92 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII
esMiniai ŽodŽiai: y ų aukš aičiai ilniškiai, ilia y as laukan, laukuosun, ilia y o seman i-
ka, ilia i i o p e eiksmėjimas.
keywo ds: subdialec s o he eas e n aukš ai ian o Vilnius, illa i e laukan,
laukuosun, illa i e seman ics, illa i e ad e bializa ion.
daiVa ka deLy ė-g ineVičienė
L'is i u o delle lingue Lie u ių
Le linee di ice che scien i iche: diale ologia, a mių mo ologia
e seman ica.
dėL iLia yV LAUKAN, LAUKUOSUN seMan ikos y aukŠ aiči ViLniŠki Šnek ose on he seman ics o
illa i es laukan, laukuosun in he subdialec s o he eas e n aukš ai ian o Vilnius ano azione In
ques o a icolo, sulla base di pa icola i p incipi linguis ici eo ici, engono discussi leksemos
campi di ilia i o o mų laukan, laukuosun y ų aukš aičių ilniškių šnek ose si solle ano domande: a)
quan o nei di e si con es i usa i i campi lecksema ilia i ai di e iscono dalla app esesi a ques a
o ma unzione e b) se ilia i o come pa adigma del piùno il signi ica o di e isce dai p incipali
leksema campi signi ica i i. anche è discussa la ques ione dell'uniscai os ilia i i o laukan
p ie eiksmėjimo.
anno a ion based on he heo e ical p inciples o e e ence linguis ics, he a icle discusses he
seman ic peculia i ies o he lexeme laukas illa i e o ms laukan, laukuosun in he subdialec s o
he eas e n auk ai ian o Vilnius. i b ings o wa d se e al ques ions: a) how he illa i es o he
lexeme laukas used in di e en con ex s di e om he de ined unc ion o his o m and b)
whe he he meaning o he illa i e, being a pa adigma ic case, di e s om he p incipal meanings
o he lexeme laukas. i also discusses he issue o ad e bializa ion o he singula illa i e laukan.
dėl ilia y ų laukan, laukuosun seman ikos
y ų aukš aičių ilniškių šnek ose
93s aipsniai a icles /
Dai qua o pos pozicini della lingua li uane dei sos i ui o i (inesy o, o in e ni esamojo,
ilia y o, o in e ni einamojo, adesy o, o pašalio esamojo, e alia y o, o pašalio einamojo)
o a a mėse e a ojami inesy as e ilia y as. inesy o ca a e is ico a u i a mè,
ilia i i o me idion e eas e n al š aičių šnek ų plo e, ge ėčiuose anco a appaiono e
alia i o mų (ž . Lka iii 4856; 7278, immėl. 44, 45, 46, 1. Ques ioni della o mazione e dello
47, 48, 67, 68, 69, 70).
s iluppo dei pos pozicini dei icinelli della lingua Li uaniana de aglia amen e discusse, su
ques o è sc ęs non un lingubinis a. comun inè lingua icinikus ciona imen o a mėse
analiza o adelė Laigonai ė (1957a: 21–39). kalbamųjų o mų susida ymą i unk-
desc i é Zigmas Zinke ičius (1966: 200203; 1980: 253263; 1982: 2138). in base agli inse imen i e
al ma e iale di ecchie sc i u e pos pozicini il linniu e aid dei icinik y ė albe as
osinas (1995: 5376; 2000: 272273; 2001a: 173183; 2001b: 136 .). app o ondi amen e
s udiinėjami ecchie sc i i pos poziciniai ie ininkai (ž . gelumbeckai ė 1997: 179202,
ka aliūnai ė 2003: 3349, Žilinskai ės 2010 e al i ques i kalbininkų la o i). u a ia
seman ica analisi delle o me menziona e ino a a enzione p es a solo pa ilni
linguis ici (ž . Žilinskai ė 2010 e k . la o i, do e no a o iamen e analizza i ecchie aš ų
ie ininkai). In ques o a icolo si en a anche anda e seman iniu ia dell'analisi dei icinik.
più p ecisamen e dicendoli, qui si discussa leksema campi ilia y o o mų y ų aukš aičių
ilniškių šnek ose speci ica di consumo e discu uo ini ques ioni. ilia y us laukan,
laukuosun1 già è desc i ę qualchee a kalbininkų. p incipalmen e a enzione alla o ma
menzioni a a si è dedica a al p oblema p ie eiksmėjimo (Laigonai ė 1957b: 35 ,
Mikulskas 2003: 7196, Lipa ė 2000: 144152). seman icamen e aspe o dei casi di consumo
degli ilia i ì di ice ca eas e n aukš aičių ilniškių šnek ose magis o la o o è
b e emen e esamingusi jus ina
Pe kely ė (2010: 1720).
2. desc i endo s udiabile ogge o si i e isce alla linguis ica e e enziale p incipi. s i is della i e imen o è la
lingubinessa esp essione appo o con ik o e. i e enziai mechanism pe me ono collega e linguini panešimi
e i lo o componen i con non e balni ogge i, si uazioni, e en i, a i, di cosa si umi nel mondo eale. pa lando
desc end in ai, e e enzia è elazione con indi idualiai, cascada nuo i ogge i, si uazioni. quindi e e enzia è
o ien a a non alle pa ole e lingubinę esp essione, ma al lo o u ilizzo nel linguaggio con es i, nei lo o
componen i (Paduče a 2001: 78). Una di e e enziali linguis iche a ee sono spazi e luoghi s udi. alla i e imen o
dello spazio impo a, che che legame unibina esp essi a ha con le elazioni spaziali. Luogo e1 nelle i iamosi
šnek os u ilizza a una unaiscai os ilia i o o ma laukan. mol eiskai os ilia i o o me a iai uga, esama a i
a i di laukuosun, laukuosan, laukuosna. apan a i scel a a usa e mol eiskai os ilia y o o ma laukuosun.
seman ina analisiei mo ologiche a ian i non sono a uūs, quindi più ampie in ques o a icolo essi non
sa anno discussi. pe la s essa agione nonanalizza i e a ian i one iche.
94 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII e encia comp ende daik o o si uazione di s a o
daiVa ka deLy ė-g ineVičienė
di pa enza (siau ąja senso), i e zione della di ezione ( . y. mo imen o da una
posizione in al a) e appo o con localeui ies ašku (plg. x a yks a ie išeš a iz y).
dis inama s a inė ( ok. Posi ionie ung) e dinaminė ( ok. Di ek ionalisie ung) spazio
e e encija (plačiau ž . Va e 1996: 41; 2005: 71; 113130). Nel p imo caso iene analizza a
e e en e posizione ( ie a, lokacija), secondo […] il suo mo imen o da una posizione ad
un al o. nel linguaggio Lie u ių e e en e del luogo di p esenza app esen a inesy o,
e il suo mo imen o lai e: lipu in lai ą, lipu lai an e k .
e d ėje k yp į – ilia y o linksnis i p ielinksninės kons ukcijos, p z.: esu miške :
einu į mišką, einu miškan; gy enu mies e : ažiuoju į mies ą, ažiuoju mies an; sėdžiu
3. pe mos a e più chia amen e i campi leksema unziona imen o y ų aukš aičių ilniškių
šnek ose, p ima engono p esen a e p incipali qui u ilizza e leksema signi icazioni.
ap ibėandosi le lo o espllicazioni bas asi LkŽe p esen a e o mula ie e, u a ia ques e
pako eggu o enu o con o all'esis en e a minée ma e iale. (1) ʻdi bama e a, cegli a ea:
nù αi pa .sa i.jåu kàp in .k a.u. inizie jå d. p( ) i.ná. laukùs nubala.e. mnasi. αi adù jå
enu.ka.(d) dúɔda a. á. gi. pie .2 (a. g., 1936, bėčionys3); isakàs αi da.giem isùs laukùs niẽku
nel.g da å. nikẽαs nešiená.u α u o. su ak α isakàs n.-im α .sαz de.us ipasέ α in.-im α (M.
.-g., 1933, imšėnai).
(2) ʻa i a li ello spesso uščia luogo: [zuikelių] ga idaba àškαp nes u.sågi laukα.s αinežinåũ.
nežinåũ. e.búda a. kαpmaž b.a.m αibúda a. α. pi ci-.namlei ješka. ie (P. V., 1925, didžiasalis); cè αi
ká.imαz b.å. *kiúnαi a. a dù skα. a.s ká.imi b.å. b.å. s laukα.gi b.å. (ž.: lauk. pa ad.nimαs) i us
lauku(s) skα. a.s ipa ad.nimαs išẹ.nα å.låũ.ka. à αi *me.gašune. skα. a.s * aikne.s isà ɔ.p.sɛ.
(ž.: α.s a.) nu adù α.s a. ku .že u. . u au α.s αz b.å. .že u i.ná.ina.s skα. a. αs.že αs
αi.ki s α b.å. uo i. uo i.
pa ad.nimαs α (j. b., 1923, kiniūnai).
(3) ʻ ie a so o l'ape o; empo: b.å. skan dúɔnα labα. α.gi kαikẽ·pα dúɔ nu. αinè lauk k ã·pa i· à
dúɔnå.s (s. c., 1923, ba kuškė); e.músu. pikè nemažà b. a. | αimũ pikgi cèi ele u.nus us. ede. gicè
isågi ka ini.kai [ ai essi e ano os o pi kioj?] . músu. e.m.s lun---| lauk b.a.m is (o. Š., 1927,
Maldenėnai). aigi leksema campi eas e n aukš aičių ilniškių šnek ose ha e signi ica i
p incipali. i aia e u e pa adigminese s udi u ilizzamosi o me leksema, anche così e ilia y ai.
2 ge minie esempi su asc i ono secondo dinaminės sinc onijos p incipi, i. i. così, come in o man i
p onuncia, e non come do ebbe esse e.
3 Po esempio, skliaus eli, indicano pa eikėjo nome e su name le p ime le e e, nasci a anni e luogo di
esidenza.
dėl ilia y ų laukan, laukuosun seman ikos
y ų aukš aičių ilniškių šnek ose
95s aipsniai a icles /
4. nel disco e e y ų aukš aičių ilniškių leksemos campias ilia i o mas si basa negli
ul imi empi linguo y oje p e aujančia opinione, che analizzando singoli g amma ici o
lessionali uni à in ini amen e impo an e con exinė in o mazione (plg. kleinas 1990: 9 ,
Mikulskas 2003: 7196 e k .). Secondo i e zionale linguis ica app esen an e wol gango
kleino (1990: 9 ), nel linguaggio gausu acconymų, il cui signi ica o con enzionali semb a
a si uščia posizione (sis emos sp aga), essa iempi si può solo sulla base di singoli
kon eks u. au o ius kalba apie kon eks inę in eg aciją: kalbė ojas i klausy ojas
acconymų il signi ica o de e esse e age olmen e lega o con in o mazione con exine,
che il scopo del pa la e osse aggiun o di asme e e in o mazioni. con es o
modi ica o modi ica leksemų e e encinę ambien e. ap a ian leksema campias ilia i ų
seman iką con ex ual in o mazione anche nonabejo inai lemia mol o mol o. anco a un
al o aspe o impo an e analisi della o ma s udiamosa è la unzione ila i o di e nio.
Nella le e a u a scien i ica le sue de inizioni non sono uni o mi. Unau desc end in ai
a e ma che il ilia i o nascoma agen e o azione di ezione del mo imen o (Zinke ičius:
1966, 200), al o che ques a o ma iene usa a eiškian di ezione dell'azione in cosa o
idų, in un ce o luogo (Lke: 1999, 250). da desc i i campi es spiegazioni signi ica i i si
ede, che ques a leksema ilia i u eiškiama di ezione dell'azione necessa iamen e non è
in daik o idų o di un ce o luogo. Hen igi, ilia i può indica e la di ezione dell'azione sia in
cosa o in e ni, sia e in apposi o spazio. desc end in ai si può di e che il ilia i o ha solo
una unzione indica una o al e di ezione il mo imen o. i con es i, nei quali o ma ilia i o
iene usa a, possono unaip o al imen i modi ica e il suo signi ica o, o ni e unookį o un
al oocì i al ì. In ques o a icolo e si en e à di discu e e: a) quan o nei di e si
con es i usa i i campi lecksema ilia i ai di e iscono dalla app esesi a ques a o ma
unzione e b) se ilia i o come pa adigma del piùno il signi ica o di e isce dai p incipali
leksema campi signi ica i i.
5. isonaliza us y ų aukš aičių ilniškių a minę medžiagą, im ą da y ų aukš aičių
ilniškių duomenų bazės ( aVdb) e al i non pubblica i ansc ibuo i on i e egis ų4,
esclusi e pa ecchie s udiamosios leksemos ilia y o o mų eikšmės a iacijos,
iš yškėjančios iš konk ečių kon eks ų.
5.1. Il p imo g uppo di esempi da conside a e:
(4) ec gi. ẽ·nå. é.ike · αs nuižmɔ·nà ese αikũ· neb.å. nù isẹ.nα · αs laukañ. gi išiená.u kaii is gi · ai
b.daå.gi aŋkåũ. em· e is liẽkα namiẽ (k. č., 1934, naujasalis);
(5) mɔmà liẽkα namus uše á.gi mè(s) sá.ula. n ɛk() isẹ.nam papjá.unam inoaš uɔ- ũ ka.ũ .lundu. adù
g s am namjåu p. i.u(s) su á.lga.m adùjåu kαišẹ.nam αiik pi mãs .landa.s pie . .landa.α. .jåu pápiecei
bú da.a. 4 poiché non u e le egis azioni sono ascol a e, si lascia p esunzione che le conclusioni a e
possano esse e p ecisin i e.
96 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII piŋũ .landu. αiú.n .nešα lauka èpme(s) susέdam
daiVa ka deLy ė-g ineVičienė
pa á.lgå.m (V. Ž., 1924, Mėčionys);
(6) g.me. lik a. ukpjúče. | e. aig linùs ik á.uda a. ukpjú i. | αimàš ašpa. ã(s) s. aiu. nus.neåu
laukαñ. (s. Š., 1926, Liepiškės). In u i gli esempla i dis in i o lo s esso e e en e ienaskai os
ilia y as laukan. Nei o ni i con es i di e isce e e encinè ambien e, che e indica, cosa
conc e amen e ciascun caso s udiabileja o ma į a dijama. (4) e (5) asi nelle i e cinè
ambien e de inieggio daik a a dis namai, eiksmažodžiai usci ei i e šienau i (4), pjau i e a neš i
(5). il sogge o si muo e da uno spazio chiuso (namų) in uno spazio ape o (lauką) a endo scopoà
esegui e un ce o la o o isico (šienau i, pjau i, kažką nuneš i). (6) esempiozdyje il luogo, da cui
si muo e, non è innomina o, ma e e encinė aplinka indica, che in apposi o spazio anche si muo e
a endo scopo au i linus. in o mazione con ex i a mos a che in menziona i esempi o ma
laukan pe cepi a come unocchiu o un al o modo la o a o supe icie di e a. aigi qui ilia i nel
suo signi ica o non di e isce dalla e za sezione p esen a a della p ima leksema campias
signi ica o. da ques o ipo di esempi ede e, che il ila i o unzione qui è segnala e il mo imen o
da chiusa o numanuma spazio in appieno spazio.
dal con es i anche spicca anche l'in es igazione della e e en e che desc i e il
signi ica o dell'opposizione:
+ conc e us: - abs ac us - senzain is bo daų: + a en e un ce o con ine - chiuso: /
+ ape o + ca a e is ica de e mina a con esso ela i a a i i à mi a a: - nonūdina
de e mina a con esso ela i a a i i à mi a a. /
anco a una ol a a no a o che ques i segni sono ca a e is ici delle o me
ila i o uniscai os. 5.2. Sligh men e un'al a conno azione seman ica acquis a la
o ma s udia a in ques i con es i:
(7) αi ika i l.ka. káimi. e.ka u--- ki ù ikela. laukúɔsan eŋkieuɔsan ž.mi.
az dal.jα (j.
5
d.- ., 1918, dindos);
(8) ɔ.be.sẹ. plèša. in.šα .žα i ẹs a αi úɔs pal.ka. in iẽ a.s a--- a è nelɔckù p .ɛšie nesa an ei
nesa an ei is.ja.m laukúɔsan i à pamiškiẽŋ kɔ.n pask . i plše (j. d.- ., 1918, dindos). In ques i esempi il
e e en e è mol eiskai os ilia y as laukuosan laukuosna. e e encinę ambien eu segni daik a a dis
illaggio e eiksmazodžiai solle a o (7), usci emmo (8). o mali ila i o unzione è la s essa, come e
p eceden emen e a a i in esempi 5 qui anco a si può menziona e LkŽe de o la esempio
An e io men e noi paime i om, solo pasquom esėjom su campi (į ienkiemius) (Veliu Jauona) e Zie eloje
za ašy ą aš no ėjau ai an lauko.

dėl ilia y ų laukan, laukuosun seman ikos
y ų aukš aičių ilniškių šnek ose
97s aipsniai a icles numanomi sogge i muo ono in a i ò spazio. u a ia il luogo,
da cui si muo e, non è chiuso ogge o. ques a egione geog a is, segnalimas
daik a a džiu kaimas ((7) esempioznos o malmen e ape a spazi a al a. Leksema
dyje, (8) – numanomas). Šiuose pa yzdžiuose subjek ų slink ies k yp is y a iš ie-
campo, segnalini uščią e d ę, qui con as inama con abi u endina, aps a y a e d e
illaggio. su ale caso di consumo della o ma indaga a pa la e Lipa ė nell'a icolo
ilia y o esp. p ie eiksmio laukan signi ica i i e possibili sinonimi nelle a messe
Li uanee (2000: 145146). Minė ojo ipo esempla ius au o ė a ibuisce conc e amen e
luogo di s olgimen o dell'azione so o l'ape o ciechi con non indiziona a des inazione.
Secondo y ėjos, in ques o caso p incipale campo leksema e la sua o ma unzione è
dis in i a: campo è con op ieša miškui, insediamen oe ei o (dažniau o ma
plu iskai os) a ci à o paimui6. y ų aukš aičių ilniškių šnek ų se e ojo ipo
con ex os usa o ilia i us laukuosun non solo segna di ezione dell'azione in apposi o
spazio, ma e acquis a dis in i o segno. a i ino a enzione, che ques o è
ca a e is ico plu iskai inea i iamosios leksema ilia i o o mai.
LkŽe quin a pa ola campous signi ica o signi icazione è ʻkaimas, sodžius (a di e enza
dalla ci à). eas e n aukš aičių ilniškių šnek ose menziona aji leksema ʻ ienkiemio
signi ica o acquis a solo pa a o a o ma plu iskai os e segnalėdama p esenza o
mo imen o in ja nusakomą luogo. dagli esempi discussi emenseggia ali s esse
opposizioni, come e ilia i o laukan, eiškiančio mo imen o in col i a a supe icie di
e a, solo si aggiunge anco a una, che indica dis in i o con addi o io ( zas a y a
e d ė: + neužs a y a e d ė). e di e isce dell'a i i à che il e e en e s olge
innominadiamo luogo, pobūdis nel p imo caso ques o è izinė da binė (šienau i, pjau i e
e c.) secondo., unde inėž a a i i à (ją można byłoby uwasią eiksmažodžiu gy en i).
5.3. Il campo leksema ilia i i y ų aukš aičių ilniškių šnek ose iene usa o e
anco a di un ipo di con es i:
(9) i .nα(s) s.ka. ka(p)pa á.gẹ. da·jå. j· p·ki p ad·å. jislaukañ. isẽ·jå. isip·kina. nα já.jåu . å. ú·ks α
(j. k., 1926, Šileikiškė);
(10) jé.igu j iš·ja. laukαñ. ǀ iška. gȓũ·nα ǀ a‿jẹ.gu iš‿låũ.kå. a ẹ.nα kamba iñ. ǀ i ‿ ·l gȓũ·-
(o. b., 1930, k ikonys); (11) anà kαikàs kalbέda ɔ. s.kɔ. unagunu. | anà isẹ.nα laukañ. | kap jαs p.če |
pa ẹ.ju. . ka.bα izẹ.nα (1932, s anisla a as).
Nei sudde i con es i la e e encinè ambien e ( eiksmažodis išėjo) indica che il sogge o si muo e da una
chiusa ū inės spazju ((9) e (11) negli esempi ella numanoma s anza, do e è s a o mangia o o qualcosa
a icia o, (10)z6 Pab ėž ina che esempi, do e il ilia i o o me laukanamo usano una simile ci à e kainama
in senso unkiemio, e ijai Lipa ei non iuscì a o a e.
98 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII dyje kamba ys) in apbi ą spazi. la des inazione di spazio ape o in ques i
daiVa ka deLy ė-g ineVičienė
con es i non è a uale. impo an e qui il mo imen o del sogge o in spazi di dimensioni di e se7. esc yškėja
dis inguamassi ilia i o laukan sin omi, in ques o caso a a dijan i in e na e es e na opposizione. ella
pa icola men e aiški (10) esempiozdyje (kamba ys ( idus): campo (išo ė)). ques o non e a ca a e is ico dei casi
di uso ilia i o p eceden emen e discussi. è anche da no a e che di ques o ipo con es i egis a a solo
unaaskai os o ma ilia i . daugelis kalbininkų (Laigonai ė 1957b: 49), ul ydas 2000: 291 . e k .) di un simile ipo
con ex os a ojamą ilia y o o mą laukan è inclinę conside a e p ie eiksmiu. Mikulskas (2003: 85) basandosi su
šiau inių Lie u os šnek ų8 e LkŽ indica i mo i i del ilia y o laukan p ie eiksmėjimo. Secondo lui, spa ų
spe iamzia della o ma più p obabilmen e lėmė daik a a džio campias seman ine s u u a abs ak ėjimas.
Ques o daik a a dzio abs akčiausios signi icamen i ʻ ie a po ap i u dangum e ʻišo ė spesso ma cia solo spazi
dell'opposizione idus: es e na una pa e. au o e sos iene, che ale leksema pe donan i signi ica o ogge i o,
solo abs akčiai indican i di ezione nello spazio (is in e ni in es e ni) e ac ialmen e già esan i p ie eiksmis.
sa ebbe passe s y i, se e y ų aukš aičių ilniškių šnek ose menė i in con es i menziona i usa o unaskai os
ilia y as laukan laiky inas p ie eiksmiu. come già menziona a, qui ilia i è i ai consuma o, pa adigminis, aleg nis.
e come u i ilia y i, o ma laukan non è allon ana a dal pa adigma. in an o p iepuiksmiu laiky ina o me spesso
da lei sono lon anusie. P isiminus Mikulsko (2003: 85) men ì, che leksema campo, usa o nel signi ica o ʻ ie a po
ap i u dangum; es e na, pe dendo il signi ica o ogge i o e solo as ac amen e mos an i di ezione nello
spazio, o ebbesi a i a e a enzione a p agma ico aspe o del linguaggio a o. Ling is inė p agma ika s udia,
come la asmissione del signi ica o dipende dal con es o accon a o, conoscenze su s a us dei pa ecipan i
alla con e sazione, in e e ui e in enzioni del pa lan e, modo accon a o, luogo empo e . . (ž . y i y ė 2011:
712). a endo ques o in men e, si può pap ieš a au i minčiai, che meni a a signi ica o usa a o ma laukan pe de
signi ica o ogge i o. In conc e o con es o des ina an e, asmesso al des ina a io una ce a in o mazione
(mos a discussioneui nos o caso ques o è un i e imen o che sogge o ogge o si muo e da uno spazio chiuso
in ape o), ella la collega con mol i linguini e non linguini cija išo ė, ma e come conc e i luogo. des ina an e, dicendo
einu laukan, gal7 di ques o ipo con ex os y ų aukš aičių ilniškių a mėse può esse e consuma e e leksemos
o as ilia i o o me, plg. o as seconda signi icazione ‘ ie a po apbi u dangumi, laukas: ques o a.name già o· añ.
klaus·c | ku šu à l.s (Pad a ės); pa s a· ė ina·i i · i.š ɛdė ɔ an· a.s mɛ ga.s pa.s a.s akė śas i p . š ažû kasu·
(ps.)
ak o ių. konk ečiuose kon eks uose o ma laukan su okiama ne ik kaip abs ak-
(Žižmai) (d Ž ii 33). In ques o a icolo leksemos o ila i o o me piú neap a iamo. nell'a icolo 8 l'au o e si
basa alekso gi denio e genu ės kačiuškienės a icolo Pa aleliniai eiškiniai la ių i šiau inių lie u ių
eiksmažodžio sis emose (2000: 307314).
dėl ilia y ų laukan, laukuosun seman ikos
y ų aukš aičių ilniškių šnek ose
99s aipsniai a icles oje ha e speci ica luogo, in cui pa eks usci o dal chiuso comalpos. / (9) e
(10) negli esempi, many ina, ques o sa à co emes, (11) co emes oppu e ape a posizione
da an i casa. qui si può anco a indica e ale esempio: (12) ašsakåũ. | n. b . | jåusuš. ɔ.u niekadà
nẹ.jåũ. šk i neiù i aš . i nu-ẹ.jåũ. | nugi.nas i. àni.s | i acis ·jåu i .nαs is.jå. | iz.jå. | pasku.
me ga. ẹ. da .jå. laukαñ. | i.ná. ans. å. ẹ.kalå. èna.s (j., 1938, ažušilė).
In ques o con es o il ilia i o laukan, pa imen a o con azionemažodžiu anda e,
acquis a un al o signi ica i o i le ì signi ica o ʻ uš in is9. y ų aukš aičių
ilniškių šnek ose con slink ies eiksmažodžiais u ilizza e singaskai os ilia i o
o me laukan in e p e a imas nea siejamas dal con es o e p agma inės
in o macijos. solo ques i a o i possono aiu a e a de ini e il signi ica o della
o ma usa a a pa icola e caso, e anche e g amma icale s a us. poiché nei i iamosi
šnek os il ilia i o, come già menziona o, è pa adigminis più, e o me laukan, u ilizza e
nel signi ica o ʻ ie a po ape iu cieloumi; es e na, non possiamo i ene e u ašku
abs ac , si può a e conclusione, che y ų aukš aičių ilniškių šnek ų o ma laukan
non sup ie eiksmėjusi. lei conside a ina ienaskai os ila y o aleg niu.
5.4. Sepa a amen e si a a un al o, ul imo, g uppo di esempi che illus ano la
o ma di ice ca:
(13) nù | shi us ũbus isùs ku jåunak jɔ. | αi.neš lauka (j. b., 1916, Mileikiškiai);
(14) α nuš. å.ji. i.n.mu. až.degẹ. š. u. ‖ . j. nαi ime ie moglie piccolià α liẽ pe.
lå.š isin.š lauka e. . diẽdo. anà se. ionežinå a s.degẹ. αzdiẽdαs sunamù èpkα båũ.dẹ. iz is.
šnu. (a. g., 1936, bėčionys); (15) alè i ek j.zgi lauka() nemes.gi αš. e i iek á.gi.da å.m (e. M., 1928,
smilginiškė).
indica i nei con es i i e cinée ambien eu į a dija eiksmažodžiai iz(si) neš i e mes i.
essi assegna i al scalinamen o (a imimo) signi ica o delle azionimažodžių (plačiau
z . Mikulskas 2003: 84).
(15) pa yzdyje nusakomo eiksmo k yp is y a iš užda o objek o („namai“) į
a i ą e d ę. (13) i (14) pa yzdžiuose k yp is konk ečiai nenu ody a, ačiau nu-
suppone, che lei sia quella s essa. aigi, in ques i con es i anco a es yskėja
opozicija idus: išo ė, ma qui lei di di e so ca a e e che desc i y oji (9)(11) esempi.
Lipa ė (2000: 149150) menziona anche un simile ipo di casi e desc i endoli discu e
pa ikulini eiksmažodžius. a causa delle pa ikulini azionimaodzji o ma a una delle
e na inesa ca ego ia del sis ema a o […] pe icien y ą è a issgę gi 9 Piu os o
su azeologizmà anda e ž laukan. Lipa ė 2000: 150151.
100 ac a Linguis ica Li huanica LXVIII denis i kačiuškienė (2000: 307314; anche z .
daiVa ka deLy ė-g ineVičienė
kaika y ė, 2011). Pe icien i o cos i ui o con ce e nublukusios seman ica p e eiksmia
pos e bai, nel p op io signi ica o e unzione icini pe ek i ino a i maodio
an ecedili. andando dopo i cosidde i anihiliazionali signi icazioni azionimazodžių, ques i
pos e bi indicano che l'azione si a icina alla ine o di un ce o limi e. Secondo
menziona o a icolo au o i, ques o enomeno è ca a e is ico solo delle a messe
se en ionali (šiau ės aka ų žemaičių, šiau inių šiauliškių i pane ėžiškių šnek oms)
e è appa so a causa dell'in luenza della kaimyninė la ių kalbos10 (gi denis, kačiuškienė
2000: 311). Lipa ė sos iene che ques o enomeno non è solo solo una ca a e is ica dei
e mini indica i, e pe ques o esą non si può a e ma e, che esso sia appa so a causa
della lingua la ių in luenza. la sua da i, singoli esempi isc i e e anche da aka ų, medio
aukš aičių e ol e i con ini Li uani (bal a usijoje) si ua i isoli dei lie u ių kalbos
(Zie elos, Lazūnų, amaškonių).
Mikulskas (2003: 75, 5 izn.) osse a che gli esempi Lipa ės indicano solo il signi ica o
localinè, e le cosidde e pa icule, come e le lo o p edėlinie co ispondenze, qui non
s olge unzione dell'indice del e bo11. l'au o e anche ichiama a enzione, che o ma
lauka(n), pa icola men e enan i po slink ie eiksmažodžių, spesso può esse e
comp endama d ip asmiškai. Ques o nonaiškumo agione daik a a džių, dai quali sono
kelę ali o me, seman inė aida abs ak ėjimo e so. ice ca o e sos iene che
gene almen e e eikšdamo la di ezione dell'azione da in e no (cen o) in es e na
(pe i e iją), ques a o ma ilia i o più inclinę p ie eiksmė i e menkiau inka eikš i
pe icien i ui impo an e' unzione di con ine. poiché o me lauka(n) (i localinie a ian i)
nonché shalin ampiamen e u ilizza e in u a Li uania come k yp ie p ie eiksmiai, a
causa possibile d ejopos in e p e azione più di icili da iconosce e i lo o pos e binės
a osenos casi. isol endo la ques ione della p esen azione lessicog a ica di ques e
o me in casi ambigui con iene o ien a si a quella geog a ia pe icien i ine cos uzioni
di di usione limi e, che no sie li uaniche a messe a idabilmen e esplikuja populia iausio pos e bo zemė(n) (e dei suo lokalinių a ian ų) a osena
(Mikulskas 2000: 8286).
Men u e in y ų aukš aičių ilniškių šnek ų esempi, usa a o ma laukan non esis e pos e bes. abba uosi
con ex i in cui la di ezione del mo imen o ilia i o laukan imane la s essa s essa, come e negli p eceden i
esempi da in e no in es e no. qui yški in e ni: es e ni opposizione, ilia y as laukan spesso menkai ežymi
obie i a signi ica o, 10 Plg. š. žem. Kiski kóję žmėn ( i kšliai) = la. Cē i kãju nuôs , Tas élnias già skęs a
o eiškia abs akčią ie ą išo ėje ((18) i (20) pa yzdžiai). Šis ilia y as sa o eikšme
žmyn (Ša ės) = la. Tas ęns già slìks nuôs , Málkų ne u iù - žimą šalù in žmę (Papilė) = la. Makas màn nà zìe
mã sas u nuôs (gi denis, kačiuškienė 2000: 308309). 11 basandosiis LkŽ ka o eka olandas Mikulskas nub ėžia
ikslią šiau inėse šnek ose a ojamų pe icien i inių kons ukcijų papli imo liniją. joine in pe icien i inių
cos uzioni di usa a ealą anco a inse i šiau iniai kupiškėnai e u eniškiai (Mikulskas 2003: 76).