Ac a Linguis ica Li huanica
2025, . 92, p. 126
Con en s link / Tu inio nuo oda
ISSN 2669-218X (online ele ônico)
Copy igh © 2025 Inga S ungy ė-Liugienė. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open
Access a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s
un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e
c edi ed. // Issueido Li u ians idioma ins i u o. Es e a igo é de acesso abe o, dis ibuído sob e mos de licença
de C ea i e Commons a ibuição, pe mi indo ilimi adamen e usa , dis ibui e ep oduzi o con eúdo em qualque
supo e, indicando au o es e on e.
Recei ed: Gau a: 2024-12-22. Accep ed: Adop ado: 2025-05-26.
1
SURINKIMININK REPERTUARO RECEPCIJA XIX A. ANTROSIOS
SUS PRÚSIJOS LIETUVOS LEIDINIUOSE
Recep ion o Su inkimininkai Repe oi e in P ussian Li huanian Wo ks o he
Second Hal o he 19 h Cen u y
INGA STRUNGYT-LIUGIEN
Ins i u o das línguas Lie u ių
E. paço: inga.s ungy [email protected]
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0003-1949-0874 Mokslinių y imų k yp ys: su inkimininkų i
li uanis inis Mo a ijos judėjimo ašy inis pa eldas, XVIIIXIX a. P ūsijos Lie u os kul ū inis i
kon esinis kon eks as, pie izmo is o ija.
h ps://doi.o g/10.35321/all92-09
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ANOTACIA
Objec i o do a igo in es iga su inkimininkų giesmyno Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai į aką XIX a.
an osios pusės P ūsijos Lie u os leidiniams, a skleis i lie u iškų pa apijų d asininkų, š ie imo da buo ojų požiū į į
su inkimininkų epe ua ą. Analizei escolhe es as on es: F yd icho Ku šaičio giesmynai Giesmjû bey K alû=Knygos
Ka alißkojo P usû Waisko K al4, skai iaučius) e T ecioji Dalis Giesmjû Knygûčius), Ka lo Wilhelmo O o Glogau escola
giesmynas 64 Giesmes6, 1862, Tilžė), Ka lo Rudolpho Jacobyio ch es oma ija Li auische Ch es oma hie (1850,
Klaipnoddauch), Maximiliano Ho elie's elemen a isches Li au Li e a u buch (1888, Heidelbe g), Ka lo Waldhause 's
collec ion o melodias (1894, Heidelbe g, Heidelbe g) e o ema de Mi eilungen de wissenscha lichen Gesellscha de
Li e a ischen Publika ionen (1888, Heidelbe g) es ão no abalho de publicação. Ao inqué i o aplica-se o mé odo
analí ico, g e inamasso e exológico.
ESMINIAI VOODŽIAI: su inkiminkų giesmynas, bažny inis giesmynas, ka ei ių giesmynas, mokyklinės
ch es oma ijos, Lie u ių li e a ū os d augija Tilžėje, XIX a. Li uânia P ūsijos.
ABSTRACT
The a icle aims o in es iga e he in luence o he Su inkimininkai hymnal Visokios naujos giesmės a ba e angeliški
psalmai on P ussian Li huanian books o he second hal o he 19 h cen u y and e eal he a i ude o cle gy in
2
Li huanian pa ishes, as well as ha o membe s o he Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi (which included
ep esen a i es o he Lu he an Chu ch and educa o s) owa ds he Su inkimininkai epe oi e. The ollowing
sou ces we e selec ed o analysis: he hymnals Giesmjû beyû=Knygos Ka alißkojo P usû Waisko (1894, Königsbe g)
and T ecioji Dalis Giesmjû Knygû, Königsbe g) by F ied ich Ku scha , he school hymnal Giesmes (1866, 1862, Tilsi ) by
Ca l Wilhelm O o Glogau, he an hology Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch (1880, Schulel) by Ca l Rudolph
(1858, he eading book Li auisches Hyma buch (1858, Heidelbe g) by Maximilian Voel, he collec ion o melodies Balsai
(1894, Heidelbe g, Ti ) by Theodo Waldema Scholz, and he publica ions on he li e a u e in he pe iodical
Mi eilungen de Li aischen Gesellscha . The analy ical, compa a i e and ex ological me hods we e employed o
he in es iga ion.
KEYWORDS: Hymnbook o Su inkimininkai, chu ch hymnal, mili a y and school hymnals, school an hologies,
Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi , ecep ion, P ussian Li huania in he 19 h cen u y.
ĮVADAS
Eu quase sin o de e o isso publicamen e a le an a , pa a que os inspe o es e sace do es
li uanos p es assem a enção e se iamen e se opusessem a al assen amen o, que impede
aos li uanos esli e la in is nessas pala as Pilkalnio can o ius K is ijonas Go lybas Milkus
1
(Ch is ian Go lieb
Mielcke, 17331807) conheceu a p imei a de 1800 m. Ka aliaučiuje saėjusią K is ijono End ikio
Me ikaičio (~1775 an es de 1856) Visimininkų giesmyno su inkokios naujos giesmės a ba
2
e angeliški psalmai laidą. Foi a c í ica do can o io in luenciada? Quais oi a a i ude dos
sace do es pa apijos Li u iškų pa a o su inkimininkų epe ua ą? Se em ele olha a como em
p odução c ia i a de g upo ma ginalios, ou a ossščiai como in luen es comunidade de o dininkų
posicioná eis ex os, inkančius pomaldumai o alece , giedojimo p ak ikai e eligioso
educa i oimui? Su inkimininkų giesmynas Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai oi
no os eiškinys eligiosa li e a u a lauke, kei ęs desde XVI a. susiklosčiusią labiau bažny inę
lie u iškų himnodinių inkinių adição. Especial publicação po eikis le an ou-se didėjando
aldininkų núme o a, populia ėjan e espalhando eligiosos susbū imam, chamados su inkimam,
lie u iškose P ūsijos Lie u os pa apijose. Giesmių inkinys desde o p óp io início se sepa ou de
ou os P ūsia Li uano luu e onų giesmynų. Bažny iniai, ka ei ių i mokyklų giesmynai (pas a ieji
du išėjo XIX a. século segundo me ade) pasižimėjo o icialia ap obacija, con eúdo s abilumu e
sis eminga leidyba. Su inkimininkų giesmynas con a iamen e, oi neo icialus e cenzū os
nepalies as himnodinis leidinys. Sua o mação não con olou o Ka aliaučiaus consis o ija ou
3
ou as ins i uições es adís icas. Ma giesmynas oi des inado não a bažny á ias missas,
po ém usado p i adamen e em casa e o a da ig eja das on ei as oco idas euniões.
T adução e edagação abalhos ealizou não designada g upo de sace do es, e uni e sidades
não acabou da mais baixa camada social pasauliečiai naminių pamaldų ado ai, Mielcke 1806: XVIXVII.
1
2
Es apasnyje usadas na ci culação cien í ica uncionando as concepções Li u iškos su inkimininkai ou
maldinininkai (plg. Gaigala is 1905; Žos au ai ė 1996; Ba asa 2018; S ungy ė-Liugienė 2019). Elas de inem localão,
especi icamen e a comunidade pie is as da Li uânia P ússia e seus memb os, mais acen ua a balbiná, nau iná e
egional pe enomybę, melho e le e socialina eligioso su inkimininkų mo imen o pa e do que o concei o pie is ai.
3
Kaunas 1996: 6163, 388.
3
chamados saki os e mes es (šulmis ai). Neo icialus giesmyno s a us concedeu libe dade
suda y ojams (K. E. Me ikaičiui, Johann Fe dinand Kelchiui (18011877)) ne a žomiems o ma um
epe ua ą, sa a ankiškai esol e p incípios de selec ion de ob as de au o es Li uães e
okiečių. Vale a pena en a iza que de impo an e aidmens não desempenhou e quali a i o
4
c i é io de adução, exigências eilėda ai e de li uãs pa a a língua ( alando sob e as p imei as
laidas). Suda y ojus enkino e menos aš ingos au o es e adu o es ealizado abalho.
5
Nei he in o, inkinys sulaukė maldininkų susidomėjimo e didelės leidybinės sėkmės. Po an o
su inkimininkų epe ua pa a a alia um impo an e a o são Li u iškų pa apijų sace do es,
que neabejo inai o am p o es an iškosios (e angelikų liu e onų, e angelikų e o ma ų,
Mo a ijos Bažnyčios) himnodijos žino ai, ieši pasisakymai spaudoje. A medida a aliada pode ia
se e ansmissão de ex os e publicação nas suas p epa adas publicações. O obje i o des e
a igo analisa in luência do epe uá io giesmyno su inkimininkų XIX a. segunda pa e das
publicações da P ússia Li uânia. Ta e as e ela a posição dos ep esen an es da Ig eja
Li uânica P ússia e dos uncioná ios da educação em elação ao himnodía su inkimininkų,
pesquisa seus p epa ados li os, publicações con eúdo in e ace com su inkimininkų giesmynu.
Analizei escolhe gen iniu pon o de is a di e en es publicações (giesmių inkiniai e mokyklinės
6
ch es oma ijos), com o obje i o e su inkimininkų ex os de dominação endências abo dado
pe íodo. Analiza am-se publicações, nos quais paliudi o, que giesmė é pe meada de su inkimininkų
giesmyno. Tes udijimas de e am publicações em ossas p akalbas, egis os ou comen á ios, nos
quais su inkimininkų giesmynas in oduzido ge almen e apsi indo o nome Li u išku de psalmos
A liekan y imą pasi elk as anali inis, g e inamasis i eks ologinis me odas.
li os ou okišku Psalmbuch, po ém não indiudando conc e as giesmyno laidos (excep o um único
caso). Pe im i su inkimininkų ex ai compa am-se com di e en es laidos su inkimininkų giesmyno
Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai giesmėmis. Compa ação selecionadas cole imininkų
giesmyno laidos, c onologicamen e mais p óximos analisuojam on einiu. In es igação da Giesmių
his ó ia não se ia comple a, se ele não incluísse au o es de A ibução p oblema esol ida endo
em con a a Albe o F ied icho Wilhelmo Fische io conhecyn Ki chenliede -Lexicon (1967), Edua do
Emilio Kocho giesmių e giesmynų is o iją Geschich e des Ki chenlieds und Ki chengesangs (4, 1868) e
em Ka aliaučiaus, e ou os p ussianos do Reino (la e Impé io Alemão) de zeminis okiškus giesmių,
i e ėjų iden i ika imo klausimo. Ti iamuose šal iniuose giesmės pa eikiamos anonimiškai.
nos quais paliudi a gies au o . Os sob enomes dos adu o es indicam-se com base pesquisas da
publicação au o a.
7
4
Sob e su inkimininkų giesmyno epe ua ą s . Michelini 2009b: 220245; 2010; S ungy ė-Liugienė 2009: 189
204; 2012: 83–101; 2016: 83–118.
5
S ungy ė-Liugienė 2019: 158168.
6
Sąwoka su inkimininkų himnodija ab ange giesmių o alidade, de ineja giesmių ex inio e (ou) muzikiną
pa idalą e seus adap ação.
7
Plg. S ungy ė-Liugienė 2014: 3134.
4
Da bų, onde osse in es igada ecolimininkų epe ua o ecepção, ainda que não. Menciona-se
P ússia Li uânia giesmynų pesquisado Guido Michelinio publicação Jono Pipi o o ma giesmynų
inkeliai okiškame kon eks e (2009). Au o ius no abalho oce ê ques ão da in luência dos
giesmynos Li u iões, analisando lu e onos kunigo Jono Pipi o (18331912) giesmynos cole ão
his ó ia, conexão com okiškais on es. G. Michelinis e elou que J. Pipi as li ogelê
Pasiun inys ės a pos (1890) complemen ou penkiais ex osis de su inkimininkų giesmyno
Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai. Kunig assumiu po uma Halės pie is o Ka lo
Hein icho on Boga zkio, e o ma ų kunigo F ied icho Wilhelmo K ummache io giesmę e algumas
anoniminių au o ių giesmes. G. Michelinio a i mação, J. Pipi as alguns ex os modi icou
es u u a e pon o de is a de con eúdo. I alų mokslininkas monog a ijoje Mažosios Lie u os
8
giesmynų is o ija: nuo Ma yno
Maž ydo a é XIX a. inal (2009) in es igou escola K. W. O. Glogau giesmyną, ambém F. Ku šaičio
pa eng us giesmynus e seu epe ua ą. T abalbe zaximinou sob e su inkimininkų giesmyno
Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai conexão com esses sace do es li os. Vis
apenas ai G. Michelinio i amen os esama painumo, icou neap a a K. W. O. Glogau escola inio
giesmyno 64 Giesmes 1862 m. laida. Não em odos os casos o au o conseguiu iden i ica e okiškų
9
giesmių au o ius.
10
1. SURINKIMININK GIESM F. KURŠAIČIO GIESMYNUOSE Su inkimininkų giesmynas e seu epe ó io e a
conhecido ao K aliaučiaus kunig F. Ku šaičiui (18061884). Exis e undamen o pensa , que em ele
conside ou o mando especializada giesmynėlį Giesmjû bey Maldû=Knygos Ka alißkojo P usû
Waisko (išėjo 1854 m., wi hou na ų), des inadaą P ūsijos Li u iškai alan e ka ei ians. Toki a idéia
pe cha suda y ojo deixado comen á io. F. Ku šai is giesmynėlio no inal b e emen e
ap esen ando eks ų ko puso kilmę, zazmenė, que 92 núme o ma cada giesmė oi omada do
su inkimininkų giesmyno
( ok. li auische Psalmbuch):
No 92 is aus dem li auischen Psalmbuch, die üb igen aus dem gewöhnlichen li auischen
Gesangbuch
11
en nommen.
Ficou es abelecido que ao ka ei ių giesmyną suda y ojas colocou Be helsdo o luu e onų
kunigo, okiečių eligioso au o iaus Johanno And easo Ro heės (Johann And eas Ro he,
16881758) có inį Rądau, ądau já G un ą sawo, e s ą anonimo do o iginalalo Ich habe nun den
G und ge unden.
G. Michelinis monog a ijoje obse ou que F. Ku šai is compondo o edi o ialis ėmėsi okiečių
ka ei iams Ka aliaučiuje edi uis u giesmynu Ki chenbuch ü das Königlich P eußische
8
Michelini 2009a: 154.
9
Plg. Michelini 2009b: 209–212.
10
Plg. Michelini 2009b: 201.
11
Ku šai is 1854a: 154.
5
K iegshee . Segundo okišką pa yzdį ele
12
de su inkimininkų giesmyno pe si ašė não oda
J. A. Ro heės ex o, po ém 5 s o as ao in és de 10. J. A. Ro heės giesmės e imas pela
p imei a ez oi publicada an ojoje su inkimininkų giesmyno pa e, que como apêndice oi
adicionada a Tilžėje 1825 m. leis os giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai
laidos. Hen ise, p epa ando aos soldados giesmynėlį sob e
13
F. Ku šaičio do abalho do es a a laida, saída en e 1825 e 1850 m. Plg. J. A. Ro heės
giesmę (13, 5 s o as) su inkimininkų giesmyne com sua a ian e F. Ku šaičio giesmynėlyje:
1. Encon ei, encon ei já G un a
sawo, Laikys am nay as Inka ą.
kib jis gawo. nēs Ronas kib ele
ele gulējo wi= sada.
Tas G un as am inay s owēs,
que e wiskas su= gaiß u ēs.
2. Tas G un s y am na Malonybe, 2.
wissą Umą einan i; pe wisą Umą
é Méilês Tojo y Di=dybe, Iis
G iekams dôdasi; ku sinin= kams
Si dis, cujo be luß wisad Si dis,
ei um Iop, a n ei um wis.
3. Kad não p apul um Diews no ējo.
Iis no , que bu nos gēlbē a. ele não,
Todēley e Su=nus a ējo,
odēl wēl enge Danguna;
odēl ugén da wis u wis
musû kie asęs Si dis. musû
sawo. 1. Rądau, ądau já G un ą
laikys am nay as Inka ą, Nēs Ronąs
gáwo, Ce G un as buwo wissada. ce
Tas G un as am inay s owēs,
que wisas Swie as su eßkēs. ǁ
G un s y Tas am na Malonybe, pe
einan i.
Méilês ojo y Didybe, ku sinink
dôdasi, Ku o be lu wissad
a ei um Iop, a n ei um wis. a
3. Kad ne p apul um, Diews no ējo,
que bu nos salbē a.
Todē= ley e Sunus a ējo,
odēl wēl enge Danguna;
odēl ugén ele wis u wis
kie ases Si dis. ǁ
12
Michelini 2009b: 195207.
13
Sob e 1825 m. Tilžės spaus u ės laidą e segunda pa e da egação, s . S ungy ė-Liugienė 2019: 152156.

6
5. Gelmê aquela nusig amdidos
K aujùǁlinkſmay nuſi ikiu.
G ieû aß sawo a simydams
Si d Diewo nu u u.
Nēs be Lowôs an=du à Io Nēs
Malonês, Susimillimo14.
5. Gelmę aquela nusig am= d dams
K iſ aus K auju nuſi=ǁ ikiu;
G ieû aß sawo a sim = dams
Si d Diewo nu iu= iu.
be Liowôs andu à ele
Malonês, Susimilimo15.
De e iam dize , que g andes in luências cole imininkų compilinys F. Ku šaičiui não inha. Com
hiesmynu sie inas só mencionadosi ex o. No en an o como e emos abaixo, de maldininkų li o
inda J. A. Ro heės giesmė XIX a. segunda pa e na i mou de á ias des inação publicações,
o nou-se econhecido e kone ep ezen aciniu su inkimininkų epe uá io ob a. Naqueles
mesmos anos F. Ku šai is no pe iodís ico jo nal Keleiwis iß Ka aliáuciaus publicou a publicação
alnie ißkosios Giesmjû be Maldû Knygos, na qual ela ou conhecimen o sob e apa ece žiusį no o,
especialmen e uma giesmyn Lie u os ski a P ūsijos lie u ių ka ei iams. Nemenkos ia no a igo
de Ka oliaučiaus, o pad e alou mais amplamen e sob e a p á ica de giedojimo, sua impo ância
e angeliicamen e c is ianis ei, en a izou O An igo Tes amen o salmos e no os giesmių, cujos
cen e Jesus C is o, his ó ia do Sal ado . O au o de idiu a enção casdienei à p á ica eligiosa e
au idisciplinai, accen a o que c is ãos giedamas li os de em odos pessoalmen e e , a giesmių
eks us pusē inay iß Galwôs mokē [i]. Falando sob e giesmes, ele exp essou uma opinião posi i a
16
e cole imininkų giesmyno espei o, embo a econheceu que alguns Li u iški e imai são
p as esni za okiškus o iginalus: Taygi nos é Giesmes didey b angus Ska bas, que nos
ēûwangēlißkoji Ba nycia ney u kasin o que ne no ē u pa dů i. Sime Dalyke como e mui o ki ůse é
ypacey Wokēcei labay bago i. Iie u Ty weik mui o g a iû e ßlownû Giesmiû, wisokiosa Knygosa
andamû. Alewui dēkuy! e Lie uwininkai ne s okoj ßi o Ska bo. Pe Pono Diewo Meilingumą é ge s
Dalykēlis g aiu Giesmjû iβ Wokißko Lie uwißką ißwe s û, e andasi assim musû giedamosa Knygosa,
como e ewangēlißkůse Psalmůse su ink os [pa yškinimas au .]. Rods ki a Giesmē lie uwißkay não
ão g a ey ißwe s a, como a wokißkay andas, ale aciau més ne no im nedēkingi bu i, mas
diaug is, que nos Wießpa s an o su ękęs.
17
K aliaučiaus kunigas ao su inkimininkų epe ua o e įžo e mais a de, quando p epa ou
bažny inio giesmyno Pagé in os Giesmjû=Knygos sa a ankišką p iedą T ecioji Dalis Giesmjû
14
Wissokios no as Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1850: 495.
15
Ku šai is 1854a: 75, No 92.
16
Ku šai is 1854b: 87.
17
Ku šai is 1854b: 87.
7
Knygû (1857; sem na ų). Nes e anexo F. Ku šai is colocou a mesma eligiosa au o iaus J. A.
Ro heės giesmę Rądau, ądau já G un ą sawo. G e a ela indicou e on e: Iß Psalmû Knygû
18
im a.
Apibend in ai de e iam dize , que do maldininkų epe uá io a i o a J. A. Ro heės giesmė XIX a.
šeš ajame década e a giedama pe luu e onų bažny ines pamaldas, com seu con eúdo inha
opo unidade amilia iza e ka iuomenėje do Reino da P ússia se na ę lie u ių ka ei iai.
2.SURINKIMINK REPERTUAR MOKYKLINSE BUKGOSE
Su inkimininkų epe uá io pouco a pouco es abeleceu-se nos li os escola es.
Su inkimininkų ex os a o a elmen e a aliou Tilžės supe in enden e K. W. O. Glogau
(18051875). Isso mos a seus es o ços liaudies escolas ( ok. Volksschulen) giesmyną 64
19
Giesmes Suilems apildy i ex ais im su inkimininkų giesmyno e os ap esen a com
melodijomas ci aine no acija.
20
Ficou es abelecido que em 1856 a laidão de giesmyno escola en ou em Hein icho Jona hano
We enbe go (16511713) giesmės Un e älsch es Ch is en hum e imas Ak, ik asis K ikßcionums
bei Joneikiškių (Naujosios) kunigo K is ijono Lo yno e s a ba oco au o iaus Paulo Ge ha d o
21
(16071676) giesmė Tß Swécias a swie o (o iginalas Ich bin ein Gas au E den). Giesmių egis e
P i odijimas Giesmju K. W. O. Glogau obse ou que es as giesmės de Psalmû=Knygų. Suda y ojas
especí ica daida, pela qual ėmėsi nãozeymėjo, po ém ac escen ou giesmių nume ação de aco do
22
on e. Den o p iedą oi ans e ido giesmės K is aus K aujas i Teisybe (o iginalas Ch is i Blu
und Ge ech igkei ) p imei o pasmo. Regis e indica que es a giesmė é de Psalmû=Knygų, onde lhe é
a ibuído 158 numbe is. m. 1862 o giesmyno escola laidoje adicionalmen e exp essdin as mais
cincoas giesmės, siejadas com su inkimininkų epe ua u. P alboa à e cei a laidai u 3 en
Au lage diz-se que o núme o de canções aumen ou a é 80. Pa a es a laidá pa eko 16 giesmių de
di e en es li os: bažny inio giesmyno ( ok. Ki chengesangbuch), ka ei iams ski o giesmyno
( ok. Mili ai gesangbuch), 77. He ausugen sich angemene U Uunge se keine, sie sogebe eu und
om ließend, aus dem äl e n Theile des Mili ai gesangbuchs und dem Mili ai gesangbuch
en nommen, nu ü das schöne Lied: Wach au du Geis de e s en(No)
23
18
Ku ša is 1857: 38, No. 45.
19
Desc e endo giesmyną, em asi 1856 e 1862 anos ( . y. an osios e penk osios laidos) egzemplio iais, po que
1855, 1858 e 1860 m. laidos egzemplio ių nežinoma, s . LB I 113114, No 300303; LBP 26, No 301; LB II(2) 127
128, No 3262.
20
Sob e melodías digi ales K. W. O. Glogau giesmyne plačiau s . S ungy ė-Liugienė 2023: 159180.
21
Glogau 1856: 30, No 38; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1856: 533, N . 277.
22
Glogau 1856: 50, No 63; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1856: 219, N . 101.
23
Glogau 1862: [2]
8
In es igação e elou que giesmyno p iedą P idejimas I K. W. O. Glogau complemen é com
es as giesmėmis: Johanno Men ze io (16581734) Ak, jeib Lie uwjû aß u ēcau (o iginalas O,
daß ich ausend ungen hä e), que aduza K Lo ynas e anonimo e s a Johanno.
24
Eusebius Schmid o (16691745) èngk oliaus:,: ion
25
engk oliaus (o iginal Fah e o :,: ion! ah e
o im Lich ). Giesmių egis e obse ou que
26
K. Lo yno e imas de
Psalmû=Knygų, no qual ela imp imida em 54
27
núme o. J. E. Schmid o giesmės nume ação
1862 m. no egis o da laidos indicado e oneamen e. In o mação con undida com giesme mogaus já
Kúną
28
pakaskim‘.
An asis p iedas „P idejims II“ aip pa u i giesmių, pe im ų iš su inkimininkų
giesmyno. Aqui imp imiu-se o líde da Ig eja Mo a a Nikolaus Ludwigo on Zinzendo o
(17001760) giesmės Ich wills wagen e são modi icada, p esidingan i penk a s o a Pilnos
Rankos. P ê giesmės deixado comen á io, que es a giesmę pode se encon ado
29
su inkimininkų giesmyne, ma cė ą 155 nume iu: [W]eidēk Ps. Knyg. No. 155: Ak ik d ysu: 5
Pe ßelis: Pilnos Rankos. Aqui en ou en ou dos missões c is ioniças lanhei o Gus a o
30
F ied icho Ludwigo Knako (18061878) Eikim ßén, eikim ßén (o iginalas Laß mich gehn)
jun amen e com o comen á io de que o ex o é su inkimininkų giesmyne, ma cado
31
348 nume iu: Weidēk Ps. Knyg. No. 348.
32
Su inkimininkų giesmių publika imas giesmyne liudija, kad su maldininkų epe ua u
mokiniai o am supos in ados já nas mais baixas liaudies mokyklų klasėse. É impo an e
en a iza que K. W. O. Glogau giesmynas oi ap obação e censū ą p aėjęs publicação, seu
con eúdo suda y ojas de ino com Ka aliaučiaus consis o ija e Gumbinės oigha dos
au o idade. Giesmės nãožkliu o e in ojams e lie u iškų pa apijų kunigams, julgando a pa i
do a o, que giesmynas sulaukė passuquão e não uma adicional de laidos. Encan ado que o
escola ini giesmynas não inha ixsuados ex os de conjun o. Ele oi p eenchido po no os
có inhos, o que ilus a a lexibilidade de li os desse ipo em elação ao co pus de ex os.
Giesmių da coleção su inkimininkų colocou o pad e da ig eja Klaipėda, p esiden e da sociedade
de li e a u a li uânica Tilžėje K. R. Jacobyis (18171881) em escola ina ch es oma iją Li auische
Ch es oma hie zum Schulgeb auch (1880, Klaipėda). Tal medida de ensino po eikis su giu após a
admissão de decisão em uos amiesčio gimnaziją inclui Li uãos
24
Glogau 1862: 67, No 71; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 106, N . 54.
25
O signo <:,:> ma ca agmen o de ex o ou azês epe idão. Ele é equen e cole imininkų giesmyne.
26
Glogau 1862: 68, No 72; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 606, N . 322.
27
Glogau 1862: 91.
28
Glogau 1862: 93.
29
Glogau 1862: 81, N . III; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 314, N . 155.
30
Glogau 1862: 81.
31
Glogau 1862: 81, N . IV; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 650, N . 348.
32
Glogau 1862: 81.
9
ensino da língua. K. R. Jakobyio suda y a
33
ch es oma ija oi demandusi, ją usou não só
Klaipėdos gimnazija, mas e
34
ou as P ūsijos Li uânia escolas.
Reqüi a ia des aca -se que compa y oj p epa ando li o combinou mundie inos e eligiosos
compícios. G e a Ezopo pasakėčių, K is ijono Donelaičio Me ų iš aukų, lie u ių liaudies dainų,
mįslių, p iežodžių, pasakų, pa io inių, P ūsijos aldo ą šlo inančių kū inių, knygą papildė
agmen ais do Vello e No o Tes amen o e giesmėmis išimininkų giesmyno Wisokios naujos Giesmes
ou E angelißki Psalmai. Suda y ojas ecolimininkų ex os assinou o segundo ch es oma ijos
35
capí ulos E angelische Psalmen. Es e capí ulo a i eicho qua o giesmes (be na ų), quais, K. R.
Jacobyio eigimo, são mielai giedamas su inkimuose, exclusi as, mui o boni as melodijomas: Diese
Liede we den neben den im ki chlichen Gesangbuche o handenen ge n in den Su inkimen, d. h. den
P i a e bauungss unden, nach besonde en, meis ens seh schönen, Melodieen gesungen.
36
Suda y ojas ex os pe si ašė de 1876 m. Klaipėdoje leis os su inkimininkų giesmyno laidos.
Sob e a conc e a laidą alou sky iaus começo: Memel 1876, ged uck und e leg on Hein .
Holz.
37
33
Juška 2003: 693.
34
Juška 2003: 695.
35
Juškos li oje Mažosios Lie u os bažnyčia (XVI-XX) (1997) escandala indicando que giesmės ch es oma ijai
im os iš „1876 m. Klaipėdoje išėjusios D. Hollazo knygos „E angeliškas malonės da adas“ (iš e ė K. Lo ynas)“
(Juška 1997: 282). Jus iça, mais a de saído em monog a ia au o iaus Mažosios Lie u os mokykla (2003) es e
apsi ikimas co igido (ž . Juška 2003: 694).
36
Jacoby 1880: 32.
37
Jacoby 1880: 32.
16
d ysu (Ich wills wagen) a ian e (ž . len elę). Es a giesmė en e os li uanos oi pa icula men e
a o i a, e, julgando a pa i de sua disseminação, dominando ou os giesmių em elação. Toliau
abelinha ap esen adas iden i icadas su inkimininkų giesmės K. T. W. Ho heinzo (1894) coleção. Domenys
de su inkimininkų giesmyno indicam-se segundo 1893 m. P iekulėje leis ą laidą Wisokios naujos Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai. Len elė. Su inkimininkų giesmės K. T. W. Ho heinzo na coleção Giesmiu Balsai (1894) e
giesmyne Wisokios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai (1893)
Giesmė au o ius Giesmė K.
T. W. Ho heinzo (1894) na
coleção Giesmė (páginas e
nume is) su inkimininkų
giesmyne (1893, P iekulė)
Allendo , Johann Ludwig
Kon ad Jesu (16931773) 267 N .
Ißkank Dußia (o iginalas Eins
54, 59. A men), Wunden), 90, No
uh die Seel in 693, N . 373
(16071667) Sielwa ai manę
(16901774) Ronas (o iginalas Nun
ops ojo (o iginal Iamme ha
ö ne mi , mein Iesu, deine
95. (16121682) ha ), 61, No 66. du
470, No. 237 Lange, Joachim
Connow, Ch is ian F ied ich
ion bauen), 89, No 94. (15901642)
Kas Iēų u sawyj (o iginalas
Ie usalém, du hoch gebau e
We Iesum bei sich 523, N .
Mey a , Johann Ma häus
Ie uale, aukß asis
S ad ), 51, N . 56. Boga zky,
Diew=Mies e (o iginalas 697,
No. 376 Me ikai is,
Ca l Hein ich on Pon Iēau
K is ijonas End ikis Am e u
miels, a we k man awo 258,
Dangaus, 10 11, No. 14673, No. 363
mich gan umgeben), 2 melodias,
(~1775 an es de 1856)
9596, No. 100
P ae o ius, Benjamin
195, 602, 1674) T iumph!
(1636T iump! T iump! ß ay
T iumph! Es komm mi
104, No 109110.
pe galis 64 (o iginal 399, No.
P ach ), 103N . 319
(16701744) Pone! quando
budawosi (o iginalas He ,
No. 117 101. Ris , Johann
wann wi s 603, No. 320
64
Na eunião do iesmyno a segunda pa e da iesmia P ae o ius e imas T iump! T iump! ß ay pe galis en ou
não odo, sua con inuação 319 no ma cado giesmėje Adoms já kelas (ž . Wisokios no as Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai 1893: 602).

17
Ro he, Johann And eas
1758)
(1688Rądau, ądau já G un ą
nun den G und ge unden“), 92, N . 97.
sawo (o iginalas Ich habe 495, N . 250
Sinold on Schü z, Philipp Kas
übe winde , soll om Hol
Amadeus (16571742)
pe gales, am důsiu (o iginalas
genießen), 62, N . 67. (17081763)
We 658, No. 357 Spo lede ,
Ch is oph Augus Ak, jus Waikai
ause wähl en Kinde ), aduz
Ka alys ês (o iginalas O ih 252,
K is ijonas Demkis, 6,
No 9. (17231761)
No. 113 Zinzendo , Nicolaus
Wol e sdo , E ns Go lieb
HE ha iel an
Daug Ge o Wießpa s uns da e
uns ge han, 27, No
(o iginal De 107, N . 52
Wol e sdo , E ns Go lieb
(17231761) o ih lieben
Eikß e, Kudikei mielieji! (o iginal
Kinde ), 45, No 49.
Komm doch1, N . 228 on
Wol e sdo , E ns Go lieb Eikß e
31. (17231761)
mieli Waikai (o iginalas Komm , o
Kinde ), aduz
lieben N . 41, 12 Wol e sdo , E ns
Go lieb G un e Si dies manoses
Mikelis Ju kšai is,
(o iginalas In F eude meines 701, N .
46, No. 50. (17231761)
378 Wol e sdo , E ns Go lieb
Nekoks Ga sas palinksmin
Ju elis Mikkšai is, Anonimas
(o iginalas Welch ein 245, N .
A guismas não se á (o iginalas Wi d
He ens G unde), 47,
110231761) Schall e quick mein Oh ),
Ludwig Aß d d d (o iginalas Ich
17440060) começado na coleção 5
wills wagen), 318, No. 155
Pilnos Rankos, 86
No 51. 80, No 85. 88, No 9193.
Bal hasa ; C eu zbe g,
nich sein? 17385, N . 17387, N . 1717).
Anonimas Ak Ieau, ku s
Dangų (o iginalas Ach
Himmel und E de
alles, was 319, No 156
umschließe ), 4, No
6. Anonimo Ak
pabusk, pabusk
Dußele, 4, No. 7. 212,
No. 91 Anonimas Ak
ku kelauji u, 5,
Anonimo Daba já P íncipeas dangißkas 65, 22, No. 26. 385, No. 188; 669, Giesmė Daba já P incas dangißkas
su inkimininkų giesmyne em dois a ios. Pe o do segundo a ian e (N . 362) é deixado um comen á io, no qual
se diz que ela neo iginali, e e s a anónimo, anapilin iskelia ussio
No. 8. 193, No 79 No 362
65
18
Anonimas Diewą
liaupsinki, ak Dußia,
30, No. 34. 320, No 157
Anonimas Eik, eik bēgk
Danguna (o iginalas
u), Himmel 44, No 48.
Fo , o um 303, No.
Anonimas Kaip meilus en
Gywenimai (Wie lieblich is
Ju kšai is, 58, 196, No. 63.
die 247, No. 111 Anonimas Kas
Ieui no pasidů i (o iginal
We will ein, No. 81 Wohnung
Iünge Iesu sein), 60, No 65.
do ), aduz Mikelis
Anonimo
S ebuklings mans
Iaunikēl, 9798, No.
145 Anonimas Slownas
Diaugsmas! Links
105.
Akmybe!, 100, No 502, No 254
102103. 316, No 154
Anonimo T umps
Cēsas ßis, 106, No 112. 740, No 397
K. T. W. Ho heinzo inkinys oi s ambiausias, po ém não o único de semelhan e na u eza
publicuo as leidinys. 24 melodias (en e elas e su inkimininkų giesmių) Tilžėje, P iekulėje,
Lauksa giuose e ou as localidades su inko e zá ašė Ka ina os bažnyčios kan o ius Albe as
Niemannas (1846 po 1913). Rinkinėlį, in i ulada 24 li hauische Cho äle, imp ai p epa ê o conde
Bülowas on Dennewi zas e a spausdin o 1902 m. Ka aliaučiuje. Não há conhecimen os, que es a
66
li ogelê de alguma o ma osse elacionada com cien í ica Tilžės d augija (Niemannas
pa icipa a Bi u ės d augijos a i idade, lide a a seu co ui), po ém neabejo inaiinė inklio
suda y ojui e e in luência ideias disseminadas da cien í ica d augija bem K. T. W. Ho heinzo e
ele alkinusių pessoas mos adas inicia i as.
Na época, quando o am apon adas e acúmulas melodias de giesmių eligiosos li uanos, 1891 m. mês aš ie da
companhia apa eceu unções biblio ecá io d augijoje ėjusio, escolas inspe o Rudolpho Schwedeės publikacija u
Geschich e de li auischen Gesangbüche . Schwedeė euniu ma e ial e publicação moksliškai desc e eu P ūsijos
Li u iškus liu e onų giesmynus e ap esen ou a p imei a ípologicamen e classi icação dessas publicações.
Giesmynus au o ius suski s ê em qua o g upos: bažny iniai, mokyklų, ka ei ių e su inkimininkų ( ok. Psalmbuch).
Dos cole imininkų giesmynų p incipalmen e oco des ou giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai
analizei. Schwedeė publicação L. de T. Rinkinyje Giesmiu Balsai mencionado mais an igo (N . 188) a ian e do ex o
(ž . Wisokios no as Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai 1893: 385).
66
De 24 melodías 4 elacionadas com cole imininkų giesmyno ex osis. Rencinyje elas ma cadas ab e iação L. Ps. (iš
ok. li auische Psalmbuch). Ao Niemanno cole inho inse idas C. F. Connowo giesmės Kas Iezu u sawy (We Iesum bei
sich ha ) duas melodias, зафиксированные Кin uos e Būd iečiuose, N. L. on Zinzendo o Pilnos handos melodia,
insc i a Saugos. Įgelę li o en ou J. A. Ro heės Radau, adau, já G ûn a sawo melodia, зафиксирована P iekulėje.
Pa a o conjun o nugulė Lauksa giuose e Tilžėje auscu s os P ae o iuso T iump! iump! sz ai pe galys (T iumph!
T iumph! Es komm mi P ach ) melodia a ian es, Niemann 1902: 15, N . 13a13b; 19, No. 19; menciou caminho
20, No 21; 2223, No 23a23b.
19
su inkimininkų giesmyno laidas 1825, 1856 e 1876-ųjų. Julgando a pa i da desc ição, com dois dos úl imos o am
se iamen e amilia izês. Ele ala a sob e a es u u a giesmyno e suas mudanças, p iedą com melodias digi aline
no ação, des acou á ios edi o es Pos ą Tilžėje, Hein ichą Holzą e Ma yną Še nių Klaipėdoje. Au o ius obse ou
67
que pa e giesmių aduções de okiečių língua, ou a pa e o iginalios. Sob e giesmyno nelie u iškus on es alou
lakoniškai. Esá na e cei a pa e giesmyno pode encon a giesmių de la ians giesmyno (aus dem ku ischen
Gesangbuch), um g ande núme o ex os de Li u iško šal ino, pe iódico publicação Nusidawimai sob e Ewangēli ydôs
P apla inimą a pû e Pagonû. Schwedeė publicação palie ê e ques ão de a ibução. En e adu o es e au o es
li uãos menciou K. E. Me ikai į, K. Demkį, M. Ju kšai į, G. Os e meje į, K. Lo yną. Spėjo, que no os emposis pa e
giesmių de okiečių língua adęs J. F. Kelchis. Als Übe se e bew. Dich e sind genann E. Me ikai is, ein Leh e
Ch is ian Demke, Michel Iu kßa , Go lieb Os e meye , Ch is ian Lo in. Aus de neue en ei sind iele Übe se ungen
68
mi K (Kelch?) beeichne .
69
No en an o, okiškų o iginalų au o ys ė Schwedeės não domino. Ele mais p eocupa a o aspec o
li uanis ino. Assim Schwedeė dis inguiu e is yškino pe gun as, lie u ių bem a aliado um
conjun o en e ou os XIX a. lie u iškų P ūsijos Lie u os giesmynų, mos ou o seu luga des e
gên o publicações em ge al pano ama. Ele oi o p imei o au o , incluído assembimininkų
giesmyną em cien i ica ci culação.
APIBDRINIMAS
In es ima e elou que su inkimininkų giesmynas Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai
oi in luen e leidinys XIX a. segundo meio. Repe ua azia in luência da P ússia Li uânia
bažny iniam e ka ei ių giesmyn, escola es necessidades adap adas li os, Li u ias li e a u a
companhia de Tilžėje memb os himnodinio na u eza abalhos. Tam nãou aduiu o a o de que
giesmynas não inha o icialiais ins i ucionais ap obações. Giesmyno alê pediu sua p ocu a, os
p óp ios li uanos a i ude posi i a pa a es e li o, seus alo izados oz, cujo não pôde não
igno a ep esen an es da Ig eja Li uânia P ūsia e uncioná ios da educação. Sąsações com
cole imininkų epe uá io são is as Ka aliaučiaus kunigo F. Ku šaičio giesmyne Giesmjû bey
Maldû=Knygos Ka alißkojo P usû Waisko (1854, Ka aliaučius). Iš su inkimininkų giesmyno Visokios
naujos giesmės a ba e angeliški psalmai pa eko Be helsdo o luu e onų kunigo J. A. Ro heė
kū inys Rądau, ądau já G un ą sawo. Depois de alguns anos F. Ku šai is mais uma ez ol ou a
es e ex o. Jį publicou anexo de giesmyno eclesiás ico T ecioji Dalis Giesmjû Knygû (1857,
Ka aliaučius). Su inkimininkų giesmėmis oi eno ada e p og ama escolas. Tilžės supe in enden e
K. W. O. Glogau assegu ou que liaudies mokyklų giesmynas 64 Giesmes
67
1891 Schwede: 404405.
68
1891 Schwede: 404.
69
1891 Schwede: 405.
20
(1856, 1862, Tilžė) se ia complemen ado cole imininkų epe ua o giesmėmis jun o com melíias
digi aline no acija. K. W. O. Glogau sumanymas e e is neo icialiu giesmynu nãožkliu o
Ka aliaučiaus consis o ijai e Gumbinės oyga dos aldžiai, com quais minia inkinys saiu.
Teks en do su inkimininkų giesmyno a inko Klaipėda da ig eja kunigas Klaipėda) e Tilžės
K. R. Jacoby’is mokyklinei ch es oma ijai Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch (1880,
moky ojas M. Voelkelis skai inių knygai Li auisches elemen a buch (1898, Heidelbe gas). K. R.
Jacobyio e M. Voelkelio não seleciona am uni o midade, suda y ojos posições nes a ques ão se
sepa a am. K. R. Jacobyi apa eceu me ece a enção G. Os e meje io e i ba oko o M.
au o ių S. Dacho i P. Ge ha d o kū iniai i anoniminiai, galbū o iginalūs lie u iški eks ai,
Voelkeliu J. A. Ro heės e e e nininko G. F. L. Knako gies e imai. K. R. Jacobyis indicou uma
conc e a laidão su inkimininkų, pela qual ėmėsi. Teks us pe si ašė de 1876 m. Klaipėdos
imp us u ės laidos.
Passais XIX a. décadas Lie u os li e a ū os d augijos Tilžėje in e esų aki a yje oi e
su inkimininkų himnodija. O p esiden e da amizade e bispo da ig eja K. T. W. Ho heinzas
jun amen e com alkininkais p ocelbê записавшихся сборминinkų giesmių melodijų в
продолженном научном работе общества Mi eilungen de Li auischen li e a ischen
Gesellscha e na coleção Giesmiu Balsai (1894, Heidelbe gas, Tilžė), edi ada pelo cuidado da
įdėjo 29 su inkimininkų giesmes ha monizuo omis, a gonams p i aiky omis melodijomis.
amizade. Pa a o conjun o memb os da D uagía inicia i a, su ilhadas o ças apon a giesmių
melodias e as publica na imp ensa indicam que su inkimininkų himnodija oi conside ada alioso
ma e ial, galinčia pasi a nau i necessidades de ciência.
Iš y us ecolimininkų giesmių pe ėmimen o e suas publicações emsp iadas publicações,
isí eis endências de dominação de ob as do abo do pe íodo. Issoisi ia J. A. Ro heės Rądau,
ądau já G un ą sawo, N. L. on Zinzendo o Aß d ysu e são modi icada, ik p asan i s o a
Pilnos Rankos, isso me o do poe a eligioso G. F. L. Knako Eikim ßén, eikim ßén, jaunes.n.es
ka os Halės pie is o E. G. Wol e sdo o. Dos au o es li uãos pode-se dis ingui saky oja,
giesmių au o ių e su inkimininkų giesmyno p imei o ilho suda y oją K. E. Me ikai į e seu
kū inį Am e u Dangaus.
LITERATŪRA E CHALTINIAI
Ci a ičiū ė Liucija 2004: Ka aliaučiaus uni e si á io Lie u ių kalbos semina [Li huanian
Language Semina a he Uni e si y o Königsbe g], Vilnius: Lie u ių li e a ū os i
nau osakos ins i u o.
Bany ė-Rowell Rasa 2018: Lie u ių li e a ū os d augija Tilžėje i a cheologija [Li huanian
Li e a y Socie y in Tilsi and A chaeology]. Monumen os cul u ais 22, 117130. Ba asa Da ius
2018: Maldininkai P ūsijos Lie u oje: masiškumas, išpli imas e į aizdis XIX a. 3-iajame
dešim me yje [Wo shippe s in P ussian Li huania: he Scale o he Mo emen , i s Sp ead,
and i s Image in he 1820s]. Senoji Lie u os li e a ū a 46: Pie izmo idėjos i su inkimininkų
aš ija P ūsijos Lie u oje, edac o ių kolegija: M. Čiu inskas ( y .
21
edi o us), O. Daukšienė, D. Dily ė, P. U. Dini, J. Gelumbeckai ė, D. Kuolys e k . ; sud. e pa . Ž.
Sidab ai ė, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o, 140169. DOI:
h ps://doi.o g/10.51554/SLL.2018.28801. [Ho heinz Ka l Theodo W.] 1883: Iß Nusidawimû
lie uwißkujû Giesmjû Knygû [F om he His o y o Li huanian Hymn Books]. Naujasis
Keleiwis 5, 3233; 6, 3940; 7, [Ho heinz Ka l Theodo W.] 1887: P oben li auische
46–47.
Cho almelodieen [Samples o Li huanian cho al melodies]. Mi eilungen de Li auischen
li e a ischen Gesellscha (Pa icipações da Sociedade Li ú gica da Li uânia)
2(12), [393]–406.
[Ho heinz Ka l Theodo W.] 1894: Giesmiu Balsai. Li auische Ki chen-Gesänge [Hymn
Melodies. Li huanian Chu ch Hymns] gesammel du ch W. Ho heinz, Supe in enden a.
D. in Tilsi . <...>, Heidelbe g: Ca l Win e s Uni e si ä s-Buchhandlung. Ged uck bei
O o . Maude ode, Tilsi .
A[lbe ] Fische F[ ied ich] W. 1967: Ki chenliede -Lexikon [Hymns lexicon], ep og a . Nachd .
de Ausg. Go ha, 18781879, Hildesheim: Olms. [Gaigala is Wilius] 1905: Ewangelißki Su inkimai
Lie uwoje, Iß y inējimai abou jû P ad ią, Augimą bey daba inį Buwį [E angelical Su inkimai in
Li huania, S udies on Thei O igin, G ow h and P esen ], su aisē Kunigas D . W. Gaigala is,
P iekulē. [Glogau Ka l Wilhelm O.] 1856: 64 Giesmes Suilēms [64 Hymns o Schools] iß
Giesmjû=Knygû ißski os pe Ka álißką P owincôs= Suil Kollējią Ka aliáuciuje Su a imè su
Ka álißkoju Konsiju bey Ka álißkomsioms Regie ung, o Is o wiß ißléis os pe C. W. O. Glogau,
em Li uânia é Tilkuska, (An ąkay Raß ais ißspaus os, e wēl pe Ka dē .) Raß ais ißspaus os
jun o I. Reylende io. (D uck und Ve lag on I. Reylände .);
LNMMB: Mic o ilme 299.
[Glogau Ka l Wilhelm O.] 1862: 64 Giesmes [64 Hymns <...> o Schools], a quemu ainda 16 adde os
são, assim, que iß wiso 80 Giesmes, de aco do ka alißka Regula ia, sus a i os são, Suilēms
ißesmjû=Knygû ißski os pe Ka álißką P owinc Au ôs Suil= Kollü Ka aliß beyiuje Sáuimè su
Ka álißkuju Konsis o komi e Ka aliß, o lie uwißkay ißis os pe C Wö e Owe Regie ung, es
es. Til eje. Raß ais ißspaus os jun o I. Reylende io. (D uck und Ve lag on I. Reylände .);
KTUB: Cs 9745. [Jacoby Ka l Rudol ] 1880: Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch
[Li huanian Ch es oma hy o School Use], mi dem XX. Jah esbe ich e des Gymnasiums in
Memel he ausgegeben on Rudolph Jacoby, P a e an de Landki che in Memel, Leipzig,
Kommissions e lag on B. G. Teubne . [Ged uck bei F. W. Siebe in Memel]. Juška Albe as
1997: Mažosios Lie u os bažnyčia [Chu ch o Li huania Mino ], Klaipėda:
Klaipėdos uni e si e o leidykla.

22
Juška Albe as 2003: Mažosios Lie u os mokykla [School o Li huania Mino ], Klaipėda:
Klaipėdos uni e si e o leidykla.
Kaunas Domas 1996: Mažosios Lie u os knyga: lie u iškos knygos aida 15471940 [The Book o
Li huania Mino : The De elopmen o he Li huanian Book 15471940], Vilnius:
Bal os a cos.
[Koch Edua d Emil] 1868: Geschich e des Ki chenlieds und Ki chengesangs de ch is lichen
[His o y o Hymns and Chu ch Singing o he Ch is ian], pa icula men e de deu schen
e angelischen Ki che. <...>, Vie e Band <...> S u ga : D uck und Ve lag de Ch . Belse schen
Ve lagshandlung. [Ku šai is F yd ichas] 1854a: Giesmjû bey Maldû Knygos Ka aliszkojo P usû
Waisko [Hymns and P aye s Books o he Royal P ussian A my], Ka aliaucziuje: D uck und
Ve lag de Schulzen Ho buchd ucke ei. VUB LR 1267 (sem a olha de cabeçalho). [Ku šai is
F yd ichas] 1854b: alnie ißkosios Giesmjû be Maldû Knygos [Soldie s Hymns and P aye Books].
Keleiwis iß Ka aliáuciaus 22, 8688. [Ku ša is F yd ichas] 1857: T ecioji Dalis Giesmjû Knygû [The
Thi d Pa o he Hymnal], na qual andas ge oks Skai lius naujû k ikßcionißkû Giesmjû. Tases
iß wokißkôs Kalbôs ßwie ey ißwe sdams su aise F. Ku ßa is, Lie uwinininkû Kun gs Ka aliáuciuje
(Suglaudimas wissû ßwie iujû Giesmjû, cuja alnie ißkosa Giesmjû Knygosa bey en e anû 64
Giesmjû, Suilēms Buch ujû, andasi.), Königsbe g: D uck und Ve lag de
Ha ungschend ucke ei. LNMMB: 593939-593941. LB I: Lie u os TSR bibliog a ija. Se ija A. Knygos
lie u ių kalba [The Bibliog aphy o Li huania. Se ies A. Books in Li huanian] 1: 15471861, Vilnius:
Min is, 1969. LB II(2): Bibliog a ia da Li uânia TSR. Se ija A. Knygos lie u ių kalba [The
Bibliog aphy o Li huania. Se ies A. Books in Li huanian] 2: 18621904, 2: RŽ, Vilnius: Min is, 1988.
LBP 1990: Lie u os bibliog a ija. Se ija A. Knygos lie u ių kalba 1: 15471861. Papildymai
[The Bibliog aphy o Li huania. Se ies A. Books in Li huanian 1: 15471861. Addi ions],
Vilnius: Min is.
Michelini Guido 2009a: Jono Pipi o compiled coleções de canções em um con ex o okiškame
[Hymn collec ions by Jonas Pipi as in a Ge man con ex ]. Res humani a iae 5, Michelini Guido
142–159.
2009b: Mažosios Lie u os giesmynų is o ija: nuo Ma ynos Maž ydo iki XIX a. pabaigos [His o y
o hymnals o Mino Li huania: om Ma ynas Maž ydas o he end o he 19 h cen u y],
Klaipėda: publicação da Uni e sidade Klaipėda. Michelini Guido 2010: Pie is ų Psalmių knygos
is o inis kon eks as [The His o ical Con ex o he Book o Psalms o he Pie is s], Klaipėda:
Klaipėdos uni e si e o leidykla. Milius Vacys 1993: Mokslo d augijos i lie u ių e nog a ija (XIX
a. segunda pusė XX a. pi moji pusė) [Scien i ic socie ies and Li huanian e hnog aphy (second
hal o he 19 h cen u y i s hal o he 20 h cen u y)], Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidykla.
23
Mielcke C[h is ian] G[o lieb] 1806: Vo ede, Sénos e no as k ikßconißkos Giesmės [Old and New
Ch is ian Hymns], ypacey Senniemsiems an Gė o com dideleis Raß ais ißspá d augû
Knygélus os, Ka aláucuje: Knygd uka Maldwonej Leb ek o E ingo, IX
XVII. RSS VUB: LR 777778.
[Niemann Albe ] 1902: 24 li auische Cho äle [24 Li huanian Cho ales] nach eine
handsch i lichen Sammlung on Niemann Can o in Ka enau ausgewähl und bea bei e
on C. G a Bülow on Dennewi z. <...> Königsbe g: G ä e & Unze , Buchhandlung. Johannes
Semb zycki 1889: C. G. Mielckes e schollenes li auisches Gesangbuch [C. G. Mielckes Los
Li huanian Hymnal]. Al p eussische Mona ssch i 26, Königsbe g: Ve lag on Fe d. Beye s
Buchhandlung, [366]369. Schwede R[udolph] 1891: u Geschich e de Li auischen Gesangbüche
[The His o y o Li huanian Hymnals]. Mi eilungen de Li auischen li e a ischen
Gesellscha 16, Heidelbe g: Ca l Win e s Uni e si ä sbuchhandlung, 396‒406. S ungy ė Inga
2006: Su inkimininkų aiška K is ijono End ikio Me ikaičio giesmyne Wi okies Naujas
Gie mes a ba Ewangeliβki P almai (1817) [The Exp ession o he Su inkimininkai in
K is ijonas End ikis Me ikai is Hymnal Wi okies Naujas Gie mes a ba Ewangeliβki
P alwang (1817)]. A chi um Li huanicum 8, 187210. S ungy ė-Liugienė Inga 2009: K is ijono
End ikio Me ikaičio giesmynų Wissokies Naujes Giesmes a ba Ewangeliszki Psalmai (1817) e
Maos Giesmju Knygeles (1819) ligações com F an zo Albe o Schul zo giesmjun Ke n Al e
und Neue geis eiche Liede , de wey e Als Theil [Rela ion o K is ijonas End ikis
Me ikass Hymn Book Wissokies Naujes Giesmes ode Ewangeliszki Psalmai (1817)] Giesmai
and Maos Giesmju Knygeles (1819)
(1819) o F an z Albe Schul zs Hymnbook Ke n Al e und Neue geis eiche Liede , Als de
wey e Theil]. A chi um Li huanicum 11, 189204. S ungy ė-Liugienė Inga 2012: Youngųjų Halės
pie is ų giesmės K is ijono End ikio Me ikaičio giesmynuose Wissokies Naujes Giesmes a ba
Ewangeliszki Psalmai (1817) e Maos Giesmju Pie is s in he Hymnals o K is ijonas End ikis
Me ikai is Wiss Naujes Giesmes o Ewangeliszki Psalmai and Maos Giesmju Knygeles (1819).
Res humani a iae 11, 83101. S ungy ė-Liugienė Inga 2014: His ó ia (genezė i kalba) dos giesmynų
su inkimininkų da p imei a me ade do século XIX: dak a o dise ação [The His o y o he Hymn
Books om he 19 h Cen u y Fellowship Mo emen (Language and Genesis): Doc o al
Disse a ion], Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
S ungy ė-Liugienė Inga 2016: Go ydo Os e meje io giesmyno (1781) P oblema de on es e
epe oi o de Go ied Os e meye s Hymnal (1781)]. Senoji Lie u os li e a ū a 42: Go ydo
Os e meje io li uanis inio pa imen o y imai, d. 2, edakcinė kolegija: M. Čiu inskas ( y .
edak o ius), D. Dily ė, P. U. Dini, J. Gelumbeckai ė, D. Kuolys e k . ; sud. L. Ci a ičiū ė, O.
Alekna ičienė, pa . e ed. O. Alekna ičienė, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o,
83118.
24
S ungy ė-Liugienė Inga 2019: Diálogo en e Inicia i as Mode nas e T adição: Mo imen o
su inkimininkų P ūsijos Lie u oje: s aipsnių inkinys [Dialogue Be ween Mode n Ini ia i es
and T adi ion: The ‘Su inkimininkai Mo emen in P ussian: A Collec ion o A icles], pa . I.
S ungy ė-Liugienė, Vilnius: Li huanian Language Ins i u e. S ungy ė-Liugienė Inga 2023: XIX a.
segunda pusês P ússia Li uânia p o es an es li os com he Melodies o Hymns in Nume ical
No a ion in P ussian Li huania in he Second Hal o he Nine een h Cen u y. A chi um
Li huanicum 25, 159180. [Voelkel Maximilian] 1898: Li auisches Elemen a buch on Maxim J. A.
Voelkel [Li huanian Elemen a y Book by Maxim J. A. Voelkel], zwei e neu bea b. und e meh e
Au l., Heidelbe g: Ca l Win e s Uni e si ä sbuchhandlung. Wissokios no os Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai 1850: Wissokios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns
o E angelical Psalms], ku os ikßolei ambémo po wieną como e po kelles, i ma as Knygeles
su aßy os buwo. <...>, Seß ą Ka ą Raß ais ißspaus as Til eje, jun o End ikio Pos .
Wisókios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1856: Wisókios no os Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], ku iós p imei o Pos o
àipo po wieną como e po kelès ma às Knygelès su aßy os buwo <...>, Sep in a Ka a
Raß ais ißspaus os ileje End ikio.
Wisókios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: Wisókios no os Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], ku iôs p imei o o ãoo
po wieną como e po kelès ma as Knygelès su aßy os buwo <...>, Aß un a Ka a Raß ais
ißspaus os Til ēję, p i Pos o End ikio.
Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1876: Wisókios naujos Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o aipo
po wieną kaip i po kelès ma as Knygelès ſu aßy os buwo <...>, Memel: Ged uck und
e leg on Hein . Hol.
Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1879: Wisókios naujos Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o aipo
po wieną kaip i po kelès ma as Knygelès ſu aßy os buwo <...>, Memel: Ged uck und
e leg on Hol & Se nus.
Wisokios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1893: Wisokios no os Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o ambémo
po wieną como e po keles ma as Knygeles su aßy os buwo <...>, P iekulej: Ged uck bei
G. T auschies.
Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1897: Wisókios naujos Giesmes ou
Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o aipo
25
po wieną kaip i po kelès ma as Knygelès ſu aßy os buwo <...>, Memel: Ged uck und
e leg on Hol & Se nus Nach olge .
Žos au ai ė Pe onėlė 1996: E angeliški su inkimai P ūsų Lie u oje [E angelical Su inkimai in
P ussian Li huania]. Liaudies cul u a 4, 2934.
Recep ion o Su inkimininkai Repe oi e in P ussian Li huanian Wo ks o
he Second Hal o he 19 h Cen u y
SUMARY
The Su inkimininkai hymnal Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai was a new phenomenon
in eligious li e a u e, ans o ming he adi ion o P ussian Li huanian hymnodic publica ions
ha had exis ed since he 16 h cen u y. The need o a special collec ion a ose as he numbe o
wo shippe s inc eased and eligious ga he ings (in Li h. su inkimai) became mo e popula in
Li huanian pa ishes. F om he beginning, he collec ion o hymns unde discussion di e ed om
o he Lu he an hymnals o P ussian Li huania. I s compila ion was no con olled by he
Königsbe g Consis o y o s a e au ho i ies. T ansla ion and edi ing we e ca ied ou no by an
appoin ed g oup o p ies s bu by conduc o s om lowe social s a a and wi hou uni e si y
educa ion, he so-called saky ojai and eache s. O não o icial s a us o he hymnal g an ed i s
compile s he eedom o shape he epe oi e wi hou cons ain s and independen ly decide on
he selec ion o hymns by Li huanian and Ge man au ho s. É impo an e no a que he quali y o
ansla ion, as well as equi emen s o e si ica ion and he Li huanian language, played a
seconda y ole. The compile s we e sa is ied wi h he wo k ca ied ou by less skilled
ansla o s. The publica ion was in ended no o Lu he an Chu ch se ices bu o p i a e use
a home and in ga he ings
(su incimai) held ou side he Chu ch.
This a icle aims o analyse he in luence o he Su inkimininkai hymnal epe oi e on
publica ions om he second hal o he 19 h cen u y. The objec i es include e ealing he
a i ude o compile s o o icial Li huanian hymnals, school an hologies, and membe s o he
Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi (which included high- anking cle gy and educa o s om
P ussians educa ion sys em) owa ds Su inkimininkai hymnody, as well as in es iga ing he
links be ween he con en o he books and publica ions hey p epa ed and he Su inkimininkai
Li huania hymnal. Publica ions o di e en gen es (hymn collec ions and school an hologies)
we e selec ed o he analysis o iden i y he dominan endencies o Su inkimininkai hymns
du ing he pe iod in ques ion. The in es iga ion e ealed ha he Su inkimininkai hymnal
Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai was an in luen ial publica ion in he second
hal o he 19 h cen u y. The epe oi e in luenced he compile s o Li huanian chu ch and
mili a y hymnals, school an hologies in P ussian Li huania, and he hymnodic wo ks by he
membe s o he Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi . This was no hinde ed by he ac ha
he hymnal lacked o icial ins i u ional app o al. I s alue was ele a ed by Li huanians a i ude
owa d he book and