scieee Science in your language
[de] (orig) [en] [lt] [fr] [it] [es] [pt]

Was man aus Dialekt-Sprachführern für die Laiendialektologie und Laienlinguistik lernen kann

Abstract

    Phrase books for travellers or merchants have been typically oriented towards standard varieties and good language use. Dialectal phrase books are a relatively young phenomenon, at least as far as German is concerned. They seem to fulfil a different purpose than regular phrase books do: They are not made (and bought) for easing communication with people, whose language one does not master sufficiently, but merely for entertainment. This article examines, how dialectal phrase books on a macro scale as well as in detail make use of folk linguistic attitudes and believes to fulfil this function.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Was man aus Dialekt-Sprachführern für die Laiendialektologie und Laienlinguistik lernen kann

Author: Klaus Geyer
Year: 2020
DOI: 10.35321/all83-12
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/2051/2150
248 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
KLAUS GEYER
Süddänische Uni e si ä in Odense
In es igaçãosschwe punk e: Sp ach a ia ion,
Subs anda d a ie ä en, Digi ale P agma ik, Medienlinguis ik,
Gende linguis ik, Alemão como F emdsp ache,
Fachkommunika ion, audio- isuelle T ansla ion.
DOI: doi.o g/10.35321/all83-12
WAS MAN AUS DIALEKT-
SPRACHFÜHRERN FUR DIE
LAIENDIALEKTOLOGIE UND
LAIENLINGUISTIK LERNEN
CANN
Ko galima išmok i iš a miškų pasikalbėjimų
žinynų, p iski iamų nemokslinei dialek ologijai
i kalbo y ai
ANNOTATION
Ph ase books o a elle s o me chan s ha e been ypically o ien ed owa ds s anda d
a ie ies and good language use. Dialec al ph ase books a e a ela i ely young phenomenon, a
leas as a as Ge man is conce ned. They seem o ul il a di e en pu pose han egula
ph ase books do: They a e no made (and bough ) o easing communica ion wi h people, whose
language one does no mas e su icien ly, bu me ely o en e ainmen . This a icle
examines, how dialec al ph ase books on a mac o scale as well as in de ail make use o olk
linguis ic a i udes and belie es o ul il his unc ion. KEYWORDS: ph ase books, dialec al
ph ase books, olk dialec ology, olk linguis ics, Ge man dialec s.
ANOTACIJA
Pasikalbėjimų žodynėliai keliau ojams a p ekei iams pap as ai būda o pa ašy i bend ine i
aisyklinga kalba. Ta miškų pasikalbėjimų žinynai y a gana naujas eiškinys, ypač okiečių
kalboje. A ody ų, kad i jų ikslas bū ų kiek ki oks nei įp as ų pasikalbėjimų knygelių, nes
pi mieji nė a leidžiami (i pa duodami) am, kad paleng in ų bend a imą su žmonėmis, ku ie
S aipsniai A icles 249 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
nepakankamai ge ai į aldę kalbą, jie labiau o ien uo i į eigiamą skai y ojo emocinę būseną.
Šiame s aipsnyje analizuojama, kaip mak oling is iniu aspek u a miškų pasikalbėjimų
žinynuose išsamiai pasinaudo a liaudies kalbinėmis nuos a omis, ikin is, kad jos a liks
minė ą unkciju.
ESMINIAI ŽODŽIAI: pasikalbėjimų žodynėliai, a miškų pasikalbėjimų žinynai, liaudies
(nemokslinė) dialek ologija, liaudies ling is ika, okiečių kalbos a mės.
1. EINLEITUNG
Sp ach üh e ü Reisende und Kau leu e gib es schon sei ielen Hunde Jah-
en, mas só com o su gimen o e o desen ol imen o do educacionand eezei ou ismo
eles se êm desen ol ido a uma es á el ex so e cujas es u u as básicas e
emenges al ung se, no en an o, podem de hoje a é aos ühe( e)n exempla es.
Mode nes sp ach üh e o ien am-se em oda eg a a s anda d a ie ä en. Glossá ia
ou slang é apenas excepcionalmen e incluído. Um especial g upo de sp ach üh e n
são Dialek Sp ach üh e , que po alguns poucos e lages desde um pa de anos são
azidos ao me cado. Os Dialec o-Sp ach üh e pa ecem na p imei a is a os
conhecidos S anda d a ie ä en-Sp ach üh e n mui o semelhan es a se , po ém
c is alizase-se em mais ap o undada in es igação uma essencial di e ença uncional
o a: Enquan o S anda d-Sp ach üh e em p imei a linha se em como
en e imen oshil en, pa ecem Dialek o-Sp ach üh e sob e udo a en e e .
Pode-se uma sé ie in ei a de aspec os iden i ica , po isso que a ex o e
Dialek -Sp ach üh e como um lojnende obje o de in es igação laienbzw.
pe cepção dialec ologische ou espec i amen e no o al laienlinguis ische
Fo schung apa ece. Es e con ibu o encon a um amplo en endimen o de
Laienlinguís ica a G unde.1 Laien e Layinnen são ao concei o de Folk Linguis ics de
Niedzielski, P es on Lai (2000: iii) de aco do a en ende como hose who a e no
ained p o essionals in he a ea unde in es iga ion pa a a língua como obje o
signi ica isso: a o e whelming majo i y o a linguagem. Ao mesmo empo, linguagem é
em pa icula medida pa a o emp ego po Lai:innen p ädes ina e, pois ela é
imedia amen e e sem especialalauscul u a ou especialalkennesses bas an e bem
acessí el e quasi omnip esen e. Os memb os de sp achgemeinscha en êm suas
p óp ias ideias e opiniões a língua e línguas, magem es as ambém anche o es po
o es, schulisch mediadas no mund co ek hei s o s ellungen cobe a se . Desse
independen e, ap esen am as concepções
1 Espe áculo mais de alhado sob e is o Geye 2021.
KLAUS GEYER
250 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII de Lai:innen ao obje o linguagem um
ex emamen e ele an en Fo schungsdies a bzgl. Dados, mé odos, hipó eses,
be eich ü die Linguis ik da .
Laienlinguis ik im hie e wende en Sinne um ass zweie lei: Eine sei s is
análises e in e p e ações não os igen es s anda ds linguís icos sujugende,
mui as ezes mais de uma a aliaçãoals de uma cogni i ab in en ion supo ada
linguagembe ach ung po laiinnen e laien e em eg a pa a laiinnen e laien. Po
ou o lado, ab ange a laienlinguís ica mas ambém a e udição des e é, po an o,
como um genuin laienlinguis isches a en ende .2 A ci a são ambém os nume osos
Sp achbe ach ung du ch die (wissenscha liche) Linguis ik. Das Konzep de
Volkse ymologie beispielsweise, wo in „die his o ische Sp achwissenscha mi
einem Quän chen Übe heblichkei […] das laienha e alsche E ymologisie en
im Gegensa z zu wissenscha lichen E ymologie ausd ück “ (Augs 2002: 144),
nomesbúque , os pais na escolha de um passando apa ecendo p onomes mui as
ezes na base do eigen lichen, en ão his ó icos, signi icado pa a seu ilho de em
apoia (z. B. Wei e shaus 2004). O p o a elmen e mais p ominen ema linguís ico
laien pa a o alemão são mas aspec os de sp achkon ak , sp ach a ia ion e
sp achwandel e sua a aliação. Disso incluem, po exemplo, as discussões a
anglizismos, algo a asado à e o ma da o og a ia, e, a ualmen e, ao linguís ico
gende n. Al e ações são aí em eg a nega i amen e a aliadas.
Além a iados comunicacões e es il a gebe s3 jogam in uições a sp ach ich igkei e suas on ei as,
a e mein liche sp achlogik ou a populä en sp achi üme n uma g ande papel na Laienlinguis ika. No
lado da e udição da linguís ica po Lai:innen são além da pa a o alemão undamen al in es igação de
An os (1996) sob e udo os abalhos de P es on (sendo 1982) pa a a Laienode Pe cep ionsdialec ology
a chama , incluindo nomeadamen e os dois olumes o ien ado es do Handbook o Pe cep ual
Dialec ology (P es on 1999 e Long, P es on 2002). Zum Deu schen (1992) Hund já cedo ez um
inspi a ende con ibuição. A Laiendialec ologia em en e an o ambém meno es comunidades
linguís icas alcançado, gl. po exemplo Aliūkai ė e al. (2017) pa a o Li auische. A Laiendialec ologia
ep esen a assim um domínio cen al da Laienlinguís ica.4 2 Disso a chamada olke ymology
linguis icamen e é bemchaus au schluss eich e sua S ellenwe no âmbi o de uma synch onen
E ymologie em, disku ia Augs (1975, 2002). 3 Vgl. ambém a in es igação de S auss (2018) a
Rhe o ik-Ra gebe n. 4 Nos úl imos anos são ou as disciplinas linguís icas em seus concei os
laienlinguís icos hin examinadas sido, gl. Albu y (2014) ao linguis icaplanning e linguis icpoli ics, as
con ibuições in Ha dy, He ling & Pa zel (2015) a laienlinguís icos discu sos sob e linguagem no
S aipsniai A icles 251 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
Dialec o-Sp ach üh e pa ecem, po ém, a é ago a ainda não e sido examinado
de laienlinguis ische pe spec i a, embo a is o, como no seguin e é mos ado,
um du chaus alendo emp eendendo ep esen a. O a igo é da seguin e o ma
es u u ado: Na seguin e secção 2 é a ex so e Sp ach üh e iluminado.
Secção 3 di ige-se aos Kaude welsch-dialek üh e n do iagem
Know-How-Ve lages pa a, a que a base de dados dos üh e s (F änkisch Das
Analyse bilden. Sie we den aus laiendialek ologische Pe spek i e un e such
(Abschni 4). Eine exempla ische Mik oanalyse eines ausgewähl en Dialek -
Deu sch de F anken) oco e em secção 5. Secção 6 inalmen e esume os
esul ados e emp eende um ou look.
2. DIE TEXTSORTE SPRACHFÜHRER
Sp ach üh e são como uma ela i amen e jo em ex so e a conside a , que se
só em conexão com Reis üh e n (z. B. Baedeke ) du an e do su gi em u ismo meio
do 19. século a es abelece começa e como uma, que po adução-apps e
semelhan es auxílios, como Nadobnik (2019: 415) mu maß , al ez logo já ol a a
o na supé luo. Um b e e olha em an eceden es his ó icos e ela uma
su p eenden e con inuidade es u u al. Os Dunhuang-manusc i os do a dão 10.
Século de nosso calendá io con êm após Shaik (2014) uma
con e sa ionshil es ellung pa a iajan es na seidens aße e pa a (buddhis ische)
pilg ims com as línguas Chinesisch, Sansk i e Sakisch (uma os i anische lingua).
Sendo ainda um pouco mais an igos são os Kassele Glossen do início do 9. do século
com o pai de línguas La in e Al hochdeu sch no bai ischen dialek . Eles con êm,
po exemplo, a seguin e, de heu ige pon o de is a landeskundliche, passage
(Glück 2002: 68):
S ul i sun omani sapien i sun paio i modica es sapien i in omana plus haben
s ul i ia quam sapien ia ole sin uualha spahe sin peig ia luzic is spahe in
uualhum ma e hapen olahei i denne spahi
‘Dumb são os Welschen, espe o os Baye n. Klein é a clughei en e os Welschen, eles êm mais
dummhei do que clughei ( ankophonen) In e ne ou C uz-Fe ei a (2011) espec i amen e.
Pasquale (2011) e Pasquale & P es on (2013) a laienlinguís icas noções ao E s bzw. Línguas
es angei aslea n e -leh en.
KLAUS GEYER
252 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Do im do 9. de ol a p o êm os Al deu schen Gesp äche, a espécie de
Gesp ächsbüchlein, que con ém diálogos alemães com aduções ao la im do
século (Glück 2002: 68). Um papel cen al pa a o desen ol imen o da ex so e
Sp ach üh e joga o semp e no amen e mencionado (z. B. Hend icks 2014: 29;
Ge nen z e al. 1988: 2123) i aliano-alemão sp achbuch Libe in olga o po Geo g
on Nü nbe g, que com isso ambém o p imei o namen almen e conhecido
DaF-Leh e é, como Ede (2010: 57) en a iza. Esc i o pa a come cian es i alianos
em con a o com o Hochdeu schen, consis e de ês pa es: Am An ang s ehen
nach Sachgebie37). Mais a de, já imp essas ob as pa a o e gue do alemão
en geo dne e Wö e und Wendungen, ge olg on eine Lis e on Ve ben mi
bes imm en Flexions o men und zule z zwei „Handelsdialoge“ (Pausch 1972:
o ien am-se bemchaus na es u u a de Geo g on Nü nbe gs sp ach üh e ( gl.
2002: 419 . so e ).
Em empos mode nos es á o nome Baedecke a pa i do 19. Século ep esen ando
pa a uma beginnende democ a ização do iaja . Ela c ia um odo no o demanda em
guias de iagem, o que ambém ajudas pa a a comp eensão linguís ica em impo ância
ganha . Na Baedeke -Ve lag é pela p imei a ez publicado The T a elle s 2019 Manual
o Con e sa ion in English, Ge man, F ench and I alian, 1864 seguem edições pa a
alemão e ancês-sp achige, bem como um b e e guia da língua ussa jun o com
con e sação e Vocabula ( z. edição Manuel de langue usse 1833, Manual o he
Russian Language 1914) ( gl. Hin ichsen 1983, 1991). Pe manece uma especialidade do
Baedeke guia de iagem Suécia e No uega ao lado dos p incipais o ei os de iagem
po Dänema k; Handbook pa a iajan es de 1879, de início a um apa ado Zu
dänisch-no wegischen und schwedischen Sp achleh e: G amma ik, Redewendungen,
Wo e zeichnis zum Reisegeb auch a inclui , assim como is o jun o mode nos
Reise üh e n a é hoje zumeis o caso é. Especializadas sp ach üh e são, no
en an o, não só uma ela i amen e jo em ex so e, elas são a é ago a ambém
quase e oneamen e explo adas, pelo menos de pe spec i a linguís ica. Uma exceção
o ma o mais ecen emen e apa ecido abalho de Nadobnik (2019), que embo a enha
um compa ação de alemães e poloneses sp ach üh e no oco, desse despei o mas
ambém uma sé ie in ei a de essenciais obse ações pa a
Tex so e ge almen e anuncia.
Inclusão de possibilidades écnicas digi ais de ine Nadobnik o sp ach üh e
sob eg indando como um p incipalmen e pa a a iagem (ou a ou os obje i os
de comunicações, ambém pa a o ap endizado au ônomo) adequado
Nachschlagewe k (o mais equen emen e como pochenbuch, mas ambém em
o ma de dados e ou on äge n como po exemplo de uma iPhone-app ou de uma

S aipsniai A icles 253 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
MP3-Da ei) com pad ões pa a o linguís ico agindo em ípicas si uações
diá ias (nabs ou as in o mações u. a. à p onúncia, g amá ica,
Landeskunde, ambém com wo dlis s espec i amen e a um dicioná io
p o idenciados) pa a odos, que sob e nenhuma ou baixas línguas es angei as possuem (Nadobnik
2019: 141).
Independen emen e da medial ma e ialidade podem, em anelação a Nadobnik
(2019: 135), os seguin es como cons i u i os Elemen s de um sp ach üh e
se em:
1) um in odu ó io pa e com in odução e inhal s e zeichnis, bem como
2) pad ões comunica i os de acções (mus e sä ze, dialogsequenzen,
Dialoge) als Ke nelemen .
Als wei e e zen ale Elemen e sind zu be ach en
3) ein Wö e e zeichnis in Fo m on Wo lis en ode kleinen Wö e bü-
che n (em esc i o e e en ualmen e. ambém em imagem), bem como 4) uma
b e ege assada g amá ica e 5) in o mações sob e a p onúncia, a a) como
eesc i u a da Lau ung po meio ansli e a ion ou po phone ical
ansk ip ion mediada e ou / b) mi els Ton äge n como
Audio-Casse en, CDs, MP3-Files se em demons ados.
Adiciona i
6) g a icos Elemen s como po exemplo landmaps, abs ac ings, o os,
abelas e bild a eln pa a mos a po um lado, e 7) ou os Elemen s como z.
B. mos e ex e pa a ca as ou landesund in o mações cul u oldicas po
ou o lado.
Na seguin e seção são ago a as Kaude welsch Sp achund Dialek üh e
ap esen adas.
3. KAUDERWELSCH SPRACHUND
DIALEKT FUHRER
3.1. Kaude welsch sp ach üh e
Die Kaude welsch Sp ach üh e des Reise Know-How Ve lages sind im Kon-
ex des au kommenden indi iduellen Rucksack-Tou ismus de 70e Jah e zu
e , como iajan es com pequeno o çamen o, mas de g ande in e esse pa a as
pessoas e a co idiskul u a e jus amen e não p ima iamen e pa a as al amen e
cul u ais sénio idades dos iajados, supos amen e exó icos países a
inu ilizabilidade he mé ica de iagem e sp ach üh e cons a a am.
KLAUS GEYER
Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII 254
Depois alguns p ecu so es no au o eng uppe Globe o e esc e e pa a
be o e “ wi d 1981 de e s en Reise üh e und wenig spä e ab 1983 auch mi
dem Band „Indonesisch (Bahasa Indonesia)“ de e s e Kaude welsch Sp ach-
Glo üh e azido ao me cado. A escolha da denúncia Kaude welsch pa a a sé ie
pode aí inicialmen e su p eende , dão po ém, po exemplo, o Digi ale Wö e buch
de deu schen Sp ache (dwds.de) como signi icado de Kaude welsch ‘wi e and
un e s ändliche, ehle ha e Sp ache e o Duden Online-Wö e buch (duden.de)
‘dois idiomas mis u ados, incomp ehensible Sp ache, Sp echweise; a nega i e
Deund Konno a ion (dwds.de: abwe end) é na e lags eihe, no en an o, i ado no
posi i o no sen ido de: ‘Das sp achliche E gebnis des Ve suchs, sich mi Pe sonen
zu e s ändigen, de en
Língua um não sabe.5
Ak uell (Juli 2020) inclui a sé ie dos sp ach üh e 248 olumes, que como
aschenbüche no A6- o ma com um escopo de 120-160 páginas a p eços de
ge almen e sob 10 eu o são o e ecidos. Os sp ach üh e são ambém
ele onicamen e no Pd - o ma disponí el e são g ande pa e po
AudioBeglei ma e ial, consis indo de onda es dos esc i o dadas exemplowö e e
-sä ze, complemen ado. Segundo edi ais indicados, a sé ie inclui 137 Am ssp achen
(s. kaude welsch sp ach üh e ), sendo pa a línguas plu izen icas com g andes
linguagens uma o emen e di e si icada o e a exis e: 18 í ulos pa a espanhol, 14
pa a inglês, 12 pa a á abe, 7 pa aös ancês; disponí eis são ô ne 18
sp ach üh e pa a alemão como es angei a, 11 Slang-Sp ach üh e , alguns
culina ische Sp ach üh e e eben ambém a Reihe Dialek pa a
Dialec os do Alemão.
As Kaude welsch Sp ach üh e en endem-se, como a in odução aos ãos a ex ai é (aqui como
exemplo Bd. 54 Li auisch de 1999), como Sp ech üh e , com cuja ajuda se pode almen e ap ende a
língua dos people on he s ee speak and unde s and (Jähne 1999 6). En a iza-se que pouco alo
sob e a in e mediação espec i amen e. o mulação de eg as g ama icas é colocado. Fenômenos
g amma icos são po meio dos da alemã G undschuldidak ik conhecidos, eingedeu sch en Te mini
nomeados: 1., 2. e c. Fall (pa a nomina i o, geni i o e c.), Vo und Nachsilben (onde P äund Su ixe são
gemein ), Ve häl niswö e (pa a P äposi ionen), Mi elwö e (pa a Pa izipien) ungen pa a is o
são o Rä o omanische da população de Chu (obe deu sch Kaue ), que pa a sua a i idade como
ah ende Händle und Hausie e bekann gewesen sei, ou mas kaude n em uma signi ica ‘undeu lich
5 Die E ymologie on Kaude welsch is nich eindeu ig geklä : Das zwei e Komposi ionsglied
-welsch ü ‘ omanisch’ is dabei unp oblema isch, im Gegensa z zu kaude -. Als mögliche Bedeu-
sp echen, kolle n (wie ein T u h), angebo en ( gl. Kluge 1989; concepcional con usões como, po
exemplo, de empus e empo ou gênus e gêne o e c. Uma no á el peculia idade linguís ica dos
sp ach üh e ep esen am as pala a-po -pala a- aduções das dadas exemploph ases e
Duden 2014).
S aipsniai A icles 255 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
usw., eine P axis, die nu o de g ündig die Gegens ände ein ache zugänglich
mach . Die Ve meidung e mein lich schwie ige F emdwö e wi d e kau mi
-sa zes: A língua de o igem é em semi e d uck sem segmen ação de unidades abaixo da
pala ag enze, abaixo segue uma linha com lexikalischen e g ama ical glossie ungen dos wö e e
ul imamen e uma linha com uma idioma ische übe se zung ins, gl. o seguin e exemplo de Jähne
(1999) Ge man 7:4:
A gãlima ūký i?
FW possí el uma ?
Posso uma ?
Es a e deu ulação de es u u as linguís icas sem explici i e me asp achliche
In o ma ion z. B. in o m g amma ic ules de e pe mi i aos usuá ios:innen dos
sp ach üh e , au ônomo com ajuda do wö e e zeichnisses no as sen enças
segundo pad ões exis en es a o ma .
3.2. Kaude welsch dialek üh e (Guia de Dialec os de Kaude welsch)
Pa a a sé ie dos Kaude welsch dialek üh e 7 aplicam no g ão os mesmos es u u aund design
p inciples como pa a as sp ach üh e ; me amen e sob e a glossi icação é e edicida, bem po que
ela não é man ida pa a necessá ia. Como g upo obje i o são Zuge eis e chamado, aos
ex ange amen e sono en es laudes e exp essões dos diale os de em se explo ados. Que se
a a menos de um auxílio na comunicação com os al eingessessenes ai do que mui o mais de um
meio com unção de en e enimen o, é sob e udo pela múl ipla e e ência aos concei os Humo ,
sp achliche Lecke bissen e bilde eiche Sp ache Sp ache als Wel sich cla amen e, gl. 6 FW na
glosse es á pa a ‘F agepa ikel (F agepa ikel); as diak i ica e ́ são no malmen e não esc i as;
elas mos am o luga e a espécie do Wo akzen es a. 7 Explici amen e seja indicado disso, que
ambém ou as edi o ias o e ecem p odu os semelhan es gl. (com [X] = Saa ländisch, Bai isch,
Hessisch, Schwäbisch, F änkisch, Schweize deu sch, Kölsch, T ie isch) do Anaconda-Ve lag Köln;
Polyglo Dialek üh e : [X] (com [X] = Bai isch, Schwäbisch) do e lag G ä e und Unze , Munique.
z. B. die Reihen „Langenscheid humo olle Sp ach üh e : [X] ü An änge “ (mi [X] = Bai isch,
Schwäbisch, Ruh po , Sächsisch, F änkisch, Kölsch, Badisch); „Meine e s en 270 Wö e au [X]“
KLAUS GEYER
Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII a laiendia lek ologicamen e au schluss eiche
besch eibung de Reihe (exempla men e nellen wö e , edensa en, wo spiele
on kaude welsch bai isch, de In e ne in o ma ion zu Kölbl 2009):
Kaude welsch Dialek s ell deu sche Dialek e und Munda en o . Die o igi-
und sp üche, die es es in jede Munda gib , de speziellen Humo de Menschen
und ih e A zu eden 256 all das mach eine Region bun und in e essan . G aças à
simples lau sch i pode-se ambém como ungeüb e quase cada diale o e lea n.
Um diale o é po ém nunca só uma ou a manei a de ala , mas ele e le e ambém
uma ou a manei a de pensa , sen i e i e . Po an o, concen am-se
Kaude welsch dialek üh e depois de uma b e e in odução em sonicas e
g ama icalís icas especialidades di e amen e em egional ypische Floskeln e
Redewendungen. Os descon aídos p o é bios e linguís icos golke bissen
mos am o cha me des a ge almen e imagem ica linguagem de ci culação. A sé ie
Kaude welsch Dialek comp eende a ualmen e 13 olumes (es ado julho 2020).
Es as cob em g andes pa es do e i ó io de língua alemã. Eles usam no í ulo
em pa e as na dialec ologia luen es (z. B. Sächsisch, Bai isch), em pa e
laienlinguís icas nomeações (z. B. Ruh deu sch), es e úl imo pa icula men e
en ão, quando em uma dialek egion sob e a nomeação do cen o u bano
e e ência é omada (z. B. Kölsch, Be line isch); as on ei as ao U banolek são
no en an o nem semp e inequí oco. Ao azê-lo, em de pe spec i a dialec ológica
quase necessa iamen e a imp ecisões: Assim, o olume 106 Bai isch ocupa-se
me amen e com o Bai isch em Ba a ia, não com o Bai isch no sen ido
dialec ológico, que no les e e sul ai mui o além da Ba á ia; Viene isch (Bd. 78)
con a igualmen e ao bai ian dialek aum como o i ole ische (Bd. 236). Volume 186
F änkisch em o Os änkische, en ão o dialec o na como F anken conhecidas
egião no no e da Ba á ia ao con eúdo, po ém nenhum Rheinode Mosel änkisch,
Mi el änkisch, Niede änkisch. Volume 116 nomeia Elsässisch o Deu sch de
Alemannen, sendo ambém os olumes 71 Schwiize üü sch e 127 Schwäbisch
alemannische dialek egionen ao con eúdo êm. No en an o, são as designações
pa a as dialec os como laienlinguis ic salien a en ende , como no seguin e secção
4 é discu ido. A designação Kölsch deixa-se pa a a maio ia dos alan es:innen do
alemão ce amen e melho localiza e com uma noção conec a do que is o pa a a
( ach)dialec ológica nomeação
Ripua isch possí el se ia.
Da pe spec i a de ecepção in e essan e é, quais diale os como p imei o na
sé ie apa ece am e quais mais a de adiciona am-se. Is o pode ce amen e
ambém com coincidências como a disponibilidade de ap op iados au o :innen em
S aipsniai A icles 263 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
(R3) AK1 18. 2014 Junho
Um pouco caude welsch ...
... em F anken p ejudica nunca. Inciden emen e, F anken isso é o ou o
Ba a ia a egião, que se semp e m. E. undamen almen e bena ailhada sen e!
O Büchlein de e me os Obe baye n em änkische Augenhöhe aze . Allmächd na! ; -)
(R4) D17. 2014 Janei o
Bin mesmo F anke e isso me ouxe à isada
-um supe p esen e
- an as excu sões nas mui as egiões ankens
-o ängisch é pa a o lág imlacha -quase udo é
exa amen e assim como no li o desc i o!! !
(R5) M 27. Augus 2013 bem pesquisado, no pequeno o ma o e um g ande
p esen e O Büchlein, ele em nomeadamen e um pequeno o ma o de bolso,
é bem cons uído e man ém ealmen e mui os F änkische edensa en
p on o e de e pa a mui o
Schmunzeln p eocup.
Eu ui ealmen e su p eendido quan os conhecidos di os ipos eu nele
encon ei.
Além disso, o li o con ém in o mações in e essan es sob e F anken e man ém
a é liedgu p a o.
Especialmen e amigos de ou as egiões ão com o li o e mui a di e são ou
o e como uma indispensá el ajuda; ) O p eço é ealmen e ai e o bem
pesquisado Büchlein é ale cada cen a o.
É um g ande p esen e pa a amigo sob e egional ou in imações.
(R6) TS 13. No emb o 2012
Tolles p esen e pa a não-F anken Eu enho o li o como Gag pa a meus no os
conhecidos comp ado. Você êm do no e e eu de Obe anken, isso há aqui e lá
ainda um pa en endimen ossdi iculdades:), eio supe a como p esen e!
(R7) A19. Sep embe 2011
bu e gespenkidee pa a Zuge eis e wi = meus colegas e eu emos es e
Büchlein de uma ecen emen e pa a Nü nbe g mo idos, no os colega, de
Do mund pa a o ani e sá io p esen eado! Ela se e e animalish de p aze e
ambém já ei igamen e leu nele! Mas ambém pa a um F anken é uma mui o
amüsan e lek ü e:-)
(R8) SW 18. 2007 Janei o
Cinco S e e Plus +
Não e ia pensado, que se pode ão en e idamen e sob e nosso änkische
munda se in o mado! O au o en ende-o, as F ancas e seu diale o com a
ideal po ção sa i e ap esen a ! ! Dahe : Cinco
S e ne Plus +

KLAUS GEYER
264 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
D ei Beobach ungen allen bei de Auswe ung besonde s au : Die eigen -
liche unção de um sp ach üh e s, d. h. a ajus es na comunicação, é só em R6
(comp eensãosschwie igkei en com neues conhecidos alle dings i oinisie ,wie das
Simley:) anzeig ) e R7 (kü zlich nach Nü nbe g gezogene, neue Kollegin, aus
Do mund) hema isie sowie in R2 (He aus o de ung ü Nich -F anken) und R5
(F eunde aus ande en Regionen) am Rande mencionado. No o eg ound es á
ob iamen e o humo ís ico salá io, gl. R2 lus ige Lek ü e, R4 zum T änenlachen, R5
iel schmunzeln, R6 ‘Gag, R7 seh amüsan , R8 Po ion Sa i e; ambém a u ilização
do (s e eo) ypical änkischen dialek ausd ucks Allmächd na! (‘Ach du liebe Zei ,
R3) acon ece em manei a humo is a, como o Zwinke s- (R5). O
Dialec o-Sp ach üh e apa ece assim como uma hib ida ex so e, na qual a
miley ;-) e deu lich . Da übe hinaus wi d de Dialek üh e o enba wenige
zu eigenen Lek ü e, sonde n als Geschenk e wende (R4, R5, R6, R7) und
dabei in diese Eigenscha seh posi i e aluie , gl. „supe “ (R4, R5), „ oll“
unção de en e enimen o es á no cen o, complemen ado po in o mações
cul u ais e linguís icas. Isso co esponde amplamen e à au o-desc ição no
klappen ex (enal ecimen o no o iginal): F änkisch é mais do que uma língua mui o
mais! Apesa de odas as di e enças egionais na língua êm os F ancos uma
peculia idade em comum: Eles semp e azem di e amen e à exp essão, o que eles
que em e que em e isso mui as ezes mais de ig e di e o. Fe nab de Klischees
emp eende aqui um waschech e F anke um s ei zug a a éss país da
Bocksbeu el, que se ambém Baye ns besse e Häl e chama. Sob e 1000 pala as e
ede e sões do änkisch all agswo scha z, p axisnah o denados e anschaulich
elogiado, deixam comp eensãop oblemas desapa ece e o e ecem um amüsan en
insigh . (Sobisch 2007, Klappen ex ) O amüsan e insigh é no essencial po uma
es a égia ou melho , uma ez que is o não necessa iamen e conscien e oco e,
po p á icas cons i uiadas, que como alieniamen o ( gl. Maas 1989; Geye 2013)
espec i amen e. Exo ização designa (Os änkische) nenhuma g aphie
es abelecida ou mesmo no mmiada. Dialek au o :innen, columnensch eibe :innen,
liede mache :innen e ou os in e essados p ecisam, po an o, desen ol e suas
we den können und die un e ande em au de Ebene de G aphie wi ksam sind.
Wie es ü Dialek e des Deu schen die Regel is , exis ie ü das F änkische
p óp ias g aphien pa a o espec i o dialec o. Uma ez que se a a sob e udo de,
as peculia idades oné icas a poin ia , encon a-se na eg a em ão chamadas
plana, d. h. o emen e na a Lau ung o ien adas g aphien ( gl. Sei a 2006). Sobisch
usado em seu dialek üh e
S aipsniai A icles 265 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
F änkisch como sinalin en a aquele do pad ãodeu emão, me amen e expandido po
o sinal <å>, que um ka dinal okal 6ɔ/ ep esen a. O mais p ominen e dis in i o
sonical do les e änkico é a ausência de Fo is-plosi en, com exceção de k/ no
Wo anlau an es okal (z. E. Ke wa ‘Ki chweih /). É encon a -se en ão
amplamen e apenas Lenisbzw. lenizada Plosi e, esc i o como <b, d, g>, ge n in om
s anda ddeu sche Pe spec i e ungewohn e Häu ung. A c a e a de um ocal é aí
como no s anda d addeu sche po (minimus) dois seguin es signos consonan es,
incluindo ambém gemina es, na silbenkoda indicado, e sim ocasionalmen e, po ém
não con inuamen e ambém em lehnwö e , que no s anda ddeu sche não seguem
es e pad ão, gl. Babb iga ‘Pap ika. A lenissch eibung ambém é jus o no silbenkop
nach **[…]/ aplicado. Isso en ol e em compa ação ao pad ão-alemão nenhuma
adicional ou des ian e lau in o mação, já que ambém lá nenhum o isplosi
i acompõe, a pa icula men e em combinação com o ig aphen <sch> pa a […]/ […]
uma g aphema ical pe e ndung: Schde n […]S e n[…], schbilld […]spiel . Assim, pode
o g aphema ische sinalin en a ambém amplamen e coincidi em com o
s anda ddeu sche, a sinalkombina o ik não az is o e ambém a
Phonem-G aphem-Zuo dnung des ia semp e de no o. Is o o na-se pa icula men e
em assimilações e elisionen cla amen e, as quais assimsam ausbuchs abie são
no amen e uma indicação a uma plana g aphie; gl. z. B. Sem ‘Sen , schd iggn
‘s icken (alle dings não schd iggng com ela em Plosi <ng>) ou g alln ‘ge allen;
di e en emen e con a Jamme labbn (e não Jamme labbm ‘Jamme lappen) sem
assimilie em bilabialen Plosi <m> no auslau (103). […] é em zumei a e em pa icula
ambém em con a o com ela en obs uen es com o dig aphen <ng> ep oduzido, z.
E. lachng […]lachen[…], d inggngŋgŋ/ […] inken[…] (aqui com ob iamen e
el sch eibung <nngng>, 22). Um ou o exemplo pa a alienien e esc i a são
abb e iações com ausbuchs abie en silbischen Buchs abennamen como z. B.
Be-Dse ‘PC; aqui se ia Peh-Zeh s anda ddeu sch ambém me kwü dig. A menciona
é inalmen e a Além da g aphema icas de e como uma ou a o ma a mais
es ilis icamen e baseada alieniamen o e oção encon a . Ela consis e nele, uma
cu a dialec al na adução da linha em um es ilo ele ado ep oduze . A a és a
wede lau -, noch no mge ech e Sch eibung <äöü> ü den Diph hong <eu> in
Wö e n wie Lüchebäöüdl ‘Lügenbeu el’ ode Schbo ds äöünd ‘Spo s eund’.
disc epança es ilís ica é uma concepção ( e mein liche ) conges ionsp achiness
ou pa icula de bhei do dialec o ge ada. O seguin e bei-
spiel illus ie s ell e e end ü eine ganze Reihe ähnliche Wendungen das
Phänomen; eine adäqua e Übe se zung wä e beispielsweise ‘Wenn de T ompe-
e spiel , meins du, es jaul ein Hund.’:
KLAUS GEYER
266 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Se o Blechschbodse schbilld, maansd es jauld a dog. A a e des e ompe e s
lemb a de um cacho o yaulendo. No ní el de con eúdo, cai a o e es e eo ipização
em di eção de uma olclo ização, que se e do, po exemplo, no klappen ex
abo dado humo ização. Jus amen e nos capí ulos hema icos encon a-se uma
o e p opo ional alinhamen o sob e os emas ou si uações Wi shaus e jogo de
ca as bem como in ul wö e e maldices. A mac os u u a do dialek üh e segue
ge al, po ém, o pad ão con encional das ex so e e ap esen a nos capí ulos
hema icos no g ão a é mesmo uma beach liche sob eca ei a com aqueles na
p imei a pa e de Geo g on Nü nbe gs sp ach üh e de 1424 em. O olume começa
com uma in odução sob e a língua ou seja, o diale o com in o mações sob e, onde e
de quan as pessoas o diale o é alado e como se compo a com a binnengliede ing.
Da an ence a um capí ulo a Esc i esp. Esc ip u a e pa a a p onúncia a, seguido
de um esumo sob e a g amá ica, en endido como Mo phosyn ax. Todos esses
capí ulos ca egam cabeçalhos no diale o (z. B. Kadde o F angn ‘Ka e on
F anken, Wie me s schb ichd ‘Wie mans sp ich ). A p incipal pa e azem capí ulos
hema icos como a saudação e admissão, a amília e pa en esco, a núme os e dias
semanais, aos emas abalho, un e wegssein, De Kö pe , Einkau en, Essen und
T inken, We e e c. o a.
Esses capí ulos emá icos são ambém com í ulos no diale o p o idos (z. B.
Sä us! Un Adele ‘Se us! E Ade pa a ecepção e e edic o, Di buggliche
Bagaasch ‘Die bucklige Bagage, pa a pa en escha ). Eles con êm cada um
cu as dialogicas pe gun a- espos a-seqüências e pequenas lis as de pala as;
ac escen am mui as ezes humo iges (in e ))cul u ais in o mações e
conside ações. No inal do Büchleins encon am-se dois egis e de pala a
(uma ez Dialek S anda ddeu sch e uma ez S anda ddeu sch Dialek ), li e a u -
hinweise ü die wei e üh ende Lek ü e und eine Au o in o ma ion (De , wo’s
gsch iem håd ‘De , wo es gesch ieben ha ’).
Disso que a banda ap esen a uma sé ie de incong uências, con adições e e os,
que sua laienlinguís ica P o inienz sublinha, seja aqui apenas à ma gem
mencionado (ge a mais a espei o Geye 2021). Pa a ilus ação, pode a con usa
inconsis en e esc i a de ‘Wi como Wed (24), Wädd (50) e, inalmen e,
Wä d (53) se i .
S aipsniai A icles 267 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
6.RESULTISTE AND AUTOSTRICK
A a és da p esen e in es igação dos Kaude welsch Dialek -Sp ach üh e
gene almen e bem como exempla men e do Dialek üh e F änkisch, os
Dialek Sp ach üh e e ela am-se em á ios ní eis como um ele an e obje o
de es udo pa a uma con emplação laienlinguís ica: Supe o dina iamen e,
mos a-se que a selecção an o dos diale os como ambém, em pa icula , dos
dialek bezei amen os pa a os Kaude welsch Dialek -Sp ach üh e alemães
ap esen a cla os pa alelos com os in en á ios de á ios es udos de pe cepção
dialec ológicos. É, en ão, são laienlinguis ic salien e dialec os e
dialek bezei amen os abo dados. Na análise exempla is cai con udo uma humo ige
es e eo ipização espec i amen e. Folklo ização do diale o em. Além disso, é
sob e udo a esc i a do diale o como um não-no mi icado domínio po p á icas da
alieniamen o espec i amen e. Exo ização ca ac e izado. No me asp axlichen
ní el é a a o pa a disciplinä en especialidade com simul âneo
all ags-Expe en um explici en a izado. Isso udo le a a uma mui o posi i a
a aliação do dialec o-Sp ach üh e como um en e enimen o médium a pa i da
pe spec i a dos comp ado es:innen espec i amen e. Rezipien :innen, sendo
du chaus exis en es achlinguís icas inadequações da dialek p äsen a ion como
inconsis ências, con adições e e os na ep esen ação no undo en am.
Nes e a igo pôde apenas um dialek üh e em alguns de ails se analísado.
Desejá el se ia sem dú ida uma ampliação da base empi ica po exemplo no sen ido
de uma ex ensão a ou os diale os, a p odu os semelhan es de ou as edi o ias e
bem-sucedidamen e ambém a ou as mídias. Além do audioma e ial a
dialek -Sp ach üh e n o e ecem-se aqui z. B. Laien ideos no YouTube a, pa a um
en endimen o mais ab angen e da in e elacção de Laiendialek ologie
espec i amen e. Laienlinguís ica e Dialek -Sp ach üh e n pa a ob e .
LITERATUR
Albu y Na han 2014: In oducing he Folk Linguis ics o Language Policy. – In e -
na ional Jou nal o Language S udies 8(3), 85–106.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė, Čepai ienė Agnė, Ge žo ai ė
Lau a 2017: Kalbos a ian iškumas i jo e inimas pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu:
a ian ų i ie ų aizdiniai, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
KLAUS GEYER
268 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Allensbach 2008 – Auch auße halb on Baye n wi d Baye isch ge n gehö : Die belieb es en und
unbelieb es en Dialek e. Allensbache Be ich e 2008/4, Allensbach: Ins i u ü Demoskopie.
h p://www.i d-allensbach.de/uploads/ x_ epo sndocs/p d_0804.pd .
amazon.de – www.amazon.de/Reise-Know-How-Sp ach %C3%BCh e -F %C3%A4
nkisch-Kaude welsch-Sp ach %C3%BCh e /dp/3894164743/.
An os Ge d 1996: Laien-Linguis ik. S udien zu Sp ach- und Kommunika ionsp oble-
men im All ag. Am Beispiel on Sp ach a gebe n und Kommunika ions ainings, Tübingen:
Niemeye .
Augs Ge ha d 1975: Übe legungen zu eine synch onen e ymologischen Kompe-
enz. – Un e suchungen zum Mo phemin en a de deu schen Gegenwa ssp ache, H sg.
G. Augs , Tübingen: Na , 156–230.
Augs Ge ha d 2002: Volkse ymologie und synch one E ymologie. – Zei sch i ü
Li e a u wissenscha und Linguis ik 127, 144–147.
C uz-Fe ei a Madalena 2011: Fi s language acquis i ion and eaching. – AILA
Re iew 24, 78–87.
Ede Ul ike 2010: En wicklungen on Deu sch als F emdsp ache o 1945.
– Deu sch als Zwei - und F emdsp ache. Ein in e na ionales Handbuch, H sg. H.-J. K umm,
Ch. Fand ych, B. Hu eisen, C. Rieme , 1. Halbband. Be lin, New Yo k: de G uy e ,
55–62.
Duden 2014 – Duden Das He kun swö e buch. E ymologie de deu schen Sp ache, 5.
Au lage, Be lin: Duden e lag.
duden.de – www.duden.de, Be lin: Bibliog aphisches Ins i u .
dwds.de – www.dwds.de, Digi ales Wö e buch de deu schen Sp ache, Be lin: Be lin-
B andenbu gische Akademie de Wissenscha en.
Gä ig Anne-Ka h in, Plewnia Alb ech , Ro he As id 2010: Wie Menschen
in Deu schland übe Sp ache denken, Mannheim: Ins i u ü Deu sche Sp ache.
Ge nen z Hans Joachim (H sg.) 1988: Un e suchungen zum Russisch-niede deu -
schen Gesp ächsbuch des Tönnies Fenne, Psko 1607. Ein Bei ag zu deu schen Sp achge-
schich e, Be lin: Akademie-Ve lag.
Geye Klaus 2013: As e ix snack pla – As e ix edd boa isch: Dialek g aphien
zwischen Ve au hei und Al e i ä in Munda ausgaben de As e ix-Comics. – Ak u-
elle Tendenzen de Sp achwissenscha , H sg. M. Lachou , Hambu g: Ve lag D . Ko ač,
45–58.

S aipsniai / A icles 269
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
Geye Klaus 2021 (e sch.): Dialek -Sp ach üh e als ele an e Quelle ü die Laien-
dialek ologie. – Sp achliche Va ia ion und Viel al | Linguis ic Va ia ion and Di e si y,
H sg. K. Geye , S. K ae a, E. K asnopeje a, Be lin: Pe e Lang.
Glück Helmu 2002: Deu sch als F emdsp ache om Mi elal e bis zu Ba ockzei , Be -
lin: de G uy e .
Ha dy S éphane, He ling Sand a, Pa zel Ca olin (H sg.) 2015: Laienlingu-
is ik im ankophonen In e ne , Be lin: F ank und Timme.
Hend icks Pepijn 2014: Inno a ion in T adi ion: Tönnies Fonne’s Russian-Ge man
Ph asebook (Psko , 1607), Leiden: B ill.
Hin ichsen Alex W. 1983: Con e sa ionsbuch ü Reisende ode The T a elle ’s
Manual o Con e sa ion... – Reiseleben 6, 18-20. Siehe auch h p://www.bdk .com/ ul.
php?a =134.
Hin ichsen Alex W. 1991: Baedeke s Reisehandbüche . 2. Au lage, Be e n:
U. Hich ichsen.
Hund Ma kus 1992: Eins ellungen gegenübe dialek al ge ä b e S anda dsp ache. Eine
empi ische Un e suchung zum Bai ischen, Hambu gischen, P älzischen und Schwäbischen,
S u ga : S eine .
Hund Ma kus 2010: Be ich übe die Pilo s udie „Laienlinguis ische Konzep io-
nen deu sche Dialek e“. – „Pe cep ual Dialec ology“. Neue Wege de Dialek ologie, H sg.
Ch. A. Ande s, M. Hund , A. Lasch, Be lin, New Yo k: de G uy e , 179–219.
Jähne Ka in 1999: Li auisch Wo ü Wo , 4. Au l., Biele eld: Reise Know-How
Ve lag.
kaude welsch bai isch – www. eise-know-how.de/de/p oduk e/kaude welsch-buch/
bai isch-ech e-hochdeu sch-45006, Biele eld: Reise Know-How Ve lag Pe e Rump.
kaude welsch sp ach üh e – www. eise-know-how.de/p oduk eihe/kaude welsch-
sp ach ueh e -42848, Biele eld: Reise Know-How Ve lag Pe e Rump.
Ke swill Paul, Williams Ann 2002: “Salience” as an explana o y ac o in lan-
guage change: e idence om dialec le elling in u ban England. – Language Change:
The In e play o In e nal, Ex e nal and Ex a-linguis ic Fac o s, H sg. M. Jones, E. Esch,
Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e , 81–110.
Kluge F ied ich 1989: E ymologisches Wö e buch de deu schen Sp ache, 22. Au lage,
Be lin, New Yo k: de G uy e .
Kölbl Richa d H. 2009: Bai isch – das ech e Hochdeu sch, 7. Au lage, Biele eld: Rei-
se Know-How Ve lag.
KLAUS GEYER
270 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Lenz Alexand a N. 2010: Zum Salienzbeg i und zum Nachweis salien e Me kmale.
Lenz Alexand a N. 2010: Zum Salienzbeg i und zum Nachweis salien e Me kmale.
M. Hund , A. Lasch, Be lin, New Yo k: de G uy e , 89–110.
Long Daniel, P es on Dennis (H sg.) 2002: Handbook o Pe cep ual Dialec ology,
Pe cep ual Dialec ology. Neue Wege de Dialek ologie, H sg. Ch. A. Ande s, Bd. 2, Ams e dam: Benjamins.
Maas U z 1989: O hog aphische Al e i ä . Sob e li e a icas munda g aphien. Con ex os
sociocul u ais da sp achund li e a u a desen ol imen o. Fes sch i pa a Rudol G oße ao 65.
Gebu s ag, S. Heinemann, G. Le chne e al. (H sg.), S u ga : Heinz, 339359. Nadobnik Rena a
2019: Sp ach üh e ü Deu sch und Polnisch A his ó ia da ex so e de seus inícios a é ao
p esen e in kon as i e Da s ellung, Hambu g: Ve lag D . Ko ač.
Niedzielski Nancy, P es on Dennis 2000: Folk Linguis ics, Be lin, New Yo k:
Mou on de G uy e .
Pasquale Michael 2011: Folk belie s abou second language lea ning and eaching.
AILA Re iew 24, 8899.
Pasquale Michael, P es on Dennis 2013: The Folk Linguis ics o Language Teaching and
Lea ning. Psycholinguis ic and Sociolinguis ic Pe spec i es on Second Language Lea ning
and Teaching, K. D oz ́dział-Szeles , M. Pawlak (H sg.), Be lin: Sp inge , Pausch Oska 1972:
163–174.
O mais an igo li o de linguagem i aliano-alemão. Uma ansmissão do ano 1424 pa a Geo g
on Nü nbe g, Viena: Böhlau. Dennis P es on (H sg.) 1999: Handbook o Pe cep ual
Dialec ology, Bd. 1, Ams e dam: Benjamins.
P es on Dennis 1982: Pe cep ual Dialec ology: Men al Maps o Uni ed S a es dialec s om
a Hawaiian pe spec i e. Wo king Pape s in Linguis ics, Uni e si y o Hawaii, Depa men
o Linguis ics, 14, 549.
eise-know-how.de www. eise-know-how.de, Biele eld: Reise Know-How Ve lag Pe e
Rump.
Sei a F ank 2006: O hog aphy de elopmen . Essen ials o language
documen a ion, J. Gippe , N. Himmelmann, U. Mosel (H sg.), Be lin: de G uy e , 275299.
Shaik Sam an 2014: Ph asebooks o Silk Road T a elle s. h p://idpuk.blogspo .
com/05/2014ph asebooks- o -silk- ou e- a elle s.h ml. And ew Sihle 2000: Language
His o y. An In oduc ion, Ams e dam: Benjamins.
S aipsniai A icles 271 /
Was man aus Dialek -Sp ach üh e n ü die Laiendialek ologie
und Laienlinguis ik le nen kann
Sobisch Jens 2007: F änkisch o alemão dos F anken, 3. Au lage, Biele eld: iagem
Know-How Ve lag.
S auss Lina 2018: Rhe o ik a gebe como exemplo pa a Laienlinguis ik. Uma análise
discu s, S u ga : Me zle .
Wei e shaus F ied ich-Wilhelm 2004: O no o g ande Vo namenbuch: He kun
und Bedeu ung on 8000 Vo namen, München: Basse mann.
Ko galima išmok i iš a miškų pasikalbėjimų
žinynų, p iski iamų nemokslinei dialek ologijai
i kalbo y ai
SANTRAUKA Šiame s aipsnyje analizuojamos am ik os sąsajos a p a miškų pasikalbėjimų
žinynų i nemokslinės (liaudies) ling is ikos a dialek ologijos. Pasikalbėjimų žodynėliuose
adiciškai laikomasi no minės kalbos s anda ų, o a miškų pasikalbėjimų žinynai y a gana
naujas eiškinys, ben jau okiečių kalboje. No s galimai isi okiečių a mių a s o ai sup an a
okiečių bend inės kalbos no mas i isomis išgalėmis s engiasi kalbė i bend ine kalba su
asmenimis, ku iems am ik as dialek as y a s e imas, ačiau neaišku, a jų komunikacinė
paski is, kaip i ki ų pasikalbėjimų žodynėlių, y a okia pa i, . y. a jie paleng ina keliau ojų
bend a imą su am ik os a kalbos (a mės) a s o ais. Dažniausiai nek ali ikuo ų specialis ų
pa eng i a miškų pasikalbėjimų žinynai, ku iuose pa eikiamos linksmos, nuo aikingos is o ijos i
(a ba) olklo o elemen ai, labiau o ien uo i į uos skai y ojus, ku ie šią a mę a oja a ba ją
ben šiek iek išmano. Šielaida s aipsnyje i ap a iama plačiau, analizės pama u pasi inkus
a mių cha ak e is ikas, bend ąsias i speci ines ex o s uk ū as, kalbinius aspek us, a mių
pa eikimo būdą, galiausiai kul ū inius elemen us, būdingus a i inkamos a mės plo ui. Taip galima
su ok i iš liaudies ling is ikos pe spek y os analizuojamos a mės koncepciju i idėjas, ku ios
pe eikiamos a miškų pasikalbėjimų žinynuose.
Į eik a 2020 m. ugpjūčio 17 d.
KLAUS GEYER
Ins i u o pa a Língua e Comunicação
Uni e sidade Sulddênice
Campus ej 55
DK-5230 Odense M
klg[email p o ec ed]