Vincen DROTVINAS
Vilniaus
uni e si é
pédagogique
IS ZonZIo
MoK , yS
Is oRuos
M a n e i
u n o' "
o
A: :::
: #:K",'
:: ^:,:;, Te mino
géné alemen
au o ys d es
mokinys
associée a ec
Jono Jablonskio
nom. Radgs An ano
Ju5kos Zodyne
exemplezdiJau is
enco e mokinys, .y.
j[ mokina a i,
Jonas
p adejgs
Jablonskis
p emie à
u ilise 5i Zodi
ne
seulemen ,jaud-
e ,,mokykl4
io, a i", mais
p a inamo
a
lankandio
en an
jeuneolio" eik5me (Z .
ensui e). Tadiau le chemin du élè e i Sduca ion
e minij4 e ac ueling a osen4 n'é ai el iesus e
simple, peu comme ou e i5 es où qui p emie
Z ilgsnio. I5 Sioqiq ik e me his oi e senesne e
sude ingesne, e d auge e idomesne. Specialaus
e me moksl4 en andiam en an , adolescliu i a dy i
enseignemen a é é commencé ins i u ionalisée,
nécessi éike alo s, quand le jeunissemen
moi iéie . y. quand XVI a. second oje en Li uanie
la p emiè e école o igines a é é is eignée
p adejo e ec ue p emiè es écoles. Comme Zinome,
L397 m. p ès Vilniaus ca héd os. Les
écoles on é é é igées à baZnydiq. 1528
m. Vilniaus chapi ula p éconisa s eig i à
baZnydiq p adines écoles e considé e
Li u i5kai mokandius ika us, ku iq
de oi é ai enseigne simplemen les
en an s. Thdiau mol yda o a gonininkai
ou zak is ijonai, polkai, daLnai
seulemen combien p amokg lie u iq
langues.
Pi mqjq écolesq mokiniai
pa a nau ojai, b lda o e
cho e e pan. Mokiniu, comme e
baZnydios giedoda obai,nydios
mokyklai, p o esseu , i a dy i i5
lie u i5kq p adZiq e minq
n'é ai . Thd mokinys a é é appelé
emp un ais i5 lenkq langues
LodLiais iakns, lekas, iekelisl.
Pi m4 ka 4 I iikas lenk.
plg. ekepaauglys giedo ojas",
Lak,,baLny ines école mokinys;
pl .s, lenk. / Ce e idéo es ès
in é essan e.
2aczek. Lenkq pa le 5i Zodi,
ki q eligions e minq, pe dekq
comme e beaucoupili es ga usi
kalbE ulg. lak) i5 liaudinds
ulga iosios la ynq k. ZodZio
dincus, diaconus.
Zodis xa c,,bu sos mokinys,
giedo ojas" es bu gs
iejoje usq e uk ainq
langues
(Z .
<Depacu
Ma c. 9 nuolo qec a cnoBapb
pyccKo o q3b Ka le h pex oM x.
B
To u II. Ids4a .ue B opoe c epeo , nHoe.
Mocxsa: lpo pecc, 1986, 34).
12
e m4 iekas andame Ma yno MaZ ydo
Ka ekizme: Hei We[pa is wi alg an
maniu suJimilkie
Kunigump
iekump imanes
emkie .
Skolinys lekas pladiai
a o as e MaZosios
Li uanie XVII-XVIII a.
manusc i a5 in-
iuose e
imp imdin ues
okiediq-lie u iq
kalbq Zod
ies a, d auge su
exempleynues,
synonim ais, SLil|
dkn s S
Suilokas
c hille Lexicon j
Li huanicumTT; Schille .
Mokin inis, i6. M. Sekas,
ko. M. Sgulokas, 6. M. kn,
6s. E Cla is
(-i -A ) III
Ge manico-Li h ana
(495-507) e pan.
Li uanie iekas, comme
oi i5 u 6jo e plus
Salia e esnio ikalinis
synonymq: pa yzdZiq,
(Z . da an age) a é é
papli g e d'au es
LodLiai,kaip é udian ,
uinius (lenkq uczei ).
Simonas
Daukan as LodLiu iekas aiSkino
hlb idq iuilokas
, plg, Kolnam un iia duo i, didiiai
pamol<slai pide a, ypaiiai iuilokams
(iikalq) einan ie ms (ci .,, selon
(ldkams), de nie s ko q i iuilq
Lie u iq kalbos ody 5, 1993, 323).
Cia nq" 1 p idu si me, que
Daukan as XIX a. midu yje)
su adgs
(ceci n'é ai Li u i5kq a i ikmenq lenkq langues ZodZiams
szkola, szkola z, szkolnik e pan.z
Thigi lie u iq
paminklues n'é ai
elis Sios sE okes
a5 o iekas
uninpolonizmas
nomina ion.
emplai o
B a e son
Li u i5ko mokinys.
Anksdiausia i L,o dis mo
Kons an ino i ydo,,Tiij
q kalbq Zodyno" édi ion
kiny s S andamas
dans: lak I schola icus,
di[cipulus,
p emiè ejame giekas
mokinis, SD1
(20 plg.8), da
jacaek
I y o y unculis,
Siekielis;
jakowski ce qui es
I schola is, jieku ( en pa ). G eidiausiai ce é ai un
p emie qjq p op e Si ydo suku q naujada q. No s
ZodZio mokinys da yba, comme indique ul é ieu e son
his oi e, e ddsninga, adiau Si ydo mokiniui ebu oi
des in s umpas Jo nepapli im4 lie u iq ie. le langage
pou ons oi i5 de ce que déjà Zodyno 1642 m.leidime
lieuis mokinis e andame szkalinis; szkolny Szkalinis SD3
I li e a ius,
Schola icus,
(436),
Schola icus Il es égalemen connu sous le nom de Schola icus.
(Scholais, $kalinis) (518), del da ybos
pama o plg.szkala: $kola I
Schola,Academia, S3kala SD
(179),
SSkola
I Schola, SSkala
SD3
(436).
Cia eike q es aussi la a ian e du
ajou u i
que Si ydo Zodyne
app en i mol<y inis: Ku nie czyk I
y o huius opi icij moki inis
ku nieiaus SD, (69);
Mala czyk
I i o huius opi icij, moki inis mala iaus SD,
(76); I i o huius opi icij, moki inis mala iaus SD, (76); I i o huius opi icij, moki inis mala iaus SD, (76); Vcaei
I Di cipulus.
K d[amowski
cAei
Moki inis SD, (184); I
2
G and kalb4 iodyn 3. Pa enge
lenk4-lie u i4 996. 74.
Gied ius Subadius, Vilnius,
I13
Declama o
I moki inis
g ajios
i ikalbos
SD, (128);
V icje
I Di cipulus.
Moki inis sD3
(453),
plg.
K d omow s wo
I K a omowJka
nauka
I
Rhe o ica,
Eloquen ia.
G ajy pa le
I gauJi pa le
( enpa ).
Mol<y inis (mokin inis)
ixé depuis
Mah ydo
a5 q
jusqu pa
a XX.
moyen, pa iculiè emen
daLnai ou é x II-x III a.
manusc i as a iques
i
imp imdin ues
MaZosios
Li uanie
Zodynues,
exempleliui,
Jungen
Pa un innis, i6. M.
Mokin innis II 503,
Leh ling mokin inis
Lex (58);
E,
P e o ija s Leh jung
Mokin innis, €s. (=is.-y.
D.) M. II (654), m.
1728
ank a5 iniame
okiediq-lie u iq kalbq
Zodyn
e
(Halleje)
Mokin inis (592),
Mokin inis
]s, 'lia
Jung e ,
Jump owa
(p i a5y a p owa
(1344),
Leh ling
Mokin inis (15010);
J. B odo skio
Leh jung
Mokin in-
is (762),
Jilnge
Ch i i (discipulus)
Moki inis, pa un inis,
J inge in
Moki ine Q6 ; Leh jung
Mokin inis (860),
Leh M igdlein
Mokin ine
(860); P Ruigio Moki inis, ino, m de Le nende,
Schil e , Leh bu ch P
(89),Jilngea
Klau y ojis, ojo m.
Moki inis, nio. II (Zl7),
Leh jung,
Mokin inis, nio, m.lI
(24I), plg.
aip pa
K. G. Milkaus
Zodyne.
Z Sisodis
ans é é e i
Nesselmanno
,,Lie u iq
langues
Lodyn4.
(1851),
andamas e
E, Ku 5aidio
Zodynues,
pa*yzdLiui:
Iilnge , de Leh ling.
mokin inis, die J. Chis i,
Ch is us moki inei
(1870,672);
Leh ling, de ;
mokin inis, io
beim Il es
Hand4
auchbu we kech
(1874,I8);
mok inis, -io
sbs . Leh ling.
schille ;
in d.e
die Bibel
J inge ch is i,
Iohannis (1883,
domu paiyme i,
260).
que MaZosios
Li uanie
a. XVIII ank a5 dans
le ad.
K auzds
zodyne
Salia Di cipel mokin inis es une espèce
( 23 c), Leh ling
mokin innis (323 )
andame aussi bien e
Lodimokinys:
Jdge Jung.
Jiege jungs
mokinnys
(278).
Thi an asis,
Salia
K. Si ydo
Zodyno, sio
zodZio
ixsa imas.
is del o
mokinys
nepapli o, ca
neis enge
a sispi i
mokin inio,
moki inio e
nelie u iSkq
sinonimq
concu ence.
Todel a gu
mokinys del son
a
nepapli imo de a
Salia eikejq
pa adinimq a ec
b[d a diniu
a iksu
x-nokalinys,
ku inys,
pasiun inys, qui,
pasak is o inds
LodLi
da ybos
specialis q,
on é é ladiai
u ilisés depuis
XVI-XVII a.3
3
A m b a z a s s. Daik a a dzi4
da ybos aida.
Lie u iq
ka bos
eiksmaiodiniai
ediniai, Vilnius,
1993, 14
127-728.
Comme
Sio his oi e du e me,
indique ul ne lie u i5ko
mokinys uisikonse a gs
d ilejo Zodynq
neZinomas e n' ojamas
depuis la in du XVII a.
des pages p a iSkai
p emiè e pa ies.
jusqu XIX a.
XIX a. débu
Li u i5kas Lodis
mlsq p ie5 akis. Au
mokinys el i5kyla
adgs Zodi son
con ibué
Jonas
égéné a ion a
Jablonskis, 5i
beaucoup
An ano Ju5kos lie u iq kalbos Zodyne e son uZ a5y ose
,,Li u i5koses
chan s". S ai
Jablonskio
p ésen é e
,,Lie u iq dZiagoje
langues Zodyno" me-
lisons: mokinys,
mokini
1) Velj inos, Vilnjaus
mokinei (y eHn u ) a5d
J. d.
2) om eu i mokom4
a i
3) Il da ebe mokinys Sl. on eul6 coc ou b Bb y enu u ( a ail
enco e nemoka, mokos ange a ec d'au es, nep a gs
a aille , e c.).4 bien
,,Lie u iq kalbos Zodyno"
ka o ekoje bene Sal inis
An ano Ju5kos chan s:
les plus abondan s son
Mokinej
cheda,
a gonai
gaudiia
J.d.121.6. Il es nécessai e de
Pou quoi oi u py agq?
Mokiniuj pa ie i.
K e ingos
d. 1560 g oma a
mokinej aie. J.
(AlsedZiai).
Veliuonos
mokiniai iinuzes
aid. J. d.712.
Ii Vilniaus mokinej
Zinq papieii. J. d. 963.
Vel n6s
aj
mokindj
pasal*i.
ma J. d.I0l2.
Plg. da A ec kunigilejs, a ec mokinilejs, a ec ma gajs
a gonelej's [pa-
Iaidosiul. J. d.1216.
Mokinio appa i ion
Zinan , comp enan
SaliaVeliuo,no
que Veliuonoje eik6
écoles Li uq, une
jezui q ne 1579 m.
seniausiq beiku a
cons ui y os
p ès bainydios, I42L
m.
Plus exempleLi 4 i5
A. Ju5kos Zodyno:
Mokinis, mdkinia, m.; -n6, -nds, - .
yqeHu ca, yqeHuua;
ucze i, uczenica
Ku s m6kos molcslq, ce mokinys Iau is da
ce mokinys, . y. jin mokina a i.
Mokinys
gizelis, lui oJ a b I o
cou s
n s k i s J.
n'es pas
enco eu a. Kup (= Kupi5kis).
Li u iq des langues Zodynui Raides medZiaga.
chapi us. F 99-5.
L-M. -Lie u os mokslq académie. Rank a5diq
115
I5 Mykolo MieZinio
Zodyno
(1894):
Mokinys, .
moki inis, m. e.
. maceklis,
e,:ucze -, -ica,
e mina o .
y{eHI,IK.
Thigi
Zodis mokinys
XIX a.
dans la seconde
moi ié é ai déjà
assez papli gs:
a emen u ilisé
Zodis a gu a ap q
dainos i.odLi .
Daik a a dis
mokinys
g eidiausiai é ai
assez pladiai
Zinomas ne
seulemen dans des
chansins oubliind es
lieuxo 6se, bien,
comme ma eme,
enco e n'é ai
spejgs iSs um i
Zeko e ki q
s e imybiq, d'au e
pa us, éplis i lui
combien kliude e
synonymi5kai u ilisé
molg inis.
Tadiau
comme e
quand
isigalej o
Lodis mokinys?
Habi uellemen
A. Ju5ka
uZ a-
Sinejo ceux
ZodZius,
lesquels
iSgi s ai
i5
i osios Zmoniq
langues.
Todel
e ec i emen
mokinys a é é
padiq Zmoniq
a o
Zodis.
Jonas
Jablonskis
à p opos
Zodi mokinys es a59s au
moins deux ois.
Pi m4 syki
jis,,Va po" 1904 m.
No. L a ojam4
i'odi molq lnis aiso
L.o dLiu mokiny
s,
p amas, ab dZd
es ,,p
que m o kiny s
déc asdiausias
Zmo niq
-
de langue
Zodis"5.
An 4 sykiJablonskiui
épa e 5i
Zodi eko
bemaZ po
ke i dio
amZiaus
Vik o o Kaman ausko
Zodynelio
e ue dans6.
Todel ous, qui lisez
Jablonskio langue
aisymus e qui jq
pais6, susida 6
pama uo 4 i5 ad4,kad
mokinys non
seulemen Jablonskio
i eisin as, mais peu
Zodis.
e c éé
Nep iklausomybes
me aismoklnys
isigalejo comme
école e minus e
uni e so inai
papli o.
Mokinio ski um4 n o
molq inio e de nie ho
L,odLio consomma ion
in eligen as eik5me es
ap a q e dlesni
kalbininkaiT.
Main enan
mokinys e
baZnydios
pa boje
se a
i5s umgs<
moly ini8.
s
Jablonskis J. Kalbo des suje s
(Ra5omosios c i ique du langage).
- Rink iniai
ai ai 2, Vilnius,
1959, 62.
6
Jablonskis J. Musq des langues
Des
choses Zodynelio.
Ace aines
ema quesji-
mai del
V Kaman ausko
,,Tiumpo des langues
ne aisyklingumq e
ba ba izmq
Zodynelio'
(Kaunas, -
Ten ibid,
1928).
485-486.
D'ailleu s,
là pa lez
e del
ZodZiq apai alas
e molg i' nis
eik5miq e
a osenos.
',1...) moky inis,
-iai isq
p emiè e S .
Ra5 o le langage es le
Ch is us discipinys.
Main enan unu
au eu Siuo LodLi es
appelé e in elligen "
. - Des
pa a jas'
Pa ues
L. Damb auskas,
édagai
A. Salys e P .
Ska dZius'
Kaunas:
Li u iq
langues
d augijos
leidinys,
1939, 78.
8
S k a d Z i u s P. Noujojo Tes amen o
e imq lie u iq langue.
- Li uanis ikos
a aux aussi bien
4,'1,979,65-11,0;
son Rink iniai ai ai
3: Bend ines kalbos
kul i a, Vilnius.
1998. 519-566.
I 6

Las a aisiais
Si oki4 Jabjo
o igmes e sij4
deSim mediais
i i ino lonskio
y ine ojas e ,
scien i ique
sky ium hé eldo
iman , son leksikos
aisymq Algi das
Jablonspopulia in ojas
Sabaliauskas.
Jis kio dialog4 a ec Pane dZio apylinkiq a oju, i5 don le
a k e
lobininkas i5gi dgs p a inamo
Lodi
eik5me,
a oja-
e
m4 a i,
mokinys,
jaudio, p adejgs elle u ilise
,,moksl4 einandio, mokyklq lankandio aiko a
jaunuolio" eik5me. Ano Sabaliausko, mokinys,
comme e molg kla, possible es puosele ojo
saky i, m[sq didZiojo langues Jono Jablonskio
Lodliaie.
Thigi aisy i molq ini i mokini, comme eigia A noldas Pi odkinasl0,
Jablonskiui i5 ik qiq ne eikejo: mokinys a é é documen o m lsq
Dans les zodyns ne syki
Jablonskis
ci a gs déjà p esque ois
es
Sim ai me q...
,,seni
Dauk54", e
Si yd4 adiau anks y qjq
au es
mokinys uZ a5ymq Senieji,
au eu s, L.odLio
galejo ypad e neZino i.
é aien Jablonsjam
même de plus, comme
hand a5 iniai, Zodynai
di icilemen accessibles,
Zinome, kis
impo an iausiuoju kalbos
gy qi4, Snekamqj4
aisymq Sal iniu laike
Zmoniq kalb4. Tad del Sio LodLio his oi es
p iekai5 au i, juoba elle sme k i ou kesin is son
neZnajimo un neu d umes Jablonskiui a im i i5
ZodZio discipnio au o ys ds p emie umo jusg.
Juklonskis a sky d i,odli 4 molg inis i mokinys
nonikamo a o i molg ini,,in elligen o"
pe spejo polinkio eik5me e cela p ideyo à
mokinys a o eik5mes, i,odLio i eisino sen4, del
i,odLio in eligen as isigalejimo.
A nous Siandien Zinome isq ac uelleineje pa lée a ojamq
ZodZiq uZ a5ymus, ingius e pan. ?
p immuosius Zod jqZiq
eik5mes kai os Tik ai
eike q eg iles au i,
que,,Lie u iq langues Lodyne"
(8,1970,
322)
LodLio his oi e
mokinys
Zodyno, donnée
an osios
seuleme-
à pa i XIX a.
n depuis A. Ju5kos . y.
nu yldjus
p adiniSio
Juk ZodZio mo pé iode, où
pusds.
gy a i-
ce qui es plus ieux m sq
langues Zodis,
comme ci cons ances,
pjuninamas d uge,
ZodZio iki pa au es
ie.
combien i5k eipiamas
pana5iais le pa adis de
Te mino
nous leçon
his oi e
- un au e appelemen ,
na5iais cas senqjq
comme
au o iq, hand a5 iniq
Zop a e s l i ai iopos
e
Sabaliauskas A. i ku
lodii4kilmg,Yilnius, 1994, ils?
Racon ejimas su
226-227;
Sabaliauska s A. ZodZiai keliauja, Kaunas, 1993, 100-102.
0
Pi odkinas A. JonoJablonskio des aisymai, Kaunas, 1986,62.
17
dynq lexiques é udes, en in, (senqjq comme
nécessai e his o ique ai q) Zodynas e au es
his o iques lexicologies eche ches. FROM TIIE
HISTORY OF TIIE WORD MOKII,IYS (PUP[)
Summa y
I is usually supposed
e m mokinys was
i s eco ded
by An anas ha he
Ju5ka in he second hal o he L9 h cen u y and ha i was app o ed by
Jonas
Jablonskis.
This a icle p o ides some da a ha he wo d mokinys was al eady in he gi en
dic iona y o Kons an inaq Si ydas in he 17 h cen u y and in he manusc ip o
o K ause in he 18 h cen u y.
he dic iona y om Li huania Mino , he so called Ge man-Li huanian dic iona y
Vincen
DROTVINAS Gau a 2 i)1 10 11
Vilniaus
uni e si é pédagogique
Se denkos
g. 3 , 2009
Vilnius
E pa.S as
[email p o ec ed]
118