. Bullyky, A. I. Il a é é nommé p ésiden de la République.
Жу раўскага. Мінск: Беларуская навука, 1982–2012.
СБ – Лаучюте Юрате Алоизовна 1982: Словарь балтизмов в славянских язы-
ках. Ленинград: Наука. Ленинградское отделение.
74 ac a
k is ina u koVska
Linguis ica Li huanica LXVII
СБГ – Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча 1–5,
эд. Yuzé a Флорияновна Мацкевич. Mínsk: Na uca i echnik, 19791986.
СБМ Насовiч iван i. 1983: Словнiк белорусской языка. Мiнск: Беларуская
Савецкая
Энцыкляпэдыя
.
СГВ Сцяшкович Татьяна Пилипавна 1972:
Матэриялы да словнiка Гродзенской области.
Mínsk: Nau ka i echnika.
ЭСБМ – Этымалагічны слоўнік беларускай мовы 1978–2007: выпуск 1–12, рэд.
Віктар Уладзіміравич Мартынав, Генадзь Афанасьевич Цыхун. Mínsk: Na uca e
echniquea.
ЭСРЯ Фасмер Маакс 19641973: É imologique словарь русского языка,
Mocквa.
ÉSYA É imologique dic ionnai e sla ian des langues 19742003: выпуск 130, ped.
o. ubache , Mocq a: La science.
Li e a ū a bedna czuk Leszek 1994: s osunki e nolingwis yczne na obsza ze Wielkiego
księs wa Li ewskiego. Ac a Bal ico-Sla ica 22, 109124. La Commission a es imé que le p oje
de loi n'é ai pas con o me à l'a icle 107, pa ag aphe 1, du TFUE. bedna c z uk Leszek 1999:
Li ewsko-słowiańskie pog anicze językowe w pie wszej połowie XX wieku w świe le
badań olgie da chomińskiego. Ac a Bal ico-Sla ica 24, Čekmonas Vale iju s 1999: o
95–106.
bilingwizmie polsko-li ewskim i li ewsko-polskim na dence (czyli na północno-wschodnich
obsza ach Wileńszczyzny). Sy uacja językowa na Wileńszczyźnie. Wa szawa: elipsa, 2839.
g ek-Pabisow a e yda 1993: o ca ac è eze związkόw języka li ewskiego z gwa ami
osyjskimi i polskimi. Li uanien langueo y os ques ions 30, 5460. g ek-Pabisow a e yda 1997:
językowa zeczywis ość na k esach pόłnocno-wschodnich. K esy pojęcie i
zeczywis ość. Wa szawa: soW, 145179. ina eckienė elena 1977: Li u iškos kilmės leksika
aukš ad a io lenkų šnek oje. g ina eckienė elena 1977: Lie u iškos kilmės leksika
aukš ad a io lenkų šnek oje. Li uiniens pa lo y os ques ions 17, 133142. ina eckienė elena
1983: Leksika de Li u iškos kilmės Lie u os pa ibio bal a usių šnek ose. Li uiniens
pa lo y os ques ions 22, 182204. ina eckienė ele n a 1991: bui ydžių apylinkių (Vilniaus .) lenkų
šnek os li uanizmai. Li uiniens pa lo y os ques ions 29, 4764.
Laučiū ė jū a ė
2007: bal iškos kilmės a dažodžių galūnių so is dans les
langues no d sla es. Res humani a iae 2, 85102.
Lie u ių kalbos skoliniai Lie u os lenkų a mėse
75s aipsniai a icles o ębski jan 1931: Li uanizmy słownikowe w dialekcie polskim na
Wileńszczyźnie. / Li uanizmy słownikowe w dialekcie polskim na Wileńszczyźnie. iege janus
Język Polski 16, 79–85.
z 2006: Polszczyzna gwa owa na Li wie. janusz iege , i ena Masojć, k ys yna u kowska.
Słownic wo polszczyzny gwa owej na Li wie. Wa szawa: dig, 1148. u kows k a k ys y n a
2006: Li uanizmy leksykalne w gwa ach polskich na Li wie. janusz iege , i ena Masojć,
k ys yna u kowska. Słownic wo polszczyzny gwa owej na
Li wie. Wa szawa: dig, 73108.
u kows k a k ys yna 2007: Z zagadnień ch onologii zapożyczeń li ewskich w gwa ach polskich
z e enu Li wy. P ace Filologiczne 53, 487502. u kows k a k y s yna 2008: Świadomość na odowa
a język ludności wiejskiej na pog aniczu polsko-biało usko-li ewskim. P ace Filologiczne 54,
345366. u kows k a k ys yna 2008a: język a ożsamość na pog aniczu polsko-li ewskim.
Tożsamość - język - odzina: z badań na pog aniczu słowiańsko-bał yckim. Wa saw: soW,
u kowska k ys yna 2010: o pojemności seman ycznej zapożyczeń leksykalnych z języka
53–68.
li ewskiego unkcjonujących w polszczyźnie gwa owej na Li wie. Językowe i kul u owe
dziedzic wo Wielkiego Księs wa Li ewskiego. Księga jubileuszowa na 1000-lecie Li wy, ed. j.
Mędelska i Z. sawaniewska-Mochowa. bydgoszcz:
Wydawnic wo uniwe sy e u kazimie za Wielkiego u kowska k ys yna,
sawaniewska-Mochowa Zo ia 2012: Zapożyczenia li ewskie do yczące człowieka w gwa ach
, 342–348.
polskich na Li wie. aspec séman ique i e nolingwis ique. Bal is ica. Viii Plia , Xi bal is es
cong ès collec ion d'a icles, 99117. smoczyński Wojciech 2001: Język li ewski w
pe spek ywie po ównawczej. k aków:
Wydawnic wo uj, 445460.
smułkowa elżbie a 2002: Biało uś i pog anicza. S udia o langueku i socié é. Wa saw:
Wydawnic wo uW, 242257, 272283. ekielski k zysz o 1980: Li uanizmy leksykalne w dialekcie
okolic Podb zezia i niemenczyna. Ac a Bal icoSla ica 13, 6273. u ska halina 1995: O
pows aniu polskich obsza ów językowych na Wileńszczyźnie, ws ęp i op . V. Čekmonas.
Vilnius (p zed uk z . 1939). u bu is Vincas 1969 (2): ac uelles bal a usių langues li uanizmai
( ęsinys). Bal is ica 5, 149162.
u bu is Vincas 1969 (1): daba inės bal a usių kalbos li uanizmai. – Bal is ica 5,
43–68.
u bu is Vin c a s 1984: langues sla es pseudobal izmai. Bal is ica 20(1), 3038.
76
k is ina u koVska
ac a Linguis ica Li huanica LXVII
Wa lczak bogdan 1982: Z zagadnień e ymologizacji zapożyczeń omańskich w języku
polskim. Język eo iadydak yka. kielce: Wyższa szkoła Pedagogiczna, 172194.
Zdaniukiewicz alojzy adam 1972: Gwa a Łopa owszczyzny. Fone yka, leksja,
słownic wo. W ocław: Zakład na odowy im. ossolinskich. phe yque, leksja,
Zin ke ič ius Z ig mas 1974: alojzy adam Zdaniukiewicz, gwa a Łopa owszczyzny.
słownic wo. Bal is ica 10, 207214. Zinke ičius Zigmas 1984: His o i de la langue
Li uanien 1. Vilnius: Mokslas, 255275. Zinke ičius Zigmas 1987: His o i de la langue
Li uanien 2. Vilnius: Mokslas, 4652, 6168.
Аксамитов Анатоль 2000: Белорусско-литовская лексико-фразеологическая ин-
e é ence. Ac a Bal ico-Sla ica 25, 89104. La Commission a es imé que le p oje de loi n'é ai pas con o me à l'a icle 107, pa ag aphe 1, du TFUE.
Гринавяцкене Эляна, Мацкевич Юзефа Ф., Романович Елена М.,
Чеберук Елена И. 1975: Бытовая лексика литовского происхождения в Западной
Be Bela ussii. Li uiniens pa lo y os ques ions 15, 163195.
Лаучюте Юрате Алоизовна 1973: Тематические особенности балтизмов в
sla ianes langues. Bal is ica 11 (2), 155164. Elle a é é c éée pa la socié é Bal is ica.
Лаучюте Юрате Алоизовна 1975: Терминология обработки дерева (заимство-
anie de bal iques langues en sla ianes). Li uanien pa lo y os ques ions 15, 145161.
Лаучюте Юрате Алоизовна 1982: Словарь балтизмов в славянских языках .
Ленинград: Наука. Ленинградское отделение.
Мартынов Виктор Влад и мирович 1965: Типы лексических балтизмов в бе-
lo usques dialec es. Ac a Bal ico-Sla ica 9, 90.
Чекман Валерий Николаевич
1972: К проблеме литовско-белорусских лек-
сических liaisons. Bal is ica, 8(2), 147156.
Чекман Валерий Николаевич
1982
:
К социолингвистической характеристике
des polonais pa o o белорусско-литовского пограничья. S udia nad polszczyzną k esową
1, 123–138.
Чекман Валерий Николаевич 1995: Предисловие. – Галина Турска. О про-
исхождении польскоязычных ареалов в Вильнюсском крае. Vilnius: Min is, 358.