scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Dar kartą dėl Mikalojaus Daukšos mirties metų

Abstract

Straipsnyje dar kartą grįžtama prie Mikalojaus Daukšos mirties datos. Neseniai pasiūlyta nauja Daukšos mirties data – 1615 m. vasario mėnuo – pasirodė esanti klaidinga. Straipsnyje pristatomi lemiami argumentai, kad Daukša tikrai mirė 1613 m. vasario antrojoje pusėje.

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Dar kartą dėl Mikalojaus Daukšos mirties metų

Author: Darius Antanavičius
Year: 2024
DOI: 10.35321/all90-13
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/2370/2403
Įž algos / Insigh s 327
DARIUS ANTANAVIČIUS
Lie u os is o ijos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3810-3297 Di ecciones de in es igaciones
Mokslinių: Lie u os Me ika, LDK la yniškoji li e a u a,
is o iog a ija, šal inio y a, neolo yniškoji kū yba.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-13
DAR KART DL MIKALOJAUS
DAUKŠOS MIRTIES MET1
One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas
Dea h Da e2
ANOTACIÓN el
S aipsnyje una ez más eg esamos a Mikalojaus Daukšos echa de mue e.
Recien emen e p opues a nue a Daukšos echa de mue e 1615 m. asa io mes apa eció se e ónea.
S aipsnyje p is a omi lemiami a gumen ai, kad Daukša ik ai mi ė 1613 m. asa io an o-
joje pusėje.
ESMINIAI ORDJEA: Mikalojus Daukša (?1613), Kons an inas Jablonskis (18921960),
K ažių kolegija (16141773).
ANNOTATION
The a icle goes back o he ques ion o Mikalojus Daušas dea h da e. The da e p o ided in
he 2022 publica ion, Feb ua y 1615, should be econside ed. Simila ly, inal p oo s a e gi en
in suppo o he mains eam his o iog aphy ha Dauša died in 1613. KEYWORDS: Mikalojus
Daukša (?1613), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažiai College (16141773).
1 A ículo elabo ado en ejecución LMT 20212024 m. g upo de cien í icos p oyec o K ažių kolegijos
y imai: is o iniai i li e a ū iniai šal iniai (su a ies No S-MIP-21-42). 2 The a icle was p epa ed
o he LMT 20212024 esea ch g oup p ojec K ažiai College Resea ch: His o ical and Li e a y
Sou ces (Con ac No. S-MIP-21-42).
DARIUS ANTANAVIČIUS
328 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Ac-ajame Ac a Linguis ica Li huanica ome es e a ículo au o plan eó
hipó esis, que Lie u iškos aš ijos Lie u os Didžiojoje Kunigaikš ys ėje ( oliau
LDK) p adininkas Mikalojus Daukša pod ían no mo i en 1613 m. asa io mėnesį,
como has a šiol uni e sominai acep ada, sino 87 años más a de, d ejais m. asa į 1615
(An ana ičius 2022).
A al conclusión ue accedida basado en dos d. 15 de oc ub e de 1613 y d. 18 de oc ub e
de 1614 documen os, en los que Daukša mencionados como i o y pa icip ęs (p zy
by ności w Bodze wielebnego jego mości księdza Mikołaja Daukszy, kanonika
miednickiego) inicialmen e a ma eando Ge au škės Bukañ iškės, en ese momen o.
Menė i documen osi sob e i ió, e dad, no o iginalų, sino sólo copías pau dalu. Po
consiguien e en el a ículo se ealizó su análisis y accesos a la conclusión, que duda
de sus echas no hay undamen o. Basándose en es a conclusión, su gida hipó esis,
que Kons an ino Jablonski publicado en 1809 m. Babėnų d a o documen os
in en o iaus, o lis a, documen o No. 15 egis e ( u inio esumenje), que has a šiol
ue y único p incipal p ueba de Daukšos mue e m. eb e o de 1613 (Jablonskis 1977),
pudo in il a e e o .
Teniendo en cuen a a mencionados dos documen os da as, ue p opues a nue a
Daukšos echa de mue e 1615 m. asa io segunda pa eė. Mencionado a ículo
e mina así3: ¿Cuáles son las posibilidades de e i ica la [da ą D. A.] con o as
uen es? Si Daukšos es amen o en los lib os del ibunal de los cas illos y ie as
de Zemaičius ue ac uo ado en 1615., se ía posible ácilmen e comp oba es o
pe i iendo miscias lib os. Desa o unadamen e, Žemaičių ni cas es, ni ie as
del ibunal 1615 m. ac os ambién no sob e i ió, po lo que eso hace imposible. Así
mismo neišliko Zemaičių (Medininkų) ka ed os kapi ulos, cuya miemb o e a
kanauninkas Daukša, 16131615 m. posėdžių p o okolų. O emp i amen e en Zemaičių
yskupys ės consis o ijos ak ų knygoje (LVIA 696-2-926) en e 16141615 m.
documen os Mikalojus Daukša de odo neminación. Así el cí culo se cie a. Queda
alguna que sea o as paula inas documen os, que aún po aho a no se conocen.
Pasplicbus a ículo, cla i ico que su au o a sin emba go paslydo p o akis uno
impo an e uen e, ac ualmen e gua dado no Li uania, y Lenkijoje. Tai Vloclã eko
diócesis a chi o se conse a sob e i iua emp i iausia Žemaičių ka ed os
capi ulos lib o, aba can 16131622 m. egis os y documen os (AKap Żmudz. ace ca
es e o igen del a ículo au o es in o mó d . Liudas Jo aiša, al cual aquí quisie a ag adece .
Recibiendo és e pequeño manusc i o digi al copia ía, iskel oji hipo zė
apa eció esan i, desa o un, nobasįs a, que y como apmaudo es o econoce .
3 An ana ičius 2022: 323.
Da ka ą dėl Mikalojaus Daukšos mi ies me ų
Įž algos Insigh s 329 /
Es o demues a el p opio del p ime capí ulo de Kozaić de la sesión de p ima e a,
ocu ido el 16 de ab il de 1613, an aš ė4: Ac a ene abilis capi uli Mednicensis
consc ip a iussu illus issimi e e e endissimi domini d. Nicolai Pac, Dei g a ia
episcopiogi iae, anno millesimo sexcen esimo decimo e io die 16 ap ilis pos
decessu[m] d. Nicolai Da canza canonici elapso c lesia con ocidae dominando um
canonico um ad gene o um pe p ocu a o em ecclesiae mednico um in
p azemabilium d. [Ho ibles Medido es del capí ulo de sen encias, edac ados el
más b illan e y hon iousio seño , p. Mikalojaus, Dios malone Zemaičių yskupo,
o denío, mi us p. kanauninkui Mikalojui Daukšai, 1613 años el día 16 de ab il después
de que suėjus e minus de la con oca o ia a Medido es la iglesia de la ca ed al el
p ocu ado us con ocó ga osius ponus kanauninkus [a yk i] en gene alinę, en la
cual pa icipaba el ga bieji ponai p. p oku a o us Višemi , papas K is aloni Juis, p.
Ga diškis, p. Samsonis y p. Ma alos]
4 AKap Żmudz. 1, l. 1 .
DARIUS ANTANAVIČIUS
330 Ac a Linguis ica Li huanica XC
No hay sen ido k es iona es e egis o au en icidad y en él indicadas echas.
Aišku una Daukšos es amen o, ac ualmen e conocido sólo de egis o
(san aukos), echa 1613 m. asa io 13 d. es exacli. Po lo an o Daukšo el hecho de
mue e 1613 m. asa io segundo a mi ad aho a es de ini i amen e con i mado y
demos ado hecho de his o ia.
En Minė o Žemaičių capí ulo en el lib o Daukša como elionis se menciona aún en
a ios luga es, po ejemplo, ya en el p ime mencionado posesión nu a im, en el
que se egis a el capi ulos kanauninko y p ocu a o iaus Jono Višemi skio
pe ición po kanauninko Daukšos, za igusio Viešpa yje, asign libe ad de mue e
Lankõs Laũko p ebendą5:
Co am ene abilibus dominis canonicis sup anomina is ca hed alis ecclesiae
Mednicensis in loco capi ula i pe p ocu a o em capi ula i e cong ega is ipsumque
capi ulum acien ibus e ep esen an ibus pe sonali e cons i u us ene abilis
dominus Ioannes Wyszemi sky canonicus e p ocu a o Mednicensis mino e
p aebenda p aebenda us in Lukosławky iux a dic ae ecclesiae iu a e
consue udinem comp o hac enus majo em p aebendam pe decessum domini
Daugsza canonici in Domino de unc i o dina ie acan em omnibus melio ibus po i us
e qui , o ma e iu e opi e e ademensum compe em senio i e a ione e e
abba em. Una ez más hay que en a iza , que en el p ime a ículo ci a ci a m. 1613
oc ub e 15 d. y m. 1614 oc ub e 18 d. documen os son con iables. Jüe ci cuns ancias
de su apa ición son bas an e ob ias es o Mikalojaus Paco in en ando con inua y
implemen a de su g an p edecesako, Zemaičius obispopo Me kelio Gied aičio,
sumanymą ís eig i Zemaičiuose jesui ų kolegiją. Es os Pacas de acciones ėmėsi
p ecisamen e m. inales de 1613. La pa e de es e sumanymo ealización
es i ican es documen os ya publicada, o os aún espe an su ila.
K ažių jesui as di e sosos 16131614 m. documen os ėmėsi muchos años
enlinándose con Zemaičių ka ed os kapi ula po Ge au škės, Mlža ėnų y Ži ná
aldinių p iklausomybės. Exis e incluso sob e i iendo XVII a. en años desconocidos
y en luga desconocido imp eso es a la gaame és de casos his ó icos y de
documen os elacionados con ella konspek os, en el que b e emen e expusi K ažių
kolegija pad es a gumen ai (In o ma io). Es e imp iminio unika as (i. y. único
conocido ejemplio ius) ac ualmen e se conse a Lénkijoje, V òcla e, Osolinskių
biblio e ekoe (ci as XVII20III). Aquí lo dicho en pun os 1, 2 y 4 ( aducción de la ynos
lenguaje)6: Įž algos Insigh s 331 /
5 Allí mismo.
6 In o ma io A[ ], A2[ ].
Da ka ą dėl Mikalojaus Daukšos mi ies me ų
I. 1608 Años del Seño los pad es de Jesús D augía, llegados a Zemaičių dieceziją y
muy ag adablemen e ecibi al más b illan e así como hono ingiausio de Zemaičių
obispo pono Me kelio Gied aičio, es ablecie on K ažiuose. Que iendo ins i ui en
K ajiwie colegio, mencionado más luminoso local o dina io había deducido comp a
K ažius y p ijungi a ellos las incas Paš in inio Upy ės pa ie e, que algo an es de
sus pa onicos dine o e e na p opiedad había adqui ido del adqui ido de la ie a
de los Žemaičiai, el esc ibano de Jesús Mikalos, pe o obs uido po la en e medad
mo al y no pudiendo implemen a es e sumanymo, Bu simai ex e io es Amigados de
K ajsia esc ibie on un es amen o de dos mil lo inos [ lo enų minų aldėpa]. [...]
II [Vispó Gied aicio] suceso , el más luminoso y hono ingísimo seño Mikalojus Pacas,
las posesiones de Paš in inio, de las cuales ing esos K aży Kolegiu es amen o ue
insc i a una suma de dos mil lo enów, debido a su p oximidad a o os asdoms del
obispado p ijungie on a las posesiones del obispo, y que iendo a enua las posesiones
del paš in inio de los debe es, con el hono í ico ka ed os de Medžulos, [Jesu aldų]
suci , e e namen e a a o de la posesión del obispado, el aled Milė Milnius y Žinia y
Gu ii na del del, en ese momen o o denó a Sa o ić la cesión de su capi al a la
adminis ación de Mikhail Va ško ski. Exis e sob e i ido la o dena del más cla o
luga o dina o al mencionado adminis ado , esc i a 1613 m. diciemb e 15 d. [...] IV.
Siguendo con el in de que es e [ aldų] sukei imo ue a con i mado, más cla o local
o dina y hono bioji Medininkų kapi ula de an icipo esc ibió pe ición [supliką] al papa
Paulius V. Él edac ado Va niuose, 1613 m. diciemb e 12 d. Pasi aš š iesė local o dina y
sh iesusis ponas Jonas Višemi skis (Višomi skis), hono bioji Medininkų kapi ulos
kanauninkas y p oku a o ius. pun os 2 y 4 mencioni documen os in ex enso publici i
en K ažių kolegija uen es p ime omo7. Así queda la única p egun a: cómo siquie a
en dos dos documen os d. 15 de oc ub e de 1613 y d. 18 de oc ub e de 1614 al lado de
o as pe sonas de en onces i as apa eció ya allecido Mikalojaus Daukšos apellida?
Todas las e siones se ían sólo espėlionés, e dad pod ía explica se neben us
encon ado o iginalus.
ŠALTINIAI Y LITERATŪRA
AKap Żmudz. 1 A chiwum Diecezjalne we Włocławku [Žemaičių ka ed os capí ulos
16131622 m. sesiones p o ocolas y o os documen os]. 7 Nedzinskai ė, An ana ičius,
pa ., 2019: 4952, 55, 6364.

DARIUS ANTANAVIČIUS
332 Ac a Linguis ica Li huanica XC
An ana ičius Da ius 2022: Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša. – Ac a
Linguis ica Li huanica 87, 311325.
In o ma io In o ma io his o ica e iu idica de bonis collegii C ozensis Socie a is Iesu
dic is Gie ow yszki, Miłżowiany e Zy niany [XVII a. imp iminys sin ikslis año y luga de
publicación].
Jablonskis Kons an inas 1973: Li uania cul u a y sus ac o es, Vilnius: Min is, Nedzinskai ė
71–199.
Ži ilė, An ana ičius Da ius, pa ., 2019: K ažių kolegijos šal iniai, saugomi Jėzaus D augijos
a chy e Romoje = Fon es collegii C osensis, qui in A chi o Socie a is Jesu Romano
asse an u , d. 1 = P. 16081700 (Monumen a his o iamkai = Monumen a his o iam e ac a
collegii C osensis spec an ia), Vilnius: Li uania ins i u os de li e a u a y au os.
In oducida 2024 m. eb e o 18 d.
DARIUS ANTANAVIČIUS
Lie u os is o ijos ins i u as
Til o Rad ilų g. 17, Vilnius LT-01101, Vilnius, Li uania
d.an ana ič[email p o ec ed]om /