scieee Open visual document viewer

Dar kartą dėl Mikalojaus Daukšos mirties metų

Darius Antanavičius

Abstract

Straipsnyje dar kartą grįžtama prie Mikalojaus Daukšos mirties datos. Neseniai pasiūlyta nauja Daukšos mirties data – 1615 m. vasario mėnuo – pasirodė esanti klaidinga. Straipsnyje pristatomi lemiami argumentai, kad Daukša tikrai mirė 1613 m. vasario antrojoje pusėje.

Full text

Įž algos / Insigh s 327 DARIUS ANTANAVIČIUS Lie u os is o ijos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3810-3297 Di ecciones de in es igaciones Mokslinių: Lie u os Me ika, LDK la yniškoji li e a u a, is o iog a ija, šal inio y a, neolo yniškoji kū yba. DOI: doi.o g/10.35321/all90-13 DAR KART DL MIKALOJAUS DAUKŠOS MIRTIES MET1 One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas One Mo e Time Abou Mikalojus Daukšas Dea h Da e2 ANOTACIÓN el S aipsnyje una ez más eg esamos a Mikalojaus Daukšos echa de mue e. Recien emen e p opues a nue a Daukšos echa de mue e 1615 m. asa io mes apa eció se e ónea. S aipsnyje p is a omi lemiami a gumen ai, kad Daukša ik ai mi ė 1613 m. asa io an o- joje pusėje. ESMINIAI ORDJEA: Mikalojus Daukša (?1613), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažių kolegija (16141773). ANNOTATION The a icle goes back o he ques ion o Mikalojus Daušas dea h da e. The da e p o ided in he 2022 publica ion, Feb ua y 1615, should be econside ed. Simila ly, inal p oo s a e gi en in suppo o he mains eam his o iog aphy ha Dauša died in 1613. KEYWORDS: Mikalojus Daukša (?1613), Kons an inas Jablonskis (18921960), K ažiai College (16141773). 1 A ículo elabo ado en ejecución LMT 20212024 m. g upo de cien í icos p oyec o K ažių kolegijos y imai: is o iniai i li e a ū iniai šal iniai (su a ies No S-MIP-21-42). 2 The a icle was p epa ed o he LMT 20212024 esea ch g oup p ojec K ažiai College Resea ch: His o ical and Li e a y Sou ces (Con ac No. S-MIP-21-42). DARIUS ANTANAVIČIUS 328 Ac a Linguis ica Li huanica XC Ac-ajame Ac a Linguis ica Li huanica ome es e a ículo au o plan eó hipó esis, que Lie u iškos aš ijos Lie u os Didžiojoje Kunigaikš ys ėje ( oliau LDK) p adininkas Mikalojus Daukša pod ían no mo i en 1613 m. asa io mėnesį, como has a šiol uni e sominai acep ada, sino 87 años más a de, d ejais m. asa į 1615 (An ana ičius 2022). A al conclusión ue accedida basado en dos d. 15 de oc ub e de 1613 y d. 18 de oc ub e de 1614 documen os, en los que Daukša mencionados como i o y pa icip ęs (p zy by ności w Bodze wielebnego jego mości księdza Mikołaja Daukszy, kanonika miednickiego) inicialmen e a ma eando Ge au škės Bukañ iškės, en ese momen o. Menė i documen osi sob e i ió, e dad, no o iginalų, sino sólo copías pau dalu. Po consiguien e en el a ículo se ealizó su análisis y accesos a la conclusión, que duda de sus echas no hay undamen o. Basándose en es a conclusión, su gida hipó esis, que Kons an ino Jablonski publicado en 1809 m. Babėnų d a o documen os in en o iaus, o lis a, documen o No. 15 egis e ( u inio esumenje), que has a šiol ue y único p incipal p ueba de Daukšos mue e m. eb e o de 1613 (Jablonskis 1977), pudo in il a e e o . Teniendo en cuen a a mencionados dos documen os da as, ue p opues a nue a Daukšos echa de mue e 1615 m. asa io segunda pa eė. Mencionado a ículo e mina así3: ¿Cuáles son las posibilidades de e i ica la [da ą D. A.] con o as uen es? Si Daukšos es amen o en los lib os del ibunal de los cas illos y ie as de Zemaičius ue ac uo ado en 1615., se ía posible ácilmen e comp oba es o pe i iendo miscias lib os. Desa o unadamen e, Žemaičių ni cas es, ni ie as del ibunal 1615 m. ac os ambién no sob e i ió, po lo que eso hace imposible. Así mismo neišliko Zemaičių (Medininkų) ka ed os kapi ulos, cuya miemb o e a kanauninkas Daukša, 16131615 m. posėdžių p o okolų. O emp i amen e en Zemaičių yskupys ės consis o ijos ak ų knygoje (LVIA 696-2-926) en e 16141615 m. documen os Mikalojus Daukša de odo neminación. Así el cí culo se cie a. Queda alguna que sea o as paula inas documen os, que aún po aho a no se conocen. Pasplicbus a ículo, cla i ico que su au o a sin emba go paslydo p o akis uno impo an e uen e, ac ualmen e gua dado no Li uania, y Lenkijoje. Tai Vloclã eko diócesis a chi o se conse a sob e i iua emp i iausia Žemaičių ka ed os capi ulos lib o, aba can 16131622 m. egis os y documen os (AKap Żmudz. ace ca es e o igen del a ículo au o es in o mó d . Liudas Jo aiša, al cual aquí quisie a ag adece . Recibiendo és e pequeño manusc i o digi al copia ía, iskel oji hipo zė apa eció esan i, desa o un, nobasįs a, que y como apmaudo es o econoce . 3 An ana ičius 2022: 323. Da ka ą dėl Mikalojaus Daukšos mi ies me ų Įž algos Insigh s 329 / Es o demues a el p opio del p ime capí ulo de Kozaić de la sesión de p ima e a, ocu ido el 16 de ab il de 1613, an aš ė4: Ac a ene abilis capi uli Mednicensis consc ip a iussu illus issimi e e e endissimi domini d. Nicolai Pac, Dei g a ia episcopiogi iae, anno millesimo sexcen esimo decimo e io die 16 ap ilis pos decessu[m] d. Nicolai Da canza canonici elapso c lesia con ocidae dominando um canonico um ad gene o um pe p ocu a o em ecclesiae mednico um in p azemabilium d. [Ho ibles Medido es del capí ulo de sen encias, edac ados el más b illan e y hon iousio seño , p. Mikalojaus, Dios malone Zemaičių yskupo, o denío, mi us p. kanauninkui Mikalojui Daukšai, 1613 años el día 16 de ab il después de que suėjus e minus de la con oca o ia a Medido es la iglesia de la ca ed al el p ocu ado us con ocó ga osius ponus kanauninkus [a yk i] en gene alinę, en la cual pa icipaba el ga bieji ponai p. p oku a o us Višemi , papas K is aloni Juis, p. Ga diškis, p. Samsonis y p. Ma alos] 4 AKap Żmudz. 1, l. 1 . DARIUS ANTANAVIČIUS 330 Ac a Linguis ica Li huanica XC No hay sen ido k es iona es e egis o au en icidad y en él indicadas echas. Aišku una Daukšos es amen o, ac ualmen e conocido sólo de egis o (san aukos), echa 1613 m. asa io 13 d. es exacli. Po lo an o Daukšo el hecho de mue e 1613 m. asa io segundo a mi ad aho a es de ini i amen e con i mado y demos ado hecho de his o ia. En Minė o Žemaičių capí ulo en el lib o Daukša como elionis se menciona aún en a ios luga es, po ejemplo, ya en el p ime mencionado posesión nu a im, en el que se egis a el capi ulos kanauninko y p ocu a o iaus Jono Višemi skio pe ición po kanauninko Daukšos, za igusio Viešpa yje, asign libe ad de mue e Lankõs Laũko p ebendą5: Co am ene abilibus dominis canonicis sup anomina is ca hed alis ecclesiae Mednicensis in loco capi ula i pe p ocu a o em capi ula i e cong ega is ipsumque capi ulum acien ibus e ep esen an ibus pe sonali e cons i u us ene abilis dominus Ioannes Wyszemi sky canonicus e p ocu a o Mednicensis mino e p aebenda p aebenda us in Lukosławky iux a dic ae ecclesiae iu a e consue udinem comp o hac enus majo em p aebendam pe decessum domini Daugsza canonici in Domino de unc i o dina ie acan em omnibus melio ibus po i us e qui , o ma e iu e opi e e ademensum compe em senio i e a ione e e abba em. Una ez más hay que en a iza , que en el p ime a ículo ci a ci a m. 1613 oc ub e 15 d. y m. 1614 oc ub e 18 d. documen os son con iables. Jüe ci cuns ancias de su apa ición son bas an e ob ias es o Mikalojaus Paco in en ando con inua y implemen a de su g an p edecesako, Zemaičius obispopo Me kelio Gied aičio, sumanymą ís eig i Zemaičiuose jesui ų kolegiją. Es os Pacas de acciones ėmėsi p ecisamen e m. inales de 1613. La pa e de es e sumanymo ealización es i ican es documen os ya publicada, o os aún espe an su ila. K ažių jesui as di e sosos 16131614 m. documen os ėmėsi muchos años enlinándose con Zemaičių ka ed os kapi ula po Ge au škės, Mlža ėnų y Ži ná aldinių p iklausomybės. Exis e incluso sob e i iendo XVII a. en años desconocidos y en luga desconocido imp eso es a la gaame és de casos his ó icos y de documen os elacionados con ella konspek os, en el que b e emen e expusi K ažių kolegija pad es a gumen ai (In o ma io). Es e imp iminio unika as (i. y. único conocido ejemplio ius) ac ualmen e se conse a Lénkijoje, V òcla e, Osolinskių biblio e ekoe (ci as XVII20III). Aquí lo dicho en pun os 1, 2 y 4 ( aducción de la ynos lenguaje)6: Įž algos Insigh s 331 / 5 Allí mismo. 6 In o ma io A[ ], A2[ ]. Da ka ą dėl Mikalojaus Daukšos mi ies me ų I. 1608 Años del Seño los pad es de Jesús D augía, llegados a Zemaičių dieceziją y muy ag adablemen e ecibi al más b illan e así como hono ingiausio de Zemaičių obispo pono Me kelio Gied aičio, es ablecie on K ažiuose. Que iendo ins i ui en K ajiwie colegio, mencionado más luminoso local o dina io había deducido comp a K ažius y p ijungi a ellos las incas Paš in inio Upy ės pa ie e, que algo an es de sus pa onicos dine o e e na p opiedad había adqui ido del adqui ido de la ie a de los Žemaičiai, el esc ibano de Jesús Mikalos, pe o obs uido po la en e medad mo al y no pudiendo implemen a es e sumanymo, Bu simai ex e io es Amigados de K ajsia esc ibie on un es amen o de dos mil lo inos [ lo enų minų aldėpa]. [...] II [Vispó Gied aicio] suceso , el más luminoso y hono ingísimo seño Mikalojus Pacas, las posesiones de Paš in inio, de las cuales ing esos K aży Kolegiu es amen o ue insc i a una suma de dos mil lo enów, debido a su p oximidad a o os asdoms del obispado p ijungie on a las posesiones del obispo, y que iendo a enua las posesiones del paš in inio de los debe es, con el hono í ico ka ed os de Medžulos, [Jesu aldų] suci , e e namen e a a o de la posesión del obispado, el aled Milė Milnius y Žinia y Gu ii na del del, en ese momen o o denó a Sa o ić la cesión de su capi al a la adminis ación de Mikhail Va ško ski. Exis e sob e i ido la o dena del más cla o luga o dina o al mencionado adminis ado , esc i a 1613 m. diciemb e 15 d. [...] IV. Siguendo con el in de que es e [ aldų] sukei imo ue a con i mado, más cla o local o dina y hono bioji Medininkų kapi ula de an icipo esc ibió pe ición [supliką] al papa Paulius V. Él edac ado Va niuose, 1613 m. diciemb e 12 d. Pasi aš š iesė local o dina y sh iesusis ponas Jonas Višemi skis (Višomi skis), hono bioji Medininkų kapi ulos kanauninkas y p oku a o ius. pun os 2 y 4 mencioni documen os in ex enso publici i en K ažių kolegija uen es p ime omo7. Así queda la única p egun a: cómo siquie a en dos dos documen os d. 15 de oc ub e de 1613 y d. 18 de oc ub e de 1614 al lado de o as pe sonas de en onces i as apa eció ya allecido Mikalojaus Daukšos apellida? Todas las e siones se ían sólo espėlionés, e dad pod ía explica se neben us encon ado o iginalus. ŠALTINIAI Y LITERATŪRA AKap Żmudz. 1 A chiwum Diecezjalne we Włocławku [Žemaičių ka ed os capí ulos 16131622 m. sesiones p o ocolas y o os documen os]. 7 Nedzinskai ė, An ana ičius, pa ., 2019: 4952, 55, 6364. DARIUS ANTANAVIČIUS 332 Ac a Linguis ica Li huanica XC An ana ičius Da ius 2022: Kada iš ik ųjų mi ė Mikalojus Daukša. – Ac a Linguis ica Li huanica 87, 311325. In o ma io In o ma io his o ica e iu idica de bonis collegii C ozensis Socie a is Iesu dic is Gie ow yszki, Miłżowiany e Zy niany [XVII a. imp iminys sin ikslis año y luga de publicación]. Jablonskis Kons an inas 1973: Li uania cul u a y sus ac o es, Vilnius: Min is, Nedzinskai ė 71–199. Ži ilė, An ana ičius Da ius, pa ., 2019: K ažių kolegijos šal iniai, saugomi Jėzaus D augijos a chy e Romoje = Fon es collegii C osensis, qui in A chi o Socie a is Jesu Romano asse an u , d. 1 = P. 16081700 (Monumen a his o iamkai = Monumen a his o iam e ac a collegii C osensis spec an ia), Vilnius: Li uania ins i u os de li e a u a y au os. In oducida 2024 m. eb e o 18 d. DARIUS ANTANAVIČIUS Lie u os is o ijos ins i u as Til o Rad ilų g. 17, Vilnius LT-01101, Vilnius, Li uania d.an ana ič[email p o ec ed]om /