scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Sintaksinė žodžių trauka

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Sintaksinė žodžių trauka

Author: Daiva Šveikauskienė
Year: 2013
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/961/1051
130 ac a Linguis ica Li huanica LXIX
esMiniai ŽodŽiai: au oma inė sin aksinė analizė; sakinio sin aksinė s uk ū a; sin aksiniai
elações; sin aksinė aça de pala as; pa icipio, comuna ies e
daik a a džio sin aksinė auka.
keyWo ds: au oma ic syn ac ic analysis; syn ac ic s uc u e o a sen ence; syn ac ic
ela ions; syn ac ic pull o wo ds; syn ac ic pull o pa iciple, in ini i e and noun.
daiVa ŠVeikauskienė
Lie u ių kalbos ins i u as
O ien ações de pesquisas acadêmicas: compu ado ina
lingu is ica, au omá ica sin aksinė analizė.
sin aksinė ŽodŽių auka
syn ac ic Pull o Wo ds
ano ação execu ando análise sin ác ica da língua li uânica compu au e iu obse ado no o enôškinys,
que li e a u a ainda não oi desc i o. se numa sen ença há duas pala as, que dominam o mesmo humo e
aquele humo mais pá a en e eles, en ão qual pala a o ma á com o dominado humo conjun o e qual
deles ica á sem ex ensão? desc e e-se pa icipio, daik a a džio e comuna ies sin aksinė auka,
ap esen am-se obse ė ų casos compa ações com ou as línguas co espondmenimis. ambém
ambém de ine-se o p óp io e mo de a ação de pala as sin aksicas.
anno a ion by c ea ing syn ac ic analysis o he Li huanian language e ealed a new phenomenon,
which has no been p e iously discussed in li e a u e. i he e a e wo wo ds in a sen ence
go e ning he same case and ha case s ands in-be ween hem, which o he wo ds will o m a
wo d ph ase wi h he go e ned case and which o hem will emain unexpanded? he a icle
desc ibes he syn ac ic pull o he pa iciple, he noun and he in ini i e; compa isons o he
cases iden i ied and he equi alen s om o he languages a e p o ided. he e m o syn ac ic
pull o wo ds is de ined as well.
1.In adas c ia am compu ado es su giu a possibilidade de au oma iza o abalho
men al ealizado pelo homem. desde 1968 m. a é 1978 m. línguas das nações
g ama ical análise oi p incipal análise de in eligência a i icial ema ojos
(ni enbu g 1987: 26). po ém das línguas das nações,
sin aksinė žodžių auka
131s aipsniai a icles acilmen e passandoças pessoas, apa eceu di íceis de
mo dendo pa a compu ado es (jensen, heido n, icha dson, 1993: 2). / po an o
au oma icamen e p ocessando nações de línguas ais bons esul ados de como em
ou as á eas de u ilização de compu ado es ainda não alcançada. naudo iná da
1.1. sin aksės kompiu e iza imo da bai Lie u oje
bene pi masis bandymas ap ašy i au oma inės sin aksinės analizės me odą,
língua li uânica, conco da-se Vido dauda a ičiaus abalho magis o, cujo aksinės
s a biausias ikslas bu o „nus a y i pag indinius lie u ių kalbos au oma inės sin-
analizės p incipus ( he main goal o his esea ch is o se gene al p incipies o
au oma ic syn ac ical analysis o Li huanian language) (dauda a ičius 2002 6).
Fo nece-se g á ico de ligações, e le indo conhecidos sob e de e minada língua
(nes e caso lie u ių), . i. sin aksinius yšius en e pala as. g a o opônsias são
g ama inais ca ego ias, e a kai indicam ligações en e aquelas g ama inais
ca ego ias. g á ico de ligações (1 igu a) (dauda a ičius 2002: 38) oi compilado com
base na sin axe de Vi o Labucius (1996).
1 PaV. g a o de ligações das línguas Lie u ių (dauda a ičius 2002: 38)
132 ac a
daiVa ŠVeikauskienė
Linguis ica Li huanica LXIX
Fo am o necidas cinco a ian es possí eis da sen ença, po an o elas odas e
mos adas dependem de g a e (Fig.) e odas elas como igua e čiai são ap esen adas
sepa adamen e (Fig.). 2 PaV. dados do analisado mo ologinio (dauda a ičius 2002: 35) 3 PaV.
Todos possí eis conjun os de pala as no sen inho G aži me gai ė s ebi g ažią gėlę
pie oje (dauda a ičius 2002: 35) de es e g a o pa a cada sen ini é cons i uído uma á o e
pe enomybių, ab angendo odas as possí eis a ian es, se sen is plu ia eikšmis. A
o mação da á o e di ide-se em duas e apas: no p imei o nub aižomas g a o de ligações,
e le indo odas as possí eis sin axisnios laços numa de e minada sen ença, e mais a de
a pa i dele isolado pe enomuda aidades madei a (da ičius 2002: 55). análise pailius ada
sen iniu G aži me gai ė s ebi g ažią gėlę pie oje. De aco do com os dados do analisado
mo ológico (2 igu a.) no início o ma-se g á ico de ligações sin aksicas (3 igu a), no qual
indicam-se odas as possí eis ligações en e pala as ame ase, e pos e io men e a
pa i dele exbauda-se dependomidades á o es, i. i. es u u a sin aksinė do sen inho ou
algumas á o es, se a ase sin aksiškai daugia eikšmis.
sin aksinė žodžių auka
133s aipsniai a icles /
4 PaV. Todos os possí eis a ian es da ase G aži me gai ė s ebi g ažią gėlę pie oje (dauda a ičius
2002: 46)
5 PaV. Todos os possí eis ase G aži me gai ė s ebi g ažią gėlę pie oje a ian es
2002: 47)
(dauda a ičius uo au o iaus p adė i da bai i zaisibaigė, po que dise ação jis gynė já
ou a ema e nela ma cou: nai u acha , que os mé odos, que são aplicados com sucesso à
línguas inglesas, alem e a ou as línguas (dauda a ičius 2012: 3).
134 ac a Linguis ica Li huanica LXIX mo escala de ciclo en e o p o o ipo de es udo e o
daiVa ŠVeikauskienė
p o o ipo de plena uncionalidade (g ipa eikia um solução de análise sin ác ica), a
da be pažymima, kad „ ealizuo a sis ema užima a pinę ie ą sis emos gy a i-
a aliação do abalho do sis ema oi ealizada não no ní el dos sen inhos, mas no ní el
gony ė 2006: 36). a gumen uojan uo, kad „ ealizuo a sis ema ne isais a ejais
das pa es do sen inho, i. i. oi a aliado, com que p ecisão o sis ema de e mina a pa e
do sen inho, e não oi de odo a aliado, com que p ecisão ela su o mou a es u u a
sin ác ica do sak. sis ema de abalho e i icimui oi isanalisu 20 sakinių da língua
li uãs. Um dos mencionados planejados olimesnių abalhos é išplės i sis emą e
adap a ją medžių bankams (angl. ee 6 PaV. sakinio Saulelė k ypo aka op
abs ac us pa aizda imas (g igony ė 2006: 40) ou o magis o abalho sob e
sin aksinės analizės kompiu e iza imą pa ašė gin a ė g igony ė. ela usa o mé odo de
uni icação (suge ibilidade) que é amplamen e desc i o po Pe e io hel igo (hellwig 2003).
compõem eg as sumend idas, po exemplo, que dois elemen os de em se
ha monizados núme o e aleg niu. sis ema a alia, quais eg as podem se adap adas a
de e minadas pala as do enunciado. des e modo a pa i sen ini pala as e eg as os
jungian es c ia-se um conjun os. Re isão após odas as eg as disponí eis,
compõe-se lis a de pala as conjun os do sen êncio (g igony ė 2006: 29). de o pala as
conjun os lis ao, aplicadous ikimo unção, o mam-se á o e. unção ikimo mos
p adinhas dados são sen inhas da língua Li uãs, e esul ado abs ac us seu
apskaičiuojama emian is sin aksės aisyklėmis i žiniomis apie sakinį. analizės sis e-
p aizda im. sakinio Saulelė k ypo aka op o esul ado do a amen o mos ado 6
igu a.

sin aksinė žodžių auka
135s aipsniai / a icles
banks) cons i u. po ém es e sumanyamo não oi nem começado execu a , po que
au o ė, como e Vidas dauda a ičius, dise ação de endėsi ou o ema. seus
planejados abalhos sin aksialmen e ano a ex os da língua li uãs começa am
oda ou os cien is as 2013 m. Li u ians kalbos ins i u e (1 e e ência in e ne ).
1.2. Fal a de pesquisas linguís icas alguns assun os saem à luz só com o começo de
kompiu e iai isose s i yse u ė ų di b i ge iau už žmones. P oblema ik, kad
nesugebame pasaky i jiems pakankamai aiškiai, kaip eikia a lik i pa eik ą užduo į.
compu ado iza a linguagem. isso que nos é po si cla o, ap endido in ância
semuspensando, po que assim é, ao compu ado em o an es ealiza . já em 1969.
bū i pasaky a o maliai, . y. jam sup an ama kalba. dėl o ka ais eikalingi papil-
domi moksliniai y imai, ku ie ling is ikos požiū iu y a neak ualūs i odėl nebu-
desc e endo au oma izado e imão (sin axinė analizė é pa e do au oma izado
adução a segunda e apa dele) oi di o: au o- adução po eikiai na e dade o çam
linguis as a ap o unda seus conhecimen os eó icos em á ias ligações ainda
insu icien emen e es udadas em á eas p oblemá icas da linguagem (i ič 1973: 256).
1.2.1. de e minação de pa es de sen ença a é o su gimen o da compu acional
linguís ica lingüis as pesquisa am sen inhas e sin axe como esul ado da cons i uição
da es u u a. analisada oi já p on a es u u a do enunciado. não in e essou-se, de que
manei a e com que baseando-se homem decide, que es a pala a execu a p ecisamen e
aquela, e não ou a unção sin ác ica. compu ado es e oa o mais impo an e assun o
paside o p ocesso de o mação da es u u a, ele o na-se p incipal obje o de
pesquisas cien í icas. po isso às ezes emca em sakínio pai a não adiciamen e, i. i.
um pouco neįhabi ai, não assim, como oi olha ima an e io men e. nas g ama icas
ge almen e ap esen a-se desc ição da pa e sen encial (pa yପରି, e bnio) lis ando, que
o mas mo ologicas podem es a unção ealiza (amb azas 1997: 487). que a pala a é
um e o , acei a como axioma, e discu em-se só pa es da linguagem, capazes de lhe i .
upu į de alheado desc i o mecanismo de ixação do e bo anks esnėse g ama icas.
Vy au as si au as en a analisa e casos p oblemá icos, po exemplo, quando na
ase há duas pala as ( a dininkai), galin ys ei i eiksniu: kai na ase há eiksnys, isso
pap as ai an asis a dininkas nebegali užim i eiksnio pozicijos. (jis jau ečia
diena se ga), e execu a ou as unções sin aksicas (si au as 1978: 35). que o p imei o
nomeado é ac o , aqui é acei a como axioma ( o almen e sem en a o es abelece e
escla eço-se, se ealmen e o p imei o nomeado execu a a unção do ac o ), e en ão
já esol ida ques ão sob e segundo nomeado . compu ado ina analise sakinio mos é
136
daiVa ŠVeikauskienė
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
ci ado eigino alidingumą, que às pessoas a é šiol nek i o em olho: sakinyje Já mé odo
ečia diena jis se ga an asis a dininkas eina eiksniu. Čia eikia iš p incipo naujo
sakinio pa esims (nes e caso eiksniui) de e mina . p ecisa olha -se não só, qual pa e
da linguagem eiksnys pode se exp esso e quais seus possí eis a ian es de o mas
mo ológicas, mas mais impo an e como de e mina , qual pala a é eiksnys. dos dois
a dido es, p esen es sen inha, ação ai não aquele, que s o i p imei o ou an as, mas
aquele, que é um pe sonal nomeis. e is o oi no ado só du an e o p ocessamen o
compu acional da linguagem. aigi é p eciso conco da com o p o esso us Laimučio
elksnio min i, que as disponibilas conhecos de línguas li uâneas não pe mi em plenas
o maliza línguas li uâneas sin aksés, po an o necessá io ealiza adicionais eó icos pesquisas de línguas li uâneas.
1.2.2. De inição de Ve bo conjun os
Pag indinė žodžių jungimosi galimybes ap ašan i cha ak e is ika y a jų alen ingu-
mas. Palab as Li u ias mais amplamen e desc i o eiksmažodžių alen ingumas. O
signi icado de Ve iksmažodžio de e mina ce a conjunção isgales, que são ealizadas na
sen ença a Ve iksmažodžio apojando a co esponden es pala as e suas o mas (sližienė
1994: 16). com e bmažodžiu o mando conjun os pala as di idem-se em imp escindí eis
palydo us, dos quais não podem se omi idos, pa a que a ase seja g ama icamen e
egula , e akul a i ius, que podem se e não di as, mas a ase ainda assim pe manece
g a iškas (sližienė 1994: 32). com açõesmajodžiu pode jun a e ais pala as, que não são
condicioná eis açõesmajodias signi icâncias. eles são chamados de memb os li es; nes e
caso sąsają com eiksmažodžiu dê a capacidade da pala a jun a ou os pala as e
o mas (sližienė 1994: 35). sob e isso oi esc i o e an es: šliejamieji pala as ge almen e
ap es am-se aos p incipais: lá pamačiau p e n a i изdygusį be želį (si au as 1978: 21).
po ém li uanis as ealiza am pesquisas an e isso e pá a. não esiaiškinama, como
es abelece da pala a pe nai dependomência: ou pamačiau pe nai ou pe nai изdygusį.
p ecisamen e ais pesquisas e é dedicado es e a igo.
ap ašan aplinkybes nu odoma, kad kai omi jų komponen ai šliejami p ie a i-
nio e combinados com ação (Jonas e o nęs iué. Ji įždama nupi ko.). ambém é
en a izada que Šliejimas aqui p ima is, e de inação secunda is eiškinys, i. i.
ci cuns âncias p iklausymas a iniui é glaudesnis (si au as 1978: 47). po ém nes e
ní el an o e epasse diz; nãoanalisados casos, quando ci cuns ância pode se
šliemada à de duas pala as sen ença (Tais empos a odos e e-se acessí el sóba
Mosk eja pe mi ida enciclopédia. Com o local en o noybe Mosk oje pode liga e
acessí el, e pe mi ido) qual gi deles o ma á com o noybe sin aksinio
elacionamen o? de e ia ac escen a que alen ingumas nepajêgus esol e e os
p oblemas desc i os no capí ulo 1.2.1. ele egali indica , que a pala a se ga é
papildymo eiksnio a dininko i akul a y aus papildinio įnagininko (sližienė
sin aksinė žodžių auka
137s aipsniai a icles /
2004: 36). ačiau kaip nus a y i eiksnį, kai sakinyje du a dininkai, alen ingumas
ambi alen is, exig como nãou odo. po an o são necessá ias no as ob as linguís icas,
que espondessem a semelhan es pe gun as. exa amen e al abalho começo e de e
se es e a igo. 2. sin aksinė anaLiZė koMPiu e iu pa a se mais cla o, como é
de e minada a es u u a sin aksinė kompiu e iu, se á dada de al análise do aseė,
mos ando odos ei os passos. Fig. 7 e , que in o mação compu ado is ecebe do
usuá io, i. y. ases in oduzido como símbolos seka. Inicialmen e ele se decompõe em
segmen os en epu ou des ilamen o sinal sepa ados de conjun os de le as e
núme os ( g. 8). Os p óp ios sinais de di e gência ambém cons i uem sepa ado um
segmen ão, igno ados só in e alos: eles se em pa a a de inição de limi es de
segmen os e com isso seu papel e mina. en ão é ealizada análise mo ológica da
ase pa a cada segmen o são indicadas as ca ego ias mo ológicas da pala a
emp egada ( ig. 9). Depois disso, algumas pala as ecebem a ibu os semân icos ( ig.
10). p ecisa dize que isso não é de alhadas seman inė analizė e são usados apenas
sin aksės necessidadesem se naujan ys sinais, i. i. aqueles, que podem nulem i a
pala a sin aksinę unkciju. po es a azão seman iniu a ibu o aqui conside ado e
jau li uanis ikoje p iski iamas sin aksei, o ne seman ikai.
açõesmažodžių domínio, que aíp 7 PaV. P imei o passo do usuá io ob ido ases como
símbolos seka. 8 PaV. segundo passo sen enças desman eladas em segmen os.
9 PaV. e cei o passo ealiza-se análise mo ologica do enunciado.
138 ac a
daiVa ŠVeikauskienė
Linguis ica Li huanica LXIX
10 PaV. qua o passo algumas pala as ecebem a ibu os seman íneos. Depois
disso e i ica-se: se es á na sen ença asMeninio ĮVa dŽio Va dininkas, se não,
a y a daik aVa dŽio Va dininkas?
Nes a sen ença es á no daik a a džio a dininkas, e lhe a ibui-se a unção do
ac o ( ig. 11).
11 PaV. Quin o passo es abelece-se a o do enunciado. p osseguma se
p ocu a: se es á sen ença VeiksMaŽodis, cujo asMuo su aMPa com 12
Veiksnio unkciją a LiekanČio ŽodŽio asMeniu? daik a a džio a dininkas
a i inka ečiąjį asmenį, o sakinyje y a ečio asmens eiksmažodis, odėl jam p i-
ski iama a inio unkcija (12 pa .).
PaV. Sés a passo es abelece-se ase na ys.
sin aksinė žodžių auka
145s aipsniai a icles miniu, an es dele pa in į kilmininką conec a-se a si como
aldomą linksnį, . i. nãoekiamosios ūšies daly iu exp ess eikš as pažyminys
kilmininką aukia o aliau do que seu pažymimas daik a a dis, c . (10) sakinį. se não
es i e pa icipan e de uma espécie, como pa ody a (11) sakinyje, ou em seu luga
es eja būd a dis de alhado, como (12) sakinyje, kilmininkas minis o pe manece
di e amen e elacionado com daik a a džiu comunicime, como is o (11) e (12)
sakiniuose.
(10) Is o é posi i o numa no a assinada pelo minis o. (11) Is o é posi i o no ela ó io do
Minis o. Is o é posi i o num ela ó io de alhado do minis o (12). en e nede iná el
sinalício minis o e sinalimojo pala a no ela ó io įsi e pês a ib a dis de alhame, indo
de inamuoju pažyminiu, nesua do sin aksinio elšio en e nede ina i o sinalinio minis o
e sinalimojo pala a no ela ó io, c . (12) sakinį. po ém não iikiamosios ūšies pa icipio
a a ão o e, que suas bas a desa di a es e yšiu e ele ap i aukia si kilmininką,
pa o ando ele seu suplemen inho. aigi, podemos dize que nãoekiamosios ūšies
pa icipio auka é s ip esnė za daik a a džio auką Kilmininko elação. es ando dian e
kilmininká não iikiamosios ūšies pa icipan e man ém sua o ça de a ação e conec a
ele (ž . (13) sakinį), e isso não az o būd a dis (ž . (14) sakinį), analogicamen e como e (10) e
(12) sakiniuose. (13) Is o é a i mado num ela ó io assinado do minis o. Is o é a i mado
num de alhado ela ó io (14) do minis o. de ia-se menciona que šnekamojoje alboje
pasi ilizando in onação pode da sakiniui e al sen ido, quando kilmininkas ai
nede inamuoju pažyminiu mesmo e não p esen eamosios ūšies pa icip i, po ém ex o
de dados sob e in onação não há (a menos que osse especialmen e ano uado ex o),
po an o nes e a igo ques ões, elacionadas com in onação, não nenag inam.
3.2. T auka do i ec a omo
Semelhan e a qualidade como pa icipan e em e daik a a dis (nes impo a, com o ele
ei ų eiksniu ou suplemen iniu) seu auka em elação às ci cuns âncias é s ip esnė do
que na a i o. é possí el da um pa à exemplos. doik a a dinho subs i u o ge almen e
ai con o de en o noybe, mas se ele es á be a piamen e po doik a a džio, isso
kiniuose ie ininkas y a po daik a a džio (einančio papildiniu) pa odą i pažymi jį
econhece aquele daik a a dį: (15) e (16) sa- (ap esen a pa odą ele podia es ando e
nou o luga , necessa iamen e kaune). nessas ocasiões, quando o subs i u o es á após
ou as pala as, ele ai em o noybe e o ma sin aksinho ligação com na ini, como is o de (17) e (18) sakinių (pa i pa oda pôde es a e em ou o luga ,

146
daiVa ŠVeikauskienė
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
não necessa iamen e kaune). Vadici, complemen á io, p exp essš o daik a a džiu,
auka local em elação à ci cuns ância é s ip esnė do a nio auką, p esen e
localininkui suplemen á io pos pozicinėje si uação.
(15) Pa odą kaune ele de alhadamen e desc e eu. (16) ele desc e eu de alhadamen e
pa odą kaune. pode se dado mais um exemplo com ou o ipo de en o no: po exemplo,
(17) jis kaune išsamiai ap ašė pa odą.
(18) kaune pa odą jis išsamiai ap ašė.
azão ci cuns ância, exp essa p elinksnine cons ução, con i ma que daik a a dis,
nes e in e piadamen e po daik a a džiu exp esso e bio e econhece p ecisamen e ele,
a eju einan is eiksniu, u ėdamas ją pos pozicinėje padė yje, aukia s ip iau nei
a inys. (19) sakinyje p ielinksninė kons ukcija dėl su ikusio anspo o s o i be-
e (20) sen ybe ela já ai mo i o pe o e o ma di e o sin aksínio ligação com na a i o.
(19) as pe das de ido ao pe u bado expo ação a a és klaipėdos e minalą a ingi am
28 milhões de li os. (20) de ido ao pe u bado expo ação po klaipėdos e minalą as
pe das a ingi am 28 milhões de li os. aigi, pode aze -se a conclusão de que a
ci cuns ância, es ando na ase di e amen e po daik a a džio, nes a ase é açada
po um agência que aianço na a i o, i. i. daik a a dis ambien e, es inçada
be a piamen e po ele, auca mais o e do que o eiksmažodis que aianço na a i o,
i. i. i. daik a a džio (despois com que ele ei ä niu agi , complemen a , nede inam com uma
ma ca ou ambien e) o aço é s p esnė da ação que aianço na a i o, aigiano, á
a ound, mas sequia piamen e.
3.3. comuna ies auka se sen in e a inys, exp esso kai oma o ma de ação- e dade, e
bend a is go e no o mesmo aleg nį, bend a is o aukia mais o emen e negu a inys,
exp esso kai oma o ma de ação- e dade. A o ma kai oma do e iksmajo dio, indo a iniu,
aldomá linksnį jun a só no caso, se não há con a ies, como (22) na sen ença, po ém se
bend a is é, é. (21) sen ínio, ela a ai a aldomá linksnį, não impo a, em que posição ele
osse i en e o a inio (ci adas o mas de eiksmajo dio) e a con a ies, (21) sakinio. (21)
a ž ilgiu – p ieš ją a po jos. Ši sa ybė labai aiškiai ma y i, kai aldomas linksnis s o-
en ão os emp esá ios impo ado es os de e iam ap esen a ce i icados de qualidade dos
p odu os. (22) en ão os come cian es impo ado es os e iam ce i icados de qualidade
dos p odu os. (23) en ão os emp esá ios impo ado es os de e iam ap esen a
ce i icados de qualidade dos p odu os.
sin aksinė žodžių auka
147s aipsniai / a icles
aigi pode-se alega , que comuna ies sin aksinė auka é s ip esnė pa a kaia ž ilgiu.
omos eiksmažodžio o mos, einančios a iniu, auką aldomo linksnio
(24), (25) e (26) sen inhas êem que aldomas humo nis é cole a i o mais o emen e
a aído e naqueles casos em que ele es á dian e a inho ( eiksmažodžio kai omą
o mą). e só en ão, quando a cole a i a sen ínio não deixa, a inys (kai oma o ma de
eiksmažodžio) jun a aldomą linksnį, s . (27) sakinį. (24) encon á-lo e á minis o
eugenijus gen ilas. (25) ele o e á encon a o minis o eugenijus gen ilas. (26) ele
e á encon a o minis o eugenijus gen ilas. (27) ele e á o minis o eugenijus
gen ilas. 3.4. de inição sin ác ica de pala as a ação de pesquisas de alhadas a é
ago a ainda não hou e, e não é possí el o nece um g ande olume de dados sob e
ela. no u u o, e ec uando abalhos de ano ação sin ác ica exyno, al ez se á
kadangi žodžių sin aksinė auka y a neseniai pas ebė as eiškinys, odėl labai
possí el e alguma que seja classi icação elabo a ou a é mesmo o nece a cada
pala a a co esponden e coe icien de a ação sin ác ica. po ém a é ago a egaliza
só gene icamen e desc e e esmę. Em p imei o de udo e mais impo an e, o que
de e ia dize , é que es a p op iedade a ual só a linguagem p ocessando po
compu ado , exa amen e assim como e que pala as plia ezinhshmly exis em só em
dicioná ios e p oblema de ido a seus plia ezinhshmiškumo su ge só aduzindo ex os
pa a ou as línguas; šnekamojoje alboje, ela usando dia iamen e nós nunca nebūa
bêda po causa pala as de múl iia eikšmiškumo. (caimuose močiu ês alguns
milanmeios success ulamen e ala a lie u iškai mesmo semconhece ais concei os
como žodžių daugia eikšmiškumas.) p ocessando a linguagem compu ado , ligei ão
di e en e olha-se em sen inho, ligei ão ou a da pa e a ele aiama. po an o es e
abalho ambém eque ou as medidas. na essência unsagimen o pode ia se assim:
sin aksinė auka é pala as de capacidade ealiza em seu domínio me as. da
alen inumo ela mui o di e en e. Tudo bem, e i uma ce a (digamos, mūsų examinada)
alen ingumo už enka, kol sakinyje y a ienas aldan is žodis, ku is gali p isijung-
pala a. po ém, se numa sen ença há duas pala as, possuindo idên ico domínio e
podendo jun a aquela pala a em nossa conside ação, isso qual já deles ainda assim o
acjungi á e qual ica á sem ex ensão? Valen ingumas o nece maldomos pala as
compa ação: algumas pala as maldomi mais o emen e, ou os silpniau ( . i. umus
pala as se jun a necessá io, ou os nebū ina) (sližienė 1994: 56), sin aksinė auka é
maldančių žodžių cha ak e is ika. ela compa a dois aldanços pala as e indica
aldancio da pala a galią (a jėgą) jun a aldomą o mą, compa us com ou o, al
mesmo domínio endo ( aldančiu o mesmo aleg nį) pala a no sen imen o. Valen ingum
não ai além de um e bmazônio (ou de ou o domínio con endo pala a, po exemplo,
148
daiVa ŠVeikauskienė
ac a Linguis ica Li huanica LXIX
būd a džio) limi es, ele neegis ia ou os domínio con endo pala a, cujo junglumão
ys žodžiai ame sakinyje, jis į juos niekaip nea siž elgia, neg e ina su sa o ap a-
ele o nece. sin aksinė auka ab ange odos os diccioná ios con olan es p esen es
na sen ença e os compa a uma com ou a em elação à capacidade de ealiza se o seu
domínio.
de inição: Pala as sin aksinė auka isso de capacidade de se conec a
mandomá aleg nija ou es endê imá o ça. sin aksinė auka isso maldančių
pala as me as, sua compa ação de um com ou o c i é io.
4. T auka sin aksís ica de Pala as em ou os CALBOS A p op iedade da axa
sin aksís ica de Pala as de e ia se ak ualesnê pa a línguas com li e o dem de
pala as na ase. Palyginimen o ap esen am-se mais de ês línguas: usų, okiečių
e anglų co espondami sakiniai. Essas línguas mui o di e em da libe dade de o dem
das pala as, po an o se á is o, que in luência a sin aksinha aukai em de ce as
pa es da língua em sen ença.
4.1. usų língua
seção 3.1.1 alegação, que do sinal, exp esshado pa icipiu, sin aksinė auka é s ip esnė
do na a i o, exp esshado pa icipiu, a aą ci cuns ância ela i amen e, ilus a
kiamas sakinio Iki ol daugeliui, pi miausia in eligen ijai, bu o p ieinama ik ai Mask-
pa ei oje pe mi ido Didžioji so ybna enciklopedija (Bolšaja so e skaja enciklopedija)
e imas.
(28) До того времени многим была доступна только в Москве издаваемая „Большая
советская энциклопедия“.
(29) До того времени многим была доступна только в Москве „Большая советская
энциклопедия“.
Nes e caso os dados das línguas usas coincidem com as línguas li uanas. po
3.1.3 sky iaus eiginio, kad ne eikiamosios ūšies daly io auka y a s ip esnė
daik a a džio auką kilmininko espei o, usų kalboje con i ma i já não pode,
po que aqui nãoekiamosios ūšies o ma aldo ou o linksnį: lie u ių kalbos
kilmininkas e ciamas įnagininku. Tai sakiniai eigiama p anešime pasi ašy ame
minis e iu e Tai eigiama p anešime minis e iu ansliam (30) e (31) ases.
(30) Это утверждается в министром подписанном докладе.
(31) Это утверждается в докладе министра.
sin aksinė žodžių auka
149s aipsniai a icles /
3.2 sky iaus eiginį, kad daik a a dis aplinkybę, einančią be a piškai po jo, aukia
a in mais o alys do que, pode con i ma -se e usų alboje. isso is o an o sakinių Ele
de alhadamen e desc e eu pa odą Kaune e Kaune pa odą ele de alhadamen e desc e eu
nas espec i as e s imuas (32) e (33) sakiniuose, nos quais en o noybe ai ice minis o,
an o sakinių Nuos oliai de ido ao pe u busio expo a pe Klaipėdos e minalą alcançou
28us milhões li os e Due ao pe u busio expo a pe Klaipėdos e minalą danos alcança am
28us milhões li os e imuose (34) e (35) sakiniuose, nos quais ci cuns ância exp essis a p elinks kons ukcija.
(32) Он подробно описал выставку в Москве.
(33) В Москве он подробно описал выставку.
(34) Ущерб из-за прервавшегося экспорта через терминал достиг 28 млн.
(35) Из-за прервавшегося экспорта через терминал ущерб достиг 28 млн.
3.3 a a i mação de que a auka da comunidade é s ip esnė po a ni (lei a da o ma de
ação- e dade) a au con olado em elação ao aleg nio, ambém passi ica na língua usas.
Es a ez sakinių En ão os come cian es impo ado es de em ap esen a ce i icados de
qualidade dos p odu os e Tada os come cian es impo ado es de em ap esen a
ce i icados de qualidade dos p odu os e Tada os come cian es impo ado es de em
ap esen a ce i icados de qualidade dos p odu os o nece am po exemplou imami
analógicas es u u as dos sakiniai ussos, ilius ando os mencionados sin axiais ligações, e (36), (37) e (38).
(36) Он должен вернуть мне книгу.
(37) Он должен мне книгу.
(38) Он должен мне книгу вернуть.
aigi es a peculia idade p óp ia e de línguas usas. sendo p óxima dos li uães sua
libe dade de o dem de pala as a língua usas em mui os semelhan es
sin aksinių sa ybių, po ém não se pode a i ma , que co esponde comple amen e.
4.2. Em alemães
A o dem de pala as do Vokiečių língua mui o igo esnė do que li uães ou usas
línguas, po an o o na impossí el e imas, co esponden e aos li uãos pala as de
língua exsidês imen o sen inyje. ígidas a ino em segundo luga exigência não
pe mi e sen ença começo an es ac o o necimen o de ci cuns âncias de empo e
suplemen á io, po isso sakinių A é ol a mui os, p incipalmen e in eligen ia, oi
acessí el só a Moscow pe mi ido Didžioji a ybinė enciklopedija e A é ol a mui os,
p incipalmen e in eligen a, oi acessí el só a Moscow Didžioji a ybinė
3.1.3 sky iaus eiginio, kad ne eikiamosios ūšies daly io auka y a s ip esnė
enciklopedijasegmen con o mimi. po daik a a džio auką kilmininko elação, okiečių
kalbai, como e usų kalbai, con i ma i não pode, po que aqui ambém é usado ou o
aleg nis, nes e caso p ielinksninė kons ukcija on + Da i .
150 ac a Linguis ica Li huanica LXIX mais uma asse ção, cujo po causa igo nês da
daiVa ŠVeikauskienė
o dem de pala as emeis não se pode e i ica , é isso que daik a a dis ( an o indo
eiksniu, an o suplemen iniu) en o no, si uada be a piškai po ele, aukia mais
o e negu 3.2 eiksmažodis, indo a iniu (ž . sky ių).
sob e ci cuns âncias, exp essas p ielinksnine cons ução, auką okiečių kalboje de odo
nada dize não pode, po que impossí el ap esen a causa de ase pe u busio expo a po
Klaipėdos e minalą pe das alcançou 28 milhõesus li ų okiečių kalba, deixando analogišką
žodžių a ką. 3.3 a a i mação de que a auka da comunhão é s ip esnė po a nio (lei a da
o ma de ação- e dade) a ação dominomo aleg nio em elação, pasi i ina okiečių kalboje,
i. i. a inys conec a aldomą linksnį só en ão, se na sen ença não há comunhão. En ão sakinių os
impo ando emp esá ios de e ia p odu os ce i icados de qualidade e En ão eles impo ando
emp esá ios de e ia p odu os ce i icados de qualidade o nece analogi ap esen am iman
só es u u a de con o midade (Eu enho es a li o e Eu enho es a li o pa a le ), que
ilus euoja examinada sin aksinių ela ó ios p op iedade, c . (39) e (40) sen inhas.
(39) Ich habe dieses Buch zu lesen.
(40) Ich habe dieses Buch.
de ido à g ama ica alemã especi icas não pode o nece analogiškos es u u a de
sen ença, po exemplo, a sen ini En ão os come cian es impo ado es os de em
o nece ce i icos de qualidade dos p odu os (Eu enho le es e li o). isso não
pe mi e aze o êminamen o ca ac e ís ico da língua êmica, que exige que o
con o jun ie e semanis pala a enganabassem odos as pala as exis en es po an os ( a inio) posições.
4.3. inglês em inglês compa a compa a i o, passando po sinal, e da na a i a, em
o no de uma ci cuns ância não é ácil, pois impossí el o nece li uais da língua
sen ença A é a é a maio ia, p incipalmen e in eligência, oi acessí el só em Moscou
pe mi ida Didžioji a ybinė enciklopedija adução de pala as que co esponda à
o dem. em inglês ala o eiksnys não pode i após a inho. de ido à nãoikiamosios
ūšies pa icipio e daik a a džio auk di e ences Kilmininko elação (ž . 3.1.3
sky ių) sob e inglês kalbą pasaky ina o mesmo, como e sob e usų bei okiečių kalbas
aqui é usado ou o aleg nis, nes e caso p ielinksninė kons ukcija by + daik a a dis.
que daik a a dis be a piamen e sob ele exis en e a con o na a aiu o emen e
mais do que a inys (ž . 3.2 capí ulos), emos e inglês alboje. Sakinių Ele
de alhadamen e desc e eu pa ada em Kaune e Kaune ele de alhadamen e desc e eu
pa ada em aduções o nece (41) e (42) exemplos. o mesmo con agiosa e sob e p ielinksnine kons ukcija exp esss ą en o noybę sakinių Nuos-

sin aksinė žodžių auka
151s aipsniai / a icles
dis iai de ido ao in e ompido expo ação a a és Klaipėdos e minalą alcançou 20
milhões de li os e De ido ao in e ompido expo ação a a és Klaipėdos e minalą as
pe das alcança am 20 milhões de li os e imas ap esen adas (43) e (44) em exemplos.
(41) He desc ibed he exhibi ion in London in de ail.
(42) In London he desc ibed he exhibi ion in de ail.
(43) Damage because o discon inuing o expo h ough he e minal amoun ed 20 million
dolla s.
(44) Damage amoun ed 20 million dolla s because o discon inuing o expo h ough he
e minal.
dėl bend a ies sin aksinės aukos anglų kalboje galima pa eik i aip pa kaip i
okiečių kalboje d iejų sakinių a i ikmenis. sakiniai (45) i (46) nep ieš a auja 3.3 sky-
iaus a i miniui, que a inys conec a daik a a dį naquele caso, se não há bend a ies.
(45) He has o ead his book.
(46) He has his book.
5. iŠVados esumindo sakinių apž algą é possí el ap esen a conclusões, que mais
p op iamen e são endências, e não g iež i alegações, po que ė a desc e e algumas
obse aėjimas, e não de alús pesquisas. compu ado izando a língua li uãs eme gia
ais p oblemas, que às pessoas comunicando não ac uais. po isso p ecisa ealiza
adicionais pesquisas eó icas de língua li uanas. obse in inho azidos e os
au omá icos du an e análise sin aksís ica, oi esculpida a hipó ese de que exis e
sin aksinė auka de pala as, que se ape ecendo especialmen e naqueles casos,
quando sen inhas são duas pala as, pasižym com al mesmo domínio, e aldomas
aleg nis só um. como decidi , qual pala a dominan e o ma á uma di e a ligação
sin ác ica com aquele aleg inho, e qual ica á sem ex ensão? do alen ingismo
sin aksinė auka de pala as di e e essencialmen e: alen ingismo a a de uma
pala a junglumą e não esol e a ques ão sob e ou o o mesmo domínio con endo
pala a.
analisê uas amos as mais se apa ece pa icipio, indoancio pažyminiu, sin aksinė
auka. ambém oi no ada daik a a džio (nes impo a, com ele ei ų analógicos casos
eiksniu a papildiniu) bei bend a ies sin aksinė auka.
compa ação com ou as línguas não pode se conside ada comple a, po que de ido à
libe dade de pala as de o dem não semp e o am possí eis equi alen iški e imai. Em
odos os p oblemas desc i os nes e a igo pode-se e e de ou a o ma. a pa i
linguís icos posições pode dize , que na ase Eu enho li o a pala a enho é
kas a inys, o sakinyje Aš u iu pe skai y i knygą, ik a inio jung is. Žmonėms ai
būna aišku, ačiau kompiu e is negali žino i, kad iename sakinyje as pa s žodis y a
152 ac a Linguis ica Li huanica LXIX umoks, e no ou o ou ooks, embo a sua esc i a não
daiVa ŠVeikauskienė
di i a nadao. Aqui e é p eciso começa a p ocu a o malizados a ibu os, que
pe mi i iam ao compu ado a pa i de dados ambien ais uni eikšmiškai de e mina ipo
de na a i o. como nes e, assim e nou as ocasiões pode ia ajuda a ca ac e ís ica de
a ação de pala as sin ác icas. esumindo ap esen ados exemplos obse a-se
endência, que o concei o de pala as sin aksínas a aos impo an e e mais necessá ia
pa a línguas com li e o dem de pala as. inglês alboje a pala a sin aksinha unção
nulemia seu luga sen inyje e pala as a aos peculia idade aqui, ma y , nedaug egalė ų
pagelbė i es abelecendo pa e do sen ença. Nes e a igo odos li uanis ai são
con idados a discu i . al ez os albinos e ão mais acilidade no á el e ou os casos de
ação de pala as, que nes e a igo não o am pa ezes, que, cla o, pode e
minė i. jame ap a a ik ai, kas pas ebė a apdo ojan kalbą kompiu e iu, ik hipo-
nãoap esen em.
Li e a u a allen james 1987: Na u al Language Unde s anding. ams e dam: he
benjamin/cummings Publishing company.
sa a ankišamb azas Vy au as 1997: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius:
Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação. dauda a ičius Vidas 2012: Tex o di idido
po segmen os de conjun os cons o iá ios. dac a o disse ação esumo. kaunas:
Vy au o o g andejo uni e sidade. dauda a ičius Vidas 2002: Análise sin aksís ica
sakinio da língua Li uânica. abalho de in o má ica magis o. kaunas: Vy au o o
g andejo uni e sidade. g igony ė gin a ė 2006: Aplicação da g ama ica de
P iklausomybių p ocessamen o da língua li uãs. T abalho Magis o. kaunas: kauno
uni e sidade de ecnologia. hellwig Pe e 2003:
h p://www.cl.uni-heidelbe g.de/~hellwig/dug-2003.pd i ič Milka 1973: Lin is ikos ich ys.
Vilnius: Min is. Na u al language p ocessing: The PLNLP App oach. bos on/London:
jensen ka en, heido n geo ge emil, icha dson s ephen d. 1993:
kluwe academic
Publishe s.
Mondal P akash 2010: explo ing he n- h dimension o language. Na u al Language
P ocessing and i s Applica ions.
esea ch in compu ing science 46, ed. by alexande gelbukh. Mexico: ins i u o
Poli ecnico nacional, 5566. ni enbu g se gei 1987: Machine T ansla ion: Theo e ical
and Me hodological Issues. London: camb idge uni e si y P ess. si au as Vy au as
1978: De inação das p incipais pa es do sakinio. Vilnius: Lie u os s lo i
enciklopedijų leidykla.
aukš ojo i specialiojo idu inio mokslo minis e ijos Leidybinė edakcinė a yba.
sližienė nijolė 1994: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 1. Vilnius: Moks-
sin aksinė žodžių auka
153s aipsniai a icles sližienė nijolė 2004: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo
žodynas 2 (2). / Vilnius:
Ins i u o de línguas Li uãs edi o a.
Š eikauskienė dai a 2005: g aph ep esen a ion o he syn ac ic s uc u e o he
Li huanian sen ence. In o ma ica 16(3), 407418. Winog ad e y 1983: Language as a
Cogni i e P ocess. 1. Syn ax. London: addison-
Wesley Publishing company.
Белецкая И. П. 1983: Деревья зависимостей как инструмент стнтаксического ана-
лиза текста. – Международный семинар по машинному переводу. Москва: ВЦП.
Билан В. Н., Крисевич В. С. и др. 1976: Семантико-синтаксический перевод в
группе Статистика речи. – Автоматический анализ текста. Минск: МГПИИЯ.
e e ências In e ne
1. h p://www.lki.l /Lki_L index/.php?op ion=com_con en & iew=a icle&id=803&
i emid=153
2. h p://donelai is. du.l /main.php?id=4&n =1_1 suMMa y by c ea ing he au oma ic syn ac ic
syn ac ic Pull o Wo ds
analysis o Li huanian language a new phenomenon o language was pe cei ed. i wo wo ds o he
sen ence equi e he same case as ex ension, which o hem will ge he syn ac ic ela ion wi h
ha case an which emains wi hou ex enaccusa i e and pa iciple, which pe o ms he
syn ac ic unc ion o a ibu e, con ols accusa i e oo and ha case is loca ed in he sen ence
sion? i he lexible o m o a e b, which pe o ms he syn ac ic unc ion o p edica e con ols
be ween he e b and pa iciple, accusa i e equi ed case was named syn ac ic pull o a wo d. he
pull o pa iciple, in ini i e and noun a e desc ibed and equi alen sen ences in ussian, ge man and
is syn ac ic ela ed wi h he pa iciple. his powe o make he syn ac ic ela ion wi h he
english a e compa ed. he de ini ion o syn ac ic pull o wo ds is gi en.
In oducida m. 17 de ab il de 2013
daiVa ŠVeikauskienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5-216, LT-10308 Vilnius, Lie u a
[email p o ec ed]