San umpos
e mini e
j
oj
GINTAUTAS
GRIGAS
Ma emá icas y in o má ica ins i u as
an llmpos u ilizadas en odas las ciencia
campos, e i e nijos pa enka niia.
es o, qué ab e ipas se puede di ec amen e pe umi i5 ki l kalb l,
daZniausiai anglq, las cuales aduc i, las cuales ku i sa as, y se á
hablada Siame a ículo.
Además, san umpos
no sólo pa aSomas,
sino y eci ados ozu.
Todel hay
que
habla
ambién sob e jq a im4.
Ypad mucho Taip es del de
consumida in o ma ikoje.
que disan umpU
dZioji e minq pa e de la in o má ica es á elacionada con
compu ado is. o kompiu e iq, ko npiu e iq inklq y los p ecu so es de
in e ne ue on ame icedos. Tod6l in o ma ikos e minija o ma osi
anglq lenguaje, en la cual san umpas megs ama consumi . e piie.
1. SAVOS R
SKOLTNTOS TERMTNV
SANTRUMPOS
San umpa - es muchoiai.odLio é mino su mpinimas, pada y as
(daZniausiai) i5 undamen iniq e minq suda andi4 pi mqjq aidZi l.
Te i.odi.iq minas puede u e i san ump4 o sus ne u e i. |eigu jq
elación: Zinomas
iene, es impo an e del é mino o al y su ab e ipos a osenes
1) más y daZniau u ilizado é mino odo
negu su san umpa, 2) san umpa y odo
é mino u ilizados 3) daZniau san nlmpa,
nas ma2ai Zinomas y a amen e
e mimaZdaug igualodai, u ilizada odo
u ilizado.
Te mino y su
di e en es puede
con undpos
a osenos en
elación en
lenguas buyo di e en e.
Lie u iq kalboie san umpos u ilizadas
ediau negu anglq. Todel e minus e dian o
pe imando ellos ii anglq idiomas san mmpa
u e q pa ek i pa i q padi4 g upg nume is
al como anglq
(ku ios kalboie,
o maZe io ).
Ski s y nas i g upes
ne a ikslus, po que
ZodZiai
,.maZai",,, e ai" neiS eiSkia
cuánybinio na o. Tadiau si
obse omasi ienod l aisykliq en
odas las nag ineiamose lenguas.
sumaZe i.
es o
no ikslumu u e u
Gi . las 194
C igas I Sonl mp s le minijoje anglq, l. Más Zino nas i daZniau
Panag inemos sepa ados
e minq g upos según iq
a ojimE uZsienio, daZ
mayo ía en lenguas.
a oia nas odo e ninas negu io san u npa. Tokias su onpos
e min l Zodynuose, ypad jq lie u i5kose dalyse, siemp e
p esen anadas.
ne
Un a ículo ó lib o de
p incipioZioie
sum umpa
paaiSkinama, daZ
menudo p ime oEn
p esen ando ka E
is4 e minE, a
y su sum umpE. ya
skliaus ues nl odan
Toliau se u iliza sólo
san umpa. Pa- yzdLiui:
ce i ica e euoca ion lis ,
CRL - a lauk Q liidiiim y
s asas; ne wo k in e ace
ca d, NIC - i ilelo ploki i;
in a- sp ed ec ome IR sp
ec om e , e e
* in a audondsis
sp eh omd as.
2. San u npa y oda e ninas a oia ni naZdaug ienodai. Todo
ennina cómodo en que (daZniausiai) bien e leja s4 ocos esmg, a
san umpa sus aides odel, que ii umpa y (daZ dažniausiai)
ecue da odos ZodZius según los p ime os aides.
No malmen e al s4 ocok iene y lie u iik4 sklandq
pa adinim4 - e min4, pa ,yzdZiui: ope a ing sys em, -
ope dcine sis emi , OS; do a base, DB - da osQ bdze, DB;
bese da a monagemen sys em, DBMS - duomenQ baziq
uaidymo sis emi , DBVS.
OS
Lie u iSk4 san ump? na alu
o ma i5 lie u iSko s4 okos
nomb amien o lodi,i l pi mqjq
aidi,iq, . y. nope kel i sus i5 o as
lenguas.
Cuando cuando lie u i5ka
san umpa (l i 2pyz.), be es o
puede coincidi con o a lengua
san umpa sólo casualinumas, y
no aisykle.
Lie u i5kas em inas
san umpos puede
ne u e i, pa yzdZiui:
ha d disk, HD - s c ndisis
dishas; loppy disk, FD -
diskelis.
Te minus s andusis
dis cs Li u iikos
san umpos no iene, a
dis zlis i sin
san umpos umpas.
Tokias
ocasiones,
e dian i5 anglq
de idiomas.
san umpA hay que cambia i4
co espondiandiu odo s4 okos nomb e.
Kai i5 con ex o ai5ku, es o paZy nin!
gali na pasa is i y s4 ok4
i a dy i ien ginniniu enninu
(dis as).
3. DaZniau a oia na san u npa, oda e ninas nal,ai Zino nas y
a ai a oia nas. Tokiq e minq gausu in o ma ikoie.
G up
Sioleic.
gali a
iisc imina
es pog upius:
3.1. Todo pliaiodis angli5cas e ninas pakanka nai in o na i us,
pe o más ip as a consumi san u np4, pa , yzdZiui: compac
" e minoiogiia
12006
113 195
disk. - CD kompdle inis dishns; eco clable compc c disk, CD-R
uienka inio i diy no compac inis dis/ cs; ew i able compac
disk, CD-RW - múl iples diymo kompdk inis dis as.
Esos é minos pal yko encon a lie iikus
in o na y esnius co espondimenis negu angli5ki. odel no
neces i san un p l. Tadiau en muchos casosiq lie u i5kos
san umpos pueden bl i consumamas. 5i uo g upo panaii i
an 4j4.
3
.2. I.n o na n us plu alia Zod Zio e nino ko np onen ai (
sepa ados ZodZiai). Bldingi pa yzd:ziai
- colo q modeli l nomb es:
(
e l-g een-blue), G
R B - (
e udSna-ialia-mi11,na), RZM spaluQ mddelis;
(cyan-magen a-y-
CMY - (lyd d-pu pu ine-gel ona).
ellow). 2P() spuluQ
mddelis:
(cyan-magen a-yellow-black),)-
CMYK - (
yd a-pu pu ine-gel 6na-juodd),
ZPGJ
spaluQ mddelis.
Spal l nomb inimas
aSomi skliaus ues,
po que ellos nesuda o
e mino.
Spal q modelé, que angliSkai llama RGB, cada colo
i5 eiikiama ijq undamen iniq colo q: Zalios
auclonos, y n elynos kiekiu o e colo oje. El
código de colo Zymi nas es cla iais,
apib ldinandiz is de cada componen e de colo dali.
Pa a pe cibi el código de colo 4. necesi a
Conoci, cuálE p incipaling spai 4 eiSkia
kiek ienas Va ojan componen e. angli5k4
modelio pa adinim4, bu q in o ma y i sólo
p ime oji aide R ( audona), y o o d i
eike q isi nin i, que aide G Lymima Zalia
colo a, a aide -B melyna.
¿ Ku quién pap asdiau usa lie u iSk4 san ump? RZM.
En onces cada aide a endi á pi m4jq pag inclines
nomb e de colo aidg leído y se á más ácil ó aiy i
colo l códigos, k i l compu ado ijoje p i eikia
cons an emen e. Todel colo q modelos целебно
llama i u iikomi san mpomi.
Tales san ullpos
se p esen an y en
apa q nodeli l
(FledZinskicne
2000).
3.3. Te ninas noin o ins ali us. Va oja na sólo san umpa. Tai i ai i -1
yiio p o oq, o ma q, o maliq denominainimas. ejemZiui: kalbq
(Pos O ice P o ocol). (Pos O ice P o ocol) Es el nomb e de una emp esa que ope a en el sec o pos al es adounidense. POP - (pa{ o dis i ius p o oledlas).
POP p o okdl s:
(Simple pAib siun Q p o odlas), Mail
T ansJe P o ocol), SMTP - (com as Q
SM7-p o o-
cdlas;
(Hype ex HTI IL
Ma kup Language),
- (hipe iks iniq
dok mei q ap niQ
habla), HTML kalbi ;
(basic inpu ou pu
sys em), BIOS -
(pag indine sis emd),
iues iis/iSues iis
ROS sis/ema.
I96
(ii au as Cl igas
I Sun umpos
' ninijoje
Muchos okiq e min l pueden bu i
conside ados nominimiones
e i iciais. Pa yZiui, se dice, cie o
p o ocol. Tadiau no siemp e es
que POP p o okdlas es uno. an
posible nub eZ i la4 on e a
en e bend ini l y ik iniq
pa adini n l. Pa yz,dZi i, lllOS
sis emd es un cie o
desempeñan e ope acines
sis e nos nkciones
componen e, pe o di e en e en
compu ado as.
i ai i , ose
B[dingo ejemplo de noin om a i idad
- pa de pai o p o oq
elec ónico
POP y SMTP. El p ime o se
u iliza pa a ob ene laiik, el segundo
- iisiqs i.
Tadiau angliSki nomb inimai
maZai k4 paai5kina. Va gu a
apa ece as g mucho
anglakalbiq.
mokandiq Sias
iSii uo i
san umpas.
Los nomb es de lenguab l de p og amación daZniau se
conside an nomb es e i icíos, aunque algunos alguien
a i man que ellos u e q bh i se conside an gené icos,
analogi5kai como y na [ aliq kalbq nomb esinima Iie uui4,
(p z., lenkq).
Tic-sioginiai
(paZodiniai) okig sq ok l pa adinimq e imai i lie u i l kalb4 bi q ambién es
ne in o ma i us, a p asn iniai e imai p a as q yli con angliikais.
Todel ba gu a lic
angli5kq san umpq es
p igy -1. que uoba okig
mucho y a odos
inka nus lie u ilkus
nomb inimus bu l
uZda inys.
nejoms encon a ácil
Todo es o u in omenyje, oki l
san ump l I lie u iq kalb4 ne eike l e i,
y las simbolinius consumi como objek q
pa adinim s. con ando ales
Po que san umpos nea skleiclZiamos an e y nelinksniuoiamos. es o
iiliame ex o iLl necesi a añadi gimininos ejemZiui, pai o e minus, POP
desc -din i ka , con o o kininini - é mino. san mpos es o
p o okdlas, POP p o ohblas. Esos casos, cuando san umpa es usada uiiai
pa iennis e min puede bh i p aleiclZiamas. Pa yzdi.i i, se c is,
ac uando según POP p o okdlq, llamado POP si ue iu (no POP p o okdlo
si ue iu). Toksi n ue adop ado en la solución enciklopedia
Zoclyne
(Dagiene
2005).
PaZi ina, que con ales ab e iadas
panaiiai a a ambién en o as
lenguas.
2. SANTRUMPV 1'ARIMAS
San umpq
a imas en
paaiSkin as
el no minyie
(LKRS 1992:73).
San n mpa.skai-
pa adiii eiles
oma pa aidZiui
lie u iSkus
a diinn
aidZiq nimus.
DB ecuen a di-bi, DBVS - dd-bi-ui-es. Tadiau sólo Li u iSkos o ímes
san n mp l a imo ejemliai. Del o apa ece dudaoniq, como a i i5 s e u
Pa yLizdui p esen a ,
a djusias san n mpas, o j 1 aides ii ; i a lengua, ii cuya su usi
san n mpa. ¿ o lie u iSkai?
'I'e minología
| 2006 | 13 197
A gumen o uZ es que
que san umpos
aides i5 a i uZsienio
lengua, es ikslus jq
kilmes
e lejejamien o.
A gumen ai p iel lo que que
san nlmpos aides bu .1 a ian- os
Zsienio lengua, son es os:
1. Requie e Zono i aidZiq
nomb es nomb es en uZ
ex anje o lengua, y iuos
eglamen a iamen e
iS a i pueden solo
mokan ys 4 lengua4.
2. No isq san umpq kilne es Zinoma. Además, es miS ios
o ímes san umpq, pa , yzdZiui, p og ama kompiu e iq
s4saja nomb e del nomb e RHIDE la segunda pa e es
de i ado i5 anglq idioma:
IDE: in eg a ed
deoelopmen
enui onn en , o
p ime oii es 3i4
sqsaiE pa obulinusio
Robe o Hione io [Hohne l
( okiSkos kilmes
pe sonaje a dis)
iniciales.
3. Lie . iq habla one ine ( iksliau - a ima o e inei). Todel neip as a,
que bu l se p onunciada de mane a di e en e que aSoma. Kad
san umpq aides necesi a a i lie u iSkai, se pueden p esen a es os
a gumen os:
1. En o os idiomas san umpU
aides su lengua. Ne eko oye i,
aides ki q kalbq san n mpose
llamadas que anglai a q
de o a mane a, negu llamadas
sus anglq idiomas abeceleje.
Pa yzdliul Lie u os ele izij4
G la (nekamoioie
en lengua inglesa
llaman
[el- i-ui],lo inSk4
CV
(cu icul-
um ui ae) llama
Isi-c,i],
g ikiSkos
o ímes
san umpq lSO (g . isos
- ligu) a ia
[ni-soul.
eig anglui
san ump? UA-B
iS a une lu-a-bel,
a gu a iis sup as q,
que aiy a UAB.
Vokiediai LTV llaman el- e- aul.
Vokiedi l lengua aSybos
Zodyne
(DUW
2003) es p esen ado kai ku iq san umpll, kilusiq i5
anglq idiomas, a imas, p a l zdi.iui, C s:' d e:1, D e
DV e:
D ld e:).
au ' d
2.En ecnologías de la
in o mación las aides no se
di iden i idiomas
(Unicocle
2003). Ne a ni angliSkq, ni
okiSkg, ni lie u iSk l
aidZi l. To os neios,
s a bl , o con diak i iniais
Zenklais. be iq,
a
pe ene es o
padiai, Siuo a eiu
la yni5kai, abecelei.
Todo es o indica que aides san umpose' na i alu ii a i así. ios se llaman
como la lengua, en la cual san umpa pe a o a. Hanici, lie u iq lengua
ex e san umpas hay que lee lie u ilkai (angliSkame
- ingliSkai,
oki5kame
- okiikai i . . ).
Zinoma, puede bn i y una o a iSim is. Pa yzdi,ili, san ump
4 BBC a ia ne bi-bi-sl.
Así susiklos 6
his o iSkai, p ii kele 4
nes
deiim mediq i alime
Bi-Bi-Si. Además, 5i san mmpa en
noso os llegó no aiy iniu, sino
saky iniu omu
(pe adiau
BBC adi14).
iSi ndiq no iene
bi i mucho.
P iei kile E me q
Gin au as G igas I San umpos
e mi iio 198
oki i4 iiim i p e euda o san umpa
WWW - mucho
angliSkai: qué
sake
[dcbl ju-dabl
ju-dabl lu].
Aho a ia ,
ip a ome a i
lie u iSkai
* lud-ue-ui].
A excepciones de casos, cuando ii san umpos aidZig se puede o ma
skiemenis, san umpa puede bi i eadoma skiemenimis, pa yzdi.iui, MIME
p o okdlas lmime [gi inkmenA l.
p o okdlasl. colección GIF
( dilc s)
(a chi o)
3. ISVADOS
Subiendo y usando Li u iikas e min l san unpas, eike l segui
okiq aisykliq:
1. DaugiaZodZiq lie u iSk l e minq san umpos
(si hace al a) dadas ii del co espondien e lie u i5ko plazo. . y. i5 ki g
kalbq nope keliamos. Li u 2.i l kalboie san n mpos ediau u ilizadas negu
en o as lenguas. Del o e mis, u ining san ump4 o oie kalboie, puede
ella ne u e i lie u ig kalboie.
3. San mpos,
cambiidia isq
k ios o os en
odosikai
idiomas
nein o ma y l
como ull
indicandios i
e minq, bu i
asladadas
lie u iq kalb4
puede é mino pa ys.
4. San umpos, cuya en
o as lenguas isi5kai
sus i uidia is4 e minE,
pe o de ha e m:lodl,iai
(pu ., spai q nomb inimai) es in o mi us y impo an e
u ilizando e min4, i lie u i l kalb4 nepe. keliamos, a
suda oma lie u iSkq i.odi,iq san umpa.
5. San mpos supues as paeiliui
lie u iSkus nos independien emen e
de lo, iI cuál lengua su si a
pa adini a dijan jq aidZiq
san nlmpa.
LITERATIJRA
Dagiene 2.. T.
(i igas ()., j ' 'siko a
2005: Iindhlopedinis
hompiu e ijos:o l ,nas, Vilnius. l'EV.
l)UW 2003: Deu sches
Uni e sal Wij e bu l . 5, I)uden e lag. Flediinskicnc (i., Kaulakicnc A.. Z lk ska' V. 2 l(ll1:
Kompuu e io colo q e mininai. 'Ie ninolog ja 7, ZOOO-
LKRS 1992: I
ie uoi y
Pa enge
aiybu i
shy yha.
halbos N.
Sli)ie.ni., A. Valcckieni, Vilniu:.
Unicodc 20Ol: I l e Unico l Slan la d. Vc sion 1.(J. T u Unicodc ('onso ciun .
Recibió 2006-1 1-27
(iin au as (i igas
Ins i u o de Ma emá icas y in o la ikos
Akadcmijas g. 4, Vilnius
E pai as.
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
Tc minologija
I l(X O I ll
199