198
Pas ogė seno emen e y aho a
JONAS KLIMAVIČIUS
Ins i u o de lenguas Lie u ių
Cuando as onau as ame icanos subie on a espacio,
es o mi abé no solo a Tie a u ulí, pe o ocimis
buscaban p incipalmen e su pequeño ie a lopinėlio,
de donde ellos e an p o enę, donde i en ellos
ce canos pe sonas. Ese sen ido de casa muy p o undamen e los pe meó p ecisamen e en el espacio.
Jiři Ma an p o .
(Mokslo Lie u a, 2008 11 7)
La opa es una ex ensión de nues as p opias piel,
gua dando y canalizando nues o calo y ene gía, y
la i ienda es colec i y iné amilia o g upo la misma
he amien a de des ino. Homai, como pas ogė, es
nues o cue po mecanismo de con ol é mico
con inuación de kolek y inė oda o d abužis.
Ma shall McLuhan
(Cómo en ende medios.
Žmogaus ęsiniai, 2003, 128) Žmogaus (i da p ožmogio) apa icimą, išlikimą i
įsi i inimą pasaui šalčio, desde ž ė ių i ... gen ainių (pade mės Homo
desde ka ščio labai neg ei ai apa eció y įsikūnijo su a imo samp a a.
sapiens), po que lyje, en e odo ko, lėmė galėjimas malšin i alkį i pas ogė
Homb eus mi aba a z é ios guolius, laužus, sus y na u aleza c eadosus u us
(bu o u inis homb e), paukščių gūž y manėsi como podėdamas. Nokia y u u a
a anzangísima a chia cheologija nea as y nea cas aquellos pi mykšcios
he oys de la na u aleza manos de abajo as ogios. Po jeje, has a oda ía
en di e sosi ios luga es del mundo i e la gen e en p imi i ísimas i iendas (o
nusi i ece has a bebūsčio ege amien o enso ynos, pa il ėse...).
En onces pongamosamos de is a, qué aquí puede e ela la ciencia del lenguaje.
Jonas Klima ičius | Pas ogėseno ėjei daba
Te minología | 2008 | 15 199
NAMAI NAMUČIAI
A hace iempo A aides
Escuché, Yo mačiau
Kai decí ya I s ačiau, Palodį
mAmA. Y ue nA-mAs
Balys S iubas
(Ta e mylė i, 2006, 61)
Filoso icamen e iendo el más na u al y más uni e sal nomb e de la pe sona pan ogé
se ía ida 8. luga de esidencia; i ienda, casas; apa amen o; kamba ys. Sin
emba go su ano iedad es imonio alcanza sólo Mikalojaus Daukšos Pos ilę (1599): En
Casas pa o mí i iimien os muchos hay, y más adelan e his o ia skęs a am
ūžiųkanose... Va io a aún y F. Ku šaičio odyne (Samdy as gy enimas), incluso J.
Jablonskio (Jedi ue a algún mebliuo as gy enimėlis, mejo se ía). Vidaimas 9..,
a o o ya K. Si ydo, aunque gy ojoje kalboje ealmen e aún i o, LKŽ III 1956
ma cado psn. ( . y. pasenęs) sodyba, ie aė, ūkis: La ida buenoj en luga i ge s ida
Skisnemunė. Gaspado ius mue e, y la ida se con ie e Šã ės. Nien en el dicciona io
académico no mencionado, pe o incluso aún pa a los aún pa lan es de lengua
común inesa ya bas an e šypsningas ida 11. aũkš as: Pasis a é namą de dos
asen amien os iškiai. Po cie o, DŽ1 1954 ida 5., DŽ2 1972 ida 4. aukš as ma cado
šnek., pe o DŽ3 1993 de él ya no exis e. Da Mažosios Li uania palab as gy a a 4. i ida,
sodyba, úkis y i inamoji. Po jeje, semejan es denominaciones iene y o as
lenguas la . apa amen olis (bu as), us. жилье, lenk. mieszkanie, ok. Wohnung,
angl. dwelling.
Reikšmės mo i ación pun o de is a bas an e simila y luga [plg. sen. sl. i a i
gy en i ( us. обитать и обитатель, ambién обитель būs as, luga )] 18. būs as,
namai, bu einė: Vie ukė al, que lo ukės lįs ų D ùskininkai (19. kiemas, ūkis, sodyba,
жизнь: Aš de su luga a ninguna pa e no i é, sólo a cemen e es Pl iškiai. Todas las
luga es ya desapa eció, a asen amien o salió G škabūdis) XIX LKŽ 1999. Po cie o,
luga es á y cosa 3., y cosa 4. ūkis, sodyba: Es o bonzus obig elis: y bonžioj ie oj,
y al lado del camino Mi oslã as (LKŽ II2 1969). Rus. luga ie a o os sla os mies as:
lenk. ciudad, b us. luga es ie a, aikš ė, ciudad (e imologicamen e siejama con lie .
mis i, mais as) de aquí nues o skolinys ciudad.
Nues os cuen os a menudo comienzan con la palab a i o, usų жил был, bu
nues o быть 1. gy en i: Namie, eso is namie, como hab i, así hab i Ramýgala.
200
De e déoc a uno nace , no a uno se Mi oslã as (LKŽ I2 1968). Exis e y i inado kamba ys
Skisnemunė. Ta mėse p incipalmen e ie as ies, pe o ambién aka os alš aičių,
li eu ininkų i o (o u o) apa amen o 1. i enamasis namas, oba, pi kia: Aukš i bu ai
šal i ba ščiai (J. B odo skio Dic iona y). Midue bosco pa aba pequeño apa as Daukšia (i
bo elis kampininkui des inado namelis Sla kai, Ž i gždáičiai). Posačiau el bo ello en ma ios
c an elio, kalbinau me gelę dodices me elių Pl iškiai (i bu a 1. obesys, casa; 2. cualquie
edi icio, obesys, 3. sodyba, bu a, ida (i bu a 2. ūkis, ida (con casa, ie a y odo
kamba ys“ K. Si ydo žodynas, M. Daukšos Ka ekizmas, S. Daukan as),
ins alimien o), 4. als iečio obos p iemenė (pp . con ugniaku u) (i bu ukas). Bend inée
kalboje apa amen o al ez sólo hace un sigloį se con i ió daugiabucio casa i ienda (LKŽ
I2 1968 apa amen o 5. pa e de la casa de uno o a ios habi aciones y cocina mencionados
no sólo de aš ų, aún a miški namai, oba, ūmas. Desa o unadamen e, en él no hay
en onces muy di undidas, pe o queis inas es animedad k a ie a. Al bu o in oduciéndose
be i iš laikinosios sos inės Kauno!). Ju gio Šlapelio SNŽŽ 1907 bu a,bu as
en bend iná lengua p incipalmen e con ibuye on los g andes lingüis as Jonas Jablonskis y
Kazimie as Būga. 1918 m. Jablonskis esc ibió: ėmė nepap as ai bels i į mano b u o du is J.
Jabl R I 1932 212, mano b u e k a o J. Jabl R I 1932 213 [nožinia kodėl ne después de 10 años
apa ece un apa amen o habi able J. Jabl R I 1932 289 (2x)]. K. Būga 1921. VII. 31 ca ache a
Ju gi Ge uliu esc ibió: Kebliausia se á con b u u (g y e n a m a o b a). <...> <...>.
Úni e si o council end á que p epa a upin i nue os b u ų s a y m u. […] Yo incluso
has a es aolei aún no conseguí a sí b u o y o ce s es oy a i i incluso sin cie o
cama o Kabine ui K. Būg RR 1961 904. P isidie on y conocidos in elec uales, ac o es de la
sociedad: Cómo pasó gimnasio de ciencia años? Menkai ea simenu. I-je y II-je clase en k a
i e ą u ėjau pas ūlą Jakobsienę an e Bažny inė calle; p ime os años b u o
senio -pe dė iniu ue Pe as K iaučiūnas, <...> J. Basan MGK 1997 25. Ne umpą iempo el
apa amen o ue no sólo habi able, sino ambién adminis a i a: Lie u ių D augijos
apa amen o J. Basan MGK 1997 282 (1916 m.); [ m.] apsigu enau yo [Lie u os aido] edi o ial en
la adminis ació bu e (Benedik inų ga ėje N . 2) P. Klim 1990; A s 129 (1923 m.) K. Būg RR III
485, 1961 edi o ial bu e K. Būg RR III 1961 486 [da J. Jabl L 1985 6022 m.); K. Būg RR III 1961 904 (1921
m.); J. Balč RR II 265 (1922 m.)]. muy ca ac e ís ica con ap ieša: I lanky is ekda o deja en
su puošnų g y e n a m ą bu ą, pe o en i s u o m e n i š k ą j in o, <...> B. S R R VI 550 1957 (1946
m.).
ya y bu pinigiams ace ca de 80 años.
Jonas Klima ičius | Pas ogėseno ėjei daba
Te minología | 2008 | 15 201 Žemaičių bu einė 1. būnamoji, luga de esidencia (i
bu ainė 1.se os; 2. sodybos ie a, bu ie ė, ambién bu ainė 2.) en la lengua
gene al Dùi adosi an es de 100 años būnamoji, luga de esidencia SNŽŽ 1907,
ambién būnamoji, buildamoji ie a, pe o bas an e especializada, ej.: bu einė
( eis.) DŽ3 1993.
En la lengua i oja eque idos palab as había aún más, solo ellas suelen son
plu ia eikšmia: bkla 3. esidencia, sede Mi oslã as, K. Jaunius; búcla 1. sien o, luga
de ida, sede Pane ėžỹs, Vaižgan as, A. Sabaliauskas-Žalia Rū a [K. Si ydo y
būs inė (me gų būklas), y guolis (guolis ž ė ių, būklas)]; es ado 7. pueblo de
esidencia, bu einė, sodyba J. B odo skis, P. Ruigys, Kalesniñkai, Ma ijámpolė;
es ado 3. bū amoji luga , condición, bu einė F. Ku šai is ii imien o, ūkis
Mažosios Lie u os aš ai [o bu ys, -ė Geis a a, Šunska, bū ys Vilka škis
gy en ojas]; domicilio 4. bū amoji luga , condiciónė Vilkijà; b inė bū amoji luga ,
bu einė: Aquí mi gim inė, ug inė i b inė A. Juškos žodynas, ambién Vilka škis,
Geis a a, Kazl Rūdà; 1bū ù ė 2. bu einė: Nė bū ù ės, nė pa ei u ės ne u u, nieko
Šã ės (bū u 1. bui is, gy enimas Laznai) LKŽ I2 1968. Bend inée en el habla aún
p isiku a. A. Juškos ocodyno naujada as bu ykla būs inė, bu einė nepapli o.
Būs as pas ogė, namai, apa as p obablemen e J. Jablonskio naujada as (ž . 1907
J. Jabl R I (1932, 22, 313 m.)), al ez nusižiū ė as desde S. Daukan o būs inės,
dichoas J. Šlapelio SNŽŽ: būs as namuose ie a, gy enimas, k a e a (k a e a
nepa eik a) y ilgai glus as dicciona ios pas ogė, namai, bu as: školos, ea o DŽ1
1954, sa gybos būs as DŽ2 o DŽ3 1993, be ilius a eal namusi, only gimininą wo dą
(hipe onimu) u ski as gy enamasis būs as bendi, bendyabu name sau sau sau sau
sau sau sau sau sau sau sau sau, now Be eikalingo sólo i iendose i ienda
(ocu en e incluso muy įky iai), pues qué o o […] ex exobispo i ienda J. Jabl R I
1932 (1893 313 m.) o edacción apa as K. Būg RR III 1961, 485 sen i ęs a ba būs ine
(S. Dau kan o naujada as, a o as y J. Jablons 1968), ie a, donde kieno i ienda,
donde kieno pe manen emen e es es, habi ama LK I2 Ž ie a, un localpa, donde
kieno cons uc ions laikama: komenės ado, sa gybos, ink inė būs ine D3, o min
bu eine (dichas palab as concu en).
J. Jablonskio bend abu is LKŽ I2, su y ho elbu is (J. Jabl R I 1932 3 (1884 m.)) LKŽ XIX 1999
dichoas aseys desde Auš os (1884 273) es Jablonskio. Al p incipio el ho el es u o
la gokai no sepa adoés del ho el 2. (Vilniaus žinios 1904 1) y iešnamių (Auš a 1885 49)
( iešnamis hubęs i 1. smuklė, užeiga, ge okai más a de 3. iešieji namai LKŽ XIX 1999; no
202
hay ho el DŽ14). Miname J. Šlapelio SNŽŽ 1907 ho el ho el, hos inica. Así hace
ap oximadamen e 100 años bend inée en el habla konku a o y di e encia a osi ida,
luga de i ienda, apa as, i ienda, būs inė, bu einė bu ainė. 1917 m. Kaune K aš o
apsaugos minis e ijos išleis as (nenu ody a, pe o se sabe que pa engė Pe as
Ruseckas) Ka Ž ya neblogai desi ia: būs as квар-квартира войскахъ, помщенiе (be
помщенiе bus as, b u s i n ė ), bu as (o жительство amoji ie a, būs inė), bu a е
mстопребыванi. En la ida ci il la i ienda la go iempo ue a si innecesa ia. SNŽ 1924 es
жилье,квартира (i bu ininkas–квартирмейстеръ), būs inė–жительство
u o neliečiamybė eisé, que en a en el es animą namą o ba bu ą se puede sólo al
dueño de esa casa pe miso u o ibunalús įsakius. Ilgainiui kei ėsi. Apa amen o queda 1.
pa e de la casa de a ias habi aciones y cocina DŽ1 1954 (de uno o a ios DŽ2 1972 y DŽ3
1993). Būs as cons uó no co o iempo ue bas an e inde inido pas ogė, namai, bu as:
escuelas, ea o bús as DŽ1 1954, DŽ2 1972 sa gybos bús as (plg. LKŽ I2 1968: Gaila, que
nues o Dailės d augija iene pe manen e i ienda š. Las escuelas a menudo s inga š
inkamų būs ų o.), LKŽ I2 1968: Sa gybos būs e pasigi do iksmaiš (DŽ3 beus a ili) ,
aunque DŽ1 1954 y s inė ie a, donde kieno ya se habi a, simila : ka iuomenės, ea o,
s uden ų būs . Más a de būs inė asignada pie a, habi ación, donde kieno
empo almen e cons uyama: ka iuomenės ado būs inė, inkimų būs inė DŽ2 1972; DŽ3
1993 aún añadída sa gybos būs inė. Būs inei cla amen e sepa ada de la i ienda, y la
i ienda se ha sepa ado mucho del u o: aho a, al ecob a la independencia, la i ienda
es una pe sona o habi ación amilia casa, apa as, came ys u e o bend abu : dweling
i ienda (casa, apa as, e c.) V. Bi TT MokALŽ en compensación de gas os de i ienda,
subsidia de i ienda 1998, SocApsTŽ 1999. Desa o unadamen e, desde 1993 no se
ac ualiza DŽ a a iesa: i ienda namai, apa amen o, pas ogė DŽ4 2000, DŽ5 2003, DŽ6
2006. Ž m o ga u s b ū s a s nelieciamas. Sin el consen imien o del esiden e en a a á b
ū s ą no se pe mi e, anunció escu os Cons i ución de la República de Li uania (24
s .). Exis e y Būs o p og ama ley. Fue Minis e io de Cons ucción y U banís ica
Bús o depa amen o. Bu ų o n d a s, al que cons i uyó sob e 1 millón. 306 mil. b u ų y
sob e 1 mil. b e n d a b u č i ų LA 1999 144 11 i o Būs ų ondu. El pe iódico esc ibe que,
digamos, Danijoje es el minis o de i ienda y cons ucción LA 1995 182 3. Pe o... De
inmedia o slys elė a a la palab a i ienda como anuome a apa as om as lipdy i como
ac ei balnas inkan is pažyminys i iamasis, ej.: 69,3 p oc. pol es aios i en
mul iiabuciiaa mul iiukščiuose
Jonas Klima ičius | Pas ogėseno ėjei daba
Te minología | 2008 | 15 203 en casa. Įspino que es a ci a casi coincide con al indicado ,
como b ūs o es ado. G y e n a m o j o b u s o p opie a ios son sólo 8 p oc. polémicos LA
nuosa ybės o ma–68p oc. esponden ųgy enab u u o s e,p iklausančiuose
1995 107 9; g y e n a m o j o b u s o mejo amien o LA 2000 35 1; i iam ų j ų b u s ų
s ygius Dn d 2000 58 13.
Po in debe ía sepa a se más cla amen e i ienda y bu eína. Bu einė es i o
žemaičių (i pažemai ės) la palab a 1. būnamoji, luga de esidencia, 2. sodybos luga ,
bu ie ė (3. Vi imien o, bū is, bui is Skisnemunė) LKŽ I2 1968. Aunque y sede LKŽ I2 1968
se examina pues a, donde es á kieno i ienda, donde kieno cons an emen e esama,
i iama, pe o así al ue sólo des e naujada o kū ėjui S. Daukan ui, a balsación
apilinkies sede ší negaigia. Va osenoje aún con unde, ej. : Longgamen e no
eniendo su b u e i n ė s, FSBK aho a iene modes os o icinas en P aga, Va so ia, La
Haya y la p incipal b u s i n ę en Viena LA 1994 195 6. cla amen e dis ingue V. Gana Bi
MokALTTŽ 1998: house amas, edi icio; bu einė; o ice 2. būs inė, kon o a; headqua e s
š abas, pag indinė būs inė; compañ headqua e s elecciones campañijas būs inė.
Bu einė es a ezidencija: esidence 2. bu einė, ezidencija (1. luga de esidencia; <...>)
V. Bi MokALTTŽ 1998. Po cie o, ya SNŽŽ 1907 esidencia ka aliaus, kunigaikščio o
simplemen e al a especial ida, luga de esidencia, bu einė (y la misma bu einė pues o
de es ancia, luga de ida), TŽŽŽ 1936 bu einė;
<...> luga de esidencia.
Cuando la i ienda se ae en i iendas egis e á indicando di ección, se
u iliza el é mino luga de esidencia.
Cuando ue hablado con o gullo sob e 1/6 de la supe icie mundial ampliaja ė ynę y can ada I pla us gi k aš as
mūs gen asis, su gió y įs abusis á ea habi able, o zęs y dicciona ios hace apa e la á ea de signi icado 3.
Dedicado a algún p opósi o luga DŽ1 1954, DŽ2 1972, DŽ3 1993. Aunque y i ienda, y homb e imačiai1.
Comple amen e sin ígidazgo ixsue a nobeliniame B. Pas e nako omane Dak a as Ži aga: Pe o mien as que k a
m b a i u o s e š a u. Aho a esiden es noso os da emos o a la supe icie habi able, <...> B. Pas DŽ 1991 213.
la es o es sólo al apa as, cuyo odas las cumb es en un piso ALKŽ 1975, o ese i iamasis p l o a s li ing dwelling
ai adinasig y e n a m a s i s p l o a s B. Pas DŽ 1991 177. Di ban iems
space (space e d ė, 1 Beje, okiečių ašizmas i nacionalsocializmas siekė ne plo o, o gy ybinės e d ės ma ą
okiečių e nog a ą F i zo Ra zą desde 1890 an es m. de la geog a ía geopolí ica, o el geog a o Ka los o
Hausho e io pa e s anas pama ine Lebens aum 1926 m. (Tau a Volk be ohne Raum) H. G immas in odujo en la
polí ica ac ualiña (Kopaliński 2001).
204
luga ; o á ea a ea); loo space LAKŽ 1991, i ienda lodging, dwelling, apa men ,
oom LAKŽ 1991. Da keisčiau aunque acele e acia del c ecimien o sieké ace ca de
15 cm, i ienda al u ais so ie ijoje desde 34 m smuko has a pus ecio. Ka ei ines
más al as, pe o allí en la misma pa cela e a guldoma y dos, y incluso im
pisš ais... P isi egis a imo y la no ma de la pa cela 1 pe sona no qué excedía
kapo pa cela... Daniilo Cha mso ijada: Reikė ų, que odos en su habi ada pa cela
gulė ų D. Cha ms 1998 N 116. Es a ue e dade a so ié ica kick po el es ado po el
mažyčio plo elio plačiojoje país. muchos, y nues o luga maža K. Bagd VDP 1973,
desc ibió el esc i o Kazys Bagdona ičius en su lib o humo ís ico Va gas po la
supe icie. Más a de esc i o Riman as Che niauskas esc ibió: S o iu ila [bu o,
y no na anínas] 104- o y i ou plnak aujį ida. Rūpes is po el habi able á ea
le an aba dolo mus co azón plo e. Y cuando la gen e pasó diciendo engo no
engo del habi able, apa os adjudicación eglas apa eció melaginga o muluo é
mejo a u o condiciones, an e io men e aplicado sólo a aquellos que ya iene
u u, pe o iene de echo ob ene y mejo , más g ande. Da keis enybė en ia
habi able plo e e a u ilizasis plo a, en el cual no en ó oponškamJaunimėlis
ba is, i u ė, onia, uale as, balkonas (balkonai).
ne ūpes ingai nusquabo esa plo a sólo no habi able, y lib e á gimdienios,
o osokios sambū ias ienas, sin pad es, pe o... con pada inías. Es o ue llamado
plo a o i M 1985 1 22. Laik aščiai esc ibida o, dicodynai, desa o unadamen e,
no iksa o.
La gen e, esc i u a c eado es suko la cabeza y po o o de á ea imp udos, publicaciones,
ej.: <...> segundo omo pa engei o o gó plo o V. Mon ilai, pe o pe dió M. Sluckis y Al .
Bielkasiaus P g 1983 12 121. <....> P. C i kai ue des inado eno me á ea: monog a inia
chap ia de e cio omo en segunda pa e y cua ame omo. Reikėjo pasi oskin i kuklesniu
á ea P g 1983 12 123. <...> ellos aho a ienen ealmen e su icien e espacio y pa a sus
publicis íes, eseis íes e lexiones, y gužina ob a publicados L y M 1986 29 4. ¿Po á ea, y no
un simple luga ?
¿de in o di e en e desde El Renacimien o y Nep iklausomybės es ablecimien o años?
Y sí, y, desa o unadamen e, no. To almen e en endidos juninos exhibiciones,
expoziciones, es andų á eas, á eas publici a ias, pe o ¿po qué supe icie del
o denado [10 megabai ų] LA 1997 240 2? En endido ienda ienda de supe icie
come cial, espacio de abajo, pe o ¿po qué pelea po á eas en el anacon icio R 1990 60
5, supe icie a a macienei, y no plo a, luga ? T upučiuką encuen a no edad, pe o
apsukus uel ama a iejo, ej. : Toda g y e n i m o e p ė ocupada comba ien es
g upos, <...>. <…>. Toda ju en udo g y e n i m o e d ė se hace sencillamen e cong a ada, y noso os o a p a-
Jonas Klima ičius | Pas ogėseno ėjei daba
Te minologija | 2008 | 15 205 encon amos opo unidad se po sí mismos, ene en su
cadadienybėje lib e á p l o ą, a si a ko skišką z o n ą, en la cual pod íamos since os
sus p opios deseos LA
1994 194 15.
So ie ico á ea habi able p ime os años man ué onse muy ue emen e, ej.: 1, debe
ap a asg y e n a m o j o p l o o s a y b o s <…>klausimas VlnL 1991 21
p o ee g y e n a m u o j u p l o u LA 1992 13 6, g y e n a m o j o p l o o sec o LA 1994 224
13. Incluso bui emen e en el ni el: Vilnie ė, našlė, <...> iene el habi able á ea. Susipažinčiau.
1992 m. ue adop ado incluso Gi en ojos suminis o de habi able al á ea ley. Vi enamasis
á ea ėjo pasqui habi able ales ą, ej. : Cons an emen e ecu en la gen e con di e sas
cues iones. Uno de g y e n a m o j o b ū s o p oblema. <...> g y e n a m u o j u p l o u hay
que equipa a los esiden es de las casas de uel as a los dueños, esc ibe en el a ículo Op
17. g y e n a m a s i s b ú s a s LA 1995 101 Y su gidos a la i ienda g e a laiké onse y
habi ableis á ea, ej. : LDDP se guia á po la disposición de que b ú s a s es un alo nacional
y una p io idad nacional, s a a s y s a m a ą p p l o o ga an ía de la exis encia y
supe i encia de la nación y condición de plenna e iškumo, <...>: LDDP p ome e
p io i a iamen e apoya p oyec os de g y e n a m u o j u b u s u s. <...> se sugi ió que a
aquellos que s a o s i g y e n a m a ą j p p l o o o s, se añadie a una asa de panaje en 1996
LA 186 3. Los pe iódicos escapijuosé cons ué esa plaza. Si, hablando de la i ienda amaño y
p ecio (já 1 m2), se necesi a supe icie, es o debe se supe icie de la i ienda. Incluso
aho a desde la cancille ía del Seimo se di unde la supe icie habi able LŽ 2008 241 1. Šiaip
nopeik in el nomb e habi am osas habi alpos, pe o si ya hay e minus i ienda, es o anas
nomb e se hace innecesa io. Žiū in e imológicamen e p incipalmen e menė inas
indoeu opie iškas palab a namas. Kapi alizada Tamazo Gamk elidzės y Viačesla o I ano o
monog a íaía Indoeu opeos habla y indoeu opiečiai (1984, 1332 p.) según la adición bu einė,
sodyba en endidas no como edi icio, asen amien o, y como so isų indoeu opiečių,
con enidos aquí p iebalsį d sen. ind. dma-, g . dómos, lo . domus, sen. sl. domū. Es o puede
se un sencillo one ín enómeno […] ókiu caso ecenamos namuda is <*damuda is, pe o él
pa eceusiai es ela i amen e nesenas K. Si ydo naujada as, es o mos a ía y su
cialinės o ganizacijos iene ai – giminės. Lie . namas ga su n ski iasi nuo
a ian e namuda y ojas, y comple amen e e iden us o naujada o ejemplois K. Si ydo
g e a es lo . aedi ica o . Po lo an o bas an e jus i icadamen e se piensa en o o ipo
de casa o mę, juoba que da os no escaseks a g . nómos nom ganykla /; kaimenė;
alimen ación; i iė, noms, -dos nome ie s piemuo, némein gany i /; maneja ; i i , némomai
menudin is; i i , se ; maneja . Foliausiai po es e camino nuėjo ge manis a Vy au as
Balaišis namą enlazó con Nemunu (plg. g . nemos y lo . nemus miškelis, k ūmynai con
ganyklmi). Aquí es impo an e señala que la sinonimía en es a á ea en lenguas
indoeu opeas habido desde an iguo, po ejemplo, mayo que namą unidad iešė (su
206
gobe nado ieš-pa s), pe o y sala ( us. село); o iešės namo islas ap a as ga das y kas
ap e a ga das ( us. город), pe o y pilis (g . polis), go . / bau gs ( ok. Bu g), sen. angl. dūn
(angl. own). No sabe po qué e imólogos no en oca on la a ención a ie a. numo
animalesškumą: Numas es yčiomis buda o po animales con dum galum, aplubo as; a uno
ex emo es oi aguočiai, y al o o caballiai, a idu ugnis kū enas pa šal į, pa speigą (A.
Juškos žodynas, LKŽ VIII 1970), plg. num(o)galis seno namo galas, donde se man ienen
animales. No po casualidad apa eció la casa cua o. a as K. Si ydo ocynas, Šiaulia,
Šedu à, Su liškis, Ramýgala, Pane ėžỹs. Pasida é di e encia: Del encon a de pe sonas, o
del gy uolių kū ė, numas (A. Juškos žodynas, LKŽ XVI 1995). a las de la lengua Li uania la
palab a namas ca og a iado sólo en signi icado a as, y namas, como nomb e del
i ienda casa, se e alúa como e esnis (g eičiausiai naujesnis), ien iso plo o nesuda o
( ik iau pasaciko casi odo la lengua Li uania plo e) y po eso neka og a uo as (Lie u ių
kalbos a lasas. I. Leksika, 1977 34).
La casa p ime o es 1. i amasis o casualmen e algún obesys. En los an icuosos
esc i os y a mėse el hoga iene y su a ian e múl iplesi inius casas (del uno
signi icado!). Y isu casai iene ambién su ex ao dina ia signi icación 2.
nuola ína luga de esidencia. Así homb e s a osi namą, namas s o i, g iū a,
namas sólido, g ažus, con mansa da (namas edi icio), pe o i e y algo hace en casa,
būna (namie), a de casa, (pa )eina en casas (namo), longisi, isko casas. Puede i i
no en sepa ado house, y u e (daugiabučiame name) o comp abu ía, pe o es o su
casai, allí él namie. A aia la a ención a o o uno niuansá: mi casai y su casai, yo
namie y él namie, oy a casa y él a a casa, pe o yo oy pas él a casas (y no casa), yo
de él en casa (y no namie). Reikšmėmis 2. hacienda amilia , sodyba y 3. šeimyna,
pe sonas, jun as i ian es e meces se u iliza y namas, y namai (y en iejosos
esc i os), pe o a la lengua comúnina según sis ema p i ik ų sólo namai (no así como
LKŽ VIII 1970).
Indoeu opie iška, aunque algo menos, y oba ( a m. i ioba) 1. casas de esidencia,
comp aia, 2. pa alpa pasa e, kamba ys d auge esan ys люди, šeimyna (da obesys,
obėsys, obėsis y iobesys, iobesis, iobėsis koks no s ūkio pas a as y obos,
iobos isi ūkio es ibiulis (p ieška is p iemenė, p ieškamba is), holas (hojskamba is),
Jonas Klima ičius | Pas ogėseno ėjei daba
Te minología | 2008 | 15 213
IŠVADOS
Na ū aliaísimo y uni e saliaísimo nomb e humano pas ogés ida ( aip pa gy a a,
habi amoji) iene ipologinių bend ybių la . apa amen olis, us. жилье, lenk.
mieszkanie, ok. Wohnung, angl. dwelling, pe o hay más a minis y del odo no
e mininis. Mo i aciamen e bas an e simila y luga . Con acciónmajodžiu se
conec ada apa as ( i ojoje kalboje y más edinių). Desde bu o di e encia J.
Jablonskio naujada as būs as (jo ambién bend abu is y ho elis), ac ual
signi icado inalmen e įga ęs sólo a kū us independencia. Toda ía no hay del odo
cla amen e a isoy ę ie asaičių o igen bu einė y S. Daukan o naujada as,
a o as y J. Jablonskio, būs inė pap as ai laikina. Ypa ingas so ie mecio pada as
habi ableis á ea. Él ( ambién más iejo a o i amans apa as) incen i o y
seman i icamen e excesklinio nomb amien o i amans i ienda. Va osena sus dos
di ícil seibūna. Las habi aciones de i enda nopeik inas, pe o eniendo i ienda se
haceos innecesa ias.
Desde indoeu opeos la an igüedad a namas. Qué menos indoeu opie iška oba. Ni
ni bal iška, sino sólo lie u iška pie ų aukš aičių pi kia. Ese indoeu opie iška
Li u ians seno ė y g ynumas e mina. Sla ai p ime ė g yčią, seklyčią, pakajos
pakajus, ge manai bakūžę, s ubą s ubas, ūmą, de omanos olybių pe lenkus
b ukosi palocius palociai, s ancija. G yčią, seklyčią, s ubą pasilaikom / su
e nog a inei seno ei, au osak a osenai, egionalinei kolo i ui. Rūmai
gene inėje calboje ep ezen acinis edi icio ó amce a ins i ución. Ki us
gene in en el galboje a om en pelus. Noujaisiais iempos de amplious mundo ėjo
p ašma nieji būs ai ezidencia, apa amen as (a ski as apa as), ila
( asa namis), ko edžas (pilai ė). Ano inio casa pa es e an suos undamen o,
pa eda, sija, lubos, sueloys, eogos, pue as, en as, slenks is, p ieangis,
p iebu is, p ienamis, p iemenė, aukš as, naujada as ki ė. o igen S e ima kama a,
kamba ys, gonkos
(n k.=p ieangis).
Naujo iško, poniško namo dalių daug a p au inių – e anda,ko ido ius,
ojė, salė, balkonas, lodžija, ne ambū as (p iedu is), salonas (s e au is), salka
(kamba a da pas ogės), mezon (pusaukš is, a paukš is, an aukš is, an n), lygelis
(nelabai spa nas, mejo las šalinas). Nujausi anglybės pen hauzas (=pas ogės apa as),
lo as (=e d ėbu is, didbu is, aukš abu is).
Kalba sin naujãda os habla sin a ei ies.
214
ŠALTINIAI
ALKŽ 1975 – Anglų–lie u iųkalbųžodynas. Suda ė A. Laučka, B. Piesa skas, E. S asiule ičiū-
ė, Vilnius.
ALKŽ 1998 – B. S ece ičius. Anglų–lie u iųkalbųžodynas, Vilnius.
A chŽ 2004 – L. Ki kauskienė, N. Ki kauskas. Anglų–lie u iųkalbųaiškinamasisa chi ek ū os
žodynas, Vilnius.
A chŽ 2007 – Cy il M. Ha is. Ilius uo asa chi ek ū osis o ijosžodynas. Suda y oja i moks-
linė edak o ė A. Janke ičienė, lie u iškų e minų edak o ė G. Kazlauskai ė,
Vilnius.
K. Bagd VDP 1973 – K. Bagdona ičius. Va gasdėlplo o, Vilnius.
J. Balč RR II 1982 – J. Balčikonis. Rink iniai aš ai 2, Vilnius.
J. Bal VMI I 1934 – J. Bal ušai is. Visuo inėmenois o ija, Kaunas.
J. Bal VMI II 1939 – J. Bal ušai is. Visuo inėmenois o ija, Kaunas.
J. Basan MGK 1997 – J. Basana ičius. Manogy enimok onikai ne ųligosis o ija.1851–1922m.,
Vilnius.
V. Bi MokALTTŽ 1998 – V. Bi inai ė. Mokomasisanglų–lie u iųkalbų eisės e minųžodynas, Vilnius.
K. Būg RR III 1961 – K. Būga. Rink iniai aš ai 3, Vilnius.
D. Cha ms N 1998 – D. Cha msas. Nu ikimas, Kaunas.
D nd – Dieno idis (sa ai aš is).
DŽ1 1954 – Daba inėslie u iųkalbosžodynas, Vilnius.
DŽ2 1972 – Daba inėslie u iųkalbosžodynas, Vilnius.
DŽ3 1993 – Daba inėslie u iųkalbosžodynas, Vilnius.
DŽ4 2000 – Daba inėslie u iųkalbosžodynas, Vilnius.
DŽ5 2003 – Daba inėslie u iųkalbosžodynas , Vilnius.
DŽ6 2006 – Daba inėslie u iųkalbosžodynas, Vilnius.
J. Jabl R I 1932 – Jablonskio aš ai 1, Kaunas.
J. Jabl L 1985 – JonoJablonskiolaiškai, Vilnius.
Ka Ž 1919 – Ka iškaslie u iškai- usiškasi usiškai-lie u iškasžodynėlis, Kaunas.
P. Klim A s 1990 – P. Klimas. Išmanoa siminimų, Vilnius.
LA – Lie u osaidas (sa ai aš is).
LAKŽ 1991 – B. Piesa skas, B. S ece ičius. Lie u ių–anglųkalbųžodynas, Vilnius.
L i M – Li e a ū ai menas (sa ai aš is).
LKŽ I2 1968 – Lie u iųkalbosžodynas 1, Vilnius.
LKŽ II2 1969 – Lie u iųkalbosžodynas 2, Vilnius.
LKŽ III 1956 – Lie u iųkalbosžodynas 3, Vilnius.
LKŽ VIII 1970 – Lie u iųkalbosžodynas 8, Vilnius.
LKŽ X 1976 – Lie u iųkalbosžodynas 10, Vilnius.
LKŽ XII 1981 – Lie u iųkalbosžodynas 12, Vilnius.
LKŽ XIV 1986 – Lie u iųkalbosžodynas 14, Vilnius.
LKŽ XVI 1995 – Lie u iųkalbosžodynas 16, Vilnius.
LKŽ XIX 1999 – Lie u iųkalbosžodynas 19, Vilnius.
LŽ – Lie u osžinios (dien aš is).
M – Mokslei is (žu nalas).
PONS.ALKŽ 2004 – PONS. Anglų–lie u iųkalbųžodynas, Kaunas.
P g – Pe galė (žu nalas).
R – Respublika (dien aš is).
š – aš ai.
Sa su TV – Sa ai ėsuTV (sa ai aš is).
SD 1642 – Pi masislie u iųkalbosžodynas: Kons an inas Si ydas. Dic iona ium iumlin-
gua um [ o og a uo inis eks as], 1979.
SNŽŽ 1907 – S e imųi nesup an amųžodžiųžodynėlis. Suda ė J. Šlapelis, Tilžė.
SNŽŽ 1924 – J. No kus. S e imųi nesup an amųžodžiųžodynėlis, Kaunas.
SocApsTŽ 1999 – Socialinėsapsaugos e minųžodynas, Vilnius.
B. S uog R VI 1957 – B. S uoga. Raš ai 6, Vilnius.
Jonas Klima ičius | Pas ogėseno ėjei daba
Te minologija | 2008 | 15 215
TechEnc I 2000 – Technikosenciklopedija 1, Vilnius.
TLE II 1986 – Ta ybųLie u osenciklopedija 2, Vilnius.
š – a ybiniai aš ai.
TT 1992 – Te minologijos aisymai. Pa engė K. Gai enis, A. Kaulakienė, S . Keinys, J. Kli-
ma ičius, Vilnius.
TŽŽ 1936 – Ta p au iniųžodžiųžodynas, Kaunas.
TŽŽ 1985 – Ta p au iniųžodžiųžodynas, Vilnius.
TŽŽ 2001 – Ta p au iniųžodžiųžodynas, Vilnius.
Vd – Veidas (sa ai inis žu nalas).
A. Vi Į 1924 – A. Vi eliūnas. Į a daia ba e minai, p iim i Te minologijos komisijos, Kaunas.
VLE X 2006 – Visuo inėlie u iųenciklopedija 10, Vilnius.
VlnL Vilniaus pe iódico.
LITERATŪRA
Balais V. 1987: De li . Flussname Nemunas und das li . namas Haus. Kalbo y a 37(3), 1823. Palbos consejos.
Leksika: consumo de skolinių. Au o ė y suda y oja D. Mikulėnienė, Vilnius, 2005. Cada lengua es un mundo
sepa ado. Con e sa con Ji žiu Ma anu. Mokslo Lie u a 2008 11 1, 6; 12 1213. Klima ičius J. 2000: Alki ius,
eke is, alko . Na i a habla 46, 2023. Klima ičius J. 2003: Vila asa namis, ko edžas pilai ė. Na i e lengua 10,
1013. Kopaliński W. 2001: Zodynas. XX siglo acon ecimien os, concep os y mi os. Ve ė N. K ie kauskas,
Vilnius. Li auisches e ymologisches Wö e buch on E ns F aenkel, Heidelbe gGö ingen, 19551965.
Lie u iųkalbosa lasas. I. Leksika. A s. ed. K. Mo kūnas, Vilnius, 1977.
Sabaliauskas A. 1990: Lie u ių kalbos leksika, Vilnius. Senkus J. 1965: Gy enamojo namo a dai. Cul u a de
la lengua 8, 3840. Gamk liidze T. V., I ano Вяч. Вс. 1984: Indoeвропейский язык и индоевропейцы, III,
Тбилиси.
Recibió 2008-10-24
Jonas Klima ičius
Ins i u o de lenguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308
E. poš a: e [email p o ec ed]
