Surinkimininkų repertuaro recepcija XIX a. antrosios pusės Prūsijos Lietuvos veikaluose

Ac a Linguis ica Li huanica 2025, . 92, p. 126 Con en s link / Tu inio nuo oda ISSN 2669-218X (online ele ônico) Copy igh © 2025 Inga S ungy ė-Liugienė. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open Access a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e c edi ed. // Issueido Li u ians idioma ins i u o. Es e a igo é de acesso abe o, dis ibuído sob e mos de licença de C ea i e Commons a ibuição, pe mi indo ilimi adamen e usa , dis ibui e ep oduzi o con eúdo em qualque supo e, indicando au o es e on e. Recei ed: Gau a: 2024-12-22. Accep ed: Adop ado: 2025-05-26. 1 SURINKIMININK REPERTUARO RECEPCIJA XIX A. ANTROSIOS SUS PRÚSIJOS LIETUVOS LEIDINIUOSE Recep ion o Su inkimininkai Repe oi e in P ussian Li huanian Wo ks o he Second Hal o he 19 h Cen u y INGA STRUNGYT-LIUGIEN Ins i u o das línguas Lie u ių E. paço: inga.s ungy [email protected] ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0003-1949-0874 Mokslinių y imų k yp ys: su inkimininkų i li uanis inis Mo a ijos judėjimo ašy inis pa eldas, XVIIIXIX a. P ūsijos Lie u os kul ū inis i kon esinis kon eks as, pie izmo is o ija. h ps://doi.o g/10.35321/all92-09 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ANOTACIA Objec i o do a igo in es iga su inkimininkų giesmyno Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai į aką XIX a. an osios pusės P ūsijos Lie u os leidiniams, a skleis i lie u iškų pa apijų d asininkų, š ie imo da buo ojų požiū į į su inkimininkų epe ua ą. Analizei escolhe es as on es: F yd icho Ku šaičio giesmynai Giesmjû bey K alû=Knygos Ka alißkojo P usû Waisko K al4, skai iaučius) e T ecioji Dalis Giesmjû Knygûčius), Ka lo Wilhelmo O o Glogau escola giesmynas 64 Giesmes6, 1862, Tilžė), Ka lo Rudolpho Jacobyio ch es oma ija Li auische Ch es oma hie (1850, Klaipnoddauch), Maximiliano Ho elie's elemen a isches Li au Li e a u buch (1888, Heidelbe g), Ka lo Waldhause 's collec ion o melodias (1894, Heidelbe g, Heidelbe g) e o ema de Mi eilungen de wissenscha lichen Gesellscha de Li e a ischen Publika ionen (1888, Heidelbe g) es ão no abalho de publicação. Ao inqué i o aplica-se o mé odo analí ico, g e inamasso e exológico. ESMINIAI VOODŽIAI: su inkiminkų giesmynas, bažny inis giesmynas, ka ei ių giesmynas, mokyklinės ch es oma ijos, Lie u ių li e a ū os d augija Tilžėje, XIX a. Li uânia P ūsijos. ABSTRACT The a icle aims o in es iga e he in luence o he Su inkimininkai hymnal Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai on P ussian Li huanian books o he second hal o he 19 h cen u y and e eal he a i ude o cle gy in 2 Li huanian pa ishes, as well as ha o membe s o he Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi (which included ep esen a i es o he Lu he an Chu ch and educa o s) owa ds he Su inkimininkai epe oi e. The ollowing sou ces we e selec ed o analysis: he hymnals Giesmjû beyû=Knygos Ka alißkojo P usû Waisko (1894, Königsbe g) and T ecioji Dalis Giesmjû Knygû, Königsbe g) by F ied ich Ku scha , he school hymnal Giesmes (1866, 1862, Tilsi ) by Ca l Wilhelm O o Glogau, he an hology Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch (1880, Schulel) by Ca l Rudolph (1858, he eading book Li auisches Hyma buch (1858, Heidelbe g) by Maximilian Voel, he collec ion o melodies Balsai (1894, Heidelbe g, Ti ) by Theodo Waldema Scholz, and he publica ions on he li e a u e in he pe iodical Mi eilungen de Li aischen Gesellscha . The analy ical, compa a i e and ex ological me hods we e employed o he in es iga ion. KEYWORDS: Hymnbook o Su inkimininkai, chu ch hymnal, mili a y and school hymnals, school an hologies, Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi , ecep ion, P ussian Li huania in he 19 h cen u y. ĮVADAS Eu quase sin o de e o isso publicamen e a le an a , pa a que os inspe o es e sace do es li uanos p es assem a enção e se iamen e se opusessem a al assen amen o, que impede aos li uanos esli e la in is nessas pala as Pilkalnio can o ius K is ijonas Go lybas Milkus 1 (Ch is ian Go lieb Mielcke, 17331807) conheceu a p imei a de 1800 m. Ka aliaučiuje saėjusią K is ijono End ikio Me ikaičio (~1775 an es de 1856) Visimininkų giesmyno su inkokios naujos giesmės a ba 2 e angeliški psalmai laidą. Foi a c í ica do can o io in luenciada? Quais oi a a i ude dos sace do es pa apijos Li u iškų pa a o su inkimininkų epe ua ą? Se em ele olha a como em p odução c ia i a de g upo ma ginalios, ou a ossščiai como in luen es comunidade de o dininkų posicioná eis ex os, inkančius pomaldumai o alece , giedojimo p ak ikai e eligioso educa i oimui? Su inkimininkų giesmynas Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai oi no os eiškinys eligiosa li e a u a lauke, kei ęs desde XVI a. susiklosčiusią labiau bažny inę lie u iškų himnodinių inkinių adição. Especial publicação po eikis le an ou-se didėjando aldininkų núme o a, populia ėjan e espalhando eligiosos susbū imam, chamados su inkimam, lie u iškose P ūsijos Lie u os pa apijose. Giesmių inkinys desde o p óp io início se sepa ou de ou os P ūsia Li uano luu e onų giesmynų. Bažny iniai, ka ei ių i mokyklų giesmynai (pas a ieji du išėjo XIX a. século segundo me ade) pasižimėjo o icialia ap obacija, con eúdo s abilumu e sis eminga leidyba. Su inkimininkų giesmynas con a iamen e, oi neo icialus e cenzū os nepalies as himnodinis leidinys. Sua o mação não con olou o Ka aliaučiaus consis o ija ou 3 ou as ins i uições es adís icas. Ma giesmynas oi des inado não a bažny á ias missas, po ém usado p i adamen e em casa e o a da ig eja das on ei as oco idas euniões. T adução e edagação abalhos ealizou não designada g upo de sace do es, e uni e sidades não acabou da mais baixa camada social pasauliečiai naminių pamaldų ado ai, Mielcke 1806: XVIXVII. 1 2 Es apasnyje usadas na ci culação cien í ica uncionando as concepções Li u iškos su inkimininkai ou maldinininkai (plg. Gaigala is 1905; Žos au ai ė 1996; Ba asa 2018; S ungy ė-Liugienė 2019). Elas de inem localão, especi icamen e a comunidade pie is as da Li uânia P ússia e seus memb os, mais acen ua a balbiná, nau iná e egional pe enomybę, melho e le e socialina eligioso su inkimininkų mo imen o pa e do que o concei o pie is ai. 3 Kaunas 1996: 6163, 388. 3 chamados saki os e mes es (šulmis ai). Neo icialus giesmyno s a us concedeu libe dade suda y ojams (K. E. Me ikaičiui, Johann Fe dinand Kelchiui (18011877)) ne a žomiems o ma um epe ua ą, sa a ankiškai esol e p incípios de selec ion de ob as de au o es Li uães e okiečių. Vale a pena en a iza que de impo an e aidmens não desempenhou e quali a i o 4 c i é io de adução, exigências eilėda ai e de li uãs pa a a língua ( alando sob e as p imei as laidas). Suda y ojus enkino e menos aš ingos au o es e adu o es ealizado abalho. 5 Nei he in o, inkinys sulaukė maldininkų susidomėjimo e didelės leidybinės sėkmės. Po an o su inkimininkų epe ua pa a a alia um impo an e a o são Li u iškų pa apijų sace do es, que neabejo inai o am p o es an iškosios (e angelikų liu e onų, e angelikų e o ma ų, Mo a ijos Bažnyčios) himnodijos žino ai, ieši pasisakymai spaudoje. A medida a aliada pode ia se e ansmissão de ex os e publicação nas suas p epa adas publicações. O obje i o des e a igo analisa in luência do epe uá io giesmyno su inkimininkų XIX a. segunda pa e das publicações da P ússia Li uânia. Ta e as e ela a posição dos ep esen an es da Ig eja Li uânica P ússia e dos uncioná ios da educação em elação ao himnodía su inkimininkų, pesquisa seus p epa ados li os, publicações con eúdo in e ace com su inkimininkų giesmynu. Analizei escolhe gen iniu pon o de is a di e en es publicações (giesmių inkiniai e mokyklinės 6 ch es oma ijos), com o obje i o e su inkimininkų ex os de dominação endências abo dado pe íodo. Analiza am-se publicações, nos quais paliudi o, que giesmė é pe meada de su inkimininkų giesmyno. Tes udijimas de e am publicações em ossas p akalbas, egis os ou comen á ios, nos quais su inkimininkų giesmynas in oduzido ge almen e apsi indo o nome Li u išku de psalmos A liekan y imą pasi elk as anali inis, g e inamasis i eks ologinis me odas. li os ou okišku Psalmbuch, po ém não indiudando conc e as giesmyno laidos (excep o um único caso). Pe im i su inkimininkų ex ai compa am-se com di e en es laidos su inkimininkų giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai giesmėmis. Compa ação selecionadas cole imininkų giesmyno laidos, c onologicamen e mais p óximos analisuojam on einiu. In es igação da Giesmių his ó ia não se ia comple a, se ele não incluísse au o es de A ibução p oblema esol ida endo em con a a Albe o F ied icho Wilhelmo Fische io conhecyn Ki chenliede -Lexicon (1967), Edua do Emilio Kocho giesmių e giesmynų is o iją Geschich e des Ki chenlieds und Ki chengesangs (4, 1868) e em Ka aliaučiaus, e ou os p ussianos do Reino (la e Impé io Alemão) de zeminis okiškus giesmių, i e ėjų iden i ika imo klausimo. Ti iamuose šal iniuose giesmės pa eikiamos anonimiškai. nos quais paliudi a gies au o . Os sob enomes dos adu o es indicam-se com base pesquisas da publicação au o a. 7 4 Sob e su inkimininkų giesmyno epe ua ą s . Michelini 2009b: 220245; 2010; S ungy ė-Liugienė 2009: 189 204; 2012: 83–101; 2016: 83–118. 5 S ungy ė-Liugienė 2019: 158168. 6 Sąwoka su inkimininkų himnodija ab ange giesmių o alidade, de ineja giesmių ex inio e (ou) muzikiną pa idalą e seus adap ação. 7 Plg. S ungy ė-Liugienė 2014: 3134. 4 Da bų, onde osse in es igada ecolimininkų epe ua o ecepção, ainda que não. Menciona-se P ússia Li uânia giesmynų pesquisado Guido Michelinio publicação Jono Pipi o o ma giesmynų inkeliai okiškame kon eks e (2009). Au o ius no abalho oce ê ques ão da in luência dos giesmynos Li u iões, analisando lu e onos kunigo Jono Pipi o (18331912) giesmynos cole ão his ó ia, conexão com okiškais on es. G. Michelinis e elou que J. Pipi as li ogelê Pasiun inys ės a pos (1890) complemen ou penkiais ex osis de su inkimininkų giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai. Kunig assumiu po uma Halės pie is o Ka lo Hein icho on Boga zkio, e o ma ų kunigo F ied icho Wilhelmo K ummache io giesmę e algumas anoniminių au o ių giesmes. G. Michelinio a i mação, J. Pipi as alguns ex os modi icou es u u a e pon o de is a de con eúdo. I alų mokslininkas monog a ijoje Mažosios Lie u os 8 giesmynų is o ija: nuo Ma yno Maž ydo a é XIX a. inal (2009) in es igou escola K. W. O. Glogau giesmyną, ambém F. Ku šaičio pa eng us giesmynus e seu epe ua ą. T abalbe zaximinou sob e su inkimininkų giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai conexão com esses sace do es li os. Vis apenas ai G. Michelinio i amen os esama painumo, icou neap a a K. W. O. Glogau escola inio giesmyno 64 Giesmes 1862 m. laida. Não em odos os casos o au o conseguiu iden i ica e okiškų 9 giesmių au o ius. 10 1. SURINKIMININK GIESM F. KURŠAIČIO GIESMYNUOSE Su inkimininkų giesmynas e seu epe ó io e a conhecido ao K aliaučiaus kunig F. Ku šaičiui (18061884). Exis e undamen o pensa , que em ele conside ou o mando especializada giesmynėlį Giesmjû bey Maldû=Knygos Ka alißkojo P usû Waisko (išėjo 1854 m., wi hou na ų), des inadaą P ūsijos Li u iškai alan e ka ei ians. Toki a idéia pe cha suda y ojo deixado comen á io. F. Ku šai is giesmynėlio no inal b e emen e ap esen ando eks ų ko puso kilmę, zazmenė, que 92 núme o ma cada giesmė oi omada do su inkimininkų giesmyno ( ok. li auische Psalmbuch): No 92 is aus dem li auischen Psalmbuch, die üb igen aus dem gewöhnlichen li auischen Gesangbuch 11 en nommen. Ficou es abelecido que ao ka ei ių giesmyną suda y ojas colocou Be helsdo o luu e onų kunigo, okiečių eligioso au o iaus Johanno And easo Ro heės (Johann And eas Ro he, 16881758) có inį Rądau, ądau já G un ą sawo, e s ą anonimo do o iginalalo Ich habe nun den G und ge unden. G. Michelinis monog a ijoje obse ou que F. Ku šai is compondo o edi o ialis ėmėsi okiečių ka ei iams Ka aliaučiuje edi uis u giesmynu Ki chenbuch ü das Königlich P eußische 8 Michelini 2009a: 154. 9 Plg. Michelini 2009b: 209–212. 10 Plg. Michelini 2009b: 201. 11 Ku šai is 1854a: 154. 5 K iegshee . Segundo okišką pa yzdį ele 12 de su inkimininkų giesmyno pe si ašė não oda J. A. Ro heės ex o, po ém 5 s o as ao in és de 10. J. A. Ro heės giesmės e imas pela p imei a ez oi publicada an ojoje su inkimininkų giesmyno pa e, que como apêndice oi adicionada a Tilžėje 1825 m. leis os giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai laidos. Hen ise, p epa ando aos soldados giesmynėlį sob e 13 F. Ku šaičio do abalho do es a a laida, saída en e 1825 e 1850 m. Plg. J. A. Ro heės giesmę (13, 5 s o as) su inkimininkų giesmyne com sua a ian e F. Ku šaičio giesmynėlyje: 1. Encon ei, encon ei já G un a sawo, Laikys am nay as Inka ą. kib jis gawo. nēs Ronas kib ele ele gulējo wi= sada. Tas G un as am inay s owēs, que e wiskas su= gaiß u ēs. 2. Tas G un s y am na Malonybe, 2. wissą Umą einan i; pe wisą Umą é Méilês Tojo y Di=dybe, Iis G iekams dôdasi; ku sinin= kams Si dis, cujo be luß wisad Si dis, ei um Iop, a n ei um wis. 3. Kad não p apul um Diews no ējo. Iis no , que bu nos gēlbē a. ele não, Todēley e Su=nus a ējo, odēl wēl enge Danguna; odēl ugén da wis u wis musû kie asęs Si dis. musû sawo. 1. Rądau, ądau já G un ą laikys am nay as Inka ą, Nēs Ronąs gáwo, Ce G un as buwo wissada. ce Tas G un as am inay s owēs, que wisas Swie as su eßkēs. ǁ G un s y Tas am na Malonybe, pe einan i. Méilês ojo y Didybe, ku sinink dôdasi, Ku o be lu wissad a ei um Iop, a n ei um wis. a 3. Kad ne p apul um, Diews no ējo, que bu nos salbē a. Todē= ley e Sunus a ējo, odēl wēl enge Danguna; odēl ugén ele wis u wis kie ases Si dis. ǁ 12 Michelini 2009b: 195207. 13 Sob e 1825 m. Tilžės spaus u ės laidą e segunda pa e da egação, s . S ungy ė-Liugienė 2019: 152156. 6 5. Gelmê aquela nusig amdidos K aujùǁlinkſmay nuſi ikiu. G ieû aß sawo a simydams Si d Diewo nu u u. Nēs be Lowôs an=du à Io Nēs Malonês, Susimillimo14. 5. Gelmę aquela nusig am= d dams K iſ aus K auju nuſi=ǁ ikiu; G ieû aß sawo a sim = dams Si d Diewo nu iu= iu. be Liowôs andu à ele Malonês, Susimilimo15. De e iam dize , que g andes in luências cole imininkų compilinys F. Ku šaičiui não inha. Com hiesmynu sie inas só mencionadosi ex o. No en an o como e emos abaixo, de maldininkų li o inda J. A. Ro heės giesmė XIX a. segunda pa e na i mou de á ias des inação publicações, o nou-se econhecido e kone ep ezen aciniu su inkimininkų epe uá io ob a. Naqueles mesmos anos F. Ku šai is no pe iodís ico jo nal Keleiwis iß Ka aliáuciaus publicou a publicação alnie ißkosios Giesmjû be Maldû Knygos, na qual ela ou conhecimen o sob e apa ece žiusį no o, especialmen e uma giesmyn Lie u os ski a P ūsijos lie u ių ka ei iams. Nemenkos ia no a igo de Ka oliaučiaus, o pad e alou mais amplamen e sob e a p á ica de giedojimo, sua impo ância e angeliicamen e c is ianis ei, en a izou O An igo Tes amen o salmos e no os giesmių, cujos cen e Jesus C is o, his ó ia do Sal ado . O au o de idiu a enção casdienei à p á ica eligiosa e au idisciplinai, accen a o que c is ãos giedamas li os de em odos pessoalmen e e , a giesmių eks us pusē inay iß Galwôs mokē [i]. Falando sob e giesmes, ele exp essou uma opinião posi i a 16 e cole imininkų giesmyno espei o, embo a econheceu que alguns Li u iški e imai são p as esni za okiškus o iginalus: Taygi nos é Giesmes didey b angus Ska bas, que nos ēûwangēlißkoji Ba nycia ney u kasin o que ne no ē u pa dů i. Sime Dalyke como e mui o ki ůse é ypacey Wokēcei labay bago i. Iie u Ty weik mui o g a iû e ßlownû Giesmiû, wisokiosa Knygosa andamû. Alewui dēkuy! e Lie uwininkai ne s okoj ßi o Ska bo. Pe Pono Diewo Meilingumą é ge s Dalykēlis g aiu Giesmjû iβ Wokißko Lie uwißką ißwe s û, e andasi assim musû giedamosa Knygosa, como e ewangēlißkůse Psalmůse su ink os [pa yškinimas au .]. Rods ki a Giesmē lie uwißkay não ão g a ey ißwe s a, como a wokißkay andas, ale aciau més ne no im nedēkingi bu i, mas diaug is, que nos Wießpa s an o su ękęs. 17 K aliaučiaus kunigas ao su inkimininkų epe ua o e įžo e mais a de, quando p epa ou bažny inio giesmyno Pagé in os Giesmjû=Knygos sa a ankišką p iedą T ecioji Dalis Giesmjû 14 Wissokios no as Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1850: 495. 15 Ku šai is 1854a: 75, No 92. 16 Ku šai is 1854b: 87. 17 Ku šai is 1854b: 87. 7 Knygû (1857; sem na ų). Nes e anexo F. Ku šai is colocou a mesma eligiosa au o iaus J. A. Ro heės giesmę Rądau, ądau já G un ą sawo. G e a ela indicou e on e: Iß Psalmû Knygû 18 im a. Apibend in ai de e iam dize , que do maldininkų epe uá io a i o a J. A. Ro heės giesmė XIX a. šeš ajame década e a giedama pe luu e onų bažny ines pamaldas, com seu con eúdo inha opo unidade amilia iza e ka iuomenėje do Reino da P ússia se na ę lie u ių ka ei iai. 2.SURINKIMINK REPERTUAR MOKYKLINSE BUKGOSE Su inkimininkų epe uá io pouco a pouco es abeleceu-se nos li os escola es. Su inkimininkų ex os a o a elmen e a aliou Tilžės supe in enden e K. W. O. Glogau (18051875). Isso mos a seus es o ços liaudies escolas ( ok. Volksschulen) giesmyną 64 19 Giesmes Suilems apildy i ex ais im su inkimininkų giesmyno e os ap esen a com melodijomas ci aine no acija. 20 Ficou es abelecido que em 1856 a laidão de giesmyno escola en ou em Hein icho Jona hano We enbe go (16511713) giesmės Un e älsch es Ch is en hum e imas Ak, ik asis K ikßcionums bei Joneikiškių (Naujosios) kunigo K is ijono Lo yno e s a ba oco au o iaus Paulo Ge ha d o 21 (16071676) giesmė Tß Swécias a swie o (o iginalas Ich bin ein Gas au E den). Giesmių egis e P i odijimas Giesmju K. W. O. Glogau obse ou que es as giesmės de Psalmû=Knygų. Suda y ojas especí ica daida, pela qual ėmėsi nãozeymėjo, po ém ac escen ou giesmių nume ação de aco do 22 on e. Den o p iedą oi ans e ido giesmės K is aus K aujas i Teisybe (o iginalas Ch is i Blu und Ge ech igkei ) p imei o pasmo. Regis e indica que es a giesmė é de Psalmû=Knygų, onde lhe é a ibuído 158 numbe is. m. 1862 o giesmyno escola laidoje adicionalmen e exp essdin as mais cincoas giesmės, siejadas com su inkimininkų epe ua u. P alboa à e cei a laidai u 3 en Au lage diz-se que o núme o de canções aumen ou a é 80. Pa a es a laidá pa eko 16 giesmių de di e en es li os: bažny inio giesmyno ( ok. Ki chengesangbuch), ka ei iams ski o giesmyno ( ok. Mili ai gesangbuch), 77. He ausugen sich angemene U Uunge se keine, sie sogebe eu und om ließend, aus dem äl e n Theile des Mili ai gesangbuchs und dem Mili ai gesangbuch en nommen, nu ü das schöne Lied: Wach au du Geis de e s en(No) 23 18 Ku ša is 1857: 38, No. 45. 19 Desc e endo giesmyną, em asi 1856 e 1862 anos ( . y. an osios e penk osios laidos) egzemplio iais, po que 1855, 1858 e 1860 m. laidos egzemplio ių nežinoma, s . LB I 113114, No 300303; LBP 26, No 301; LB II(2) 127 128, No 3262. 20 Sob e melodías digi ales K. W. O. Glogau giesmyne plačiau s . S ungy ė-Liugienė 2023: 159180. 21 Glogau 1856: 30, No 38; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1856: 533, N . 277. 22 Glogau 1856: 50, No 63; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1856: 219, N . 101. 23 Glogau 1862: [2] 8 In es igação e elou que giesmyno p iedą P idejimas I K. W. O. Glogau complemen é com es as giesmėmis: Johanno Men ze io (16581734) Ak, jeib Lie uwjû aß u ēcau (o iginalas O, daß ich ausend ungen hä e), que aduza K Lo ynas e anonimo e s a Johanno. 24 Eusebius Schmid o (16691745) èngk oliaus:,: ion 25 engk oliaus (o iginal Fah e o :,: ion! ah e o im Lich ). Giesmių egis e obse ou que 26 K. Lo yno e imas de Psalmû=Knygų, no qual ela imp imida em 54 27 núme o. J. E. Schmid o giesmės nume ação 1862 m. no egis o da laidos indicado e oneamen e. In o mação con undida com giesme mogaus já Kúną 28 pakaskim‘. An asis p iedas „P idejims II“ aip pa u i giesmių, pe im ų iš su inkimininkų giesmyno. Aqui imp imiu-se o líde da Ig eja Mo a a Nikolaus Ludwigo on Zinzendo o (17001760) giesmės Ich wills wagen e são modi icada, p esidingan i penk a s o a Pilnos Rankos. P ê giesmės deixado comen á io, que es a giesmę pode se encon ado 29 su inkimininkų giesmyne, ma cė ą 155 nume iu: [W]eidēk Ps. Knyg. No. 155: Ak ik d ysu: 5 Pe ßelis: Pilnos Rankos. Aqui en ou en ou dos missões c is ioniças lanhei o Gus a o 30 F ied icho Ludwigo Knako (18061878) Eikim ßén, eikim ßén (o iginalas Laß mich gehn) jun amen e com o comen á io de que o ex o é su inkimininkų giesmyne, ma cado 31 348 nume iu: Weidēk Ps. Knyg. No. 348. 32 Su inkimininkų giesmių publika imas giesmyne liudija, kad su maldininkų epe ua u mokiniai o am supos in ados já nas mais baixas liaudies mokyklų klasėse. É impo an e en a iza que K. W. O. Glogau giesmynas oi ap obação e censū ą p aėjęs publicação, seu con eúdo suda y ojas de ino com Ka aliaučiaus consis o ija e Gumbinės oigha dos au o idade. Giesmės nãožkliu o e in ojams e lie u iškų pa apijų kunigams, julgando a pa i do a o, que giesmynas sulaukė passuquão e não uma adicional de laidos. Encan ado que o escola ini giesmynas não inha ixsuados ex os de conjun o. Ele oi p eenchido po no os có inhos, o que ilus a a lexibilidade de li os desse ipo em elação ao co pus de ex os. Giesmių da coleção su inkimininkų colocou o pad e da ig eja Klaipėda, p esiden e da sociedade de li e a u a li uânica Tilžėje K. R. Jacobyis (18171881) em escola ina ch es oma iją Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch (1880, Klaipėda). Tal medida de ensino po eikis su giu após a admissão de decisão em uos amiesčio gimnaziją inclui Li uãos 24 Glogau 1862: 67, No 71; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 106, N . 54. 25 O signo <:,:> ma ca agmen o de ex o ou azês epe idão. Ele é equen e cole imininkų giesmyne. 26 Glogau 1862: 68, No 72; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 606, N . 322. 27 Glogau 1862: 91. 28 Glogau 1862: 93. 29 Glogau 1862: 81, N . III; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 314, N . 155. 30 Glogau 1862: 81. 31 Glogau 1862: 81, N . IV; plg. Wisókios nowych Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: 650, N . 348. 32 Glogau 1862: 81. 9 ensino da língua. K. R. Jakobyio suda y a 33 ch es oma ija oi demandusi, ją usou não só Klaipėdos gimnazija, mas e 34 ou as P ūsijos Li uânia escolas. Reqüi a ia des aca -se que compa y oj p epa ando li o combinou mundie inos e eligiosos compícios. G e a Ezopo pasakėčių, K is ijono Donelaičio Me ų iš aukų, lie u ių liaudies dainų, mįslių, p iežodžių, pasakų, pa io inių, P ūsijos aldo ą šlo inančių kū inių, knygą papildė agmen ais do Vello e No o Tes amen o e giesmėmis išimininkų giesmyno Wisokios naujos Giesmes ou E angelißki Psalmai. Suda y ojas ecolimininkų ex os assinou o segundo ch es oma ijos 35 capí ulos E angelische Psalmen. Es e capí ulo a i eicho qua o giesmes (be na ų), quais, K. R. Jacobyio eigimo, são mielai giedamas su inkimuose, exclusi as, mui o boni as melodijomas: Diese Liede we den neben den im ki chlichen Gesangbuche o handenen ge n in den Su inkimen, d. h. den P i a e bauungss unden, nach besonde en, meis ens seh schönen, Melodieen gesungen. 36 Suda y ojas ex os pe si ašė de 1876 m. Klaipėdoje leis os su inkimininkų giesmyno laidos. Sob e a conc e a laidą alou sky iaus começo: Memel 1876, ged uck und e leg on Hein . Holz. 37 33 Juška 2003: 693. 34 Juška 2003: 695. 35 Juškos li oje Mažosios Lie u os bažnyčia (XVI-XX) (1997) escandala indicando que giesmės ch es oma ijai im os iš „1876 m. Klaipėdoje išėjusios D. Hollazo knygos „E angeliškas malonės da adas“ (iš e ė K. Lo ynas)“ (Juška 1997: 282). Jus iça, mais a de saído em monog a ia au o iaus Mažosios Lie u os mokykla (2003) es e apsi ikimas co igido (ž . Juška 2003: 694). 36 Jacoby 1880: 32. 37 Jacoby 1880: 32. 16 d ysu (Ich wills wagen) a ian e (ž . len elę). Es a giesmė en e os li uanos oi pa icula men e a o i a, e, julgando a pa i de sua disseminação, dominando ou os giesmių em elação. Toliau abelinha ap esen adas iden i icadas su inkimininkų giesmės K. T. W. Ho heinzo (1894) coleção. Domenys de su inkimininkų giesmyno indicam-se segundo 1893 m. P iekulėje leis ą laidą Wisokios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai. Len elė. Su inkimininkų giesmės K. T. W. Ho heinzo na coleção Giesmiu Balsai (1894) e giesmyne Wisokios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai (1893) Giesmė au o ius Giesmė K. T. W. Ho heinzo (1894) na coleção Giesmė (páginas e nume is) su inkimininkų giesmyne (1893, P iekulė) Allendo , Johann Ludwig Kon ad Jesu (16931773) 267 N . Ißkank Dußia (o iginalas Eins 54, 59. A men), Wunden), 90, No uh die Seel in 693, N . 373 (16071667) Sielwa ai manę (16901774) Ronas (o iginalas Nun ops ojo (o iginal Iamme ha ö ne mi , mein Iesu, deine 95. (16121682) ha ), 61, No 66. du 470, No. 237 Lange, Joachim Connow, Ch is ian F ied ich ion bauen), 89, No 94. (15901642) Kas Iēų u sawyj (o iginalas Ie usalém, du hoch gebau e We Iesum bei sich 523, N . Mey a , Johann Ma häus Ie uale, aukß asis S ad ), 51, N . 56. Boga zky, Diew=Mies e (o iginalas 697, No. 376 Me ikai is, Ca l Hein ich on Pon Iēau K is ijonas End ikis Am e u miels, a we k man awo 258, Dangaus, 10 11, No. 14673, No. 363 mich gan umgeben), 2 melodias, (~1775 an es de 1856) 9596, No. 100 P ae o ius, Benjamin 195, 602, 1674) T iumph! (1636T iump! T iump! ß ay T iumph! Es komm mi 104, No 109110. pe galis 64 (o iginal 399, No. P ach ), 103N . 319 (16701744) Pone! quando budawosi (o iginalas He , No. 117 101. Ris , Johann wann wi s 603, No. 320 64 Na eunião do iesmyno a segunda pa e da iesmia P ae o ius e imas T iump! T iump! ß ay pe galis en ou não odo, sua con inuação 319 no ma cado giesmėje Adoms já kelas (ž . Wisokios no as Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1893: 602). 17 Ro he, Johann And eas 1758) (1688Rądau, ądau já G un ą nun den G und ge unden“), 92, N . 97. sawo (o iginalas Ich habe 495, N . 250 Sinold on Schü z, Philipp Kas übe winde , soll om Hol Amadeus (16571742) pe gales, am důsiu (o iginalas genießen), 62, N . 67. (17081763) We 658, No. 357 Spo lede , Ch is oph Augus Ak, jus Waikai ause wähl en Kinde ), aduz Ka alys ês (o iginalas O ih 252, K is ijonas Demkis, 6, No 9. (17231761) No. 113 Zinzendo , Nicolaus Wol e sdo , E ns Go lieb HE ha iel an Daug Ge o Wießpa s uns da e uns ge han, 27, No (o iginal De 107, N . 52 Wol e sdo , E ns Go lieb (17231761) o ih lieben Eikß e, Kudikei mielieji! (o iginal Kinde ), 45, No 49. Komm doch1, N . 228 on Wol e sdo , E ns Go lieb Eikß e 31. (17231761) mieli Waikai (o iginalas Komm , o Kinde ), aduz lieben N . 41, 12 Wol e sdo , E ns Go lieb G un e Si dies manoses Mikelis Ju kšai is, (o iginalas In F eude meines 701, N . 46, No. 50. (17231761) 378 Wol e sdo , E ns Go lieb Nekoks Ga sas palinksmin Ju elis Mikkšai is, Anonimas (o iginalas Welch ein 245, N . A guismas não se á (o iginalas Wi d He ens G unde), 47, 110231761) Schall e quick mein Oh ), Ludwig Aß d d d (o iginalas Ich 17440060) começado na coleção 5 wills wagen), 318, No. 155 Pilnos Rankos, 86 No 51. 80, No 85. 88, No 9193. Bal hasa ; C eu zbe g, nich sein? 17385, N . 17387, N . 1717). Anonimas Ak Ieau, ku s Dangų (o iginalas Ach Himmel und E de alles, was 319, No 156 umschließe ), 4, No 6. Anonimo Ak pabusk, pabusk Dußele, 4, No. 7. 212, No. 91 Anonimas Ak ku kelauji u, 5, Anonimo Daba já P íncipeas dangißkas 65, 22, No. 26. 385, No. 188; 669, Giesmė Daba já P incas dangißkas su inkimininkų giesmyne em dois a ios. Pe o do segundo a ian e (N . 362) é deixado um comen á io, no qual se diz que ela neo iginali, e e s a anónimo, anapilin iskelia ussio No. 8. 193, No 79 No 362 65 18 Anonimas Diewą liaupsinki, ak Dußia, 30, No. 34. 320, No 157 Anonimas Eik, eik bēgk Danguna (o iginalas u), Himmel 44, No 48. Fo , o um 303, No. Anonimas Kaip meilus en Gywenimai (Wie lieblich is Ju kšai is, 58, 196, No. 63. die 247, No. 111 Anonimas Kas Ieui no pasidů i (o iginal We will ein, No. 81 Wohnung Iünge Iesu sein), 60, No 65. do ), aduz Mikelis Anonimo S ebuklings mans Iaunikēl, 9798, No. 145 Anonimas Slownas Diaugsmas! Links 105. Akmybe!, 100, No 502, No 254 102103. 316, No 154 Anonimo T umps Cēsas ßis, 106, No 112. 740, No 397 K. T. W. Ho heinzo inkinys oi s ambiausias, po ém não o único de semelhan e na u eza publicuo as leidinys. 24 melodias (en e elas e su inkimininkų giesmių) Tilžėje, P iekulėje, Lauksa giuose e ou as localidades su inko e zá ašė Ka ina os bažnyčios kan o ius Albe as Niemannas (1846 po 1913). Rinkinėlį, in i ulada 24 li hauische Cho äle, imp ai p epa ê o conde Bülowas on Dennewi zas e a spausdin o 1902 m. Ka aliaučiuje. Não há conhecimen os, que es a 66 li ogelê de alguma o ma osse elacionada com cien í ica Tilžės d augija (Niemannas pa icipa a Bi u ės d augijos a i idade, lide a a seu co ui), po ém neabejo inaiinė inklio suda y ojui e e in luência ideias disseminadas da cien í ica d augija bem K. T. W. Ho heinzo e ele alkinusių pessoas mos adas inicia i as. Na época, quando o am apon adas e acúmulas melodias de giesmių eligiosos li uanos, 1891 m. mês aš ie da companhia apa eceu unções biblio ecá io d augijoje ėjusio, escolas inspe o Rudolpho Schwedeės publikacija u Geschich e de li auischen Gesangbüche . Schwedeė euniu ma e ial e publicação moksliškai desc e eu P ūsijos Li u iškus liu e onų giesmynus e ap esen ou a p imei a ípologicamen e classi icação dessas publicações. Giesmynus au o ius suski s ê em qua o g upos: bažny iniai, mokyklų, ka ei ių e su inkimininkų ( ok. Psalmbuch). Dos cole imininkų giesmynų p incipalmen e oco des ou giesmyno Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai analizei. Schwedeė publicação L. de T. Rinkinyje Giesmiu Balsai mencionado mais an igo (N . 188) a ian e do ex o (ž . Wisokios no as Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1893: 385). 66 De 24 melodías 4 elacionadas com cole imininkų giesmyno ex osis. Rencinyje elas ma cadas ab e iação L. Ps. (iš ok. li auische Psalmbuch). Ao Niemanno cole inho inse idas C. F. Connowo giesmės Kas Iezu u sawy (We Iesum bei sich ha ) duas melodias, зафиксированные Кin uos e Būd iečiuose, N. L. on Zinzendo o Pilnos handos melodia, insc i a Saugos. Įgelę li o en ou J. A. Ro heės Radau, adau, já G ûn a sawo melodia, зафиксирована P iekulėje. Pa a o conjun o nugulė Lauksa giuose e Tilžėje auscu s os P ae o iuso T iump! iump! sz ai pe galys (T iumph! T iumph! Es komm mi P ach ) melodia a ian es, Niemann 1902: 15, N . 13a13b; 19, No. 19; menciou caminho 20, No 21; 2223, No 23a23b. 19 su inkimininkų giesmyno laidas 1825, 1856 e 1876-ųjų. Julgando a pa i da desc ição, com dois dos úl imos o am se iamen e amilia izês. Ele ala a sob e a es u u a giesmyno e suas mudanças, p iedą com melodias digi aline no ação, des acou á ios edi o es Pos ą Tilžėje, Hein ichą Holzą e Ma yną Še nių Klaipėdoje. Au o ius obse ou 67 que pa e giesmių aduções de okiečių língua, ou a pa e o iginalios. Sob e giesmyno nelie u iškus on es alou lakoniškai. Esá na e cei a pa e giesmyno pode encon a giesmių de la ians giesmyno (aus dem ku ischen Gesangbuch), um g ande núme o ex os de Li u iško šal ino, pe iódico publicação Nusidawimai sob e Ewangēli ydôs P apla inimą a pû e Pagonû. Schwedeė publicação palie ê e ques ão de a ibução. En e adu o es e au o es li uãos menciou K. E. Me ikai į, K. Demkį, M. Ju kšai į, G. Os e meje į, K. Lo yną. Spėjo, que no os emposis pa e giesmių de okiečių língua adęs J. F. Kelchis. Als Übe se e bew. Dich e sind genann E. Me ikai is, ein Leh e Ch is ian Demke, Michel Iu kßa , Go lieb Os e meye , Ch is ian Lo in. Aus de neue en ei sind iele Übe se ungen 68 mi K (Kelch?) beeichne . 69 No en an o, okiškų o iginalų au o ys ė Schwedeės não domino. Ele mais p eocupa a o aspec o li uanis ino. Assim Schwedeė dis inguiu e is yškino pe gun as, lie u ių bem a aliado um conjun o en e ou os XIX a. lie u iškų P ūsijos Lie u os giesmynų, mos ou o seu luga des e gên o publicações em ge al pano ama. Ele oi o p imei o au o , incluído assembimininkų giesmyną em cien i ica ci culação. APIBDRINIMAS In es ima e elou que su inkimininkų giesmynas Visokios naujos giesmės ou e angeliški psalmai oi in luen e leidinys XIX a. segundo meio. Repe ua azia in luência da P ússia Li uânia bažny iniam e ka ei ių giesmyn, escola es necessidades adap adas li os, Li u ias li e a u a companhia de Tilžėje memb os himnodinio na u eza abalhos. Tam nãou aduiu o a o de que giesmynas não inha o icialiais ins i ucionais ap obações. Giesmyno alê pediu sua p ocu a, os p óp ios li uanos a i ude posi i a pa a es e li o, seus alo izados oz, cujo não pôde não igno a ep esen an es da Ig eja Li uânia P ūsia e uncioná ios da educação. Sąsações com cole imininkų epe uá io são is as Ka aliaučiaus kunigo F. Ku šaičio giesmyne Giesmjû bey Maldû=Knygos Ka alißkojo P usû Waisko (1854, Ka aliaučius). Iš su inkimininkų giesmyno Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai pa eko Be helsdo o luu e onų kunigo J. A. Ro heė kū inys Rądau, ądau já G un ą sawo. Depois de alguns anos F. Ku šai is mais uma ez ol ou a es e ex o. Jį publicou anexo de giesmyno eclesiás ico T ecioji Dalis Giesmjû Knygû (1857, Ka aliaučius). Su inkimininkų giesmėmis oi eno ada e p og ama escolas. Tilžės supe in enden e K. W. O. Glogau assegu ou que liaudies mokyklų giesmynas 64 Giesmes 67 1891 Schwede: 404405. 68 1891 Schwede: 404. 69 1891 Schwede: 405. 20 (1856, 1862, Tilžė) se ia complemen ado cole imininkų epe ua o giesmėmis jun o com melíias digi aline no acija. K. W. O. Glogau sumanymas e e is neo icialiu giesmynu nãožkliu o Ka aliaučiaus consis o ijai e Gumbinės oyga dos aldžiai, com quais minia inkinys saiu. Teks en do su inkimininkų giesmyno a inko Klaipėda da ig eja kunigas Klaipėda) e Tilžės K. R. Jacoby’is mokyklinei ch es oma ijai Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch (1880, moky ojas M. Voelkelis skai inių knygai Li auisches elemen a buch (1898, Heidelbe gas). K. R. Jacobyio e M. Voelkelio não seleciona am uni o midade, suda y ojos posições nes a ques ão se sepa a am. K. R. Jacobyi apa eceu me ece a enção G. Os e meje io e i ba oko o M. au o ių S. Dacho i P. Ge ha d o kū iniai i anoniminiai, galbū o iginalūs lie u iški eks ai, Voelkeliu J. A. Ro heės e e e nininko G. F. L. Knako gies e imai. K. R. Jacobyis indicou uma conc e a laidão su inkimininkų, pela qual ėmėsi. Teks us pe si ašė de 1876 m. Klaipėdos imp us u ės laidos. Passais XIX a. décadas Lie u os li e a ū os d augijos Tilžėje in e esų aki a yje oi e su inkimininkų himnodija. O p esiden e da amizade e bispo da ig eja K. T. W. Ho heinzas jun amen e com alkininkais p ocelbê записавшихся сборминinkų giesmių melodijų в продолженном научном работе общества Mi eilungen de Li auischen li e a ischen Gesellscha e na coleção Giesmiu Balsai (1894, Heidelbe gas, Tilžė), edi ada pelo cuidado da įdėjo 29 su inkimininkų giesmes ha monizuo omis, a gonams p i aiky omis melodijomis. amizade. Pa a o conjun o memb os da D uagía inicia i a, su ilhadas o ças apon a giesmių melodias e as publica na imp ensa indicam que su inkimininkų himnodija oi conside ada alioso ma e ial, galinčia pasi a nau i necessidades de ciência. Iš y us ecolimininkų giesmių pe ėmimen o e suas publicações emsp iadas publicações, isí eis endências de dominação de ob as do abo do pe íodo. Issoisi ia J. A. Ro heės Rądau, ądau já G un ą sawo, N. L. on Zinzendo o Aß d ysu e são modi icada, ik p asan i s o a Pilnos Rankos, isso me o do poe a eligioso G. F. L. Knako Eikim ßén, eikim ßén, jaunes.n.es ka os Halės pie is o E. G. Wol e sdo o. Dos au o es li uãos pode-se dis ingui saky oja, giesmių au o ių e su inkimininkų giesmyno p imei o ilho suda y oją K. E. Me ikai į e seu kū inį Am e u Dangaus. LITERATŪRA E CHALTINIAI Ci a ičiū ė Liucija 2004: Ka aliaučiaus uni e si á io Lie u ių kalbos semina [Li huanian Language Semina a he Uni e si y o Königsbe g], Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o. Bany ė-Rowell Rasa 2018: Lie u ių li e a ū os d augija Tilžėje i a cheologija [Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi and A chaeology]. Monumen os cul u ais 22, 117130. Ba asa Da ius 2018: Maldininkai P ūsijos Lie u oje: masiškumas, išpli imas e į aizdis XIX a. 3-iajame dešim me yje [Wo shippe s in P ussian Li huania: he Scale o he Mo emen , i s Sp ead, and i s Image in he 1820s]. Senoji Lie u os li e a ū a 46: Pie izmo idėjos i su inkimininkų aš ija P ūsijos Lie u oje, edac o ių kolegija: M. Čiu inskas ( y . 21 edi o us), O. Daukšienė, D. Dily ė, P. U. Dini, J. Gelumbeckai ė, D. Kuolys e k . ; sud. e pa . Ž. Sidab ai ė, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o, 140169. DOI: h ps://doi.o g/10.51554/SLL.2018.28801. [Ho heinz Ka l Theodo W.] 1883: Iß Nusidawimû lie uwißkujû Giesmjû Knygû [F om he His o y o Li huanian Hymn Books]. Naujasis Keleiwis 5, 3233; 6, 3940; 7, [Ho heinz Ka l Theodo W.] 1887: P oben li auische 46–47. Cho almelodieen [Samples o Li huanian cho al melodies]. Mi eilungen de Li auischen li e a ischen Gesellscha (Pa icipações da Sociedade Li ú gica da Li uânia) 2(12), [393]–406. [Ho heinz Ka l Theodo W.] 1894: Giesmiu Balsai. Li auische Ki chen-Gesänge [Hymn Melodies. Li huanian Chu ch Hymns] gesammel du ch W. Ho heinz, Supe in enden a. D. in Tilsi . <...>, Heidelbe g: Ca l Win e s Uni e si ä s-Buchhandlung. Ged uck bei O o . Maude ode, Tilsi . A[lbe ] Fische F[ ied ich] W. 1967: Ki chenliede -Lexikon [Hymns lexicon], ep og a . Nachd . de Ausg. Go ha, 18781879, Hildesheim: Olms. [Gaigala is Wilius] 1905: Ewangelißki Su inkimai Lie uwoje, Iß y inējimai abou jû P ad ią, Augimą bey daba inį Buwį [E angelical Su inkimai in Li huania, S udies on Thei O igin, G ow h and P esen ], su aisē Kunigas D . W. Gaigala is, P iekulē. [Glogau Ka l Wilhelm O.] 1856: 64 Giesmes Suilēms [64 Hymns o Schools] iß Giesmjû=Knygû ißski os pe Ka álißką P owincôs= Suil Kollējią Ka aliáuciuje Su a imè su Ka álißkoju Konsiju bey Ka álißkomsioms Regie ung, o Is o wiß ißléis os pe C. W. O. Glogau, em Li uânia é Tilkuska, (An ąkay Raß ais ißspaus os, e wēl pe Ka dē .) Raß ais ißspaus os jun o I. Reylende io. (D uck und Ve lag on I. Reylände .); LNMMB: Mic o ilme 299. [Glogau Ka l Wilhelm O.] 1862: 64 Giesmes [64 Hymns <...> o Schools], a quemu ainda 16 adde os são, assim, que iß wiso 80 Giesmes, de aco do ka alißka Regula ia, sus a i os são, Suilēms ißesmjû=Knygû ißski os pe Ka álißką P owinc Au ôs Suil= Kollü Ka aliß beyiuje Sáuimè su Ka álißkuju Konsis o komi e Ka aliß, o lie uwißkay ißis os pe C Wö e Owe Regie ung, es es. Til eje. Raß ais ißspaus os jun o I. Reylende io. (D uck und Ve lag on I. Reylände .); KTUB: Cs 9745. [Jacoby Ka l Rudol ] 1880: Li auische Ch es oma hie zum Schulgeb auch [Li huanian Ch es oma hy o School Use], mi dem XX. Jah esbe ich e des Gymnasiums in Memel he ausgegeben on Rudolph Jacoby, P a e an de Landki che in Memel, Leipzig, Kommissions e lag on B. G. Teubne . [Ged uck bei F. W. Siebe in Memel]. Juška Albe as 1997: Mažosios Lie u os bažnyčia [Chu ch o Li huania Mino ], Klaipėda: Klaipėdos uni e si e o leidykla. 22 Juška Albe as 2003: Mažosios Lie u os mokykla [School o Li huania Mino ], Klaipėda: Klaipėdos uni e si e o leidykla. Kaunas Domas 1996: Mažosios Lie u os knyga: lie u iškos knygos aida 15471940 [The Book o Li huania Mino : The De elopmen o he Li huanian Book 15471940], Vilnius: Bal os a cos. [Koch Edua d Emil] 1868: Geschich e des Ki chenlieds und Ki chengesangs de ch is lichen [His o y o Hymns and Chu ch Singing o he Ch is ian], pa icula men e de deu schen e angelischen Ki che. <...>, Vie e Band <...> S u ga : D uck und Ve lag de Ch . Belse schen Ve lagshandlung. [Ku šai is F yd ichas] 1854a: Giesmjû bey Maldû Knygos Ka aliszkojo P usû Waisko [Hymns and P aye s Books o he Royal P ussian A my], Ka aliaucziuje: D uck und Ve lag de Schulzen Ho buchd ucke ei. VUB LR 1267 (sem a olha de cabeçalho). [Ku šai is F yd ichas] 1854b: alnie ißkosios Giesmjû be Maldû Knygos [Soldie s Hymns and P aye Books]. Keleiwis iß Ka aliáuciaus 22, 8688. [Ku ša is F yd ichas] 1857: T ecioji Dalis Giesmjû Knygû [The Thi d Pa o he Hymnal], na qual andas ge oks Skai lius naujû k ikßcionißkû Giesmjû. Tases iß wokißkôs Kalbôs ßwie ey ißwe sdams su aise F. Ku ßa is, Lie uwinininkû Kun gs Ka aliáuciuje (Suglaudimas wissû ßwie iujû Giesmjû, cuja alnie ißkosa Giesmjû Knygosa bey en e anû 64 Giesmjû, Suilēms Buch ujû, andasi.), Königsbe g: D uck und Ve lag de Ha ungschend ucke ei. LNMMB: 593939-593941. LB I: Lie u os TSR bibliog a ija. Se ija A. Knygos lie u ių kalba [The Bibliog aphy o Li huania. Se ies A. Books in Li huanian] 1: 15471861, Vilnius: Min is, 1969. LB II(2): Bibliog a ia da Li uânia TSR. Se ija A. Knygos lie u ių kalba [The Bibliog aphy o Li huania. Se ies A. Books in Li huanian] 2: 18621904, 2: RŽ, Vilnius: Min is, 1988. LBP 1990: Lie u os bibliog a ija. Se ija A. Knygos lie u ių kalba 1: 15471861. Papildymai [The Bibliog aphy o Li huania. Se ies A. Books in Li huanian 1: 15471861. Addi ions], Vilnius: Min is. Michelini Guido 2009a: Jono Pipi o compiled coleções de canções em um con ex o okiškame [Hymn collec ions by Jonas Pipi as in a Ge man con ex ]. Res humani a iae 5, Michelini Guido 142–159. 2009b: Mažosios Lie u os giesmynų is o ija: nuo Ma ynos Maž ydo iki XIX a. pabaigos [His o y o hymnals o Mino Li huania: om Ma ynas Maž ydas o he end o he 19 h cen u y], Klaipėda: publicação da Uni e sidade Klaipėda. Michelini Guido 2010: Pie is ų Psalmių knygos is o inis kon eks as [The His o ical Con ex o he Book o Psalms o he Pie is s], Klaipėda: Klaipėdos uni e si e o leidykla. Milius Vacys 1993: Mokslo d augijos i lie u ių e nog a ija (XIX a. segunda pusė XX a. pi moji pusė) [Scien i ic socie ies and Li huanian e hnog aphy (second hal o he 19 h cen u y i s hal o he 20 h cen u y)], Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. 23 Mielcke C[h is ian] G[o lieb] 1806: Vo ede, Sénos e no as k ikßconißkos Giesmės [Old and New Ch is ian Hymns], ypacey Senniemsiems an Gė o com dideleis Raß ais ißspá d augû Knygélus os, Ka aláucuje: Knygd uka Maldwonej Leb ek o E ingo, IX XVII. RSS VUB: LR 777778. [Niemann Albe ] 1902: 24 li auische Cho äle [24 Li huanian Cho ales] nach eine handsch i lichen Sammlung on Niemann Can o in Ka enau ausgewähl und bea bei e on C. G a Bülow on Dennewi z. <...> Königsbe g: G ä e & Unze , Buchhandlung. Johannes Semb zycki 1889: C. G. Mielckes e schollenes li auisches Gesangbuch [C. G. Mielckes Los Li huanian Hymnal]. Al p eussische Mona ssch i 26, Königsbe g: Ve lag on Fe d. Beye s Buchhandlung, [366]369. Schwede R[udolph] 1891: u Geschich e de Li auischen Gesangbüche [The His o y o Li huanian Hymnals]. Mi eilungen de Li auischen li e a ischen Gesellscha 16, Heidelbe g: Ca l Win e s Uni e si ä sbuchhandlung, 396‒406. S ungy ė Inga 2006: Su inkimininkų aiška K is ijono End ikio Me ikaičio giesmyne Wi okies Naujas Gie mes a ba Ewangeliβki P almai (1817) [The Exp ession o he Su inkimininkai in K is ijonas End ikis Me ikai is Hymnal Wi okies Naujas Gie mes a ba Ewangeliβki P alwang (1817)]. A chi um Li huanicum 8, 187210. S ungy ė-Liugienė Inga 2009: K is ijono End ikio Me ikaičio giesmynų Wissokies Naujes Giesmes a ba Ewangeliszki Psalmai (1817) e Maos Giesmju Knygeles (1819) ligações com F an zo Albe o Schul zo giesmjun Ke n Al e und Neue geis eiche Liede , de wey e Als Theil [Rela ion o K is ijonas End ikis Me ikass Hymn Book Wissokies Naujes Giesmes ode Ewangeliszki Psalmai (1817)] Giesmai and Maos Giesmju Knygeles (1819) (1819) o F an z Albe Schul zs Hymnbook Ke n Al e und Neue geis eiche Liede , Als de wey e Theil]. A chi um Li huanicum 11, 189204. S ungy ė-Liugienė Inga 2012: Youngųjų Halės pie is ų giesmės K is ijono End ikio Me ikaičio giesmynuose Wissokies Naujes Giesmes a ba Ewangeliszki Psalmai (1817) e Maos Giesmju Pie is s in he Hymnals o K is ijonas End ikis Me ikai is Wiss Naujes Giesmes o Ewangeliszki Psalmai and Maos Giesmju Knygeles (1819). Res humani a iae 11, 83101. S ungy ė-Liugienė Inga 2014: His ó ia (genezė i kalba) dos giesmynų su inkimininkų da p imei a me ade do século XIX: dak a o dise ação [The His o y o he Hymn Books om he 19 h Cen u y Fellowship Mo emen (Language and Genesis): Doc o al Disse a ion], Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. S ungy ė-Liugienė Inga 2016: Go ydo Os e meje io giesmyno (1781) P oblema de on es e epe oi o de Go ied Os e meye s Hymnal (1781)]. Senoji Lie u os li e a ū a 42: Go ydo Os e meje io li uanis inio pa imen o y imai, d. 2, edakcinė kolegija: M. Čiu inskas ( y . edak o ius), D. Dily ė, P. U. Dini, J. Gelumbeckai ė, D. Kuolys e k . ; sud. L. Ci a ičiū ė, O. Alekna ičienė, pa . e ed. O. Alekna ičienė, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o, 83118. 24 S ungy ė-Liugienė Inga 2019: Diálogo en e Inicia i as Mode nas e T adição: Mo imen o su inkimininkų P ūsijos Lie u oje: s aipsnių inkinys [Dialogue Be ween Mode n Ini ia i es and T adi ion: The ‘Su inkimininkai Mo emen in P ussian: A Collec ion o A icles], pa . I. S ungy ė-Liugienė, Vilnius: Li huanian Language Ins i u e. S ungy ė-Liugienė Inga 2023: XIX a. segunda pusês P ússia Li uânia p o es an es li os com he Melodies o Hymns in Nume ical No a ion in P ussian Li huania in he Second Hal o he Nine een h Cen u y. A chi um Li huanicum 25, 159180. [Voelkel Maximilian] 1898: Li auisches Elemen a buch on Maxim J. A. Voelkel [Li huanian Elemen a y Book by Maxim J. A. Voelkel], zwei e neu bea b. und e meh e Au l., Heidelbe g: Ca l Win e s Uni e si ä sbuchhandlung. Wissokios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1850: Wissokios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], ku os ikßolei ambémo po wieną como e po kelles, i ma as Knygeles su aßy os buwo. <...>, Seß ą Ka ą Raß ais ißspaus as Til eje, jun o End ikio Pos . Wisókios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1856: Wisókios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], ku iós p imei o Pos o àipo po wieną como e po kelès ma às Knygelès su aßy os buwo <...>, Sep in a Ka a Raß ais ißspaus os ileje End ikio. Wisókios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1861: Wisókios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], ku iôs p imei o o ãoo po wieną como e po kelès ma as Knygelès su aßy os buwo <...>, Aß un a Ka a Raß ais ißspaus os Til ēję, p i Pos o End ikio. Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1876: Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o aipo po wieną kaip i po kelès ma as Knygelès ſu aßy os buwo <...>, Memel: Ged uck und e leg on Hein . Hol. Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1879: Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o aipo po wieną kaip i po kelès ma as Knygelès ſu aßy os buwo <...>, Memel: Ged uck und e leg on Hol & Se nus. Wisokios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1893: Wisokios no os Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o ambémo po wieną como e po keles ma as Knygeles su aßy os buwo <...>, P iekulej: Ged uck bei G. T auschies. Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai 1897: Wisókios naujos Giesmes ou Ewangelißki Psalmai [Va ious New Hymns o E angelical Psalms], cuja pi m o aipo 25 po wieną kaip i po kelès ma as Knygelès ſu aßy os buwo <...>, Memel: Ged uck und e leg on Hol & Se nus Nach olge . Žos au ai ė Pe onėlė 1996: E angeliški su inkimai P ūsų Lie u oje [E angelical Su inkimai in P ussian Li huania]. Liaudies cul u a 4, 2934. Recep ion o Su inkimininkai Repe oi e in P ussian Li huanian Wo ks o he Second Hal o he 19 h Cen u y SUMARY The Su inkimininkai hymnal Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai was a new phenomenon in eligious li e a u e, ans o ming he adi ion o P ussian Li huanian hymnodic publica ions ha had exis ed since he 16 h cen u y. The need o a special collec ion a ose as he numbe o wo shippe s inc eased and eligious ga he ings (in Li h. su inkimai) became mo e popula in Li huanian pa ishes. F om he beginning, he collec ion o hymns unde discussion di e ed om o he Lu he an hymnals o P ussian Li huania. I s compila ion was no con olled by he Königsbe g Consis o y o s a e au ho i ies. T ansla ion and edi ing we e ca ied ou no by an appoin ed g oup o p ies s bu by conduc o s om lowe social s a a and wi hou uni e si y educa ion, he so-called saky ojai and eache s. O não o icial s a us o he hymnal g an ed i s compile s he eedom o shape he epe oi e wi hou cons ain s and independen ly decide on he selec ion o hymns by Li huanian and Ge man au ho s. É impo an e no a que he quali y o ansla ion, as well as equi emen s o e si ica ion and he Li huanian language, played a seconda y ole. The compile s we e sa is ied wi h he wo k ca ied ou by less skilled ansla o s. The publica ion was in ended no o Lu he an Chu ch se ices bu o p i a e use a home and in ga he ings (su incimai) held ou side he Chu ch. This a icle aims o analyse he in luence o he Su inkimininkai hymnal epe oi e on publica ions om he second hal o he 19 h cen u y. The objec i es include e ealing he a i ude o compile s o o icial Li huanian hymnals, school an hologies, and membe s o he Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi (which included high- anking cle gy and educa o s om P ussians educa ion sys em) owa ds Su inkimininkai hymnody, as well as in es iga ing he links be ween he con en o he books and publica ions hey p epa ed and he Su inkimininkai Li huania hymnal. Publica ions o di e en gen es (hymn collec ions and school an hologies) we e selec ed o he analysis o iden i y he dominan endencies o Su inkimininkai hymns du ing he pe iod in ques ion. The in es iga ion e ealed ha he Su inkimininkai hymnal Visokios naujos giesmės a ba e angeliški psalmai was an in luen ial publica ion in he second hal o he 19 h cen u y. The epe oi e in luenced he compile s o Li huanian chu ch and mili a y hymnals, school an hologies in P ussian Li huania, and he hymnodic wo ks by he membe s o he Li huanian Li e a y Socie y in Tilsi . This was no hinde ed by he ac ha he hymnal lacked o icial ins i u ional app o al. I s alue was ele a ed by Li huanians a i ude owa d he book and