scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Ilona Mickienė, Birutė Briaukienė. Lietuvių terminologijos aspektai: metodinė mokomoji knyga

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Ilona Mickienė, Birutė Briaukienė. Lietuvių terminologijos aspektai: metodinė mokomoji knyga

Author: Jolanta Gaivenytė-Butler
Year: 2016
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/511/601
240 Jolan a Gai eny ė-Bu le |
Ilona Mickienė, Bi u ė B iaukienė
LIETUVI TERMINOLOGIJOS
ASPECTAI: METODIN MOKOMOJI
KNYGA [Recu so Ele ônico]
Vilnius: Uni e sidade de
Vilniaus, 2016. 67 p.
ISBN 978-609-459-710-7
JOLANTA GAIVENYTĖ-BUTLER
Lie u ių kalbos ins i u as
Vilniaus uni e si á io Kauno aculdade humani á io 2016 m. expôs odinha
Mickienės e Bi u ės B iaukienės pa eng ą ele ônica meleidimui p a a a
mokomąją knygą Lie u ių e minologijos aspek ai. Knygos Ilonos
Vilniaus uni e si e o Kauno akul e o humani á io Ta yboje, ją
ecenza o d i ecenzen ės.
Leidinys mui o ak ualus. Li u ias e minologijai des inas de publicações,
especialmen e mokomųjų, não há mui o. Os es udan es, pe haps, mais do que
em que basea -se ainda em 1980 iuisado S asio Keinio Te minologijos abėcėle e
Kazimie o Gai enio li o Lie u ių e minologija: eo ías e manequebas
me menys (2002). A In e ne e a disponí el o Jū a ės Lubienės e minologia
pascha ų konspek as, ainda pode se encon ado An ano Sme onos e
Egidijaus Zaikausko p epa ados pa a os indi iduais emas de e minologia
pascha ų san aukų, 2006 m. p epa ado pela Comissão Eu opeia T adução
esc i a da Di ecção-Ge al Depa amen o de Li u ian language adu o es
umpas e minologia manual, os assun os eó icos e p á icos da e minologia são abo dados pa a a p o issão de linguis as
241Te minologija | 2016 | 23 do ėlių cap iuose, po ém sepa adas,
e minologias li uanas des inadas de alhadas de ensino medidas a é ago a
não.
No Docomojo li o aspec os da e minologia Li uânia discu idos mais
impo an es ques ões da e minologia começando a pa i dos aspec os
eó icos, mais a de ansi ionando pa a p á icos. Knygą cons i ui onze
capí ulos, nos quais supažindinha com a e minologia da Li u iška,
e minologia como cien í icas e p á icas disciplinas kū imosi his ó ia,
explicamamas p incipais e minologia concei os, abe am e minos on es,
da yba, equisi os, de iciências e e minos o debos būda. Ao inal da
publicação inse ido usada e ecomendada lis a de li e a u a.
Knígos p a a mė começa ais au o es de pala as: Moxlas é g ande e e e nain,
e a ida humano umpas. Uma de ciência amos apidamen e aumen a e az
p og essão, e ou os aida ilga e angi. Te minologia amo do cien í ico
aplicado. Em odo o mundo ela se o ma de aga e com di iculdade como
desconhecida pa a ko šlie is pa a linguo y ia, in o má ica ou alguma ou a
b anca da ciência (p. 5).
Belamen e esc i o. Beija-se ambém ão boni o, como K. Gai enis esc e eu num
a igo Kele as pensões sob e e minologiją, imp esso na e is a Te minologijos:
Segue que no pá io da Uni e sidade So bonna es á de pé um elógio sola com
la inisku zá ašu Sicu umb a dies nos ae (Kaip šešėlis nosso dias). A ciência,
e dadei amen e, é g ande e e e na, e a ida do homem é cu a. No en an o e
ciência mokslui não liga. Uma ciência amos su gidas g ei aumen a e de imedia o
az uma g ande p og esso, e ou os aida ilga e angi. Te minologia aplicomoji
ciência a šaka. Em odo o mundo ela se o ma semp essamen e e du amen e, como
se não sabendo pa a que lhe slie is pa a linguo y ia, in o má ica ou ainda qualque ou a b anca cien í ica
(Gai enis 1998: 89).
Suponha que a au o ês simplesmen e esqueceu ac escen a e e ência.
P imei o capí ulo do publinio des inado lie u iškos e minijos aidai. Eí
lendo p imei amen e caia em olho isso, que au o ês, alando-se sob e
e miniją, p amaišiu us a a du pala as e minologija e e minija. Te minų
isuma lie u iškai iš ies denomina d ejopai: d i e minologijos signi icações
зафиксированные Daba inės lie u ių kalbos žodyne (DLKŽ 2015), Kalbo y os
e minų žodyne (KTŽ 1990) e In e nacionalinių žodžių žodyne (TŽŽ 2013).
S asys Šalkauskis ainda 1925 m. no es údio Te minologijos eo ija i
lie u iškoji iloso ijos e minija chamou a enção em d i žodžio
e minologija eikšmes e siūlė a o i du žodžius. Te minija, ano S.
Šalkauskio, de e ia chama -se echniškų um cujo ciência ou a e e minų
ise ą, e e minologija é e minijos mokslas ou pelo menos eo ia (Šalkauskis 1991: 10). Tokia
Jolan a Gai eny ė-Bu le | e minologias e e minais di e enciis em
con empo âneos lexicologias li uanos, abalhos de e minologia, manualêlios
des inados à comum ou p o issional linguagem comum (plg. Gai enis 2002;
Jakai ienė 2010; Ru kienė 2015; Vlada skienė 2013; Bielinskienė e al. 2014). Duas
pala a e minologija designação signi ica i os diccioná ios de língua
bend inesa ou e minologia uso do signi icado de e miniação não e minologia
abalhos, ko acho, não há badidade, mas e minologia des inado abalho al
a iação kliū a. Não quei ia, se aos es udan es su gisse a ques ão, se só não
ha e á e minologia li uãs pa icula men e elha aça da ciência, pois au o ês,
pa ašiosas, que lie u ių e minologijos p adžia is o não é a p imei a imp in ada
lie u iškos knygos, mas mui o an e io , na mesma página da u ia, que Eu opos
kalbų e minologija uo me u, kai bu o ašoma pi mos lie u iškos knygos, ebu o
p adė a ku i (p. 6). Pa ece que au o ês e minos conside am qualque quais
concei os especiais ou abs a os in oduzi ijanços pala as. Menėdamo
Ma yno Maž ydo, Mikalojaus Daukšos e Kons an ino Si ydo abalhos, ela
esc eço: Pi mos li os li e iços au o es <...> con ibuí am bons alice ces
pos e io nei desen ol imen o da língua comun inesa. Jão abalho deixou pis as
e e minologias li uãs. Embo a da época os abalhos dos e minologos li uanos
não inha nem na u eza o ganizada, nem aiškių p incipų e oi discu ęs as [sic]
ansciá eis on es, po ém não um deles e mo e hoje lemb a aqueles li os
au o ius (p. 7).
M. Maž ydo, M. Daukšos e K. Si ydo abalhos de impo ância da língua
li uanas aidai neabejo ina, mas di icilmen e eles podem se chamados
e minologais. Aqui não p o lado se ia no amen e lemb a S. Šalkauskį,
eigusį: Kad pala a, eiškiąs понятие, įgau ų šiais laikais e mino a dą,
p ecisa, que pa eikš oji juo понятие <...> въеi ų į ku io no s mokslo
y inėjamųjų objek ų s i į. dessa manei a não cada pala a, eiškiąs są oką,
é e mo de ciência, embo a cada e mo é pala a, eiškiąs są oką (Šalkauskis
1991: 14). Mais a de, no e cei o capí ulo, au o ês explica, em que e minija
di e e da e minologia (mini e S. Šalkauskį), mas em capí ulos subsequen es
no amen e esses dois e mos us a a p amaišiui. Tal ez i esse sido
ap op iado começa li o a pa i do e mo, e minia e e minologia
concei os, e mais a de con a e minias li uãs e e minologia aidos his ó ia.
An as o capí ulo do li o quase da iniamen e in i ulado Te minologia de
eo ias de o igem. Sob e eo ias de o igem nele não ala-se, mas en ado
ape cebe -se e minologias como e minos desen ol imen o da ciência.
Nes e capí ulo baseia-se p incipalmen e K. Gai eniu e b e emen e discu ida
S. Šalkauskio, Eugeno Wüs e io, Dmi ijaus Lo ės e Vale ijos Danilenko e minologias
243Te minologia | 2016 | 23 eo ias. Bū ų possí el e i ica os au o es, cujos
abalhos ėmėsi S. Šalkauskis, sob enomes: não Vende yes, o Vend yes, o
ilóso o medie ais D. Sco usas Li u iškai ge almen e chamado Jonu Dunsu
Ško u (Joannes Duns Sco us). K. Gai enis, esc e endo sob e os e minologos
de sua ge ação melho conhecidos ussos cien is as abalhos, chamou
a enção no a o de que biblio ecas Li uãs abalhos de e minologos
es angei os não chega am, po an o sob e eles e a pouco conhecida.
Ago a biblio ecas uni e si á ias da Li uânia abalhos de e minologos
es angei os encon a não é di ícil. Foi possí el pelo menos menciona
alguns sob enomes. Sec ius algumakodėl acaba-se polinkių daik a a din i e
e minin i ciência linguagem c í ica. Esc e e sob e as ca ac e ís icas da
linguagem da ciência, coelho, se ia mais ikê no quin o capí ulo Te minai
undamen os da linguagem da ciência. Secção no início dada e e ência a J.
Gai eny ės a iknelį sob e E. Wüs e į (p. 10), mas nele não esc i a nada
pa ecido. Na e dade au o ês ėmėsi K. Gai enio li o posky iu sob e E.
Wüs e io e Helmu o Felbe io eo ias da e minologia (Gai enis 2002: 110-111).
Depois da e minija e e minologia de um esumo do desen ol imen o imamasi
e mo de explicação. No e cei o capí ulo Te minas. Te mo e pala a, e mo e
concei o elação en ada ab êpi mui o: começando a pa i e minia como
sis ema, mencionimi e mos são le an ados equisi os (sob e eles se á no eno
capí ulo), de ine-se e mo, en a-se mos a e mo e pala a elação,
escla ece-se e mo es ei o e amplo, ala-se sob e pseudo e minus e
pseudo e minus, pasakoma, o que é e minija e e minologia, dis ingui-se
e minologia, explica-se o que é e minog a ia, discu e-se o concei o de
p o essionalismo e pasakoma, quais as duas elações ligam concepos e e minus.
Falando sob e o e mo e da pala a elaçõesus au o ês um pouco con undojasi.
No li o esc e e: Pode e e mo es ão elacionados ūšies san ykiu a pala a
są oka pla esnė; e minai é ce a ce a espécie de pala as, mais p ecisamen e
unkcinė e seman inė espécie. No en an o, concep oka do e mo nãošsi enka nos
limi es da pala a, pois o e mo necessa iamen e é uma pala a. I. y. signi icado
de inido e á ea de consumo na língua em e ce os pala as (o símbolos)
conjunções. Tokie pala as conjun os são conside ados compos os e minis.
Hencei, o concei o do e mo anszengia a on ei a da pala a (p. 12). Se a
pala a e o e mo es ão elacionados à elação de ūšies ( iksliau ūšies i
giminės) e a concep oka da pala a pla esnė, pode a concep oka do e mo
ansco e as on ei as da pala a? Au o ês, alando sob e a pala a e e mo
elação, o nece e e ência à K. Gai enio li o, po ém nesse li o a i ma ao
con á io: Są okos žodis e e minas não liguusios giminės ūšies san ykiu, pois
244 Jolan a Gai eny ė-Bu le | e minai não é só só ce a espécie de
pala as. Além disso, o e mo concei o não cabe e em e bo, po que o e mo
pode se an o monossingulo, como passo us conjun os de pala as
(Gai enis 2002: 14). De a o em asi S . Keiniu (Keinys 1980: 15-16), só à
e e ência não no imė ų seus minços adicionada pa es sakinių de K. Gai enio
li o. Inciden emen e, da elação en e os concei os žodis e e minas
pu amen e giminės bei ūšies elaçãou não conside a e E alda Jakai ienė
(Jakai ienė 2010: 182). In igan e, a qual abo dagem ap o a as dos au o es
de li os mokomosios. De e ia ajus a -se a a i mação de que hoodžiai
e minija bei e minologija gene inėje galboje em mais de um signi icado
(p. 13) (ódi e minija é usado só em um signi icado).
Na qua a secção, escla ece-se o que é de inição e desc e e-se de iciências das
de inições. Úl imos anos endem-se de inição chamá-lo ca ac e ís icos dos
concei os dis ingui i os, e seu esul ado a de inição. Tokį e mo é usado não só
e minologos (plg. Jakai ienė 2010; Ru kienė 2015). No e cei o capí ulo do li o
didomóideo esc e e-se que są oką de iní iis a i mação desc i i a, ajudando a
dis ingui ela dos elacionados concei os, é chamado de ini imi (p. 16) e
dis inguidas in encinė (=in ensi a) e eks encinė (=eks ensinė) de inições, mas no
qua o capí ulo de inições são chamadas de inições. Posky is Ap edėžimo
concei o começa assim: Ap edėžimo é a e elação do con eúdo do concei o <...>.
a igo Te mino cons i uindo a a i mação de e explica , o que é concep oka.
Seleccionando concei os, pode-se ex ai de inições de concei os e e i ica se
os e mos co espondem concei os. No en an o isso não é ão simples.
No abalho e minog a ico não se pode ap o ei a nenhum g upo de de inições
de concei os cien í icos, po que: a) mui os concei os não êm de inições; b) na
li e a u a cien í ica, as de inições subs i uem apenas po explicações
ap oximadas; c) mui os de inições são passinę, nelogiški; d) mui os exis en es
de inições não êm su icien es e indispensá eis a ibu os, em yškinan es
de inia a noção especi ic. Tendo em is a isso, é cons an emen e p eciso e
e isa de inições bem como concei os, i. i. enuncia pasenusių, nemokslinių e es abelece no os (p. 18).
Tokia começo nelabai aiški. Quem, de onde e po que se seleciona e é
escolhido? Onde aquelas de inições não ace as icam em dicioná ios, em
abalhos cien í icos, em li os didá icos? Po que no abalho
e minog á ico não pode se ap o ei ado są okos g upos de de inições?
Aqueles que abalham e minog a inį abalho, ge almen e habila (ou lhes o
azem e minologos) s o mula e e isa as de inições.
Posky io no inal esc e e: Apib ėžimas não em a ži i cien í icas min ies.
Mais equen emen e ele é e bal, e, po exemplo, ó mulas ma emá icas são

245Te minologia | 2016 | 23 só ma e ial auxilia . Tende-se a dize , se algum
qualque isikinho enômeno desc e e mos só ma ema icamen e, isso em
essencial con eúdo do concei o nãoskleisemos. No en an o, exis e ais
concei os, que de inindo nãošsi e semos sem ma emá icas o mulas (p. 19).
Como de ini á a jo a idéia cien í ica? Po que ela ge almen e e bais?
Desc ėž ys semp e são e bais. Są okos esmę especialis as, ko melho , pode
en ende e de o mulaes. No segundo pa ág a o a i ma-se: Se nas de inições
enca a usa múl iia eikšmius e minus, en ão é p eciso indica , em qual
as e minas a ojamas“ (p. 19). Sunku įsi aizduo i, kaip p ak ikoje aiko-
mas eikala imas apib ėž yje nu ody i daugia eikšmio e mino eikšmę.
signi icado Posky ie Apib ėžimo composição p incípios e de iciências esc e e
só sob e de iciências. Os p incípios es ão lis ados na sub í ica Ap idėžimo
conce oka. Nessa subcí ica a i ma: Te minos ydų su ge de ido a que a
de inição, que oi u ilizada em cons i ui o e mo, ambém inha de iciências.
Cada concei o cien í ico de e se exa o (p. 19). É possí el exigi p ecisão de
um concei o? Tin es de e se o concei o um nomeian e e mo, e de inição yse
de e ia se p ecisamen e e le idos essenciais, dis inguamieji a ibu os dos
concei os. Além disso, e minos ydų pode su gi não apenas de ido a
de iciências con endo de inições. T umpą quin o capí ulos Te minai ciência a
base da linguagem cons i ui dois pa ág a os. No P imei o pa ág a o e lexões
de ca ác e ge al sob e a impo ância dos e mos p og essangai da ciência e
da linguagem aidai, segundo ojada ala-se sob e lie u iškų e minų
a kybom e lis am-se lie u ių kalbininkai, apgynę dise acijas iš
e minologijos. Po jei o, não menciona ica Auš a Rimku ė e Ma kas Pau a.
2016 m. dise ação de e minologia s i ies apgynė e Liudmila Mockienė. Sob e
pesquisas de e minia, pe haps, se ia mais ikę ala no segundo capí ulo.
Glumina a pa i do con ex o ex aído K. Gai enio no li o ap esen ada
in o mação sob e p epa ados 10 000 diccioná ios de e mos pad onizados (p.
22). Pa ece que se ala sob e Li uânia edi ada e mos de dicioná ios,
enquan opuis K. Gai enis es e núme o menciona alando sob e E. Wüs e į e
seus abalhos in luência à pad onização e minologia in e nacionalmen e. No
sex o capí ulo Te minos classi icação os e mos são dis ibuídos em e mos
de o ma, con eúdo e elações mú uas. Fo nece-se a seguin e di isão de
e mos uni isá ios: 1) pala as p imá ias (simples ieji) (akis); 2) De i ados
pala as (da iniai) (akiniai); 3) sudu iniai pala as (dū iniai) (k ei aakis) (p. 23)
(a k ei aakis e mas?). Es e desman elamen o de e ia pô em co eção,
pois dū inhos ambém são da iniai. Ma y , u ė a omenyje as pala as
simples, ediniai e dū inia. No sé imo capí ulo Fon es Te miniais são discu idas ês p incipais on es: sua p óp ia linguagem léxica, pala as de da ybos ins umen os e ou os idiomas de
246 Jolan a Gai eny ė-Bu le | leksika. In e nacional e Li u iško e mo elação
ilus ando exemplos i ados do K. Gai enio li o. Foi possí el pacha casos
mais ca ac e ís icos. À alegação de que šalia lie u iško pala a emos
in e nacional seu co espondmenį, po ém ele é passi usis daqueles pa es de
pala as memb o (p. 27) ap esen a-se exemplo nuoma is epilepsia. Va gu ou
endaa is ago a mais equen emen e usado. Na página Web Raš ija.l
ap esen am-se Psichologijos e minų žodyne (PTŽ 1993) e Medicinos e minų
žodyne (MTŽ 1980) nuoma is ž . epilepsia. Os e mos in e nacionais ealmen e
são po ų nuo ala placen a e pe danga dia ag ma a i os memb os, só se pode
paube e , se ais po os mode nazinhe e minijoje i is exis ia.
No li o didác ico dis inguidos d ejopi e mos in e nacionais ês e mos
in e nacionais, que na ciência do mundo são usados sulo ynin i e em nenhuma
língua não é al e ada nem sua o og a ia, nem eles ansc i os po ou as
abėcėlės e de ou os idiomas di e amen e ou a a és de línguas
in e pininkes se emp es in i ne la ynišk e mos (p. 27). Pena que au o ês
não o neceu desses e mos de exemplos, pois não es á cla o, sob e quais
sulo ynin us e minus se ala. É essa di isão exa a? Ano K. Gai enio, į
nossos e miniją a enan es in e nacionais pala as são p incipalmen e
o iginadas de an igamen e g eikos e la ynos línguas. Eles a umam-se
segundo a nossa linguagem oné ica, mo ologia, dênios de esc i a e eg as
e con e em-se no mais (Gai enis 2002: 5859). Mais adian e, esc e endo
sob e e mos in e nacionais a i ma-se que nes e momen o aos e mos
in e nacionais mui o in ensamen e são c iadas co espondências Li u iški,
po isso didėja in e nacionais e sa ų e minų sinonimija (p. 27). Como al
sinonimia exemplo o nece e minais acumas (= acuumas) e ácuo não são
sinônimos. Cêsidade, que in e nacionais e minos Li u iški
co espondemens são c iados, mas mui o du idoso a a i mação, que isso
acon ece mui o in ensi amen e. K. Gai enis e Angelė Kaulakienė ainda em
1996 KTU lei o a no ela ó io chamou a enção à endência con á ia
in e nacionalização da e minologia e on ade de p ocu a
co espondências li uanichas (Gai enis, Kaulakienė 2014: 232). Ba gu se essa
endência desapa eceu. Skolinių ie os e minijoje o esumo e mina-se
co e igu obse aėjimu: Swa biausia, que skoliniai nes um ų de a osenos
adqui ilėjusių lie u iškų e minų i ia man ida no sis ema de e mos de ama
p opo ção en e sa ų (nacionalinių) e es animų (in e nacionalinių) e minų
(p. 3031). Ligualmen e ambém se esc e e e no a igo da enciclopédia de
língua Li uânia e minologija (LKE 2008: 553), po an o de e ia adiciona e e ência (esseuo a igo da enciclopédia sem e e ência em asi e p imei oame capí ulo (p. 78)).
Te minologia | 2016 | 23 247
G ande oš un as capí ulo des inado e minos doybai. Ele cons i ui sob e o
quin adal de oda o li o. A pa e in odu ó ia seção gan es ês a e pad ikoka,
em que semp e con a-se sob e os mesmos assun os, po exemplo, ês ezes
mencionados p incipais modos de da yba, duas ezes cons a ado, que
e minologijā das pala as da ybai enca eno me papel, pois maio ia únicažžž
e minų bei sudė inių e minų da iniai (um éka indica oma, que em asi S .
Keiniu, ou aka nenu odoma) (p. 32) e, de aco do K. Gai eniu, da į i in a
da iniai cons i uem a maio pa e (p. 33). Falando sob e a in odução de ipos de
concei os a i ma-se, que mokslo alboje p ecisa nomea complexes, en e eles
ipos de concei os. Tais concei os signi icam-se e mos monojeïdžiais, mas
deles azem-se e mos compos os, ex., aibė abs ak i aibė, a i a aibė,
begalinė aibė (p. 33). O que se az? Embo a a e e ência não haja, ê-se que
men is não exa amen e n ašido de Te minologijos abėcėlės (daí e exemplos).
S . Keinys esc e eu que as espécies concei os nem a as ezes žymimos
monožodžiais e minis, mas ainda assim ge almen e aqui anslia am
compos os nomes (Keinys 1980: 17). Po jei o, e mos da ma emá ica são
abs akciosa aibé, ab i oji aibé. A segui , nes a pa e eco da-se um dos
equisi os le an ados aos e mos: Ku ian naujada ą, é p eciso sabe , que
egulamen igness um dos mais impo an es equisi os le an ados aos e mos.
Es anda e da República desc e e egula idade como co esponden e de
eg as de ki čiação, o og a ia, g amá ica, pala as de da ybos,
g ama ização e consumo (LR pad ão, 2009) [sic] (p. 33). Es anha desc ição ainda
queis esniame documen o. O que é o pad ão da epublica? Sob e es e
publicação mais descob i , ma y , ne eks, pois usada li e a u a lis ache dele
não. No p imei o posky ie Vienažodžiai e minai, que gan inamen e se subdi ide
em sky elius, abo da-se a daiba de e mos ien isinių (p iesagų, galūnių bei
p iešdėlių ediniai i dū iniai). P iesagų ediniai são a ados em duas meno es
secy elios sob e eiksmažodžių edinius e a dažodžių edinius, po an o, po
exemplo, a dažodinės peculia idades de edo es e nomes de luga es são
discu idos em dois luga es. Tal ez osse mais con enien e, caso sob e eles
osse alado num só luga . Reque ia cuidadosamen e escolhe mais exemplos:
como exemplo de possuido de ca ac e ís icas eiksmažodinės ap esen ado a
pala a in es igação, como a amen o de ação p óp iaiminio . Abejo ina a
a i mação de que a p eessaga - ė, (i)uo ė na a ual língua li uânica ik e minų
da ybai i e a ojama (p. 36). Não se pode disco da com a a i mação, que
sudu iniai e mininai acilmen e e sis ema icamen e ajuda nomea
iena ūšes conce os. Isso cla amen e se ê das di as exemplos (sa idulka, ėjadulka). Só di icilmen e é jus o al ei-
Jolan a Gai eny ė-Bu le | ginys: Sudu inis e mis em elação à signi icação
mui as ezes é uningíssimo, de in esimo, specialíssimo do que seu
undamen o de pala as combina ó io. Po isso sudu iniai pala as cabem a
p ecislese, coniningesem, signi ican esem manei a de exp essão (p. 43).
Sky elio sob e dú nios no inal explicada, de que pa es da linguagem pode se
dū inhos. Fo neciam exemplos (dalgiako is, udauodegis (ka inas), kažkas,
d idešim , bukagal is, silpnaši dis, p o ligė) em pouco que comum com
e minija. Nes a posky ie pas ou-se e mais nelabai e minichos (ben já não
mode naikines e minijos) exemplos de: žaba as, skys imas, ka umynai,
očiukė, apysakai ė, handy ė, upokšnis, закandinė, dainius e k . An as
oš un o seção posky is Te minai pala as conjun os des ina-se aos e mos
compos os. De e ia des aca -se a a enção no a o de que dedemenys de
e minos compos os no começo do amo são chamados componen es, no inal
elemen ais. Fo nece-se dú ida de eg as de exemplos: i is ži klikės, minus
idlai, plan asindicado es. Posky ie desc e e b e emen e, po que ligações
sin aksiniais podem se ligadas dėmenos de e mos compos os, mas
es u u a de e mos compos os, dėmenos núme o não nenag inėjami. Pa a os
es udan es se ia ú il descob i e sob e a o dem de disposição das dėmenas.
No no eno capí ulo abo dam-se equisi os de e mos. Au o ês dis ingue se e
exigências, que in oduzem em a ibu os. Não se ia incomum esc e e no
ex o, que e minos de em se p ecisos, mas como os í ulos dos equisi os
(i posky ių) melho encaixa iam obik a a džiai, juolab que p imei o subclixis
des e seção começa pela a i mação co yklingumas um dos mais impo an es
e mos linguís icos equisi os (p. 47). Nessa sub ilação, mencionadas as
no mas êm denúncias, que de e ão se esc i as com p ecisão: a no ma
P incípios e Mé odos de Te minologia (1115-90) de e e a denúncia LST 1115-90,
es a no ma oi elabo ada não de aco do com a no ma in e nacional 980: 704-87,
mas de aco do com ISO 704-87. Taisyklingidade, p ecisão, sis emiškumas,
b e idade, es ilis ino neu alidade e da ybino con o mo desc e e gan
de alhadamen e pa a eles des inada do pa de pa ág a os a é quase ês
páginas, enquan opu a cla idade desc i o numa ase. Requedia sob e es a
exigência ou esc e e mais, ou dele de odo não menciona . Aiškumas de inido
como eikalação, que a o ma in e na do e mo cla amen e ansmi i ia
concepção (p. 47). Cla idade ca ece de cla eza. O que é idinė o ma e mo?
Desc ibindo a p ecisão do e mo, au o ês dis ingue ês g upos de e mos:
co e amen e o ien ojanços e minus, neu alius e minus e
inco e amen e o ien ojanços e minus. Taisy inas desc ição de e mos
neu ais: Neu alis e mos podem se conside ados odos aqueles e mos, cujos signi icados e bais impossí el de e mina . Tokiais e -
255Te minologia | 2016 | 23
LITERATŪRA
AETŽ 2010: Aiškinamasis elek o echnikos e minų žodynas: lie u ių k., okiečių k., anglų k., p ancūzų k.,
usų k. Vy . ed. S asys Žeb auskas, Kaunas: Technologija. P ieiga pe in e ne ą: h p:// e minai. lkk.l ,
[žiū ė a 2016-11-15].
Ba anauskienė R., Ša kauskienė S., Juzelėnienė S. 2016: Mokslo da bų me odiniai nu odymai li uanis ams:
me odinė mokomoji knyga. Elek oninis iš eklius, Kaunas: VU KHM, 79 p. P ieiga pe in e ne ą: h p://
www.kn . u.l /dokumen ai/ ailai/ka ed u/lie u iu/MOKSLO_DARB%C5%B2_METODINIAI_NURO-
DYMAI_LITUANISTAMS.pd [žiū ė a 2016-12-08].
Bielinskienė A., Kazlauskienė A., Rimku ė E., Tamošiūnai ė A. 2014: Lie u ių bend inė kalba: no mos i a -
osena. Vado ėlis aukš ųjų mokyklų s uden ams, Kaunas: VDU, Vilnius: Ve sus au eus, 416 p.
CHTŽ 2003: Daukšas K. e al. Chemijos e minų aiškinamasis žodynas. 2-asis pa ais. i papild. leid., Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. P ieiga pe in e ne ą: h p:// e minai. lkk.l [žiū ė a
2016-12-05].
DLKŽ 2015: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. 7-as pa ais. i papild. leid.; elek oninis a ian as, Vilnius:
LKI. P ieiga pe in e ne ą: h p://www.lkiis.lki.l [žiū ė a 2016-11-15].
Gai enis K. 1991: Lie u iškų e minų aizdingumo klausimu. – Lie u ių kalbo y os klausimai 29, 26–31.
Gai enis K. 1994: Kalbiniai i loginiai e minų eikala imai. – Te minologija 3, 204–213.
Gai enis K. 1998: Kele as minčių apie e minologiją. – Te minologija 5, 89–92.
Gai enis K. 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys, Vilnius: LKI l-kla, 148 p.
Gai enis K., Kaulakienė A. 2014: Eks aling is iniai e minų no minimo p incipai. – Kazimie as Gai enis.
Rink iniai aš ai, Vilnius: LKI, 229–235.
Jakai ienė E. 2010: Leksikologija. S udijų knyga. An as paka o inis leidimas, Vilnius: VU l-kla, 351 p.
Kaulakienė A. 2009: Lie u ių izikos e minijos aida, Vilnius: Technika, 439 p.
Keinys S . 1980: Te minologijos abėcėlė, Vilnius: Mokslas, 116 p.
Klima ičius J. 2003: Lie u ių e minog a ija: p aei ies b uožai, daba ies sunkumai i užda iniai. – Te mino-
logija 10, 9–32.
KTŽ 1990: Gai enis K., Keinys S . Kalbo y os e minų žodynas, Kaunas: Š iesa, 278 p.
LKE 2008: Lie u ių kalbos enciklopedija, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as, 634 p.
LKTŽ 2008: Gai eny ė-Bu le J., Keinys S ., No eikai ė A. Lie u ių kalbos e minų žodynai. Ano uo a 1900-
2005 bibliog a ijos odyklė, Vilnius: LKI, 260 p.
MTŽ 1980: As auskas V. e al. Medicinos e minų žodynas, Vilnius: Mokslas. P ieiga pe in e ne ą: h ps://
www. aš ija.l [žiū ė a 2016-11-15].
PTŽ 1993: Psichologijos e minų žodynas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. P ieiga pe in e ne ą:
h ps://www. aš ija.l [žiū ė a 2016-11-15].
Ru kienė L. 2015: Technologijų specialis ų p o esinė kalba: sis ema i a osena. Vado ėlis, Vilnius: Technika,
160 p.
Šalkauskis S. 1991: Raš ai 2, Vilnius: Min is, 351 p.
TŽŽ 2013: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a, 896 p.
Umb asas A. 2013: Lie u os Respublikos e minų bankas: 10 me ų po įs a ymo p iėmimo. – Te minologija 20,
96–122.
Vlada skienė R. 2013: Kū ybinių indus ijų specialybės kalbos kul ū a. Vado ėlis, Vilnius: Technika, 127 p.
Ga a 2016-12-19
Jolan a Gai eny ė-Bu le
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail jolan a.gai en[email p o ec ed]