S aipsniai / A icles 227
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0001-8510-9037 Aspe os de
pesquisas Cien í icas: leksicologia e leksicog a ia.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-09
SOVIETINS LIETUVOS
VAIZDINYS MODERNIOSIOS
TAPATYBS IDEOLOGINIO
TEXTIO NARRATIVO
The Image o So ie Li huania in he Co pus
o he Ideological Na a i e o he Mode n
Iden i y
ANOTACIA
O a igo, com base nos dados do ex inho na a i o ideológico da Iden idade Mode niosa,
esumiu-se qual a imagem do Li uânia so ié ica compêlioja em 1945 m. Tiesos, 1956 1957 m.
Komjaunimo iesos e 1962 m. Tiesos pe iódicos, quan o n' 'am imagem de e dade, e quan o
des i uadas ou a é mesmo p opagandis as de no a ealidade cons uídas, como a publicidade
dos ex os ( e)cons ui a Li uânia so ié ica. A likus 798 ilus ações, nas quais menciona
Li uânia, análise seman ina, ê-se que na imp ensa so ie mecio oi es enga-se c ia i in
pozi y ų idealizuo a Li uânia paquinsl, que ab iu os seguin es aspec os p incipais: ne olimos
passados (sme onines, bu žuazines Li uânia) e seus pe sonagens escodinamen o, sh iesias
so ie icas ago a ies, al as ealizações econômicas, cul u ais e ou as do país, amigos, in e na
e ex e na dos inimigos. No idealis á io p ess na a i a sob e a Li uânia api elha-se pad ão
so ie mecio p opagandís icas clichés, ele ê u es ilo desenha-se laimingos país laimingos ida
da gen e do sis ema so ié ica. Pesquisa selecionadas sen inhas seman ís ica análise mos a
que na so ié ica ideológica imp ensa a si k ei ame eid odyje a spindėjo o icialus idealios
Li uania simuliak as, po ém ealidade e a comple amen e di e en e, aigi, ma ame aki aizdų
a o ūkį en e o que imagina a o icialji so ie inė imp oda, e o que de e dade exis iis a o
pilkoje kasdienybėje.
ESMINIAI VOODŽIAI: imagemdinys, so ie mečio Lie u a, a pala a Lie u a,
Mode niosios apa ybės ideológico na a i o eks ynas, semân ica.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Ac a Linguis ica 228 Li huanica XC
ANNOTATION
O a icle looks in o he image o so ie Li huania ha can be pieced oge he om he ma e ial
p in ed in he Tiesa om 1945 and 1962 and in he Komjaunimo Tiesa con ain men ions o Li huania
om 1956–1957, how much u h and how much dis o ed o e en new eali y cons uc ed
by p opaganda a is s he e is in ha image, and how jou nalis ex s om he pe iod
( e)cons uc so ie Li huania – all ha in eliance o he da a om he Co pus o he
Ideological Na a i e o he Mode n Iden i y. Seman ic analysis o 798 illus a ions ha
has shown ha he So ie p ess ied o p ojec a highly posi i e pic u e o a pe ec Li huania,
which co e ed he ollowing key aspec s: denig a ion o he ecen pas (Li huania unde
Sme ona, bou geois Li huania) and i s ac o s; emphasis o he b igh so ie p esen ; celeb a ion
o he coun ys economic, cul u al, and o he achie emen s; iden i ica ion o speci ic iends,
in e io and ex e io enemies. The idealis ic p ess na a i e abou Li huania employs s anda d
clichés o so ie p opaganda, exul an ly po aying he li e o ‘happy people om a ‘happy
coun y in he So ie sys em. Seman ic analysis o he sen ences selec ed o he s udy has
shown ha , jus like a dis o ing mi o , he So ie ideological p ess, oo, e lec ed he o icial
simulac um o an ideal Li huania, ye depic ed in he o icial so ie p ess and he ue image o
he eali y was comple ely di e en ; he e o e, we can see a clea gap be ween wha was
he glum eali y. KEYWORDS: image, so ie Li huania, wo d Li huania, Co pus o he Ideological
Na a i e o he Mode n Iden i y, seman ics.
ĮVADAS
Ins i u o de línguas Li uãs desde 2018. acúmulo-se Mode niosios apa ybės ideologinio
na a y o eks ynas (MTINT). Isso 1928−1998 m. base de dados publicis ikos, e le i
p incipalmen e econômico e polí ico con ex o de época. Com base nos dados des e
ex o é possí el ealiza discu so linguino, á ias imagens e ou os ipos de pesquisas.
A likus nes e ex yne paisešką ex os do pe íodo so ié ico (1945 m. Tiesos, 19561957 m.
Komjaunimo iesos e 1962 m. Tiesos jo naços) encon adas 798 ilus ações, nas quais
Li uânia é mencionada: deles 331 Komjaunimo iesoje e 467 Tiesoje. Pa Sea chka oi
execu ado p ocu ando não só de odas a pala a Lie u a o mas, mas ambém
ab e ipos LTSR (pas a oji eks yne oi pa a o apenas 9 ezes). Especialmen e mui o
p opaganda espalhou o p incipal o edamasis bolše ikų pa ido ó gão, semp e oi
me o o iciozas „Tiesa“. 1945 m. iename iš nume ių aiškiai išdės oma, kokią
į aką šiam laik aščiui da ė anuo me u Rusijoje leis a „P a da“: „P a da“, kaip
exemp exempli iu e Lie u os da bo žmonių, Lie u os komunis ų, p ensa. [...] Pá ina
du an e anos de gue a so ié icas imp ensa uncioná ios ap ende am do P a dos
ugdy i abalho žmonėse neapykan ą okiškiesiems ašis iniams g obikams, meilę
swojej oja yniai and pasi yžimą ko a i za njeną s obodu i neza isnos (Tiesa,
A igos A icles 229 /
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
1945-09). Que Li u iškoji Tiesa s opiously seguia so ié icas P a dos e dades
e iden emen e mos am não só o con eúdo do jo nal, mas ambém a es ilís ica:
analisando a pesquisa cole adas amos as ê-se que pa e dos a igos oi usado como
y a e s i iš usų kalbos – lie u iškuose sakiniuose ap inkama pažodinio e i-
mo, aps u sin aksės i ki okių klaidų. Tai, kad uome inė „Tiesa“ bu o s ip us
um ins umen o de p opaganda, cla amen e p ega a e mesmo epublikis: Pa ido
Comunis a da Li uânia Cen o Komi e as espe a que os jo nalis as da imp ensa,
seguindo eslo ingas p ensas da imp ensa, lenininas P a dos adições, oda a a ma
ideológica pe iodismo, adiação, make, odas as publicas gen es, an es de cada jo nal
[...] pa y aknikismo p opagandís ico, pa a o abalho de lu a (Tiom, 1962-03).
Seman iniam es udo so ie mecio ex ai escolhe conscien iamen e e
p ecisamen e. Na a i e da his ó ia des es dias so ie me is na Li uânia, como e em
ou os países bál icos, a é ago a in e p e ado es i amen e nega i amen e,
como es anima ocupação, in e ompendo no malią sociedade e desen ol imen o do
Es ado, à qual e o n a só a kū us nep iklausomybę (Nikžen ai is 2013: 526), po ém
sykiu é uma pa e ac ual da his ó ia da Li uânia, naujas kul ū inis kon eks as,
zaklojęs senipę pe a kęs, oce cada mundo humano, alo es, daik us, elações,
his o ias (Čepai ien 573 2013: 4). Sociologas a i mam, ele é necessá io pe cebe
pe mąs an , e não ejei ando como es anhão. Não se pode a i icialmen e
expulsa desse pe íodo do passado (a min ies), mas ao con á io é p eciso
ap esen a uma analí ica c í ica da me o análise (Leina ė, Žilinskienė,
K aniauskienė, Šu inienė, Gečienė 2014: 61), yž is a an iū ai изтърinė i ne olimos
p aei ies k ei ų eid odžių ka alys ę (Š edas 2009: 27). En ão so ie me is isso não
só his ó ica, mas ambém cul u ís ica concep ka, que analisa se pode os mesmos
mais di e sos aspec os his ó ico, social, an opologico, e nologico, linguis iciniu e
k .
Anos a ás a ideologia so ié ica e a disseminada usando odos os meios
p opagandís icos disponí eis daquela época imp ensa, ele isão, ádios,
escola es manualês, p i e s inas passinhas, g ožinė li e a u a e publicis ika
(Leina ė 2022: 278). Assim, o obje i o des e a igo e ec uado a linguís ico
es udo a eladas so ié icas p opagandís icas p ados sakinių seman inea
analisia pasi ica , qual so ié icas Li uânia imagemdinha compêlioja de que me o
na p ado, quan o nele há e dadei as, e quan o des dis o sionadas ou a é mesmo
p opagandis as de no a sukons uídas ealidades, como de que me o
kan , „p asib o us p o ideologinę i poli inę ankmę i paž elgus į ją k i iškai,
galima ap ik i s a bių, am laiko a piui būdingų ak ų“ (Čepai ienė 2013: 555).
Siekian šio ikslo keliami okie užda iniai: 1) a lik i seman inę y imui su ink-
publicis ikos eks ai ( e)cons ui a so ie ina Li uã. Vaizdingai sa ų sakinių analizę; 2) e elado, quais os p incipais igu inos so ié icas da Li uânia
AURELIJA GRITĖNIENĖ
230 Ac a Linguis ica Li huanica XC b uožai iš yškėja; 3) mos a , quais lingubinés
ins umen os na imp ensa so ie ecio o am api elhados disseminando p opagandina
e dade. Viagdinho aqui é en endido num signi icado mais es ei o do que es e eó ipo ou
concei o, i. e. algum ipo de consciência humana gluduindo uma esumida imagem men al de
pe cepção e (ou) expe iência p é ia1. No es udo u ilizados mé odos desc i omasis
analí ico, ambém pasi elk a seman inė e s ilis inė sakinių analizė. In es igando Li uani
imaginí olha-se, quais que pala as de ecip ocidade elações susiklos o conjunção e
sen inha, qual é a pala a seman ínico, léxico e sin aksico junglumas em sen ido
la gadaja. Li uano igu adino y us ak ualaus pala a ou pala as combininho seman icą
analizė a lik a de inan s uk ū inį i kogni y inį požiū į į seman iką, . y. iš-
e yšius com ou os pala as žiū ima, qual signi icmė c ia ia-se odo sakiniu.
Ling is ís icos so ie mecio ex os análias Li uães na dialo y oje mui o al an e,
embo a o p óp io pe íodo pas a aisiais décadas especialmen e a i amen e analisado
his o iado es, li e a u aú ologos, sociologos e de ou os campos especialis as.
Pa icula men e amplamen e e em á ios aspec os es e a psnį da his ó ia da Li uânia
é in es igado po his o iado es: de alhadamen e desc i a so ie mečio is o iog a ija
(Š edas 2009), de ol a à época li uanos p o agonis as (Tininis 1994), analisado
adap amen o e pasi is inação so ié icos (Pu inai ė 20072), men alidade pública
(Jukne ičius 2022), so ie izamen o da Li uânia (Pocius 2018), au os (de)kons a imas
so ie mečio Li uânia (Lau ina ičius 2013), homo ideologicus pa eja Li huanian So ie
p ess (Vlauskienė 2016: 143[…]16). Os sociólogos es udam a polí ica so ié ica da amília e
as consequências da ideologia so ié ica pa a a a ual sociedade li uana (Leina ė 2022),
e elou a memó ia so ie mecio em his ó ias de ida, expe iências diá ias em
comunidades u ais (Leina ė, Žilinskienė, K aniauskienė, Šu inienė, Gečienė 2014;
Šu inienė 2020: 728), mui o oi esc i o e discu ido sob e a ilgesia so ie mecio (Klumby ė:
6383; Š ai lia 2010: 63116; Ramona 2013: 265285), analisando as ca ac e ís icas, o mas e a
adap ação do sis ema da p imei a ge ação so ié ica (Žilinskienė, K aniauskienė,
Šu inienė 2016). E nologos ap o undam, como anas época e am comemo adas es as
(Čepai ienė 2013; Paukš y ė-Šaknienė 2016: 931). So ie me is é a sidū ęs e li e á ias
in es igado es aki a ye: de alhadamen e desc e e so ie mečio lie uso ie inės lie u ių
li e a ū os genezė, des e pe íodo es é icas e cul ū inės laikysenos (Sa kausky ė 2015),
analisado imagemdinys amília so ie mečio lie u ių isuomenės i kul ū os aidai
ių li e a ū os eiškiniai i są okos (Kalėda, Kmi a, Sa kausky ė 2019), ap a a
(Sabonis 1992). Na u almen e, aqui é mencionada apenas a pa e 1 Mais amplamen e sob e
o concep a ão igu a i o e . Vaičiuly ė-Semėnienė, Čižik-P okaše a, G i ėnienė,
li e a ū oje (Jakony ė-K eda ienė 2015), iš i a so ie inės cenzū os is o iog a-
ija (Sėdai y ė 2017: 84–102), ap ašy a, kokį po eikį ano me o cenzū a da ė
Liu ke ičienė, Gaidienė 2022: 17.
A igos A icles 231 /
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
so ie emecio mais impo an es pesquisas, de a o delas ei a imensamen e mais,
sem nenhuma dú ida, ais pesquisas e emos e no u u o. Espe a-se que kalbinė
so ie mečio Lie u os aizdinio analizė complemen a á so ie mečio campos de
pesquisas e se á aliosa bem in e essan e não só ilologos, mas ambém
his o iicam, sociologam, kul ū ologam e ou os campos especialis as.
1. TAMSI BURŽUAZIN PRAEITIS
VS. LVIESI MALAERTIS SOVIETINH
A pesquisa selecionou exemplos que mos am que um dos obje i os da imp ensa
ideológica e a o mais possí el sumenece e apanhadina a Li uânia bu žuazina:
demascua plepalus dau ininkų sob e a Li uânia bu žuazina nep iklausomybę,
lemb a , koks bejėgiškas e apnas e a a nacionalidade pe manen e da Li uânia
bu žuazina e que p ieška inė Lie u a ik os lais ės nė ne u ėjo, Lie u os
nep iklausomybė bu o iliuzo ė (Tiesa, 1945-12), e seus cidadãos apenas po ogo e
pob eza: 1) Ao mesmo empo pa a capi alis as e banquei os ela c eou as mais
amplas condições de lupicação
(Tiesa, 1945-12).
2) Todo abalho Li uânia oi sucus i a au ininkiškos e gijos pančiais,
k aš as skendėjo p aga iškoj amsoj, maudėsi k aujuje, aša ose...
(Komjaunimo iesa, 1956-12).
3) Como aqui nep isimbsi con aka ines Li uania als ieços? Pieço ab ica a mui o, e
mesmos mi o i ukom, žilino ba ščius liesu lei e (Tiesa, 1962-12). Tokie exemplos
mos am, como so ie ų ideologai, pasi elkę.), igu dingus pala as e me á o a
(lupikação, e gijos pančiai, p aga iška amsa e pan siekė a sik a i i bu žuazinės
p aei ies, ją su ipi. O espaço público oi usu uído à his ó ica p aeiça esbo a ,
al e a , à no a a anja ka į eigna e,,š iesios isões de u u o comunis a
cons ui (Lankauskas 2006: 5152). Nos jo nais daquele me o equen emen e aukš i
so ie mecio conquis as o am compa adas com žemais an eska inės Lie u os
indicado es: 4) Ta ybinės san a kos me ais, nežiū in ka o pada y ų mūsų liaudies
ūkiui sunkių žaizdų, c iada pode osa socialis inė p amonė, cuja p odução já quase 6
ezes supe a an eska inį ní el de p odução na Li uânia. Na Li uânia c iada oda linha
de no as indús ias, das quais an e io men e não ha ia (Komjaunimo iesa, 1957-06).
Compa ando so ie mečio Lie u ą com bu žuazine s eng asi en a iza , qual
neišp ususi, a silikusi, amsi e a anuome inė Lie u a ( als iečiai e a nema ę
kombaino, jo em não inha condições es uda em escolas al as e . .):
AURELIJA GRITĖNIENĖ
232 Ac a Linguis ica Li huanica XC
5) Šiuo me u espublikos žemės ūkyje y a daugiau kaip 16 ūks ančių ak o ių,
con ando em 15x. A é 1940 anos na Li uânia ha ia apenas mil ac o es.
Li uanie is não inha nenhuma comp eensão sob e kombaína. Isso mos a
cla amen e aquelas mudanças que oco e am na epública nos anos da o dem
so ié ica mecanizando a p odução ag ícola (Komjaunimo iesa, 1957-03). 6) Bas a
lemb a que ago a na RS da Li uânia em escolas supe io es es udam ce ca de 6
ezes mais jo ens, neguš iniaisiais anos de dominação bu žuazija na Li uânia
(Komjaunimo iesa, 1956-12). chama de buožėmis, siu bėlėmis, e de enso es da
Nemažai dėmesio o me o ideologijoje i spaudoje bu o ski iama bu žuazi-
nės Lie u os eikėjams: jie isaip menkin i, žemin i, u ingesnieji ūkininkai
nação e pa io ai buožiniais e bu žuaziniais nacionalis as, Li uães da nação
isgamimi, nau os pik žolėmis e e c.: 7) Aqui, com quais bandi inais meios os
ascis as que iam aze o budelio da nação p eziden e Sme onos enkamumo
iliuziją (Tiesa, Li uânia 1945-12). 8) Vokiškieji ocupan es e seus subalikai [...],
saindo de Li uânia, deixa am aqui seus agen sų lie u iškai okiškųjų
nacionalis ų. Es es po os li uãos exgamos pessoas ma adas, saqueimais, ūkių
queinimais que es o ia Ta ybų Lie u os a kū imo da bu (Tiesa, 1945-06).
No p incipal o icioze li uano Tiesa não só uoliai plak i os chamados buožės,
menkin a, žemin a oda buožinė bu žuazinė Lie u a: 9) Buožė Gaidama ičius
(Bajo ų kaimas, Žel os alsčius) bu žuazinėje Li uânia exploi a a longus seus
izinhos, dos quais o lobo c u ino po cai o. Du an e a ocupação Vokiečių es e
siu bėlė pa icula men e le an ou a cabeça (Tiesa, 10) Buožinė bu žuazinė
1945-03).
Lie u a oi ojus buožėms, d a ininkams, spekulian ams, išnaudo ojams,
sme oniniams g andes go e nininkams, mas p aga es da bininkams e
als iečiams. An sangu ino abalho pessoas anspi i o nas cidades augo
puošnūs palmai, mas abalhado e es adoie pob e em ankš es e su inas
lūšnose (Tiesa, 1945-07).
2. SOVIETLETUVOS PRIESHAI E FRIGAI
Ty imui a ink ų sakinių analizė odo, kad po ka o Lie u a u ėjo du s a -
bões inimigos: den o do país so ié icos pode ėmedo es e de enso es i e am
que lu a com siau ėjančiais bu žuaziniais nacionalis ais, e p incipal inimigas
ex e nas e a hi le inė Vokie ija.
A igos A icles 233 /
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
2.1. Vidaus p iešai
So ie inės Lie u os pikčiausiais p iešais uo me u aiškiai į a dijami „lie u iš-
quando ge miskiei nacionalis i, nacionalis iniai bandi ai, com os quais komjaunim e
oda a nação li a ians em que lu a : 11) Toda nação asun o s a o a cada Li uam
homem de abalho a a e a de mais dep essa esnaikin i niekšiškas izgamas
a iado de cabelo lie u iškuosius bu žuazinius na ionalis us bei ih en bandi iškų
gaujų liekenas (Tiesa, 1945-06). 12) A gen e do abalho da Li uânia ainda mais se
concen okê sob e o Pa ido Comunis a e Ta ybiné go e no, apu ou odos os
seus meios na lu a con a o bandi á io pog indį. Li uania als iečiai, odos
abalho pessoas cada ez mais esol ingamen e ica am em lu a con a
nacionalis as bandi os, a é aqueles bandi os o am de ini i amen e su iuškin i
(Komjaunimo iesa, 1957-06).
Poka io Li uani pa isans e a a como oda con a iedade so ié ico he ói
(komunis as, liaudies gynėjams e e c.); eles são inimigos in e nos, esmėklos do
passado, po que não conseguem adap a -se à no a o dem so ié ica e en am
i e segundo a elinha (Pu inai ė 2007: 113).
2.2. Inimigos Ex e io es
Iška após ocupação so ie mecio na imp ensa ex emamen e des a o a amen e
oi a liepiada sob e Alemanha. Mais equen emen e peidiada, c i icada hi le inė
Vokie ija, que a Li uânia oi esquusčiusi ašismo e ežiais, okiškieji g obikai
p ida ė žaizdų žemės ūkiui, engė lie u ių au os kul ū ą, išžudė apie pusę milijono
žmonių Lie u oje (Tiesa 1945-03) e . . Rep esen an es da Alemanha hi le iana,
chamados hi le iniais ba ba ais, ašis iniais, hi le iniais z e imis, hi le iniais
assassinos, pašlemėkais, bandi ais e e c., eles e ubė, g obė e des uíno nosso
k aš ą: Mais de 400 mil So ie s Li uanos de odas as nacionalidades cidadãos
li uanos, judeus, ussos, polkų e sob e 160 mil So ie s p isionei os de gue a
dė i nukankino hi le iniai žmogžudžiai Lie u oje (Tiesa, 1945-07).
14) Mūsų pa io ės palaikė yšius su pa izanais, pačios apsiginkla usios ėjo į
nužumiškus a anihilá de ašis inius z e imys, sk ėpėbė s-0, So ie s e i mãos em lu a
po Li uânia e sua humanidade (Tiesa, 1945 13) Na p opaganda pública aos habi an es
da Li uânia oi ins alada a idéia de que alguns países capi alis as ambém não são
mui o amigá eis ao nosso país, às ezes seus habi an es a é p ejudicam nos, e
Li uânia se es o ça ais es ados en eja ou a é
aplenk i:
AURELIJA GRITĖNIENĖ
234 Ac a Linguis ica Li huanica XC
15) Quando, zagniaužus Ta ybų aldžią, algum empo na Li uânia es igo p odu os
alimen a es, ame icanos biznie es não passa am opo unidade. Pô supos a
jie p adėjo siun inė i į Lie u ą neaiškios kokybės lašinius, aukus. Nemaža
žmonių, a odami šiuos p oduk us, apsinuodijo (Tiesa, 1962-09).
pagalbos p e ixo 16) Tegu danai ainda p e alece signi ica i amen e a Li uânia no
domínio da pesca, mas o passo dos pescado es li uanos é cla amen e mais ápido
(Tiesa, 1962-12). Assim, como is o de analisá eis sakinių, Li uânia ex e na e in e na
inimigas in oduzi am-se cla amen e e sem zauolankas. Com os inimigos in e nos
dos so ie es Li uânia lu a, com o maio inimisu ex e ne hi le e Alemanha ambém
comba ada, nem ougiškos capi alis ines es ados desp ezanados ou es enha-se
pasi i a suas conquis as econômicas e a é ap eda .
2.3. So ie os amigos da Li uânia
Nos p imei os anos pós gue a p incipal inimigo da Li uânia à Alemanha, Rússia, e
mais a de e União dos So ie os, o am desc i os como Li huanian segu ança e
libe dades se gė oja, o ma iusios opo unidade Li uai c esce e kles ė i: Só na
an a a koje li uãos nau a adquixo sua e dadei a libe dade, pela p imei a ez
ecebeu possibilidade de uni ica em uma única Li uânia Ta ybų Socialis ą Republika
odos os seus 17 e as, desde o elho Vilnius a é Klaipėda (Komjaunimo iesa,
1957-03).
Ta ybų lie u ių nau a įgijo Lie u ą nep iklausomybę, nes ji nus a a a sua exis a
j a leliu e capi alis as es angei os). Ta ybų Lie u a y a su e eninė als ybė
(Tiesa, 1945-12). 19) Ta ybinė san a ka na Li uânia, e elando ao nosso k aš u
didžius possibilidades de p ospe idade econômica e cul u al, uomi mesmo
cons i uiu e ap op iamíssimo p essupos o pa a c esce , ape eiçoa a nossa
in eligência, que o seu u í e abalho ei ų de seu k aš u, so ie ικής Tė ynės
bem-es a (Tiesa, 1945-07). Ano me o na imp ensa oi cons an emen e lemb ado que
amigagaudando e coope udando com os po os da União So ié ica Li uânia ecebe
deles mui o ajuda e apoio:
20) Pa es de eposição de máquinas ag ícolas das es ações de
máquinas- ac o es da Li uânia ecebidas da áb ica de apo cei os de
O džonikidzg adė (Komjaunimo iesa, 1956-03). 21) Uk ainiečiai a i am aos nossos
campos excelen es ac o es, abas ecem nos com á ios p odu os indus iais
jo ens li uanos com en husiasmo o am a Ta ybų Uk ainą ca a no os hach os,
cons ui no os magis alių... (Komjaunimo iesa, 1957-03).
S aipsniai / A icles 235
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
22) Ta ybų Lie u a kiek ienais anos ecebe ambém de b oliškųjų espublikų
daug mine alinių ąšų ( en pa ).
Žinoma, Li uânia melho e mais con iim amigo b oliškoji usų au a. No
discu so p opagandís ico cons an emen e oi alado sob e e e na,
insepa á el amizade dos po os li uanos e ussos: 23) A G ande nação usas
siun ou Li uâniai me al, anglį, máquinas, ma e iais de cons ução udo o que
e a necessá io não só es au a , mas e empies espūmė i in o p iekį Lie u os
TSR liaudies ūkį (Komjaunimo iesa, 1956-03). 24) Nós g a os po sal ação da
Li uânia a odos os a e škos po os de nosso país, acima de udo à maio
po oação us, que con ibuiu p incipalmen e í imas na lu a con a hi le ine
gaujas, que ealizou maio es i a-does gue e Tė ynės
(Komjaunimo iesa, 1957-06).
Que in pašlo i i b oliškas sla ų au , pa icula men e usus, apdai amen e
oi lemb ada e Li uânia his ó ia:
25) A maio ba alha na his ó ia da Li uânia com óiciais c uzuociais em 1410 anos
pe o Žalgi iu oi encido po causa de que aos li uanos em ajuda eio nos
b oliškos sla ų au os, pi mon eilėn usų au a (Tiesa, 1945-03). 26) Todos os in e
e qua o dos seus kunigaikščia imo anos Gediminas sem pe s ogės ca ia o
con a okiškuosius šunis i e ius, de essas gue as Li uânia sąjungoje com
ussis, uk ainiečiais e bal a usiais saíu nugalė oja ( en bem). Pon oê-se que são
man idas elações amigá eis e com ou os es ados socialis as:
27) E a Academia Mokslų da RS da Li uânia em es abelecido es eudžius
laços com a Academia Mokslų da China e ou os ins i u os de ciência [...]
(Komjaunimo iesa, 1956-09).
28) D augai polkai mani es a am on ade o ganiza na Polônia pin o es de
li uãos dailinhei os, que ago a são expos os no Dailės muziejuje da RSL da
Li uânia, exposição, sis emicamen e keis is no as músicas e li e a u as
có iias (Komjaunimo iesa, 1956-08).
3. NOVAS HISTORIJAS CONSTRAVIMAN
Análise de exemplos selecionados mos a que um dos obje i os o ali a ines
so ié icas ideologia na imp ensa cons an emen e escla ece , que a Li uânia de sua
on ade ing essou na b ološkųjų espublikų sąjungą, Lie u ą, como e ou os
es ados bál icos, e minando a IIa gue a mundial, não ocupou, mas iš ada o Exé ci o Ve melho:
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Ac a 242 Linguis ica Li huanica XC gausinimen o da p odução, melho ia da
qualidade dos p odu os, sua co ação eduzida e ba sob e o a o de que as
. .:
58) Pi mieji a ga siai, gaunami iš mūsų espublikos kolūkių, a ybinių ūkių, kal-
pessoas de abalho ag ícola da Li uânia es ão p epa adas pa a pa icipa
a i amen e na lu ada em ge al pela no a ele ação da p odução ag ícola,
coloca pa e do seu abalho na ealização da a e a le an ada (Comjaunimo
1957-06).
59) Visų espublikos kolūkių i a ybinių ūkių ga bės eikalas u i bū i pa-
sek i pa io iniu p iešakinio kolūkio „Kelias į komunizmą” pa yzdžiu i į
T ibunal, TSKP Cen o Comi e o saudação, à sua con ocação esponde a lu a
po alcança indicado es de p odução de animais em oda a Li uânia
(mesmo).
E embo a a imp ensa demons asse a i ia e nenuils amą lu a, na eal ida daquele
empo ha ia mui o es agação, sus e imėjimo, sus aba ėjimo in elec ual e ácuo,
não po nada a época daquele pesquisado a dly So ie mečio Li uânia a sociedade
chamam be gždžio, bepsmiško iūso nuobodulio isuomene (Vaise a
2014: 16).
P opaganda cons an emen e en a iza a, quão impo an e, pau ando-se
in elligen siju, komjaunuolii e comunis as exemplos, o alece o so ie ino
li ú io abalhí e mo alí educação:
60) Li uânia KP Cen o Comi ê nu a ime no ado, que isolados comunis as,
komjaunuoliai eles mesmos não mos am exemplo de labš ume, seu
compo amen o às ezes não a ende aos equisi os do código mo al cons u o
do comunismo. Rajone ainda é de pessoas, engianças à sociedade de abalho ú il
(Tiesa, 1962-09). 61) A a e a da in eligência li uana ap o ei a o mais amplamen e
odas as possibilidades mais amplamen e concedidas pelo pode Ta ybų, c ia uma
cul u a, nau iną segundo a o ma, socialis a segundo o con eúdo, aclė i Ta ybų
Lie u os da bo žmones lenininėss alininės au ų d augys ės d asia, ugdy i meilė
sa oi so ie inei Tė ijai, b oliškoms so ie inėms au oms, isų pi ma didžiajai usų
1945-12).
ai ali al [...] (Tiesa, po an o, embo a a imp ensa ealmecia so ie ska
cons an amen e lemb a a aos skai as, eliz e eliz é o homem so ie io li uano,
mas qual e a a sua libe dade, po que não e a necessá io se como memb os da
so ie , e não e a uma elicidade, além disso, as pessoas p imei a (Papu ina Papal:
49). Não em ão cien is as a i mam que so ie me į mais b ilhan emen e desc e e
a i ensena dualismo noção 4), iešų, o iciais e p i ados ní eis dos di e enças
(Čepai ienė 2013: 55 em ou as pala as, aki aizdžios d ilypės p ak ikos: kanoną
S aipsniai / A icles 243
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
co esponden e compo amen o i ual e sob a p e ex o oco endo ida no mal
(Vaise a 2014: 37)7.
7.PROPAGANDI TIES RAIŠKA
P opagandai eikš i na imp ensa so ié ica oi pasi elhiam os e mos
giminys ės: Li uânia cidadãos chamin i duk omis e sūnumis, So ie Union nau os
b oliška šeima, Rusija didžiuoju, y esniuoju b oliu e e c.: 62) Kandida ais a
locais Ta ybų depu a us Lie u os da bo žmonės iškėlė ge-
iausius sa o sūnus i duk as, į odžiusius be ibį a sida imą komunizmo ei-
kalui (Komjaunimo iesa, 1957-03).
63) Toda b oliška amília com g ande dėmesiu e meile obse a a Es ônia, Li uânia
e Le ónia desen ol imen os e sukhles amen o. Nossos i mãos e amiguinhos, na
en e com o i mão mais elho, nos ajudam em oda pa e e semp e (Tiesa,
1962-03). Au o es de a igos p opagandís icos abundan emen e usa am
compa ações e epí e os, Li uânia chamada šaunia, šlo inga, b angiąja e e c.: 64)
Lembin a okiečių ba o Lie u a ėl kelsis iš pelenų, kaip žiedas į saulę (Tiesa, 65)
1945-03).
Vokiečių kolonis ai okupação du an e, kaip alkanos žiu kės, plaukė į Lie u ą i
skubėjočiais ūks ančiams da bo lie u ių als iečių žemėse, užne i als ie sa o
da bo jungu i ( en pa ).
Ao comunismo, o ialmen e à amizade das nações en enamina e e lindê-la,
conquis as exp essškin i gausiai usadas me á o as: 66) Pessoas de abalho
da Li uânia seu dedicado abalho nenuils amai o alecem nossa que ida
Pá ynę o aleza de paz e amizade das nações em odo o mundo. Nação
Lie u ių é ik a po causa de seu u u o. Ela jun o com odos os ó icos
nossos po os mul iicionalis as coa binas Tė ynės cons ói espiesius
comunismo ūmus (Komjaunimo iesa, 1957-03).
67) Nes e amplo ao so ié ico ieškeliu eengia na amília dos so ié icos po os e Ta ybų
(Tiesa, Li uânia, 1945-09).
68) Sábio e cul u a espiesa cada ez mais sklinda Ta ybų Li uânia cidades e
kaimuose (Komjaunimo iesa, 1957-03).
7 A é es es dias no espaço público na p óp ia Li uânia o so ie me ão é a aliado gan
con adi a i amen e: ixado e beapeliacinis so ie mečio igno a imas, e nos algia so ie ei p aeičiai
(Čepai ienė 2007: 3650). Tal ez uma das mui as azões, po quê p olongimasi ha ime, longus décadas
p opagandos ku as idealis inis so ie icas Li uanians.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
244 Ac a Linguis ica Li huanica XC
O iciali so ie inė p opaganda daug dėmesio sky ė į ai iems a a e iniams
šūkiams:
69) Tegy uoja Ta ybų Lie u os da bo als iečiai! Tegu uoja Ta ybų Lie u a!
Tegy uoja Lenino-S alino Pa ija nosso Tė ynės didingųjų conquis as
o ganizado e inspi êpês (Tiesa, 1945-03)! 70) Nós damos odos os es o ços pa a que
nunca mais se epe isse a agédia de Pi čiupio, pa a que osse p ese ada a paz.
Tegu uoja Ta ybų Lie u a! Tegy uoja Ta ybų Sąjunga (Komjaunimo iesa,
1957-06)! To me o ex os em gausu pa e ikos, so ie ines clichês: 71) Li ui libe eu
a nešė soldados, quem alou á ias línguas, mas cujo k ū inėse plakė uma
co ação, so ie inio pa io o co ação, cuja ida oi Tė ynę, lu a po sua
elicidade. Dêkingumo soldados libe adosjams kupina ši dimi Ta ybų Lie u os
ienas ikslas, nu ody as Lenino – S alino pa ijos, – pasiaukojančiai mylė i
liaudis diena iš dienos eikė pagalbą Raudonajai a mijai, įsijungė į okiškų g obikų
sug iau ojo liaudies ūkio a s a ymą (Tiesa, Klišės so ie mečio spaudoje bu o
plačiai papli usios, nes indi idai jas endę p iim i kaip sa aime sup an amas.
1945-07).
Nuan emen e ep ojadas clichês ing essam de na u alidade e no malidade
s a us. Klišės ão p o undamen e pene am em consciência, que as pessoas
mui as ezes as acei am mesmo i e lek uadas, elas o mam pensamen o e
posições, g adualmen e pessoas p epa am a pensa , ala , sen i e agi em ce a
di eçãomi (Zijde eld
1979: 4, 10).
Gausiai usados eiksmazodiniai abs ac a, algumas cons uções sin aksicas
indicam que pa e desses p opagandinių eks ų oi aduzida do usų idioma:
72) Nas A gulhas Mili a es na Li uânia em 1905 e 1906 anos oco eu oda sé ie
liucinių ka ei ių išs ojimų (Komjaunimo iesa, 1956-08).
73) Tame s eikinime sakoma, kad pa ijos Cen o Komi e as i Ta ybinė y iau-
e osidade não du ida, que Kelio į komunizmą kolūkio exemplou, que mos a que
quão p odigiosamen e são ese as acen ua a p odução de p odu os
Ži ulininkys ės, passeks odos Li uania epublikos, e ambém ou os Pabal ijo
epublikų kolūkiai e a ybiniai ūkiai (Komjaunimo iesa, 1957-06). 74) Ta ybų
Lie u os jaunimas, komjaunuoliai negailės sa o jauna iškos ene ybinės
gijos, jėgų, jie įneš sa o s a ų indėlį į bend ą eikalą, nes jie i ai įsi ikinę,
jog sėkmingas šeš ojo penkmečio planų įgy endinimas da labiau pakels a-
liaudies ge o ę, que isso se á mais um g andus passo pa a comunismo y ojų
(Komjaunimo iesa, 1956-03).
A igos A icles 245 /
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
75) pessoas de abalho u al da Li uânia pega ão no os ganheios
e asdi bys ėje e animaisulininks ėje, bem e apidamen e esol eu um o e
abalho de aumen o da p odução de p odu os animaisulininks a (Komjaunimo iesa, 1957-06).
APIBDRINIMAS
A análise de exemplos cole ados pa a o es udo mos a, que na imp ensa so ie mecio
oi se es o çando c ia ex emamen e pozi y ų idealizuo as Li uânia pa eikslą.
Tais pin u as anas época e am pa icula men e popula es, pois ac ines eal o és
e lexionamen o so ié ica [...] li e a u a e a conside ado do p ocesso his ó ico
nãou okimu, paslêp os esmingos endências nãoegėjimu (Mažeikis 2010: 300). Ideais de
consolidação de imagem da Li uânia i e am g ande in luência e milžiniški so ié icas
i agem da imp ensa8. Na imp ensa so ié ica, c iado ideal da Li uânia, o quad o de
imagem ab iu os seguin es aspec os p incipais: nemolimos passados (sme oninės,
bu žuazinės Li uânia) desp ecinamen o, escodinamen o, como con ap ieça a es e
pe íodo le an ada luz e beliz conselybinė p esen eis, esc yškinami amigos e inimigos
do país, pab ėžiami econômicos, cul u ais e coun y. k . Can ando a época o ícizia
publicis iká c ia-se a imp essão de que conside á el pa e daquela época cidadãos
li uanos e am adul os com a so ie ine sis ema, i iam in luídos po suas ideológicos
p incípios e pensaė segundo sua su o muo oa discu sá9. Assim, pesquisa
selecionada pa a análise sen inhas seman inė análise mos a que na so ié ica
ideológica imp ensa como se k ei ame esp odyje e le iu o icialus idealios Li uani
simuliak as10 e só ecob ou a libe dade imame pe cebe , que isso e a e a dois so ié ico pa aíso pe e ido cha me (Pu inai ė 2007: 17).
IVADOS Nos a uais (pos ) es udos do socialismo, so ie mechiu p incipalmen e o oco des ina his o iikai,
sociologos, e nologos, li e a u ologos, po ém es e pe íodo his ó ico é impo an e e pa a kalbininkos.
Analisando os ex os da imp ensa do pe íodo so ié ico é p eciso odo o empo e em men e o a o de
que as pessoas anão i iam 8 P a da impo ância e in luência na ida de simples cidadãos da USSR
mos a e al a o comunis as des e jo nal de ensina am seus ilhos a le (plačiau ž . Aleksije ič 2016:
25). 9 Quando o a inkluo esis encinis epugnância oi pauzado, ap as iais ins inc o de au ossegu ança
do po o ob iga a a aplica -se às condições do egime de ocupação (B azauskas 2010: 8) 10 Simuliak as
neexisis uojančią ealybę ku ian is aizdinys, anulando a di e ença en e o que a si dupubus
gy enimus: jeden iešo spaudamasė e d ėje p opagandos ku i ne odomas šai pasaulis (plg. Lubecka 2013:
92), aigian o me o so ie iz XXI a pe spec i as aki aizdą con a eali y. To ali a iné ideologia e a
„ ik a“ i „ne ik a“, „ ealu“ i „įsi aizduojama“ (Baud illa d 2002: 9).
AURELIJA GRITĖNIENĖ
246 Ac a Linguis ica Li huanica XC
pe mexui oda a p essão daquele empo. O icialmen e na imp ensa p opagandá ia oi c iado i in
i palaikomas komunis inės ideologijos sukons uo as gy enimas, ki as – ie-
pozi y us soso ie in as ideais Li uanians imagininys. Nes a idealismá ica na a i a sob e a Li uânia
abundan emen e usados pad ão das so ie mecio p opagandís icas clichés, giminys ės e mos, ele ê u
es ilo (pasi elkus me á o as, compa aimus, epi e us) desenha-se laimingos país laimingos ida da gen e
do sis ema so ié ica. Idealų so ie inės Lie u os pa eikslą cons i uem es es aspec os p incipais:
neLie u ai p iešpas a oma š iesi, kles in i naujoji so ie inė Lie u a, изрыškinami šalies d augai e
p iešai, ekonominiai, kul ū inie i ki okie pasiekimai. Posa io ano na imp ensa (especialmen e 1945 m.
Tiesoje) ex e no p incipal ad e sá io da Li uânia cla amen e in oduzida ašis inė Vokie ija, in e no
maio es inimšas bu žuazinių nacionalis as gaujos, com quais e a comba ojama a šiai. Segundo p ados
ideologų, Li uânia mancou b oliškus elações p incipalmen e com g andeja usų nação, ambém oi
olimos p aei ies juodinimas, „ amsiai“, „ a ganai“, „a silikusiai“ bu žuazinei
mezgama é pida d augys ė e com ou as Nações da União So ié ica e com socialis ines es ados.
Daugia i ažė so ié icas imp uda Li uânia seus cidadãos ensinou nesigėdy i seus sen imen os
Ve monajai exé ci o, pado anojusiai Li uia a libe dade, amigo a S alin, So ie ų Sąjungai e b oliškoms
suas nações, especialmen e maio ai usų nau a. Daquele empo p opagandá ia imp ensa e am
abe amen e demons ados ag adecimen o, aleg ia, sen imen os de amo e k . Vadinamoji š iesi
so ie ická a ei is p opagandinėje p adoe oi c iada especial a enção a ibuindo ao abalho pessoas.
Ku a ilusia, que na sociedade socialis inha Li uânia as pessoas são so ūs, elizes, li es. Tão g aças a
eles ão apidamen e desen ol i e a p óp ia Li uânia, po isso na imp ensa cons an emen e oi
en a izada, como é impo an e e con inua não só execu a , mas e ul apassa planos, ob igações (es a
não conside ada exaus ão), a i amen e pa icipa do comunismo cons uyboje, socialis iniame ida e
co k ynia ime. Ti i ilius aciniai exemplos aki aizdžiai mos am, que p opaganda p ocu ou mos a ,
quão in ensi o, a i os e p odu i os e a daquela meia a ida das pessoas de abalho da Li uânia.
Ideologická p uda conduzia amplia campanha p opagandá ia, po ém, olhando pa a a imp ensa so ié ica a
pa i de hojeas posições e conhecendo his ó ica nė p uda, e do que de e dade exis a a pilkoje
Li uânia kasdienybėje.
iesą, ma ome aki aizdų a o ūkį a p o, ką aizda o i diegė o icialioji so ie i-
A igos A icles / 247
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
ŠALTINIAI IR LITERATŪRA
Aleksije ič S e lana 2016: O empo de an as mãos. Vida em socialismo g iu ėsių,
Vilnius: Ki os knygos.
Anušauskas A ydas, a s. ed., 2004: Pasip iešinimo aida e pasip iešinimo
odai. – Pilie inis pasip iešinimas Lie u oje i Lenkijoje: sąsajos i ypa umai 1939–1956,
Vilnius: Lie u os gy en ojų genocido i ezis encijos y imo cen as.
meBaud illa d Jean 2002: Simuliak ai e simuliacija, Vilnius: Bal os lankos.
B azauskas Algi das 2010: E en ão abalhame Li uâniai, Vilnius: Knygiai. Čepai ienė
Auksuolė 2013: Vi o e nog a ija: luga es, es u u as e empo. Besikeičian i
Lie u a XX amžiuje, Vilnius: Ins i u o da his ó ia da Li uânia. Čepai ienė Rasa 2007:
So ie mečio memó ia en e ejeição e nos algia. Li uanis ica 4(72), 3650. acesso à
in e ne : h pmokslozu nalai.lmaleidykla.l /publ/04235-716X/2007/Li _036_050.pd .
Jakony ė-K eda ienė Lo e a 2015: Šeimos aizdinys so ie mečio lie u ių li e a ū oje,
Vilnius: Lie u ių li e a ū os i au osakos ins i u o. Jukne ičius S anislo as 2022:
A che ipinė men ali e ų is o ija: so ie mečio Lie u a, Vilnius: Li huanian kul ū os y imų
ins i u as. Kalėda Algis, Kmi a Riman as, Sa kausky ė Dalia 2019: So ie mečio lie u ių
li e a ū a. Reiškiniai e concepos, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i au osakos ins i u o.
Klumby ė Ne inga 2004: Ago a ies his o iões pa aščių žmonės: eco dações sob e
so ie me į e cadadienybės expe iências em comunidades u ais. Poli ologia 3(35), 6383.
acessí el na in e ne : h pswww.ceeol.com/://sea ch/ iewpd ?id=191351. Kuody ė Dalia,
T ace skis Rokas 2013: The unknown wa . A med an i-So ie esis ance in Li huania in
19441953, Vilnius: Genocide and esis ance esea ch cen e o Li huania.
Gediminasus 2006: Sob e a memó ia senso ial socialismo de Lanka. Li huanian e hnologija: social
an h opology and e hnology s udies 6(15), 4772. Lau ina ičius Česlo as, cien . ed., 2013: Epochas
jungian is nacionalismos: au os (de)kons a imas a puka io, so ie mečio e
pos so ie smečio Lie u oje, Vilnius:
Ins i u o da his ó ia da Li uânia.
Leina ė Dalia 2022: Neplanuo as ida. Šeima so ie mečio na Li uânia, Vilnius:
Peixe dou ado.
Leina ė Dalia, Žilinskienė Laima, K aniauskienė Sigi a, Šu inienė I ena, Gečienė
Ing ida 2014: Memó ia de So ie mečius em his ó ias de ida, Vilnius:
Edi o a da Uni e sidade de Vilniaus.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
248 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Lubecka Anna 2013: Polish Ri ual Yea – a Re lec ion on Polish Cul u al Policy. –
Es onian and Poland: C ea i i y and T adi ion in Cul u al Communica ion 2: Pe spec i es
on Na ional and Regional Iden i y, eds. L. Laines e, D. B zozowska, W. Chłopicki, Ta u:
ELM Scola y P ess, 8398.
Mažeikis Gin au as 2010: P opaganda e simbolico pensamen o, Kaunas: Vy au as Maggiojo
uni e sidade. acessí el na in e ne :
h p alpykla.elaba.l elaba- edo a://objec s/elaba:457526/da as eams/MAIN/con en .
MTINT Mode niosios apa ybės ideológico na a i o eks ynas: Tęs inis in e ne i2021.
nis moksliškai susis emin as duomenų inkinys, sud. V. Čižik-P okaše a, A. Gaidienė,
A. G i ėnienė, L. Vaičiuly ė-Semėnienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2018–
P iega na in e ne : h p://publicis ikos- eks ynas.lki.l . Nikžen ai is Al ydas, sud., 2013:
A min ies e his ó ia polí ica na Li uânia. Memó ia mul ilasksniškumas. Cidade, es ado,
egião, Vilnius: Ins i u o da His ó ia Li uana, 517538.
Paukš y ė-Šaknienė Rasa 2016: Šeima e kalendo inės š en ės so ie inėje
Lie u oje. Li huanian e hnologia 16(25), 931.
Pocius Mindaugas, sud., 2018: Lie u os so ie iza imas 19471953 m.: VKP(b) CK
dokumen ai, Vilnius: Lie u os is o ijos ins i u as. Pu inai ė Ne ija 2007:
Nenu ūkusi s yga: adap ação e pasip ões so ie as
Li uânia, Vilnius: Aidai.
Ramonai ė Ainė 2013: Qual ilgisi so ie mecio? In luência do s a us econômico,
ambien e social e alo es das disposições so ié ica an iso ie ina ski čiai na Li uânia.
Sociologia. Men e e ação 2(33), 265285. P ieiga na in e ne : h ps://www.ceeol.
comsea ch/ iewpd ?id=103868.
Sabonis A ydas, Sabonis S asys, sud., 1992: Rašy ojas e cenzū a, Vilnius:
Vaga.
Sa kausky ė Dalia, sud., 2015: Ta p es e ikos e polí icas: Li uânia li e a u a so ie mečiu,.
Vilnius: Li u ians li e a u as e nau osaco ins i u o. Sėdai y ė Edi a 2017: His o iog a ia das
censu as so ié icas: p incipais di eções de pesquisas e censu as concep s. Knygo y a 69,
84102. P ieiga in e ne : ile://C:Use s/ Šlia ai ė K is ina 2010: Deindus ialização, social
Dell/Downloads/24603698.pd .
insegu ança e de sob e i ência es a égia na espaço pós-so ié ica: Visagino caso. Li huanian
e hnologija: social an h opology and e hnology s udies 10(19), 93116. P ieiga na in e ne :
h pse alpykla.li uanis ikadb.l / edo a://objec s/LT-LDB-0001:J.04~2010~1367175701116/da as -
eams/ Šu inienė I ena 2020: En ep c í icas socialismo e in ância nos algias: so ie mečio
DS.002.0.01.ARTIC/con en .
S aipsniai / A icles 249
So ie inės Lie u os aizdinys Mode niosios apa ybės
ideologinio na a y o eks yne
a min is na his ó ia de ida da ge ação do oi en o decmecio. Sociologia. Men e e ação 1(46), 728.
acessí el na in e ne : h ps://www.zu nalai. u.l
sociologija-min is-i - eiksmas/a icle/ iew262116/21839. Swedas Au imas 2009: Ma icos
nelais ėje. So ie mečio lie u ių is o iog a ija (1944)
1985), Vilnius: Aidai.
Tininis Vy au as 1994: So ie inė Lie u a e seus ac o es, Vilnius: Enciklopedija.
Vaičiuly ė-Semėnienė Lo e a, Čižik-P okaše a Vesla a, G i ėnienė Au elija,
Liu ke ičienė Danu ė, Gaidienė Anželika 2022: Li uio kaimynai: Vaise a Tomas 2014:
d augai a p iešai? Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Nuobodulio isuomenė. Kasdienybė e ideologia a dly uoju so ie mečiu (19651984),
Vilnius: Lie u ių ka alikų mokslo akademija. Walicki And zej 2005: Ma xismo e saluolis
pa a o eino da libe dade: comunismo u opias his ó ia, Vilnius: Min is.
Venclauskienė Laima 2016: Homo so ie icus: g ilo e nico humano e a o aozei
li e ėjančios Li uânia imp udoje. T abalhai i dias 65, 143162. acesso à in e ne :
h ps:www. du.l /c isbi /s eam/20.500.12259/31395/1/ISSN2335-
8769_2016_N_65.PG_143-162.pd .
VLEe Visuo inė lie u ių enciklopedija, e. a ian as, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos cen as, 20012020. P iega na in e ne : h ps://www. le.l . Zijde eld An on
1979: On Cliches: The Supe sedu e o Meaning by Func ion in Mode ni y, London,
Bos on, Henley: Rou ledge and Kegan Paul. Žilinskienė Laimu ė, K aniauskienė Sigi a,
Šu inienė I ena 2016: Gimę socializme: pi moji so ie mečio ka a, Vilnius: Vilniaus
uni e si e as.
The Image o So ie Li huania in he Co pus
o he Ideological Na a i e o he Mode n
Iden i y
SUMARY
In 2018, he Ins i u e o he Li huanian Language launched he Co pus o he Ideological Na a i e
o he Mode n Iden i y. A sea ch ac oss he Co puss ex s om he So ie e a ( he Tiesa om
1945 and 1962 and he Komjaunimo Tiesa om 19561957) has ne ed 798 illus a ions ha con ain
AURELIJA GRITĖNIENĖ
250 Ac a Linguis ica Li huanica XC
men ions o Li huania. O a igo isa a analiza he sen ences om he So ie p opaganda p ess
selec ed o he linguis ic s udy and o look in o he image o so ie Li huania ha can be pieced
oge he om he ma e ial p in ed pe iod ( e)cons uc so ie Li huania. Quando ocê analiza
in he p ess o he pe iod, how much u h and how much dis o ed o e en new eali y
cons uc ed by p opaganda a is s he e is in ha image, and how jou nalis ex s om he
ex os o p ess a icles om he so ie pe iod, you always need o keep in mind he ac ha
people back hen used o li e double li es, po assim dize : one li e cons uc ed by he communis
ideology as c ea ed and main ained in he public eye; he o he one, an undisclosed p i a e li e o
ones home; po an o, como olhamos a he pe iod p ess h ough he lens o he 21s cen u y, we
can see a clea con on a ion be ween he p opaganda and he eali ies o he So ie e a.
Seman ic analysis o he selec ed sen ences has shown ha he so ie p ess ied o p ojec
a highly posi i e pic u e o a pe ec Li huania. This pic u e is pain ed wi h s anda d clichés o
so ie p opaganda, exul an ly po aying he li e o ‘happy people om a ‘happy coun y in he
So ie sys em. The ideal image o so ie Li huania consis s o he ollowing key aspec s:
denig a ion o he ecen pas ; jux aposi ion o he ‘da k, ‘poo , and ‘backwa d bou geois
Li huania o he b igh and lou ishing new so ie Li huania; iden i ica ion o he bigges
iends and in e io and ex e io enemies; celeb a ion o he coun ys economic, cul u al, and
o he achie emen s. In he pos -wa p ess ( he 1945 Tiesa in pa icula ), he main ex e io
enemy o Li huania was ascis Ge many; i s bigges in e io oe was bou geois na ionalis
gangs, which we e he a ge o b u al hos ili ies. Ideólogos a gumen a am que Li uânia
man e e elações a e nas wi h he g ea Russian na ion i s and o emos , and was building
s ong iendship ies wi h o he peoples in he So ie Union and wi h o he socialis s a es. A
imp ensa o so ie Li huania wi h i s la ge un educou seus cidadãos a não se en e gonhados
dos calo osos sen imen os de g a idão, amo , apoio, e ou as emoções pa a com o Exé ci o
Ve melho que had ‘gi en Li huania sua libe dade, pa a com o cama ada S alin, a União So ié ica
and i s b o he hood o na ions, and he g ea Russian na ion in pa icula . imp ensa so ié ica
placed a conside á el ên ase em Li huanias p og ess, semp e acen uando he impo ance o
deli e ing and exceeding he plans and obliga ions, ac i amen e pa icipa ing in building
communism, social li e, and ace. Os exemplos ilus a i os cobe os pela análise mos am
cla amen e que he Li huanian people o he pe iod li ed a e y in ensi e and ac i e li e. The
pe iods ideological p ess was engaged in a la ge-scale campaign o p opaganda, saying ha
Li huanian people li ing in he socialis socie y we e well- ed, happy, and ee, e en hough he
eali y was comple ely di e en ; e go, we can see a clea gap be ween wha was depic ed in he
o icial so ie p ess and he ue image o he glum Li huanian eali y.
Į eik a 2024 m. janei o 13 d.
AURELIJA GRITĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT–10308, Vilnius, Lie u a
au elija.g i [email p o ec ed]