Įž algos / Insigh s 327
DARIUS ANTANAVIČIUS
Lie u os is o ijos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3810-3297 Les di ec ions de eche ches
Mokslinių: Li uania Me ika, LDK la yniškoji li e a ū a,
is o iog a ija, šal inio y a, neolo yniškoji kū yba.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-13
DAR KART DL MIKALOJAUS
DAUKŠOS MIRTIES MET1
One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas
Dea h Da e2
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d en ma iè e de d oi s de l'homme.
S aipsnyje une ois enco e e ou née à Mikalojaus Daukšos da e de décès. Récemmen
p oposée nou elle Daukšos da e de mo 1615 m. mois de é ie appa aî ê e aus ie.
S aipsnyje p is a omi lemiami a gumen ai, kad Daukša ik ai mi ė 1613 m. asa io an o-
joje pusėje.
ESMINIAI VOODJES: Mikalojus Daukša (?1613), Kons an inas Jablonskis (18921960),
K ažių kolegija (16141773) Les mo s qui on é é u ilisés pou désigne ces pe sonnes son les sui an s:
ANNOTATION
The a icle goes back o he ques ion o Mikalojus Daušas dea h da e. The da e p o ided in
he 2022 publica ion, Feb ua y 1615, should be econside ed. Similai emen , inal p oo s a e
gi en in suppo o he mains eam his o iog aphy ha Dauša died in 1613. KEYWORDS:
Mikalojus Daukša (?1613), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažiai College (16141773).
1 A icle p épa é dans le cad e de LMT 20212024 m. g oupe de scien i iques p oje K ažių
kolegijos y imai: is o iniai i li e a ū iniei šal iniai (su a ies No S-MIP-21-42). 2 The a icle was
p epa ed o he LMT 20212024 esea ch g oup p ojec K ažiai College Resea ch: His o ical and
Li e a y Sou ces (Con ac No. S-MIP-21-42).
DARIUS ANTANAVIČIUS
328 Ac a Linguis ica Li huanica XC
[…]ajame Ac a Linguis ica Li huanica ome de ce a icle l'au eu a soule é
hypo hèse, que Lie u iškos aš ijos Lie u os Didžiojoje Kunigaikš ys ėje
( oliau LDK) p adininkas Mikalojus Daukša pou ai ne pas mou i en 1613 m. deux
mois de é ie , comme jusqu'à p ésen uni e sellemen accep ée, mais 87 ans plus a d, en 1615 m.
(An ana ičius 2022).
À elle conclusion a é é accessible su la base de deux d. 15 oc ob e 1613 d. e 18
oc ob e 1614 d. documen s, dans lesquels Daukša es men ionné comme i an e
pa icip ès (p zy by ności w Bodze wielebnego jego mości księdza Mikołaja Daukszy,
kanonika miednickiego) ini ialemen a ma ean Ge au škės Bukañ iškės, à ce
momen . Menė i documen ai es es é, ai, pas o iginalų, mais seulemen des copies
sous o me. Pa conséquen , l'a icle a é é e ec ué leu analyse e accédé à la
conclusion que dou e de leu s da es n'es pas ondemen . S'appuyan ce e
conclusion, émise hypo hesée, que Kons an in Jablonski publié en 1809 m. Babėnų d a o
dokumen ų in en o iaus, ou lis e, documen No. 15 egis e ( u inio ésumaukoje), qui
jusqu šiol é ai e seul p incipal p eu e du Daukšos mo m. é ie 1613 (Jablonskis
1977), pou ai in odui e e eu .
Comp e enu des men ionnées deux documen s de da es, a é é p oposée nou elle
Daukšos da e de mo 1615 m. é ie la seconde moi ié. Ci é a icle se e mine
ainsi3: Quelles son les possibili és de la é i ie [da é D. A.] pa d'au es sou ces?
Si Daukšos es amen as Zemaičių pilies e les li es du ibunal de e e a é é
ak o é 1615 m., se ai possible acilemen cela é i ie en pa cou an les mêmes
li es. Malheu eusemen , Zemaičių ni les o ê s, ni les e es du ibunal 1615 m.
ac es aussi n'a pas su écu, donc ce ai e impossible. De même ne es a Zemaičių
(Medininkų) ka ed os kapi ulos, don le memb e é ai kanauninkas Daukša, 16131615
m. posėdžių p o okolų. O p ecoi iausioje Zemaičių yskupys ės konsis o ijos
ak ų knygoje (LVIA 696-2-926) en e 16141615 m. documen s Mikalojus Daukša du
ou nemen ion. Ainsi la oue se e me. Res e quelque qui soi d'au es singulie s
documen s, qui pou l'ins an ne son pas connus. Passeb is l'a icle, cla i ié que
son au eu lui passlydo néanmoins p o akis une impo an e sou ce, ac uellemen
conse é non pas en Li uanie, e en Polish. Tai Vloclã eko diocézie a chi e es
conse é es ée p éci is e Žemaičių ka ed os kapi ulos li e, comp enan
16131622 m. eco ds e documen s (AKap Żmudz 1). ce e sou ce a é é in o mée pa
les au eu s de l'a icle d . Liudas Jo aiša, auquel ici souhai ons eme cie .
Ob enan ce pe i manusc i d'un manusc i numé ique copie, ékel oji
hypo hzée appa aî ée é an , malheu eusemen , nebasįs a, que e comme apmaudu cela econnaî e.
3 An ana ičius 2022: 323.
Da ka ą dėl Mikalojaus Daukšos mi ies me ų
Įž algos Insigh s 329 /
Cela p ou e le p op e du p emie chapi e des Kozaiches de la session de
p in emps, si ing qui ai eu lieu le 16 a il 1613 d., an aš ė4: Ac a ene abilis
capi uli Mednicensis consc ip a iussu illus issimi e e e endissimi domini d.
Nicolai Pac, Dei g a ia episcopiogi iae, anno millesimo sexcen esimo decimo e io
die 16 ap ilis pos decessu[m] d. Nicolai Da canza canonici elapso c lesia con ocidae
dominando um canonic ad capi o um gene ale pe p ocu a o iem ecced alis
Mednicensis in p azema icum d. [Hono able Medininkų kapi ulos n u mai, éc is pa
exemple du plus clai e hono biusiuio pono, p. Mikalojaus, Dieu malone Zemaičių
yskupo, o d e, mi us p. kanauninkui Mikalojui Daukšai, 1613 ans le 16 a il au jou
ap ès, quand sueus l'appel e minus Medininkų ka ed os bažnyčios p oku a o ius
pašaukė ga osius ponus kanauninkus [a yk i] į gene alinę, dans laquelle pa icipai
ga bieji kapi ai p. p oku a o us Višemi , p. Pacus K is aloje ski Juis, p. Ga diškis,
p. Mikaloje ski e p. Ma hias Babino skis.]
4 AKap Żmudz. 1, l. 1 .
DARIUS ANTANAVIČIUS
330 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Nė a sensée k es ione ce en egis emen au hen ici é e il indiqué les da es.
Aišku une Daukšos es amen o, ac uellemen connuomo seulemen de egis o
(san aukos), da e 1613 m. asa io 13 d. es exacli. Pa conséquen le ai de la
mo de Daukšos 1613 m. asa io second ojoje es main enan dé ini i emen
con i mé e p ou é ai de l'his oi e.
Dans le li e Minė o Žemaičių kapi ulos, Daukša comme elionis es men ionné
enco e à quelques end oi s, pa exemple, déjà dans le p emie men ionné
posėdžio nu a im, dans lequel es en egis ée la demande du kapi ulos
kanauninko e p oku a o iaus Jono Višemi skio po kanauninko Daukšos,
pou gigusio Viešpa yje, assignée libe é de mo Lankõs Laũko p ebendą5:
Co am ene abilibus dominis canonicis sup anomina is ca hed alis ecclesiae
Mednicensis in loco capi ula i pe p ocu a o em capi ula i e cong ega is ipsumque
capi ulum acien ibus e ep esen an ibus pe sonali e cons i u us ene abilis
dominus Ioannes Wyszemi sky canonicus e p ocu a o Mednicensis mino e
p aebenda p aebenda us in Lukosławky iux a dic ae ecclesiae iu a e
consue udinem comp o hac enus majo em p aebendam pe decessum domini
Daugsza canonici in Domino de unc i o dina ie acan em omnibus melio ibus po e
debui , o ma e iu e opi e e ademensum compe en ium senio e e a ione e
e ique a . Une ois de plus au souligne que dans le p emie a icle ci e 15 d.
oc ob e 1613 e 18 d. oc ob e 1614 documen s son iable. Leu s ci cons ances
d'appa i ion son ou é iden es c'es Mikalojaus Paco en a i e de con inue e
me e en œu e de son g and p écéden , l'é êque Zemaičius Me kelio Gied aičio,
sumanymą ens abli Zemaičiuose jesui ų kolegiją. Ces ac ions Pacas ėmè en
p écisémen m. in 1613. Pa ie de ce sumanymo éalisa ion émoignan des
documen s déjà publiée, au es a enden enco e leu s iles.
K aży jezui ai di e sie iais 16131614 m. documen s ėmè en beaucoup combien de
ans bailinėdamiese a ec Zemaičių ka ed os kapi ula su Ge au škės, Mlža ėnų e
Ži ná aldinių p iklausomybės. Il exis e même su écu XVII a. en années inconnues
e en lieu inconnu imp imé les ci cons ances his o iques de ce e longueannée de
dossie s e a ec elle liés documen s de konspek , dans lequel b iè emen exposés
K ažių kolegijos ė ų a gumen ai (In o ma io). Ce imp iminium unika as (i. y. le
seul exemplio ius connu) es ac uellemen conse é Lénkijoje, V òcla e,
Osolinskių biblio eké (chi e XVII20III). Voici ce qui es di dans les poin s 1, 2 e 4
( aduc ion de la in du langage)6: Įž algos Insigh s 331 /
5 Là même.
6 In o ma io A[ ], A2[ ].
Da ka ą dėl Mikalojaus Daukšos mi ies me ų
I. 1608 En années du Seigneu Jésus D augia pa en s, a i és à Zemaičių dieceziją e
ès g acieusemen ece oi le plus clai e hono ingieux Zemaičių é êque pono
Me kelio Gied aičio, é abli en K ažiuose. A in d'é abli K azywie collegium,
men ionné le plus clai local o dina y é ai d'a is d'ache e K ažius e d'ajou e à
eux les domaines Paš in inio Upy ės pa ie e, que quelque peu plus ô que ses
pa onins onds d oi de p op ié é é e nine a ai acquis de Jésus du sc ibe du
ibunal de e e de Žemaičiai, mais obscu ci s pa la maladie e incapables de
me e en œu e ce sumanymo, Bu simai ex-F iends des K azywiejs
es amen a ius no a ius deux mille lo ins [ lo enų minų aldėpa]. [...]
II [Viscopo Gied aicius] successeu , le plus clai e hono ingieux monsieu Mikalojus
Pacas, les domaines Pas in inius, d'où e enus au Collège K aży es amen u a é é
insc i e une somme de deux mille lo enów, en aison de leu p oximi é aux au es
biens de l'é êché p ijungè en à l'é êché, e oulan elâche les domaines
pas in inius des obliga ions, a ec les hono i iques ca héd ales de Medžulos, [sucédi ]
à la olon é de Jésus, a ai aci à Milėnus e Žinia e Gu ii na d'ailleu s le domaine de
l'é êché, à ce momen -là, e a donné à Mikhail Sa o ij d'adminis a ion du capi al. Il
exis e su écu un o d e du plus clai lieu o dina o au men ionné adminis a eu ,
éc i 15 m. décemb e 1613 d. [...] IV. S'e o çan que ce [ aldų] sukei imen soi
con i mé, le plus clai local o dina is e honbioji Medininkų kapi ula de a ance éc i i
demande [supliką] au pape Paulius V. Il éc is éc i à Va niuses, 1613 m. décemb e 12 d.
Pasi aš š iesiausiasis local o dina is e sh iesusis ponas Jonas Višemi skis
(Višomi skis), honbiosios Medininkų kapi ulos kanauninkas e p oku a o ius. poin s 2
e 4 men ionnés documen s in ex enso publiés K ažių kolegijos šal inių p emie
ome7. Ainsi es e la seule ques ion: commen même dans deux dossie s d. 15 oc ob e
1613 e d. 18 oc ob e 1614 à cô é des au es pe sonnes i es à ce momen -là appa u
déjà le dé un Mikalojaus Daukšos pa ainée? Tou es les e sions se aien que
spėlionès, é i é pou ai explique neben ou éus o iginalus.
ŠALTINIAI IR LITERATŪRA Il es à no e que le
AKap Żmudz. 1 A chiwum Diecezjalne we Włocławku [Žemaičių ka ed os kapi ulos
16131622 m. séances minu es e au es documen s]. 7 Nedzinskai ė, An ana ičius,
pa ., 2019: 4952, 55, 6364.

DARIUS ANTANAVIČIUS
332 Ac a Linguis ica Li huanica XC
An ana ičius Da ius 2022: Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša. – Ac a
Linguis ica Li huanica 87, 311325.
In o ma io In o ma io his o ica e iu idica de bonis collegii C ozensis Socie a is Iesu
dic is Gie ow yszki, Miłżowiany e Zy niany [XVII a. imp iminys sans p écisions année e
lieu de publica ion].
Jablonskis Kons an inas 1973: Li uanie cul u e e ses ac eu s, Vilnius: Min is, Nedzinskai ė
71–199.
Ži ilė, An ana ičius Da ius, pa ., 2019: K ažių kolegijos šal iniai, saugomi Jėzaus D augijos
a chy e Romoje = Fon es collegii C osensis, qui in A chi o Socie a is Jesu Romano
asse an u , d. 1 = P. 16081700 (Monumen a his o iam e ac a collegii C osensis spec an ia =
Monumen a 1: ins i u es de li é a u e e de na ion Li uanie).
Mise à disposi ion 2024 m. é ie 18 d.
DARIUS ANTANAVIČIUS
Lie u os is o ijos ins i u as
Til o Rad ilų g. 17, Vilnius LT-01101, Vilnius, Li uanie
d.an ana ič[email p o ec ed]om /